Khải Minh tiên sinh:
Thư ngày mười hai đã nhận được đầy đủ. Cuốn "Minh thổ lữ hành" vì tiểu thuyết Nhật Bản của tờ "Đông Phương" đã in xong, nên tôi đã lấy về, đăng trên "Thuyết báo" số 11. Đối với "Sáng Tạo" cùng hai ông Uất, Quách, tôi vốn không có địch ý, chỉ vì lời lẽ của họ quá ép người, nhất thời không chịu nổi nên mới mắng lại. Phái mới không nên tự đấu đá lẫn nhau, ông Uất khi phát động kỷ niệm chuỗi năm xuất bản "Nữ thần", hình như cũng có ý này, không hiểu sao một mặt nói thế, mà mặt khác lại mắng mỏ.
Về việc "Trung Quốc văn học biến thiên sử", đã đăng một cáo thị trên "Văn học tuần san" để đính chính; cuốn sách đó tôi cũng đã xem, phần phụ lục đằng sau thật ra không phải là mạo danh. Nhắc đến chuyện này, câu chuyện rất dài, và cũng là lỗi ở tôi. Đại tiền niên, khi ông Quách Ngu Thưởng biên tập "Học đăng", hẹn tôi viết bài, lúc đó tôi đang bắt đầu nghiên cứu văn học, mua vài cuốn sách đọc, tiện tay dịch ra một ít làm tạp ký, rồi đem những tạp ký đó cho Ngu Thưởng xem. Trong đó từng có một đoạn dịch chương về chủ nghĩa tượng trưng trong cuốn sách của Chandler① đó, đăng trên số tăng cường năm mới tờ "Thời sự tân báo" "Học đăng" đại tiền niên. Sau đó Ngu Thưởng nói có một hiệu sách nhỏ muốn xuất bản sách "Tân văn hóa", nhờ anh ấy tìm giúp bản thảo; lại nói họ muốn ra một bộ "Văn học biến thiên sử", chia người soạn thảo, phần Trung Quốc làm khá ổn, giới thiệu tôi làm phần nước ngoài, tôi nói không thể, thế mà Ngu Thưởng vẫn khuyên, sau đó lại cùng Văn Dã Hạc gặp mặt một lần, mới biết bộ sách của họ thực ra chú trọng bản quốc, chẳng qua là muốn dùng ánh sáng nước ngoài để nhìn nhận tài liệu bản quốc, mà khổ nỗi lại không có những sách Trung Quốc như thế v.v. Cho nên tài liệu nước ngoài họ cần chỉ để tham khảo, không phải để đăng. Lúc đó đã nói những lời cực kỳ khách sáo để nịnh nọt tôi, tôi vì thực sự không tài cán gì, nên bèn giới thiệu sang cho Dũ Chi; Dũ Chi sau đó cùng họ gặp mặt, hiểu ra là cung cấp tài liệu, thấy chẳng ra làm sao, nên cũng từ chối. Ngu Thưởng vào lúc đó cũng sắp đi Anh, đi cùng Tông do〔Bạch〕 Hoa, Đông Tôn tiễn họ, mời khách ở Hưng Hoa Xuyên, tôi cũng đi, Ngu Thưởng lại nhắc đến chuyện này, còn nói đem những tạp ký trước đó gửi ở chỗ anh ấy đưa cho họ thì thế nào, lại nói những tạp ký đó hơi có tính liên hệ. Tôi tưởng là đưa cho họ xem qua, lúc đó liền đồng ý. Sau khi Ngu Thưởng đi, hiệu sách đó lại có người tìm tôi, nhưng không gặp, sau đó lại gửi ba mươi đồng tới. Tôi đã nhận, coi như xong chuyện một lần. Việc nhận này là không nên, bởi vì làm thế coi như bán bản thảo; tôi từ trước tới nay thấy Thương Vụ mua bản thảo đều có khế ước, tưởng rằng họ không có khế ước, tức là bán, thực ra quá ngốc nghếch. Bây giờ xem những gì họ xuất bản, đại khái là kế hoạch trước kia không thành, mà lại không nỡ bỏ ba mươi đồng đã tiêu, cho nên mới làm bừa một trận, hơn nữa còn trau chuốt bản thảo gốc của tôi, đem đầu đuôi nối kết lại với nhau. Thật ra họ sao không sớm nói với tôi một tiếng, tôi có thể trả lại ba mươi đồng, há chẳng phải đều tiện lợi cả đôi đường. Vì có những sự khúc mắc này, cho nên tôi đành phải không thể không thừa nhận.
Bây giờ tôi viết thư chất vấn họ: (1) Tại sao lại đóng chung xuất bản như vậy, (2) Khác với lời nói trước đây, lúc chưa xuất bản sao không báo trước. Nhưng Văn Dã Hạc từng gặp một lần nghe nói sớm đã không ở Thượng Hải, cái "kháng nghị" này của tôi, phỏng chừng đành chịu vô hiệu. Tóm lại, chuyện này đối với cá nhân tôi, đơn giản là đành chịu không nghiêm túc, bởi vì thực ra là lỗi ở bản thân.
Coi như nhận được một bài học, từ nay về sau phải cẩn thận ở mọi nơi. Số lượng tiêu thụ "Thuyết báo" năm nay ít hơn năm ngoái một chút, tôi cảm thấy vô cùng hổ thẹn. Vẫn còn ba bài, chưa chắc đã có thể tạo ra ảnh hưởng lớn lao gì, vãn hồi được chút gì. Tôi nghĩ mãi không ra tờ báo năm nay sao lại kém hơn năm ngoái, kém ở chỗ nào. Tiên sinh có gì thấy rõ, xin đừng khách khí chỉ giáo. Luyên thuyên quá nhiều rồi. Kính chúc bình an.
Thẩm Nhạn Băng kính bút 〔Ngày 20 tháng 9 năm 1922〕
① Tức là Chandler.
