[126] Thủy mang là một loài cỏ độc. Nó là một loại dây leo, giống như cây đậu, và có hoa đỏ tương tự. Những ai ăn phải sẽ chết và biến thành quỷ thủy mang; theo truyền thuyết, những con quỷ như vậy không thể được đầu thai chuyển kiếp trừ khi chúng tìm được một kẻ khác cũng ăn phải chất độc này để thế chỗ cho mình.[127] Những con quỷ thủy mang này xuất hiện rất nhiều ở tỉnh Hồ Nam, nhân tiện cũng xin nói thêm, cụm từ “đồng niên” ở đây được dùng cho những người sinh cùng năm, họ qua lại thăm hỏi và gọi nhau bằng anh em, con cái của họ thì gọi “anh” của cha mình bằng chú. Điều này nay đã trở thành một phong tục thông thường ở vùng đó.[128]
Một thanh niên tên Chu đang trên đường đến thăm một người bạn đồng niên thì cơn khát dữ dội ập đến. Bỗng nhiên, anh bắt gặp một bà cụ ngồi bên lề đường dưới một mái lều đang phát trà miễn phí,[129] liền bước ngay lại để xin nước uống. Bà lão mời anh vào lều và niềm nở rót dâng một bát trà; nhưng hương thơm của nó có vẻ không giống trà thường, và anh ngần ngại không muốn uống, bèn đứng dậy định đi. Bà lão giữ anh lại, cất tiếng gọi: “Tam Nương! Mang trà ngon ra đây.” Lập tức, một thiếu nữ từ phía sau lều bước ra, trên tay cầm một ấm trà. Nàng khoảng mười bốn, mười lăm tuổi, dung mạo vô cùng kiều diễm, trên ngón tay và cổ tay đeo nhẫn cùng vòng lấp lánh. Khi Chu đón lấy chén trà từ tay nàng, lý trí của anh liền bay biến; anh uống cạn chén trà nàng đưa, hương vị chẳng giống bất cứ loài trà nào khác, rồi cất lời xin thêm. Đoạn, chớp lấy khoảnh khắc bà lão quay lưng đi, anh liền nắm lấy cổ tay thiếu nữ và rút chiếc nhẫn trên ngón tay nàng. Nàng thiếu nữ đỏ mặt mỉm cười; còn Chu, lòng càng thêm bời bời lửa dục, liền hỏi nàng nhà ở đâu. “Tối nay hãy quay lại đây,” nàng đáp, “anh sẽ gặp em.” Chu nài xin một nhúm trà của nàng, cất giấu cẩn thận cùng chiếc nhẫn, rồi cáo từ.
Khi đến nơi định đến, anh cảm thấy nhói đau trong lồng ngực, và ngay lập tức quy cho chén trà vừa uống, liền kể lại sự tình cho người bạn nghe. “Hỡi ôi! Anh tiêu đời rồi,” người bạn kêu lên; “họ là quỷ thủy mang đấy. Cha tôi cũng mất vì cách đó, và chúng tôi đã không thể cứu được ông. Không còn cách nào cứu vãn nữa đâu.” Chu vô cùng hoảng sợ, lấy nắm trà ra, và người bạn của anh vừa nhìn đã khẳng định ngay đó chính là lá của cây thủy mang. Anh ấy bèn đưa chiếc nhẫn cho bạn xem, đồng thời kể lại những gì thiếu nữ đã nói; nhân thế, người bạn sau một hồi suy nghĩ liền nói: “Nàng chắc chắn là Tam Nương, con nhà họ Khẩu.” “Sao anh lại biết tên nàng?” Chu hỏi khi nghe bạn mình dùng đúng cái tên mà bà lão đã gọi. “Ồ,” người bạn đáp, “có một cô gái xinh đẹp mang tên ấy đã chết cách đây vài năm cũng vì ăn phải loài cỏ đó. Chắc chắn nàng chính là cô gái mà anh đã gặp.” Lúc bấy giờ, có người lên tiếng rằng nếu kẻ nào bị quỷ bắt mất mà biết được tên của nó, đồng thời kiếm được một đôi giày cũ của nó thì có thể tự cứu mình bằng cách nấu giày trong nước rồi uống thứ nước đó như thuốc. Người bạn của Chu liền vội vã chạy ngay đến gia đình họ Khẩu, khẩn khoản xin họ cho một đôi giày cũ của con gái họ; nhưng vì không muốn cản trở con gái mình tìm người thế mạng nơi Chu, họ thẳng thừng từ chối yêu cầu của anh. Thế là anh tức giận quay về kể lại cho Chu nghe, khiến Chu nghiến răng căm hận mà rằng: “Ta có chết, mụ ta cũng đừng hòng phi thân chuyển kiếp được bằng cách này.”
Người bạn bèn giục anh về nhà; và vừa đến ngưỡng cửa, Chu đã ngã lăn ra chết. Mẹ Chu khóc than thảm thiết bên thi hài con trai, và chẳng bao lâu sau đám tang cũng được cử hành; anh ra đi để lại một đứa con trai nhỏ chưa đầy một tuổi. Vợ anh không ở vậy thủ tiết, mà chỉ sáu tháng sau đã tái giá và bỏ đi, để con trai của Chu lại cho người bà nội chăm sóc. Bà cụ vốn chẳng chịu nổi việc nặng nhọc, ngày đêm chẳng thiết gì ngoài việc khóc lóc. Một hôm, bà đang bồng đứa cháu nội trên tay, vừa đi vừa khóc nức nở, thì Chu đột nhiên bước vào. Mẹ anh vô cùng hoảng hốt, vội gạt dòng nước mắt, hỏi sự thể ra sao. “Thưa mẹ,” Chu đáp, “dưới cõi âm ty con nghe tiếng mẹ khóc than. Thế nên con quay về để chăm sóc mẹ. Dẫu là vong hồn, con đã có vợ, nàng cũng đã đến đây để cùng chia sẻ nhọc nhằn với mẹ. Vậy xin mẹ đừng đau buồn nữa.”
Mẹ anh gặng hỏi vợ nó là ai, Chu liền đáp: “Khi gia đình họ Khẩu khoanh tay đứng nhìn, mặc kệ con chịu chết, lòng con vô cùng căm phẫn; sau khi chết con liền đi tìm Tam Nương, dẫu lúc ấy chưa biết nàng ở đâu. Gần đây con gặp lại người bạn đồng niên cũ, anh ấy đã chỉ cho con biết nàng ở đâu. Nàng đã đầu thai sống lại thành đứa con gái bé bỏng của một vị đại quan tên Jen; nhưng con đã đến đó và lôi hồn nàng về. Nàng giờ là vợ con, và chúng con chung sống vô cùng hòa thuận.” Đúng lúc ấy, một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp và ăn mặc chỉnh tề bước vào, cúi đầu hành lễ với mẹ Chu. Chu giới thiệu: “Đây là Tam Nương, con nhà họ Khẩu.” Dẫu không phải người sống, mẹ Chu ngay lập tức đem lòng yêu mến nàng. Chu sai vợ đi phụ giúp việc nhà, và dù vốn chẳng quen làm những việc thế này, nàng vẫn vô cùng vâng lời mẹ chồng đến mức khiến ai nấy đều động lòng thương xót. Từ đó, hai vợ chồng dọn về ở trong căn phòng cũ của Chu và tiếp tục sinh sống tại đó.
Trong khi đó, Tam Nương xin phép mẹ Chu cho gia đình họ Khẩu biết chuyện; bà liền đồng ý dẫu con trai có phần không ưng. Vợ chồng họ Khẩu nghe tin vô cùng kinh ngạc, liền lên xe ngựa đến thẳng nhà Chu. Tới nơi, họ tìm thấy con gái mình, cha mẹ và con cái ôm chầm lấy nhau. Tam Nương nài nỉ họ lau nước mắt, nhưng người mẹ, khi chứng kiến cảnh nghèo túng của gia đình Chu, không sao kìm nén được cảm xúc. “Chúng con đã là hồn ma rồi,” Tam Nương thốt lên; “nghèo khó thì có sá gì với chúng con? Hơn nữa, ở đây con được đối xử rất tốt, và cuộc sống hoàn toàn hạnh phúc viên mãn.”
Họ liền hỏi nàng bà lão kia là ai, nàng đáp: “Bà ta tên là Ni. Vì quá căm phẫn trước nhan sắc xấu xí của mình, không thể tự dụ dỗ người ta được nên bà ta đã sai con phụ giúp. Bây giờ bà ta đã đầu thai làm con ở một cửa hàng tương tợ trong thành.” Đoạn, nhìn chồng, nàng nói thêm: “Nào, anh đã là rễ thảo thì phải tỏ tròn phép tắc với tía má em chứ, bằng không em biết nghĩ về anh thế nào đây?” Chu bèn cúi đầu hành lễ, còn Tam Nương xuống bếp chuẩn bị cơm nước cho họ. Thấy vậy, mẹ nàng vô cùng xót xa, đành lủi thủi ra về, để rồi sau đó sai người mang sang hai ả tì nữ, một trăm lạng bạc, cùng những súc lụa là vải vóc, thỉnh thoảng lại gửi thêm thức ăn và rượu ngon, nhờ thế mà mẹ Chu có được một cuộc sống tương đối sung túc.
Tam Nương thỉnh thoảng cũng về thăm cha mẹ, nhưng chẳng bao giờ ở lại lâu, luôn viện cớ nhà có việc bận và đủ mọi lý do; hễ cha mẹ tìm cách giữ lại là nàng tự mình bỏ đi ngay. Cha nàng cất cho Chu một ngôi nhà khang trang với đầy đủ tiện nghi xa hoa; nhưng Chu chưa từng một lần bước qua ngưỡng cửa nhà bố vợ.
Về sau, một người trong làng đã ăn phải cỏ thủy mang rồi chết thỏm, bỗng nhiên sống lại khiến ai nấy đều kinh ngạc. Tuy nhiên, Chu đã giải thích rằng: “Chính ta đã cải tử hoàn sinh cho y. Y là nạn nhân của một kẻ tên là Li Chiu; nhưng ta đã đánh đuổi hồn ma của Li khi nó định đến để bắt y thế mạng.” Mẹ Chu bèn hỏi con trai tại sao không kiếm một người thế mạng cho chính mình, Chu đáp: “Con không nỡ làm thế. Con chỉ muốn chấm dứt chứ không hề muốn lợi dụng một hệ thống tàn nhẫn như vậy. Hơn nữa, con rất hạnh phúc khi được phụng dưỡng mẹ, và chẳng có chút ý định đầu thai nào cả.”
Từ đó trở đi, tất cả những ai trót ăn nhầm cỏ thủy mang độc đều có thói quen thiết tiệc thết đãi Chu và nhờ anh giúp đỡ lúc hoạn nạn. Nhưng mười năm sau thì mẹ anh qua đời; anh và vợ chìm đắm trong đau thương, không muốn tiếp đón ai, bảo đứa con trai nhỏ phải mặc tang phục, đấm ngực và cử hành mọi nghi lễ cho phải đạo. Hai năm sau khi chôn cất mẹ, con trai Chu kết hôn với cháu gái của một vị đại quan tên Jen. Vị đại quan này từng có một người con gái với người thiếp, nhưng đứa bé đã chết khi mới được vài tháng tuổi; nay nghe câu chuyện kỳ lạ về vợ chồng Chu, ông liền đến thăm hỏi và vun vén cho mối lương duyên ấy. Ông gả cháu gái mình cho con trai Chu, và từ đó hai gia đình qua lại vô cùng thân thiết.
Thế nhưng, có một hôm Chu bảo con trai rằng: “Bởi vì cha đã tận tụy giúp đời, Thượng đế đã sắc phong cho cha chức Hợp Long Thư; nay cha phải lên đường nhận nhiệm vụ.” Vừa dứt lời, bốn con ngựa xuất hiện ngoài sân, kéo theo một cỗ xe có rèm treo màu vàng, phần sườn ngựa lấp lánh những lớp vẩy như giáp trụ. Hai vợ chồng xiêm y tề chỉnh bước ra, an tọa trên xe, rồi giữa lúc con trai và con dâu đang đầm đìa nước mắt vẫy tay chào ti biệt, họ cứ thế biến mất khỏi tầm mắt.
Cũng vào ngày hôm đó, gia đình họ Khẩu nhìn thấy con gái mình về đến nhà, và trong lúc từ biệt, nàng đã kể lại câu chuyện y như vậy. Cha mẹ muốn giữ nàng lại, nhưng nàng bảo: “Phu quân của tôi đã lên đường rồi,” đoạn bước ra khỏi nhà, vĩnh viễn chia tay họ. Con trai của Chu tên là Ngô, tự là Lị Thần. Cậu bèn xin gia đình họ Khẩu cho nhận lại hài cốt của Tam Nương để chôn cất bên cạnh mộ phần của cha.
