Polya Pashkevich - 4 tuổi

Hiện là thợ may

Khi đó tôi bốn tuổi. Tôi chưa từng nghĩ về chiến tranh.

Nhưng tôi hình dung về chiến tranh như thế này: Có một cuộc chiến nào đó xảy ra trong khu rừng tối om, rậm rạp. Chuyện gì đó thật khủng khiếp. Tại sao lại ở trong rừng? Vì trong truyện cổ tích, những chuyện đáng sợ nhất thường xảy ra trong rừng.

Binh lính đi ngang qua thị trấn Belynichi chúng tôi, khi đó tôi chưa hiểu là họ rút quân. Họ bỏ rơi chúng tôi. Tôi nhớ, lúc đó trong nhà có khá nhiều nhân viên quân sự, họ cầm tay tôi. Họ thương xót. Họ muốn đãi tôi nhưng lại không có gì để đãi. Buổi sáng, khi họ rời đi, trong nhà, trên các bậc cửa sổ, khắp nơi vương vãi đạn dược. Những sọc đỏ bị xé rách[1]. Những tấm huy chương vứt chỏng chơ. Chúng tôi nhặt chúng chơi đùa. Chúng tôi chưa hiểu những món đồ đó là gì.

Đến đây thì là dì tôi kể lại. Khi quân Đức tiến vào thành phố chúng tôi, chúng có sẵn một danh sách những người cộng sản. Trong danh sách đó có cha và thầy giáo, người sống đối diện nhà chúng tôi. Ông có một đứa con trai, chúng tôi gọi nó là Đồ Chơi. Hình như tên thật nó là Igor, tôi nghĩ vậy. Bởi trong ký ức còn lại của tôi lúc là tên, lúc là biệt danh “Đồ Chơi”. Cha chúng tôi bị giải đi cùng nhau…

Mẹ tôi bị bắn ngoài đường, ngay trước mắt tôi. Khi bà ngã xuống, chiếc áo khoác bung ra nhuộm thành màu đỏ, và tuyết quanh người bà cũng đỏ…

Sau đó, chúng tôi bị giam khá lâu trong một nhà kho nào đó. Sợ hãi, chúng tôi khóc lóc, gào la. Tôi có hai em, hai tuổi rưỡi và một tuổi, còn tôi lên bốn tuổi - tôi lớn nhất. Tuy còn nhỏ nhưng chúng tôi đã biết, khi đạn bắn, điều đó có nghĩa không phải máy bay đánh bom, mà chính là pháo kích. Chúng tôi nhận biết theo âm thanh - máy bay của ta hay không, bom rơi xa hay gần. Rất hãi hùng, rất đáng sợ, nếu ôm đầu che mắt bạn sẽ không sợ nữa, cái chính là đừng để thấy.

Tiếp đó, chúng tôi ngồi trên xe trượt, cả ba chị em, đến một ngôi làng nào đó. Nơi những người phụ nữ phân bổ chúng tôi vào nhà dân - đứa nào vào nhà ai. Mãi không ai nhận em trai tôi, nên em khóc: “Còn em thì sao?” Tôi và em gái thì sợ một khi bị chia tách rồi chúng tôi sẽ không còn bên nhau được nữa. Chúng tôi đã luôn sống cùng nhau.

Có lần tôi suýt nữa thì bị chó bẹc giê Đức cắn. Lúc đó tôi đang ngồi bên bậu cửa, có mấy người Đức đang đi ngoài đường, cùng với họ là những con bẹc giê to tướng. Một trong số chúng lao vào cửa sổ làm bể kính. Mọi người kịp chụp được khi tôi từ bệ cửa rơi xuống, nhưng tôi sợ đến độ bắt đầu nói lắp. Thậm chí đến giờ tôi vẫn còn sợ những con chó lớn.

Sau chiến tranh, người ta đưa tôi vào trại mồ côi nằm không xa đường nhựa. Tù binh Đức rất nhiều, họ đi dọc con đường đó hằng ngày. Chúng tôi ném đất đá vào họ. Những người áp giải xua chúng tôi đi và rầy la.

Trong trại mồ côi, tất cả đều đợi bố mẹ đến đưa về nhà. Mỗi khi có một người đàn ông hay một người đàn bà nào đó xuất hiện, tất cả lại chạy ra la to:

- Bố tớ… Mẹ tớ…

- Không, đó là bố tớ!

- Họ đến đón tớ!

- Không, là đón tớ cơ!

Chúng tôi ganh tị với những đứa được bố mẹ tìm thấy. Chúng không cho bọn tôi đến gần bố mẹ chúng. “Đừng động vào, đây là mẹ tớ”, hay “Đừng chạm vào, đây là bố mình”. Chúng không rời họ lấy một phút, sợ ai đó sẽ cướp mất. Hoặc sợ bỗng nhiên họ lại bỏ đi đâu đó.

Ở trường chúng tôi, trẻ mồ côi học chung với trẻ em bình thường. Khi đó tất cả mọi người đều sống khó khăn, nhưng những đứa bé từ nhà tới thường có một mẩu bánh mì, hay một củ khoai trong túi, còn chúng tôi thì chẳng có gì. Tất cả đều ăn mặc giống nhau, khi còn nhỏ thì chẳng có gì, nhưng lúc vào tuổi thiếu niên, chúng tôi thấy buồn. Ở tuổi mười hai, mười ba ai mà chẳng muốn có váy đẹp giày xinh, còn tất cả chúng tôi đều phải mang bốt. Con trai cũng như con gái. Tôi muốn có ruy băng buộc bím tóc, muốn có bút chì màu, muốn có cặp, muốn có kẹo ăn. Nhưng chúng tôi chỉ được ăn kẹo vào dịp Năm mới, kẹo mút. Người ta quyên nhiều bánh mì đen, và thay vì nhai chúng tôi mút nó như kẹo, điều đó khiến chúng tôi có cảm giác nó ngon hơn.

Chúng tôi chỉ có một cô giáo trẻ, còn lại là những phụ nữ đứng tuổi, vì thế tất cả đều rất yêu cô. Tôn thờ cô. Giờ học chưa bắt đầu nếu cô chưa tới trường. Chúng tôi thường ngồi bên cửa sổ và đợi: “Đang đi, cô đang đ-i-i…”. Khi cô bước vào lớp, đứa nào cũng muốn chạm vào cô, đứa nào cũng nghĩ: “Đấy, mẹ mình cũng như thế…”

Tôi ước khi lớn lên, tôi sẽ đi làm và mua cho mình thật nhiều váy đỏ, xanh, có nút, có nơ. Có nơ, nhất định phải thế! Lên lớp Bảy, khi chúng tôi được hỏi muốn học nghề gì, tôi đã quyết định từ lâu - làm thợ may.

Để may váy đầm.

❀ ❀ ❀

[1] Những dây sọc trên các dải quân hàm.