Khu rừng Arden.
Rosalind, Celia và Jaques bước vào.
JAQUES.
Này cậu thanh niên khôi ngô, xin hãy cho ta được làm quen với cậu nhiều hơn.
ROSALIND.
Người ta bảo ông là một kẻ u sầu.
JAQUES.
Đúng vậy; ta thích nỗi buồn ấy hơn cả tiếng cười.
ROSALIND.
Những ai rơi vào thái cực nào trong hai điều đó đều là những kẻ đáng ghét, và tự biến mình thành trò cười cho mọi lời chê bai trần tục còn tệ hơn cả những kẻ say xỉn.
JAQUES.
Chà, buồn rầu mà chẳng nói năng gì thì thật là hay.
ROSALIND.
Vậy thì, làm một khúc gỗ mục chắc cũng hay chẳng kém.
JAQUES.
Ta không có nỗi u sầu của kẻ sĩ, vốn là sự tranh đua; cũng chẳng có của nhạc sĩ, vốn mang tính hão huyền; hay của kẻ tầm vóc triều đình, vốn kiêu ngạo; hay của người lính, vốn tham vọng; hay của luật sư, vốn mưu mô; hay của quý bà, vốn cầu kỳ; hay của kẻ đang yêu, vốn gom đủ tất cả những điều ấy; nhưng đó là nỗi u sầu của riêng ta, được pha trộn từ nhiều vị đắng, chắt lọc từ nhiều cảnh ngộ, và quả thực là sự chiêm nghiệm đủ điều từ những chuyến lữ hành của ta, nơi mà những hồi tưởng miên man cứ gói trọn ta trong một nỗi buồn đầy vẻ trào lộng.
ROSALIND.
Một kẻ lữ hành! Thật lòng mà nói, ông có lý do lớn để mà buồn rầu. Tôi sợ rằng ông đã bán cả đất đai quê nhà để đi ngắm nghía giang sơn của kẻ khác. Thế rồi ngắm chán chê mà chẳng có gì trong tay thì chẳng khác nào mắt thì giàu mà tay thì nghèo.
JAQUES.
Vâng, ít ra ta đã thu nhặt được vốn kinh nghiệm cho mình.
ROSALIND.
Và kinh nghiệm ấy khiến ông u sầu. Thà tôi có một tên hề để mua vui còn hơn là có kinh nghiệm để chuốc lấy nỗi buồn — mà lại còn phải bôn ba đó đây mới có được.
Orlando bước vào.
ORLANDO.
Chúc ngày mới tốt lành và ngập tràn hạnh phúc, Rosalind thân yêu!
JAQUES.
Thôi thế thì, xin chào ngài, nếu ngài lại mở miệng nói thơ phú.
ROSALIND.
Vĩnh biệt ngài Lữ hành. Kìa, hãy tập nói ngọng nghịu và diện những bộ cánh kỳ dị đi; hãy chê bai mọi điều tốt đẹp của chính quê hương mình; hãy tỏ ra chán ghét cội nguồn, và suýt trách cứ Chúa vì đã ban cho ngài khuôn mặt hiện tại ấy, bằng không tôi khó lòng tin nổi ngài đã từng ngồi thuyền gondola du ngoạn.
(Jaques cáo lui.)
Này, thế nào rồi, Orlando, anh đã đi đâu suốt từng ấy thời gian? Anh mà cũng đòi làm người tình đấy à! Nếu anh còn giở trò này với tôi một lần nữa, đừng bao giờ bén mảng xuất hiện trước mặt tôi nữa.
ORLANDO.
Rosalind xinh đẹp của anh, anh đến chỉ chậm có một tiếng so với lời hẹn thôi mà.
ROSALIND.
Thất hẹn trong tình yêu dù chỉ một tiếng ư? Kẻ nào dám chia một phút thành ngàn phần, rồi chỉ phá vỡ một phần nghìn của phút ấy trong chuyện tình cảm, người ta có thể bảo rằng Thần Tình Yêu đã vỗ vai hắn, nhưng tôi xin cam đoan trái tim hắn vẫn nguyên vẹn chẳng hề xước xát.
ORLANDO.
Xin hãy tha thứ cho anh, Rosalind yêu dấu.
ROSALIND.
Thôi, nếu anh đã chậm chạp nhường ấy, thì đừng có xuất hiện trước mặt tôi nữa. Thà bị một con ốc sên tán tỉnh còn hơn.
ORLANDO.
Bị ốc sên tán tỉnh ư?
ROSALIND.
Vâng, ốc sên đấy, bởi vì dù nó bò chậm chạp, nó vẫn mang theo cả ngôi nhà trên đầu — thiết tưởng đó là khoản hồi môn chắc chắn hơn cái thứ anh ban phát cho phụ nữ. Hơn nữa, nó mang theo cả số phận của chính mình.
ORLANDO.
Đó là gì?
ROSALIND.
Chính là cặp sừng, thứ mà những kẻ như anh đành phải ngậm đắng nuốt cay nhờ vợ mình ban cho. Nhưng ít ra nó bước ra với giáp trụ đầy mình và ngăn chặn được điều tiếng về người vợ.
ORLANDO.
Đức hạnh không hề mọc sừng, và Rosalind của anh là người đức hạnh.
ROSALIND.
Và tôi chính là Rosalind của anh đây.
CELIA.
Hắn thích gọi cậu như thế thôi, chứ hắn có một nàng Rosalind với ánh mắt đưa tình sắc sảo hơn cậu nhiều.
ROSALIND.
Nào, hãy tán tỉnh tôi đi, tán tỉnh tôi đi, bởi vì bây giờ tôi đang có hứng thú ngày hội, và rất có khả năng sẽ đồng ý đấy. Anh sẽ nói gì với tôi đây, nếu tôi chính là nàng Rosalind bằng xương bằng thịt của anh?
ORLANDO.
Anh sẽ hôn trước rồi mới nói sau.
ROSALIND.
Không, anh nên nói trước thì hơn, và khi nào bị kẹt cứng vì cạn lời, anh mới chớp lấy cơ hội mà hôn. Những nhà hùng biện tài ba, khi họ lúng túng, họ sẽ khạc nhổ; còn những kẻ đang yêu mà lại — xin Chúa phù hộ — cạn lời, thì cách xử lý khôn ngoan nhất là trao nụ hôn.
ORLANDO.
Lỡ nụ hôn bị từ chối thì sao?
ROSALIND.
Thì khi ấy nàng bắt anh phải năn nỉ, và từ đó lại mở ra những câu chuyện mới.
ORLANDO.
Ai mà lại có thể cạn lời khi đứng trước người tình dấu yêu của mình cơ chứ?
ROSALIND.
Chính là anh đấy, nếu tôi là người tình của anh, bằng không thì tôi phải nghĩ rằng sự đoan trang của mình còn đậm đặc hơn cả sự thông minh.
ORLANDO.
Sao cơ, về lời tỏ tình của anh à?
ROSALIND.
Không phải ra khỏi y phục của anh đâu, mà là hết lời để tỏ tình đấy. Tôi không phải là Rosalind của anh sao?
ORLANDO.
Anh lấy làm vui sướng khi được nói rằng em chính là nàng, bởi vì anh rất thích nhắc đến tên cô ấy.
ROSALIND.
Thôi được, trong thân phận của cô ấy, tôi tuyên bố là sẽ không nhận anh đâu.
ORLANDO.
Thế thì, trong thân phận của chính mình, anh xin chết.
ROSALIND.
Thôi nào, xin Chúa tha tội, hãy chết ủy quyền đi. Cái thế giới tội nghiệp này đã gần sáu nghìn năm tuổi, và trong suốt từng ấy thời gian chẳng có người đàn ông nào chết vì chính thân xác mình, nghĩa là vì một lý do tình ái cả. Troilus đã bị vỡ óc bởi một chiếc chùy Hy Lạp, dẫu cho cậu ta đã làm mọi cách để chết từ trước đó, và cậu ta là một trong những hình mẫu của tình yêu. Còn Leander, anh ta hẳn đã sống thêm được nhiều năm tươi đẹp dẫu cho Hero có đi tu, nếu không vì một đêm giữa hè oi bức; bởi vì chàng trai tội nghiệp ấy chỉ ra sông Hellespont để tắm, rồi bị chuột rút và chết đuối; thế mà những kẻ chép sử ngớ ngẩn thời đó lại cứ đổ thừa cho nàng Hero ở Sestos. Nhưng tất cả đó chỉ là dối trá. Đàn ông vẫn chết từ thời này sang thời khác và bị giun dế ăn thịt, nhưng chẳng có ai chết vì yêu cả.
ORLANDO.
Anh không muốn nàng Rosalind thật sự của anh lại suy nghĩ thế này, vì anh xin thề cái cau mày của nàng cũng đủ sức giết chết anh rồi.
ROSALIND.
Này tay đây, nó chẳng giết nổi một con ruồi đâu. Nhưng thôi, giờ đây tôi sẽ vào vai Rosalind của anh với một tâm thế dễ dãi hơn, và cứ hỏi tôi bất cứ điều gì anh muốn, tôi sẽ ưng thuận hết.
ORLANDO.
Vậy thì hãy yêu anh đi, Rosalind.
ROSALIND.
Vâng, xin thề là tôi sẽ yêu, vào cả ngày thứ Sáu, thứ Bảy và mọi ngày trong tuần.
ORLANDO.
Và em sẽ nhận anh chứ?
ROSALIND.
Vâng, và nhận cả hai mươi kẻ như anh nữa ấy chứ.
ORLANDO.
Em vừa nói gì cơ?
ROSALIND.
Anh không phải là một người tốt sao?
ORLANDO.
Anh hy vọng là vậy.
ROSALIND.
Thế thì, làm sao mà người ta có thể chê là quá nhiều trước một điều tốt đẹp được cơ chứ? — Lại đây, chị gái, chị sẽ làm cha xứ và làm lễ kết hôn cho chúng tôi. — Hãy đưa tay anh đây, Orlando. — Chị thấy sao, chị gái?
ORLANDO.
Xin chị hãy làm lễ kết hôn cho chúng tôi.
CELIA.
Tôi không thể thốt ra những lời ấy được.
ROSALIND.
Cậu phải bắt đầu bằng câu “Anh có đồng ý, Orlando—”
CELIA.
Thôi được rồi. — Anh có đồng ý lấy người phụ nữ tên Rosalind này làm vợ không, Orlando?
ORLANDO.
Anh đồng ý.
ROSALIND.
Vâng, nhưng là khi nào?
ORLANDO.
Chính là lúc này đây, nhanh chừng nào tốt hay chừng ấy, khi cô ấy làm lễ cho chúng ta.
ROSALIND.
Thế thì anh phải nói rằng “Anh xin nhận em, Rosalind, làm vợ.”
ORLANDO.
Anh xin nhận em, Rosalind, làm vợ.
ROSALIND.
Lẽ ra tôi phải đòi xem giấy ủy nhiệm của anh mới đúng. Nhưng tôi xin nhận anh, Orlando, làm chồng của tôi. Quả là một cô gái chạy trước cả cha xứ, và suy nghĩ của phụ nữ rõ ràng luôn chạy nhanh hơn hành động của họ.
ORLANDO.
Mọi suy nghĩ đều thế cả. Chúng đều có cánh.
ROSALIND.
Bây giờ hãy nói cho tôi biết anh muốn giữ cô ấy trong bao lâu sau khi đã có được cô ấy trong tay.
ORLANDO.
Mãi mãi và trọn đời.
ROSALIND.
Hãy nói là “trọn đời” mà không có chữ “mãi mãi”. Không, không, Orlando, đàn ông tựa như tháng Tư khi tán tỉnh, nhưng lại hóa tháng Mười Giáp khi đã kết hôn. Các thiếu nữ tựa như tháng Năm khi còn son rỗi, nhưng bầu trời sẽ đổi thay khi họ đã thành vợ người. Tôi sẽ ghen tuông với anh hơn cả một con chim bồ câu trống xứ Barbary ghen với mái nhà của nó, sẽ la ó inh ỏi hơn cả con vẹt trước cơn mưa, đảnh đức hơn cả một con vượn, và có những ham muốn thất thường hơn cả một con khỉ. Tôi sẽ khóc lóc vì những chuyện không đâu, hệt như bức tượng Nữ thần Diana bên đài phun nước, và tôi sẽ làm điều ấy ngay cả khi anh đang có tâm trạng vui vẻ. Tôi sẽ cười lớn như một con linh cẩu, và đó là lúc anh đang muốn chợp mắt chợp mi.
ORLANDO.
Nhưng liệu Rosalind của anh có thực sự làm thế không?
ROSALIND.
Bằng mạng sống của mình, cô ấy sẽ làm y như những gì tôi làm.
ORLANDO.
Ồ, nhưng cô ấy là một người khôn ngoan.
ROSALIND.
Bằng không thì cô ấy đã chẳng có sự khôn ngoan để làm những trò này. Càng khôn ngoan lại càng ương ngạnh. Có khóa cửa cho lắm vào sự khôn ngoan của phụ nữ, thì nó cũng sẽ chui ra đằng ô cửa sổ. Khóa luôn cửa sổ, nó sẽ lọt ra qua lỗ khóa. Chặn luôn lỗ khóa, nó sẽ bay theo làn khói thoát ra qua ống khói.
ORLANDO.
Một người đàn ông có người vợ khôn ngoan kiểu đó, hẳn sẽ phải thốt lên rằng: “Sự khôn ngoan ơi, ngươi muốn đi đâu về đâu?”
ROSALIND.
Không, anh nên để dành lời quở trách đó cho đến khi anh bắt gặp sự khôn ngoan của vợ mình đang lân la tới chiếc giường của nhà hàng xóm.
ORLANDO.
Và khi ấy sự khôn ngoan nào có thể cứu vãn hay biện hộ cho chuyện đó?
ROSALIND.
Chính là việc đáp rằng nàng đến đó để tìm anh. Anh sẽ chẳng bao giờ bắt quả tang nàng mà không có câu trả lời sẵn trong miệng, trừ phi anh tước đoạt luôn cả cái lưỡi của nàng. Ồ, người phụ nữ nào mà không biết cách biến lỗi lầm của mình thành cơ hội cho chồng, thì đừng bao giờ tự tay nuôi con bú mớm, bởi vì cô ta sẽ nuôi nấng đứa trẻ ngu ngơ chẳng khác nào một kẻ đần độn.
ORLANDO.
Rosalind ơi, anh phải xa em trong hai tiếng đồng hồ này.
ROSALIND.
Trời ơi, tình yêu dấu, em không thể chịu đựng việc thiếu vắng anh dù chỉ hai tiếng.
ORLANDO.
Anh phải diện kiến Công tước vào bữa trưa. Đến đúng hai giờ anh sẽ lại quay về bên em.
ROSALIND.
Vâng, cứ đi đi, cứ đi theo ý anh đi. Tôi vốn biết anh là kẻ thế nào rồi. Bạn bè tôi đã cảnh báo tôi như vậy, và tôi cũng chẳng ngờ ngợ gì hơn thế. Cái lưỡi ngọt ngào nịnh hót của anh đã chinh phục được tôi. Thôi thì coi như bỏ phí một ván bài, và xin chào cái chết! Hai giờ là giờ hẹn của anh phải không?
ORLANDO.
Vâng, Rosalind ngọt ngào của anh.
ROSALIND.
Thật lòng mà nói, và hoàn toàn nghiêm túc, xin Chúa hãy sửa đổi tâm tính cho tôi, và nhân danh tất cả những lời thề non hẹn biển vô hại khác, nếu anh dám sai sót dù chỉ một mảy may trong lời hứa hoặc đến chậm dù chỉ một phút so với giờ hẹn, tôi sẽ coi anh là kẻ thất hứa thảm hại nhất, là người tình giả dối nhất, và là kẻ không xứng đáng nhất với người mà anh gọi là Rosalind trong cả cái đám đông những kẻ phản bội. Vì thế hãy cẩn trọng trước sự trừng phạt của tôi, và hãy giữ đúng lời hứa.
ORLANDO.
Với tất cả sự tôn kính hệt như thể em thực sự là Rosalind của anh vậy. Thôi, vĩnh biệt em.
ROSALIND.
Được rồi, Thời Gian chính là vị quan tòa già dời xử lý tất cả những kẻ phạm tội kiểu đó, và hãy để thời gian phán xét. Vĩnh biệt.
(Orlando cáo lui.)
CELIA.
Cậu đúng là đã bêu rếu cả phái chúng ta trong những lời tán dóc về tình yêu của mình! Chúng ta phải lột phăng chiếc áo chẽn và quần bó của cậu ra để cho cả thế giới thấy con chim ấy đã làm gì với cái tổ của chính nó rồi.
ROSALIND.
Ôi chị họ, chị họ, chị họ ơi, chị họ bé nhỏ xinh xắn của tôi ơi, ước gì chị biết được tôi đang chìm đắm trong tình yêu sâu đến nhường nào! Nhưng chẳng thể đo lường nổi; tình cảm của tôi có một đáy sâu thăm thẳm khôn lường, tựa như Vịnh Bồ Đào Nha vậy.
CELIA.
Hay đúng hơn là không đáy, để rồi tình cảm cậu cứ đổ vào bao nhiêu thì lại trôi tuột đi bấy nhiêu.
ROSALIND.
Không, chính cái tên con hoang độc ác của nữ thần Venus ấy, kẻ được hoài thai từ những ý nghĩ ngớ ngẩn, được cấn thai từ sự bực dọc, và sinh ra từ cơn điên loạn, chính là thằng nhóc mù lòa vô lại hay vạch lá tìm sâu đôi mắt của người khác chỉ vì đôi mắt của chính nó đã hỏng, hãy để nó làm quan tòa phán xem tôi yêu sâu sắc nhường nào. Tôi nói cho chị biết nhé, Aliena, tôi không thể rời mắt khỏi Orlando dù chỉ một thoáng. Tôi sẽ đi tìm một bóng râm và thở dài cho đến khi anh ấy quay lại.
CELIA.
Còn tôi sẽ đi ngủ.
(Cùng cáo lui.)
