Xem xong "Trung Quốc điện ảnh nghệ nhân phỏng vấn ký" kỳ thứ hai mươi sáu (đây là bài phỏng vấn đạo diễn Hồng Thâm của phim "Thiết Bản Hồng Lệ Lục"), tôi chợt hiểu ra một chút rằng các "đệ tử điện ảnh" tiến bộ đương thời đang có một vấn đề vô cùng cấp bách cần giải quyết —— đó chính là vấn đề "hoa và lá". Trong "Phỏng vấn ký", mượn lời của "bằng hữu mỗ quân" để nói rằng:

……Cho nên tôi vẫn luôn nghĩ thế này, tôi vẽ đóa hoa này, bản thân tôi cho rằng rất giống rồi, cá tính của tôi cũng được thể hiện ra rồi, thế nhưng người khác lại bảo phải thêm mấy nét lá vào, mà tôi thì lại không muốn thêm vào, bởi vì tôi cho rằng điều đó không cần thiết.

Đây là một chủ trương: Không cần lá. Đạo diễn Hồng Thâm được phỏng vấn thì cho rằng "tác phẩm của chúng ta chính là quá ít lá". Đây là khuynh hướng "cần lá". Còn ý kiến của ông Sa Ki - tác giả của "Phỏng vấn ký" lại mang tính "chiết trung". Ông nói:

Khỏi phải nói tôi không đồng tình với việc dùng những chiêu trò vô nghĩa để làm tăng tính thú vị, thế nhưng thành tựu về mặt kỹ thuật làm cho sinh động vẫn là vô cùng cần thiết. Còn như vì quá chú trọng đến sự sinh động mà dẫn đến việc làm hại chủ đề, thì đó tự nhiên là điều ngu ngốc nhất rồi. Thế nhưng ngoài hoa ra mà vẽ thêm hai nét lá xanh, khiến cho sự chân thực trở nên sinh động và càng thêm chân thực, đó mới chính là giá trị thực sự của nghệ thuật.

Vấn đề "hoa và lá" đại khái là như vậy. Vốn dĩ Trung Quốc có một câu cổ ngữ: Mẫu đơn tuy đẹp, toàn nhờ lá xanh nâng đỡ. Nếu chỉ có một đóa hoa mẫu đơn thì không đẹp mắt, nhất định phải có lá đi kèm, khi đó mới hoàn thiện được vẻ đẹp của hoa mẫu đơn. Cho nên "lá" ở đây không phải là thứ phụ trợ, mà là điều kiện cần thiết để hoàn thiện "vẻ đẹp của hoa mẫu đơn". Hoa và lá là đối lập nhưng lại bổ sung cho nhau, chứ không phải một bên là chủ thể, một bên là phụ thuộc.

Vấn đề "hoa và lá" trong nghệ thuật cũng nên được hiểu như vậy. Vấn đề không nằm ở chỗ "có cần thêm mấy nét lá hay không" hay "có vẽ thêm mấy nét lá hay không", mà vấn đề nằm ở chỗ những chiếc lá đó vẽ có đúng hay không. Giả sử bên cạnh một đóa hoa mẫu đơn lại thêm lá hoa cúc vào, khiến cho trông không ra mẫu đơn mà cũng chẳng giống hoa cúc, thế mới thực sự là "không cần thiết".

Nếu hoa là hoa mẫu đơn, lá cũng đích thị là lá mẫu đơn, thì cho dù lá có hơi nhiều đi chăng nữa, cũng không đến mức "làm hại chủ đề". Bởi vì một đóa mẫu đơn với hai chiếc lá quả thực là mẫu đơn, mà bốn năm chiếc hay thậm chí bảy tám chiếc lá thì vẫn cứ là mẫu đơn thôi, không thể biến thành hoa thược dược được. "Lá" mà đến mức "làm hại" được hoa (chủ đề), thì chắc chắn những chiếc "lá" này và "hoa" vốn dĩ không cùng loại với nhau. Cho nên "vấn đề hoa lá" trong văn nghệ, thứ nhất phải nhận thức rõ hoa và lá là tương tu tương thành, lá không nằm ở địa vị phụ trợ; thứ hai phải chú ý xem có ghép nhầm lá hay không. Xin đem điều này thỉnh giáo tiên sinh Hồng Thâm cùng ba vị, các ngài nghĩ thế nào?