Galina Phirsova - 10 tuổi

Hiện đã về hưu

Tôi từng mơ - bắt chim sẻ ăn thịt.

Tuy hiếm, nhưng thỉnh thoảng những chú chim lại xuất hiện trong thành phổ. Thậm chí vào mùa xuân tất cả mọi người đều nhìn chúng và nghĩ đúng về việc mà tôi đã nghĩ. Về việc… Chẳng ai đủ sức thoát khỏi ý nghĩ ăn uống. Vì đói mà tôi cảm thấy cái lạnh thường trực trong người, cái lạnh ẩn tàng đáng sợ. Kể cả vào những ngày nắng ấm. Dẫu mặc bao nhiêu quần áo vẫn thấy lạnh, không cách nào sưởi ấm được.

Tôi rất muốn sống.

Tôi sẽ kể về Leningrad, nơi chúng tôi sống khi đó. Về cuộc phong tỏa Leningrad. Chúng giết chúng tôi bằng cái đói, giết dần giết mòn. Chín trăm ngày đêm bị bao vây. Chín trăm… Khi một ngày như thể là vĩnh cửu. Bạn không thể tưởng tượng được một ngày dài như thế nào với người đói đâu. Từng giờ, từng phút… Mãi bạn mới chờ được đến bữa trưa. Sau đó là bữa chiều. Tiêu chuẩn lương thực lúc đó xuống còn 125 gram bánh mì mỗi ngày. Đó là khẩu phần cho những ai không làm việc. Theo phiếu trợ cấp. Loại bánh mì rỉ nước[1]. Phải chia nó làm ba phần - điểm tâm, bữa trưa và bữa chiều. Uống thì chỉ có nước sôi. Nước sôi đúng nghĩa[2].

Trong bóng tối, từ sáu giờ sáng mùa đông (tôi nhớ nhất mùa đông) tôi đã xếp hàng ngoài hiệu bánh mì. Đứng hàng giờ. Những giờ dài dằng dặc. Trong khi chờ tới lượt của mình, ngoài đường đã lại tối. Dưới ngọn nến leo lét người bán hàng cắt những mẩu bánh còm. Mọi người im lặng dõi theo ông ta. Theo từng chuyển động. Bằng những đôi mắt cháy bỏng, dại cuồng. Và tất cả những điều đó diễn ra trong im lặng.

Tàu điện không chạy, cúp nước, cúp điện, lò sưởi không hoạt động. Nhưng cái đáng sợ nhất là đói. Tôi đã thấy người ta nhai cả nút áo. Những cái nút áo nhỏ, to. Người ta phát điên vì đói.

Có lúc tôi không còn nghe thấy gì nữa. Khi đó chúng tôi ăn thịt mèo… Tôi sẽ kể chúng tôi ăn nó như thế nào sau nhé. Tiếp đó mắt tôi gần lòa. Người ta dẫn con chó đến chỗ chúng tôi. Và nó đã cứu tôi.

Tôi không nhớ. Tôi không nhớ từ khi nào ý nghĩ về việc ăn con mèo hoặc một con chó đã trở thành chuyện bình thường với mình. Thường tình. Như một nếp sinh hoạt. Tôi không để ý đến chuyện đó. Theo sau đám bồ câu và chim yến, chó mèo trong thành phố gần như biến mất. Nhà tôi không nuôi con nào vì mẹ cho rằng: Phải rất trách nhiệm khi đưa một con chó vào nhà. Nhưng cô bạn của mẹ vì không thể ăn con mèo của mình nên mang đến cho chúng tôi. Và chúng tôi đã ăn. Tôi nghe được trở lại. Thính lực của tôi biến mất khá đột ngột, buổi sáng tôi còn nghe thấy, nhưng đến chiều mẹ nói gì đó và tôi đã không đáp lại.

Một thời gian trôi qua, và một lần nữa chúng tôi lại hấp hối. Bạn mẹ mang đến cho chúng tôi con chó của bà. Chúng tôi cũng ăn nó, nếu không có con chó đó, chúng tôi đã không thể sống sót. Điều đó quá rõ rồi. Người chúng tôi bắt đầu phù lên vì đói. Em gái tôi còn không muốn thức dậy. Mà con chó đó khá to và hiền lành. Hai ngày đầu mẹ không thể làm gì cả. Làm sao ra tay được chứ? Ngày thứ ba bà cột con chó vào lò sưởi dưới bếp, và đuổi chúng tôi ra đường.

Tôi nhớ những miếng thịt băm viên ấy. Tôi nhớ rất rõ…

Chúng tôi muốn sống.

Mẹ con tôi thường ngồi bên cạnh bức ảnh của ba. Ba chúng tôi đang ngoài mặt trận. Thư ông gởi về rất hiếm hoi. “Các cô gái của tôi…” - ông viết cho chúng tôi như thế. Chúng tôi đáp rằng cả nhà đang cố gắng để không phụ lòng ông.

Mẹ còn giữ vài mẩu đường trong một cái túi nhỏ. Đó là nguồn dự trữ vàng của chúng tôi. Có một lần, không kềm chế nổi và biết đường để ở đâu, tôi đã lẻn vào lấy một mẩu. Vài ngày sau - thêm một mẩu… Sau một thời gian - một mẩu nữa… Chẳng bao lâu cái túi của mẹ đã không còn gì. Cái túi trống không.

Rồi mẹ ốm. Bà cần glucose. Bà đã không ngồi dậy nổi. Cả nhà chúng tôi quyết định lấy ra một mẩu quý báu đó. Kho tàng của chúng tôi! Bởi chúng tôi đã tiết kiệm nó cho ngày này! Mẹ nhất định phải khỏi bệnh. Chị cả bắt đầu lục tìm, nhưng không có đường. Chúng tôi đào bới cả nhà. Tôi cùng tìm với mọi người.

Nhưng đến tối thì tôi thú nhận.

Chị cả đánh tôi. Cắn tôi. Cào cấu tôi. Còn tôi thì van xin chị: “Giết em đi! Giết đi! Làm sao em có thể sống tiếp đây?” Tôi chỉ muốn chết.

Tôi chỉ kể cho bạn nghe vài ngày thôi đấy. Vậy mà đã như thế suốt chín trăm ngày…

Chín trăm ngày như thế.

Tôi từng tận mắt thấy một bé gái ăn cắp ổ bánh mì nhỏ của một người phụ nữ ngoài chợ. Em ấy nhỏ xíu… Người ta đuổi kịp và xô em xuống đất. Họ đánh em tàn nhẫn. Trận đòn sinh tử. Còn em vẫn cố ăn cho hết, nuốt chửng cả ổ bánh mì. Cố nuốt trước khi bị giết.

Chín trăm ngày như thế…

Ông tôi yếu đến mức có lần té ngã ngoài đường. Ông đã sẵn sàng chào từ biệt cuộc đời thì có một người công nhân đi ngang qua, phiếu thực phẩm của công nhân tuy không nhiều, nhưng vẫn khá hơn chúng tôi. Dẫu sao vẫn là thế. Anh công nhân dừng lại và đổ vào miệng ông tôi một ít dầu hướng dương từ khẩu phẩn của mình. Ông về được tới nhà, kể lại cho chúng tôi và khóc: “Ông thậm chí còn không biết tên anh ấy!”

Chín trăm ngày…

Mọi người bắt đầu vật vờ như những cái bóng, chậm chạp xê dịch trong thành phố. Như trong mơ, như trong giấc ngủ sâu… Tức là bạn vẫn thấy hết mọi thứ, nhưng vẫn nghĩ là mình đang mơ. Đấy, những chuyển động chậm chạp, những chuyển động vật vờ… Dường như người ta không đi trên mặt đất, mà là trên mặt nước.

Giọng nói cũng thay đổi vì đói. Hoặc hoàn toàn biến mất. Không thể xác định là đàn ông hay đàn bà qua giọng nói. Và cũng không thể xác định được họ theo quần áo, tất cả đều quấn mình trong những tấm giẻ rách rưới. Bữa sáng của chúng tôi… Bữa sáng của chúng tôi là một mẩu giấy bồi cũ còn sót lại chút hồ. Hồ vốn được quấy từ bột. Đấy, giấy bồi đó, nước sôi đó…

Chín trăm ngày…

Từ cửa hàng bánh mì. Tôi nhận khẩu phần hằng ngày của mình. Những miếng nhỏ xíu, những gram đáng thương. Có một con chó chạy đến chỗ tôi. Nó chạy lên cạnh tôi và khịt mũi đánh hơi - nó ngửi thấy mùi bánh mì.

Tôi hiểu đó chính là vận may của chúng tôi. Con chó này sẽ là sự cứu rỗi của tất cả chúng tôi! Tôi dẫn nó về nhà…

Tôi cho nó một mẩu bánh và nó đi theo tôi. Đến gần nhà, tôi lại ngắt thêm một mẩu, và nó liếm tay tôi. Rồi vào cổng nhà… Nhưng nó leo miễn cưỡng, ở mỗi tầng nó đều dừng lại. Tôi bèn cho nó hết phần bánh mì của mình. Hết mẩu này đến mẩu khác. Và cứ thế, cả hai lên đến tầng thứ tư, mà căn hộ của chúng tôi thì ở tầng năm. Đến đó nó đứng lại không chịu đi tiếp. Nó nhìn tôi. Dường như nó cảm nhận được điều gì đó. Tôi ôm nó vào lòng: “Cún thân yêu ơi, xin thứ lỗi. Cún thân yêu ơi, xin thứ lỗi”. Tôi van xin nó, thuyết phục nó. Và nó đi tiếp.

Tôi rất muốn sống…

Tôi nghe đài phát thanh đưa tin: “Vòng vây đã bị phá! Vòng vây đã bị phá” - không ai hạnh phúc hơn chúng tôi. Không thể nào hạnh phúc hơn. Chúng tôi đã đứng vững! Vòng vây đã bị phá!

Trên đường phố là binh lính của chúng tôi đi. Tôi chạy theo nhưng ôm họ thì tôi không còn sức nữa.

Ở Leningrad có nhiều tượng đài, nhưng không có một tượng đài lẽ ra phải có. Người ta đã quên mất chúng. Đó là tượng đài dành cho những chú chó thời bị bao vây.

Cún thương yêu ơi, hãy thứ tha!

❀ ❀ ❀

[1] Loại bánh mì nhồi ít bột nhiều nước và nướng không kĩ.

[2] Thời chiến tranh, khi không có trà, người ta dùng các loại lá khô hãm nước uống. Nhưng giai đoạn Leningrad bị phong tỏa, đến lá cũng chẳng còn.