Dù là ở trên tàu hay trên xe thì cũng không có gì quan trọng; dù sao thì đó cũng là loại phương tiện giao thông với trang thiết bị vô cùng thô sơ, hành khách lại cực kỳ đông đúc, sự an toàn cũng chưa chắc đã được bảo đảm. Càng sốT ruột thì nó lại càng ì ạch, tiến một bước lại lùi hai bước, khiến bạn buồn bực không biết tính sao cho phải, đúng là: Đường dài đằng đẵng chẳng biết năm tháng nào mới đến được đích.

Trên một phương tiện giao thông như thế này, miệng lưỡi của mọi người sẽ không được yên phận cho lắm. Từng tốp ba năm bảy người, đến cả việc tiền pháp tệ hiện hành trên thị trường rốt cuộc có bao nhiêu phiên bản, cũng trở thành đề tài để "bày trận rồng" (tán gẫu).

Có hai kẻ ăn vận chỉnh tề nọ đang tranh cãi về một vấn đề nực cười: Thời gian.

Một người nói anh ta không hề cảm thấy đã trôi qua bảy năm trời.

- Đúng vậy! - Người kia hùa theo giọng điệu của anh ta nói tiếp: - Ngày tháng trôi qua nhanh thật, chẳng ngờ đã tròn bảy năm rồi.

Người nọ lắc đầu phản bác ngay: - Không phải! Chẳng ngờ thì cũng chỉ là chẳng ngờ mà thôi, bảy năm rốt cuộc vẫn là bảy năm; thế nhưng điều tôi muốn nói là, bảy năm nay đối với đám chúng ta chẳng khác nào không có. Anh thấy lời tôi nói kỳ lạ lắm sao? Đừng vội, nghe tôi nói đã. Cứ cho là một mơ đi, nhưng ngặt một nỗi đây lại là sự thật. Nghĩ lại chắc anh cũng từng nghe nói: Dưới làn đạn của kẻ địch, ông chủ, nhân viên và công nhân cùng đồng tâm hiệp lực, lạch cạch tháo dỡ những cỗ máy nặng nề, đạn lạc bay tung tóe, người đằng trước ngã xuống thì người đằng sau lại tiến lên làm tiếp, những cỗ máy lạnh lẽo thấm đẫm mồ hôi và máu nóng của chúng ta. Máy móc đã được đưa lên tàu, đường sá xa xôi vạn dặm, sự nguy hiểm, nỗi vất vả ấy không cần phải nói cũng biết, thế nhưng trong lòng chúng ta rất vui. Hồi đó, ngày ngày hướng về phía tây, lý tưởng lại đến gần thêm một ngày, hồi đó, từng ngày, từng giờ, từng phút, quả thực đều có giá trị. Máy móc lại được lắp ráp lại, rồi vận hành trở lại, nhưng nguyên liệu, thợ máy, linh kiện, tất cả mọi vấn đề lại kéo đến, thế nhưng chúng ta vẫn tràn đầy sức lực, trong lòng vẫn cảm thấy vui vẻ. Mồ hôi chúng ta đổ ra e rằng không ít hơn bản thân cỗ máy, thế nhưng giọt mồ hôi ấy có giá trị: Máy móc đã sản xuất, hàng hóa đã xuất xưởng... Thế nhưng bây giờ, chắc anh cũng biết đấy, máy móc lại đành phải bỏ không, chẳng những bỏ không, có cỗ còn bị tháo ra bán ve chai nữa kìa!

Anh ta lau mồ hôi trên trán, nhìn người đồng hành cười khổ, rồi lại nói: - Anh xem, đây chẳng phải là một vòng lại quay về điểm xuất phát sao? Anh nghĩ xem, đây chẳng phải là công toi một trận hay sao? Anh bảo bảy năm trời đã trôi qua, nhưng quãng thời gian bảy năm này đối với chúng ta chẳng phải là bằng không hay sao? Bảy năm này uổng phí rồi! Uổng phí bảy năm trời! Nếu anh thực sự nghĩ kỹ lại rằng rốt cuộc đã qua bảy năm, thì thật là đau lòng biết bao, tại sao trong suốt bảy năm chúng ta không hề có chút tiến bộ nào?

- Ây, cứ như một giấc mộng lớn vậy! - Người đồng hành tỏ vẻ rất đồng cảm nói.

Nhưng câu trả lời lại càng thêm đau đớn: - Ngặt nỗi đây không phải là giấc mộng! Nếu như vào ngày này bảy năm trước tôi có một giấc mộng như thế này, tỉnh dậy nhất định tôi sẽ cười xòa cho qua chuyện, vẫn tinh thần phơi phới, lên kế hoạch tháo thế nào, chuyển thế nào, xây dựng lại thế nào; ngặt nỗi đây không phải mộng, đây là sự thật, chúng ta quả thực đã tròn bảy năm, chỉ là bảy năm này uổng phí rồi, không có giá trị!

Người đồng hành thấy đối phương ngày càng cằn nhằn nhiều liền có ý định chuyển chủ đề, nào ngờ một người bên cạnh lại đột nhiên xen vào nói:

- Uổng phí thì cũng không hẳn là uổng phí. Bài học đã nhận được, hơn nữa sự thay đổi cũng không ít cơ mà! Thời gian bỏ phí thì đáng tiếc thật, bảy năm công sức vẫn chưa đi đúng quỹ đạo, nhưng cũng không thể coi là một vòng quay trở về điểm xuất phát, nhìn từ toàn cục Trung Quốc mà nói, sự thay đổi cũng không nhỏ đâu!

- Thay đổi? - Người đồng hành trợn mắt nhìn người thứ ba này một cái, - Ồ, thay đổi thì có đấy. - Anh ta bỗng mỉm cười lạnh lẽo đầy châm chọc, - Đúng vậy, biến ra được không ít kẻ phất lên nhờ thời thế, những anh hùng hảo hán phát tài nhờ chiến nạn! Vật giá tháng trước không giống tháng trước, cũng không giống tháng này, về điểm này, quả thực ngày nào cũng có giá trị của ngày đó, trọng lượng của thời gian đa số mọi người đều cảm nhận được. - Thế rồi anh ta như chợt nhớ ra điều gì bèn quay đầu an ủi bạn mình: - Lão huynh chẳng qua chỉ uổng phí bảy năm, tính ra vẫn xem như không tổn hại gì. Như tại hạ đây, năm nào cũng bị sụt giá. Chúng ta làm những kẻ địa chủ không lớn không nhỏ, đúng là đánh sưng mặt giả người mập mà lị! Chắc lão huynh cũng hiểu cho.

- Sao tôi lại có thể xem là không tổn hại gì chứ?...

- Đương nhiên là không thể, - Người thứ ba lại chen vào nói. - Trong thời đại này, đứng yên tại chỗ là chuyện không thể làm được, Trung Quốc là một phần của thế giới, hơn nữa vẫn đang kháng chiến.

Vừa nghe nói thế, hai người kia liền nhìn nhau, đồng thời kêu lên một tiếng "Ồ"; hơn nữa người tự nhận là "năm nào cũng bị sụt giá" nọ ngay lập tức lại vui vẻ nói: - Cho nên tôi từ đầu đến cuối vẫn là phái lạc quan, cho nên phải nói rằng, quãng thời gian bảy năm này chịu đựng là có giá trị; anh xem, chúng ta đã chịu đựng thành một trong bốn cường quốc, hơn nữa Anh Mỹ đang giành chiến thắng từng bước, chiến trường thứ hai cũng đã mở ra, chẳng qua nửa năm, Hitler bị đánh gục, quay người lại thu dọn lũ quỷ con Đông Dương, thực sự dễ như trở bàn tay, chúng ta hãy chờ đợi chiến thắng cuối cùng đi!

Người đồng hành của anh ta cũng mừng rỡ biến sắc, nhưng hình như vẫn không thể phấn chấn nổi, anh ta lầm bầm lẩm bẩm một mình: - Chiến thắng thì không có vấn đề gì, thế nhưng nhà máy của tôi thì sao? Công nghiệp của chúng ta thì sao?

- Chờ đợi á? - Người thứ ba cũng cười và nói: - Cá nhân chúng ta mặc tình ai thích chờ thì cứ chờ, thích chờ thế nào thì cứ chờ thế ấy, có người chờ ôn lại giấc mộng cũ, có người chờ sự phồn vinh từ trên trời rơi xuống, ai nấy đều đặt sự chờ đợi của mình vào sau khi đã chờ được chiến thắng cuối cùng không còn vấn đề gì nữa. Thế nhưng, một mặt thì thế giới không đợi chúng ta, mà mặt khác, bản thân Trung Quốc cũng không thể chờ đợi những kẻ chỉ chăm chăm đợi cho đến khi giành được chiến thắng cuối cùng không còn vấn đề gì rồi mới tính đến chuyện thế này thế nọ. Chưa cần nói đến việc kẻ địch cũng không thèm đợi sự chờ đợi của chúng ta đâu! Bảy năm cứ thế trôi qua trong sự chờ đợi, có lẽ một số người đang mừng thầm vì cuối cùng đã đợi được điều mình hy vọng, thế nhưng...

- Thế nhưng tôi nào có chờ đợi gì đâu! - Đó là một giọng điệu phiền muộn không cam lòng, - Tôi đã nói rồi, mồ hôi tôi đổ ra nặng tới mấy ngàn cân cơ mà, thế nhưng tôi đã nhận được cái gì chứ? Chẳng ích gì cho người, cũng chẳng có lợi gì cho mình!

- Lão huynh là người chịu thiệt thòi bởi những kẻ chuyên lấy việc chờ đợi làm kế sách đấy! - Người thứ ba đáp. - Thế nhưng Trung Quốc may mắn là cũng có những người không chờ đợi kiểu đó, cho nên bảy năm trời không hề uổng phí, trên mặt đất Trung Quốc đang diễn ra những thay đổi, mở bản đồ ra là có thể nhìn thấy ngay.

Mạch câu chuyện tạm thời ngắt quãng. Lát sau, người nói chuyện đầu tiên lại quay về vấn đề "thời gian" đó, nói với giọng tức giận: - Dù thế nào đi nữa, uổng phí bảy năm trời rốt cuộc vẫn là một sự thật. Từ ngày hôm nay trở đi, chúng ta không thể để uổng phí thêm một ngày nào nữa, nếu còn tiếp tục lất phất cho qua chuyện, không chịu rửa mặt đổi đời, thì quả thực không thể tưởng tượng nổi. Thế nhưng bảy năm trời ấy vẫn bị uổng phí mất rồi!

- Nếu như có thể làm được như vậy, thì thời gian bảy năm dẫu có đáng tiếc, cũng coi như không uổng phí! Bằng không, thì đó chính là uổng phí thật sự, nếu như có Thượng Đế, Thượng Đế cũng sẽ không đồng tình, huống chi là quy tắc của lịch sử sắt đá vô tình.