Khải Minh tiên sinh:

Thư tay ngày 25 xin kính rõ. Ý kiến của tiên sinh: (1) Thêm một tác phẩm văn học Bulgaria, (2) Tiểu thuyết Hy Lạp mới; tôi đều rất tán thành. Bulgaria vì lúc trước tôi nhất thời không nghĩ ra chỗ nào có truyện ngắn, nên mới không đưa vào; nay Lỗ Tấn tiên sinh có, thì không còn gì tốt hơn. Hy Lạp mới nên chọn một hai bài trong tập đó dịch ra.

Bài luận phiền tiên sinh đảm nhận phần Ba Lan và Tiệp Khắc; Lỗ Tấn tiên sinh viết thư nói bài luận về người Do Thái mới dự định không làm, tôi viết thư lại giưa xin như trước, một mặt xin tiên sinh giúp cho một lời.

Mục lục tập tiểu thuyết Balkan đã tuân lệnh liệt kê ra đây, trong đó có một nhà văn người Croatia nghĩ rằng Lỗ Tấn tiên sinh chắc chắn biết. Tôi không biết vị nhà văn này.

Tiểu thuyết ngắn Ukraina thì không có, nhưng trong một cuốn sách "Five Russian Plays" có phụ lục một vở kịch ngắn của người Ukraina, (tên kịch và tên tác giả đều không nhớ rõ nữa)

hoặc là cũng dịch ra để cho đủ số lượng. "Thơ của nhà thơ Nhật Bản Itcha" đã nhận được, (đã do Lỗ Tấn tiên sinh gửi đến) tức thì sẽ đăng ở số 9.

Bản thảo "Công chúa Malankė" của Medelin, "Tiểu thuyết nguyệt san" cần dùng, vả lại cũng chưa từng có ai dịch qua, kính xin tiên sinh gửi xuống. Tiểu thuyết Ba Lan đều đã nhận được.

Bản dịch qua trung gian không hoàn toàn đáng tin, đúng như lời tiên sinh đã nói, nhưng bản dịch của quý cô Benecke ①, theo quan điểm của tôi, suy cho cùng vẫn là tốt. Văn chương của cô ấy rất hay và lay động lòng người. Tôi cảm thấy chỉ cần không làm mất đi ý tinh túy của nguyên tác, chỉ cần có thể lay động lòng người như bản gốc, có chút sai lệch đôi chút về câu chữ, thì cũng không sao cả. Tôi trước đây lúc rảnh rỗi không có việc gì làm, đem hai bản dịch tìm được trong tay ra đối chiếu, luôn cảm thấy không thể hoàn toàn giống nhau. Cho dù chữ nghĩa không sửa đổi, ngữ khí và cấu trúc câu cũng không thể giống nhau. Lại như tác phẩm "Công nhân Zuyev" của Lỗ Tấn tiên sinh dịch dựa theo bản tiếng Đức, bản dịch tiếng Anh của Percy Pinkerton đem đối chiếu với nó, quả có thể gọi là khớp nhau hoàn toàn không có kẽ hở, ② không sót một chữ, nhưng tổ chức câu lại khác nhau, việc phân đoạn cũng có chỗ khác nhau. Người chủ trương nhất định phải dịch trực tiếp từ nguyên văn nếu xem điều này, thì nhất định sẽ càng thêm hùng hồn lý lẽ, nhưng tôi cho rằng điều đó lại có thể làm chứng ngược lại rằng việc dịch qua một lần nữa không hề gì, miễn là dịch cho hay. Bởi vì cấu trúc câu của hai bản dịch tiếng Đức và tiếng Anh vốn đã khác nhau, hai bản đó ắt có một bản không khớp với nguyên văn, hoặc cả hai đều không khớp. Nay cả hai bản ở Anh và Đức đều được giới đọc sách công nhận, liền thấy được bản dịch này cả hai đều có sức nặng. Bản dịch có sức nặng, độc giả có thể cảm động, cảm động giống như khi đọc bản gốc, có thể suy đoán, suy đoán giống như sau khi đọc bản gốc, vậy thì bản dịch này đã hoàn thành trách nhiệm của mình rồi. Ý kiến của tôi là như thế, tiên sinh thấy có đúng không?

Về việc muốn mượn tiên sinh cuốn "Văn học trong trường tiểu học", tôi đã hỏi Chấn Đạc rồi, chính là bức thư cậu ấy viết cho tiên sinh. Người mượn sợ là bạn của cậu ấy vậy.

Thẩm Nhạn Băng [1921] ngày 30 tháng 7

① Benecke.

② Percy Pinkerton.