Thiệu Chí Hằng tiên sinh: Về ý kiến đối với một tác phẩm nghệ thuật, không phải ai cũng giống nhau; có lúc do mối quan hệ chủ quan của người đọc, có ý kiến thậm chí trái ngược nhau, đó cũng là chuyện thường có. Ở Trung Quốc, vì sự ảnh hưởng của quan niệm truyền thống và phong tục, các tác phẩm mang tính nhân đạo chủ nghĩa hầu như hoàn toàn không được người ta thấu hiểu. Khá nhiều người rất đơn giản miêu tả cảnh một kẻ ăn mày chết cóng dưới cửa sổ nhà giàu trong khi bên trong cửa sổ vẫn đang vui chơi ca múa v.v., cho đó là tác phẩm nhân đạo chủ nghĩa, điều này có lẽ cũng có thể gọi là "phải", nhưng tôi vẫn cảm thấy những thứ chứa đựng cảm xúc nông cạn và đơn giản như thế này không thể tính là tác phẩm nghệ thuật nhân đạo chủ nghĩa tinh chế được.

"Tây sơn tiểu phẩm" của Chu tiên sinh, bài thứ nhất mượn chuyện mê tín để viết về sự đồng cảm của con người đối với con người, bài thứ hai viết về tâm trạng cô độc mà tự gắng gượng an ủi của người bán nước ngọt bị áp bức, đã để lại cho tôi ấn tượng sâu sắc; và vì thế tôi cảm thấy người bán nước ngọt kia là một người đáng yêu, là một "con người", có một trái tim "có khí chất". Hai chuyện này vốn bình đạm không có gì lạ, thế nhưng cảm xúc nhảy múa bên dưới hai chuyện này lại thực sự muôn hình vạn trạng. Những kiến giải này đều xuất phát từ chủ quan của tôi, có lẽ đã nhìn nhận sai lầm, nhưng tôi cảm thấy đã được thưởng thức từ đây, thì cũng liền không tiếc lời khen ngợi anh ấy là tác phẩm nghệ thuật, có giá trị về mặt nghệ thuật.

Thiên "Bị tàn đích manh nha" miêu tả chỗ thô sơ, quả đúng như thư từ đã nói, nhưng nếu rời khỏi bề mặt mà tìm kiếm nội tâm, nên cảm thấy bài này chính là sự tuôn trào nhiệt liệt của cảm xúc chân thật, so với những thứ không bệnh rên rỉ, lắc đầu làm bộ làm tịch thì ít nhất cũng phải tốt hơn gấp mười lần.

Đây là ý kiến của tôi đối với hai bài đó, không biết ngài thấy có thỏa đáng hay không?

Còn về "phê bình sáng tác", chúng tôi vô cùng hoan nghênh, không biết vì lý do gì, lại ít người chỉ giáo, chúng tôi đang cảm thấy cô quạnh đây! Số trước trong mục "Trang cuối" của bồn san cũng từng nhắc đến, sau này mong mọi người chỉ giáo nhiều hơn!

Nhạn Băng 〔Tháng Sáu năm 1922〕