Valya Yurkevich - 7 tuổi

Hiện đã về hưu

Mẹ chờ đợi một bé trai. Ba cũng thích con trai. Ấy vậy mà một bé gái lại ra đời…

Nhưng dẫu sao họ vẫn muốn có con trai. Và tôi lớn lên, giống con trai hơn là con gái. Ba mẹ mặc cho tôi quần áo con trai và húi tóc ngắn. Tôi thích những trò chơi con trai như cướp biển Cô-dắc, đánh trận, ném dao giành đất. Đặc biệt là đánh trận. Tôi cho rằng mình là người dũng cảm.

Đến gần Smolensk, đoàn tàu chở người di tản bị đánh bom tan tành. Chúng tôi may mắn còn lành lặn, và được người ta lôi ra khỏi đống đổ nát. Chúng tôi tới một ngôi làng, ở đó bắt đầu giao tranh. Chúng tôi ngồi trong tầng hầm nhà ai đó, ngôi nhà đổ sụp, vùi lấp chúng tôi. Khi giao tranh dịu xuống, chúng tôi chật vật chui ra khỏi hầm, và thứ đầu tiên tôi nhớ là những chiếc xe. Những chiếc xe tải chạy qua, trên xe là đám người mặc áo mưa đen, cười nói ầm ĩ. Tôi không thể nói rõ cảm giác này, là sợ hãi và có một phần tò mò đau đớn nào đó. Họ đi ngang qua làng chúng tôi rồi mất tăm. Còn chúng tôi, bọn trẻ con, chạy ra xem chuyện gì xảy ra bên ngoài làng. Khi chúng tôi tới cánh đồng, mọi thứ thật đáng sợ. Cả một cánh đồng lúa mạch đầy người chết. Có lẽ, vì không có chút tính nữ nào nên tôi không sợ, mặc dù đó là lần đầu tiên tôi trông thấy cảnh tượng đó. Họ nằm trong bụi than đen kịt, chồng chất lên nhau. Đó là ấn tượng đầu tiên của tôi về chiến tranh. Những người lính đen đúa của chúng tôi.

Tôi và mẹ trở về Vitebsk. Nhà đã bị đánh bom, nhưng bà ngoại vẫn ở lại chờ chúng tôi. Một gia đình Do Thái cho chúng tôi trú ẩn, hai ông bà ốm đau và tốt bụng. Lúc nào chúng tôi cũng sợ thay họ, bởi khắp nơi trong thành phố đều dán bố cáo về việc người Do Thái phải ra trình diện ở các ghetto, chúng tôi xin họ đừng đi đâu khỏi nhà. Có lần tôi và em gái chơi đâu đó, còn mẹ và bà thì đi vắng. Khi quay về, chúng tôi phát hiện mẩu giấy của ông bà chủ báo họ đã vào ghetto. Họ lo cho chúng tôi, chúng tôi cần sống tiếp, còn họ thì đã già. Bởi trong thành phố cũng treo lệnh: Tất cả phải giao nộp người Do Thái vào ghetto nếu biết họ trốn ở đâu. Nếu không sẽ bị xử bắn.

Đọc xong những dòng này, tôi và em gái chạy ra sông Dvina, không có cây cầu nào bắc qua, chúng chở người Do Thái vào ghetto bằng thuyền. Quân Đức canh gác trên bờ. Ngay trước mắt chúng tôi, chúng đưa những cụ già, trẻ em lên thuyền. Ca nô kéo thuyền chạy tới giữa sông rồi cho lật nhào. Anh em tôi tìm, nhưng không thấy hai ông bà đâu. Chúng tôi thấy một gia đình ngồi vào thuyền, chồng, vợ và hai đứa con. Khi thuyền lật, những người lớn chìm ngay, còn những đứa trẻ thì lại nổi. Bọn phát xít cười và dùng mái chèo đánh chúng. Nhưng đánh chỗ này, bọn trẻ lại nổi lên ở chỗ khác. Cứ thế chúng đuổi theo và lại đánh. Những đứa bé không chìm, chúng như những quả bóng nhỏ…

Một sự tĩnh lặng khác thường, mà có thể, tai tôi bị ù nên tôi có cảm tưởng mọi thứ đều im lặng, tất cả đã chết. Bỗng giữa thinh không vang lên tiếng cười. Tiếng cười trẻ trung, tiếng cười thú vật. Ngay gần đó, mấy tên Đức trẻ đứng quan sát mọi việc và cười. Tôi không biết tôi và em gái đi về nhà ra sao, tôi đã kéo lê nó thế nào. Khi đó, rõ ràng là trẻ em trưởng thành rất nhanh, em mới ba tuổi nhưng em hiểu hết. Em lặng im, không khóc.

Tôi sợ đi trên đường cái, và cảm thấy dễ chịu hơn khi đi trên đống đổ nát. Một đêm nọ, bọn Đức ập vào nhà và đánh thức chúng tôi dậy. Tôi ngủ cùng em gái, còn mẹ ngủ với bà ngoại. Chúng đuổi cả nhà tôi ra đường, không cho mang theo bất cứ thứ gì, mà lúc đó là đầu đông, chúng đưa chúng tôi lên xe và chở ra xe lửa.

Alitus - đó là tên một thành phố ở Litva mà chúng tôi tới vài tuần sau đó. Ngay tại ga, chúng bắt chúng tôi đứng thành hàng rồi dẫn đi. Dọc đường chúng tôi gặp những người Litva. Có lẽ họ biết chúng đưa chúng tôi đi đâu, nên một phụ nữ tiến lại chỗ mẹ và nói: “Chúng dẫn các người đến trại tử thần đấy, bà hãy trao con gái cho tôi, tôi sẽ cứu cháu. Nếu bà còn sống, hãy đi tìm tôi”. Em gái chúng tôi rất xinh, ai cũng thích em. Nhưng có bà mẹ nào nỡ đem cho con mình chứ?

Trong trại, chúng bắt ngay bà ngoại. Chúng bảo người già sẽ được đưa sang khu khác. Chúng tôi đợi bà báo tin về, nhưng bà đã biến mất. Sau đó người ta kể là tất cả những cụ già ngay trong ngày đầu tiên đã bị đưa vào phòng hơi ngạt. Sau bà, một buổi sáng nọ, chúng đưa em đi. Trước đó, vài tên lính Đức đã đi khắp lều và ghi lại tên trẻ em, chúng chọn ra những đứa bé xinh đẹp, tóc sáng màu. Em gái tôi có mái tóc vàng xoăn và đôi mắt màu trời. Chúng không ghi tên hết tất cả, mà chỉ những đứa bé như thế. Chúng không bắt tôi vì tóc tôi đen. Bọn Đức vuốt tóc em, chúng rất thích em tôi.

Chúng đưa em đi vào buổi sáng, và buổi tối trả em về. Mỗi ngày em một thêm héo mòn. Mẹ gặng hỏi, nhưng em chẳng kể gì. Hoặc là chúng làm em sợ, hoặc chúng cho em uống thuốc gì đó khiến em không thể nhớ ra. Sau đó chúng tôi biết là chúng lấy máu em. Có lẽ chúng lấy rất nhiều máu vì chỉ vài tháng sau em đã chết. Em chết vào buổi sáng, khi chúng lại đến đưa em đi thì em đã tắt thở rồi.

Tôi rất yêu bà ngoại, bởi tôi luôn ở cùng bà khi ba mẹ đi làm. Nhưng chúng tôi không tận mắt thấy cái chết của bà nên vẫn hi vọng bà còn sống. Còn cái chết của em gái thì ngay bên cạnh. Em nằm, như lúc còn sống. Em xinh đẹp của tôi.

Ở lều kế bên là những phụ nữ Orlov, họ mặc áo lông thú, áo họ rộng xòe, và mỗi người có rất nhiều con. Họ bị chúng lùa ra khỏi lều, đứng thành hàng sáu người một và bắt đi đều bước, cùng với các con, những đứa trẻ bám vào váy mẹ. Thậm chí chúng còn mở nhạc. Nếu ai đó đi không đúng nhịp với những người còn lại, chúng sẽ quất bằng roi da. Dù bị quất nhưng họ vẫn phải đi, bởi họ biết nếu ngã xuống, chúng sẽ bắn chết mẹ con họ. Ngực tôi dâng trào điều gì đó khi thấy họ đứng dậy và tiếp tục bước. Trong những chiếc áo lông nặng nề của mình.

Chúng lùa người lớn đi làm, họ phải lấy gỗ ở Neman và lăn chúng ra bờ sông, ở đó, dưới sông, có rất nhiều xác người chết. Một lần nọ, tên quản lý chụp lấy tôi đưa vào nhóm đi làm. Khi đó, một ông già trong đám đông chạy tới, đẩy tôi ra và đứng thế chỗ. Buổi tối, tôi và mẹ muốn cảm ơn ông, nhưng không tìm thấy. Người ta bảo ông đã chết ngoài bờ sông.

Mẹ tôi là giáo viên. Bà luôn dặn: “Phải ra con người”. Kể cả trong địa ngục bà vẫn có duy trì những thói quen trong gia đình. Tôi không biết bà giặt giũ ở đâu và lúc nào, nhưng trên người tôi mọi thứ đều sạch sẽ. Mùa đông bà giặt bằng tuyết. Bà cởi hết quần áo của tôi, tôi trần truồng ngồi trong chăn, còn bà thì giặt. Chúng tôi chỉ có đúng một bộ quần áo trên người.

Dẫu thế chúng tôi vẫn kỉ niệm những ngày lễ của mình. Chúng tôi chừa lại thức ăn cho ngày hôm đó. Một mẩu củ cải đường. Hay một củ cà rốt. Mẹ cố tươi cười vào ngày ấy. Mẹ tin quân ta sẽ đến. Nhờ niềm tin đó mà chúng tôi sống sót.

Sau chiến tranh tôi không vào học lớp Một, mà vào thẳng lớp Năm. Tôi đã lớn, nhưng rất khép kín, tôi lẩn tránh con người. Cả đời tôi thích cô độc một mình. Tôi bị đè nặng bởi con người, tôi rất khó ở bên họ. Tôi giữ lại trong tôi thứ gì đó của riêng mình, thứ mà tôi không thể chia sẻ cùng ai.

Dĩ nhiên là mẹ nhận ra tôi đã thay đổi ra sao. Bà cố lôi kéo tôi, nghĩ ra những ngày hội, tổ chức sinh nhật của tôi. Nhà chúng tôi thường có khách, họ là bạn của mẹ. Bà còn tự mời những cô bạn của tôi đến chơi. Tôi thấy mẹ thật khó hiểu. Vì sao bà có thể gần gũi với mọi người như vậy. Tôi không đoán ra được mẹ thương tôi đến dường nào.

Một lần nữa, bà đã cố cứu tôi bằng tình yêu của mình.