[TIÊU DỀ]: Gửi Tòa soạn báo "Văn nghệ"

Ban Biên tập báo "Văn nghệ": Thư ngày 14 cùng bản thảo "Không có nhân vật Thi Nại Am này sao?" của đồng chí Cường Lập gửi kèm đều đã nhận được. Do bận việc nên tận hôm nay mới phúc đáp, vô cùng xin lỗi.

Đồng chí Cường Lập đưa ra ý kiến phản đối đối với câu nói "Nếu người viết định hình 'Thủy Hử' quả thực là chính Thi Nại Am đó" trong bài viết "Bàn về nhân vật và kết cấu của 'Thủy Hử'" đăng ở kỳ 14 báo "Văn nghệ" của tôi — tinh thần thảo luận như thế của anh ấy khiến người ta khâm phục. Tôi rất hoan nghênh anh ấy góp ý, thế nhưng, luận điểm của anh ấy đối với câu nói trong bài viết của tôi (như đã dẫn ở trên) thì không thể khiến tôi khâm phục được.

Trước hết, câu nói đó trong bài viết của tôi — "Nếu người viết định hình Thủy Hử quả thực... là Thi Nại Am..." — chủ yếu là bàn về việc "viết định hình" Thủy Hử, chứ... không phải bàn về việc có hay không có nhân vật Thi Nại Am; có hay không có nhân vật Thi Nại Am là một chuyện, còn việc người viết định hình Thủy Hử có quả thực là Thi Nại Am hay không lại là một chuyện khác, hai việc đó không thể đánh đồng với nhau... để bàn luận được.

Đồng chí Cường Lập đã bỏ quên một sự thật rằng, từ câu nói này trong bài viết của tôi, anh ấy đã rút ra kết luận cho rằng tôi cho là Thi Nại Am vốn không có thật, rồi từ kết luận đó lại suy ra kết luận rằng bàn luận của tôi giống với quan điểm của Hồ Thích — điều này là không thể khiến người ta khâm phục được.

Tiếp theo, đoạn đầu tiên trong bài viết của tôi (chính là đoạn mà đồng chí Cường Lập đã trích ra câu "Nếu người viết định hình 'Thủy Hử' quả thực là chính Thi Nại Am đó"), luận điểm của toàn bộ đoạn văn là xuất phát từ giả định Thi Nại Am là người "viết định hình" Thủy Hử, cho nên, nếu... đồng chí Cường Lập thấu hiểu ý nghĩa của toàn bộ đoạn văn, chứ không phải cắt chương đoạn nghĩa để đưa ra kết luận, thì sẽ không thể không thấy rằng tôi không những không phủ nhận sự có thật của nhân vật Thi Nại Am như Hồ Thích, mà ngược lại tôi còn có khuynh hướng thừa nhận Thi Nại Am chính là người "viết định hình" "Thủy Hử".

Hơn nữa, rốt cuộc người "viết định hình" Thủy Hử cuối cùng (tức là bản gốc của những bản khắc cũ hiện còn lưu giữ lại) là Thi Nại Am? Hay là La Quán Trung? Vấn đề này, không những vào lúc tôi viết bài cho kỳ 14 của báo "Văn nghệ" vẫn chưa có kết luận, mà thậm chí cho đến nay cũng vẫn chưa có đầy đủ chứng cứ đáng tin cậy để đưa ra kết luận khẳng định cho vấn đề này (trong bức thư này, không thể bàn chứng minh thêm về điểm này). Vì vậy, tôi cho rằng đối với vấn đề này mà không đưa ra cách nói khẳng định cứng nhắc, mà dùng câu "Nếu người viết định hình Thủy Hử... quả thực là chính Thi Nại Am đó", thì không có gì là sai cả (nhìn từ bản thảo "Không có nhân vật Thi Nại Am này sao?" của đồng chí Cường Lập, dường như anh ấy đã không nghĩ đến cả một quá trình lớn từ văn học truyền miệng phát triển thành văn học viết "định hình" của "Thủy Hử", cho nên anh ấy hoàn toàn không chú ý đến hai chữ "viết định hình" vô cùng quan trọng trong câu nói đó của tôi).

Cuối cùng, tôi cho rằng việc đồng chí Cường Lập dẫn lời Lỗ Tấn trong bản thảo, cũng như việc lấy "Lỗ Tấn" là bút danh để so sánh với khả năng Thi Nại Am có thể là bút danh (anh ấy phát triển bàn luận như vậy dựa trên hai chữ "mượn tên" trong câu "do nghi ngờ là tên mượn của kẻ diễn dịch thành bản dài" ở nguyên văn của Lỗ Tấn) v.v., các lập luận đều không khoa học. Nếu đồng chí Cường Lập nghiên cứu kỹ lưỡng toàn diện (chứ không phải cắt chương đoạn nghĩa) nguyên văn của Lỗ Tấn (xem Trung Quốc tiểu thuyết sử lược), thì sẽ có thể biết rằng việc anh ấy vận dụng lời của Lỗ Tấn trong bản thảo này có điểm không khớp với ý gốc của Lỗ Tấn.

Tôi rất hoan nghênh bất kỳ ai góp ý đối với bất kỳ bài viết nào do tôi viết, nếu là tôi sai, tôi tuyệt đối không sợ kiểm điểm. Thế nhưng, đối với lời phê bình mà đồng chí Cường Lập đưa ra, thì tôi cho rằng anh ấy đã bóp méo nguyên văn của tôi, đánh đồng hai vấn đề làm một, lời phê bình của anh ấy gần như bắn tên không có đích (nói một cách thẳng thắn thì chính là bắn tên không có đích, chứ không phải là "gần như" nữa), vì vậy, mong anh thông cảm vì tôi không thể kiểm điểm theo đúng ý muốn của anh ấy, mà trái lại còn phải tự bào chữa một phen.

Nay xin gửi trả lại bản thảo "Không có nhân vật Thi Nại Am này sao?" của đồng chí Cường Lập.

Kính chào trân trọng!

Mâu Thuẫn

Ngày 28 tháng 1 năm 1955