Tại tỉnh Trực Lệ, có một gia đình giàu có đang muốn tìm gia sư. Một hôm, có một vị tú tài đến thưa chuyện trước cửa, được gia chủ mời vào nhà. Hai bên trò chuyện vô cùng tâm đắc, chẳng mấy chốc mà nhận ra đối phương đều vô cùng vừa ý. Vị gia sư xưng tên là Hồ; sau khi trao lễ vật theo lệ thường, ông được sắp xếp một căn phòng riêng và nhanh chóng bắt đầu công việc với tinh thần nhiệt huyết, chứng tỏ mình là một bậc túc học thâm uyên. Dù vậy, ông có tính hay lang thang phiêu bạt, thường nửa đêm mới về nhà, chẳng thèm gõ cửa nếu cửa khóa mà đột ngột xuất hiện ở bên trong. Do đó, người ta nghi ngờ ông vốn là một con hồ ly tinh; song vì thấy ông không có ý gì hại người nên gia đình vẫn đối xử vô cùng hậu hứa, không hề có thái độ khinh mạn hay dè chừng như thể ông là loài quái vật.
Ít lâu sau, Hồ tiên sinh phát hiện gia chủ có một cô con gái, bèn nuôi ý định kết lương duyên nên cứ dăm ba bữa lại bắn tiếng gần xa. Ngược lại, người cha luôn giả vờ như không hiểu dụng ý ấy.
Một ngày nọ, Hồ tiên sinh xin phép nghỉ đi vắng. Hôm sau, có một vị khách lạ đến cửa; hắn buộc một con la đen ở ngoài hiên rồi nhận lời mời bước vào nhà ngồi chơi. Khách độ năm mươi tuổi, y phục gọn gàng sạch sẽ, phong thái đĩnh đạc như một bậc quân tử. Vừa ngồi xuống, vị khách liền thổ lộ rằng mình đến để dạm hỏi cô con gái cho Hồ tiên sinh. Ngẫm nghĩ một lúc, gia chủ đáp rằng ông và Hồ tiên sinh chơi với nhau rất tâm giao tri kỷ, nhưng không có ý định tiến xa hơn thành thông gia. "Hơn nữa," ông nói thêm, "con gái tôi đã đính ước từ trước, phiền ngài về cáo lỗi giùm với Hồ tiên sinh." Vị khách quả quyết rằng thiếu nữ chưa hề gạn hỏi nơi nào, liền gặng hỏi lý do vì sao lại từ chối mối lương duyên này; thế nhưng mọi lời lẽ đều hoài công, cho đến khi vị khách thốt lên: "Hồ tiên sinh là người có gia thế đàng hoàng, ta không hiểu tại sao ông lại tỏ thái độ ghẻ lạnh đến vậy." Nghe vậy, gia chủ liền gắt: "Thôi được, nếu đã nói thế thì tôi xin nói thẳng. Chúng tôi vốn không ưa giống loài của hắn." Vị khách nghe xong vô cùng giận dữ, gia chủ cũng nổi cơn tam bành, hai bên lời qua tiếng lại rồi suýt thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Cực chẳng đã, gia chủ bèn thét gia nhân lao vào đánh cho vị khách một trận nhừ tử rồi tống cổ ra khỏi cửa.
Vị khách lủi thủi bỏ đi, để lại con la đen ở lại phía sau. Khi gia nhân đến gần xem xét, hóa ra đó chỉ là một cỗ máy hình con thú to lớn làm bằng lông đen, tai cụp, đuôi dài. Họ định dắt nó đi nhưng con vật trơ trơ không nhúc nhích; đến lúc dùng tay đẩy phía sau, nó liềnổ kềnh ra và lộ nguyên hình chỉ là một bó rơm. Cho rằng sau trận cãi vã vừa rồi, thế nào đối phương cũng tìm cách trả thù, gia chủ bèn gấp rút chuẩn bị mọi bề phòng thủ. Quả nhiên, ngày hôm sau, một đội quân hồ ly rầm rộ kéo đến, kẻ cưỡi ngựa người đi bộ, tay lăm lăm giáo mác, kẻ giương cung nỏ, tiếng người ngựa giậm dịch náo động cả một góc trời. Cả nhà sợ hãi không dám bước ra ngoài, lũ hồ ly liền hô hào phóng hỏa đốt nhà khiến ai nấy hoảng loạn tột cùng. Đúng lúc đó, một tráng sĩ dũng cảm nhất nhà dẫn đầu đám gia nhân lao ra nghênh chiến. Gạch đá, tên bay vù vù tứ phía, cả hai bên đều có người bị thương; nhưng chẳng mấy chốc, bầy hồ ly phải rút lui, bỏ lại những thanh gươm vương vãi trên chiến trường. Lũ lượt nhặt lên, họ ngạc nhiên khi thấy gươm sáng lấp lánh như sương tuyết kỳ thực chỉ là những gióng kê.
"Hóa ra chúng chỉ có ngần ấy mưu mẹo thôi sao?" Đối thủ cười lớn, đoạn tiếp tục cẩn trọng phòng ngừa trường hợp bầy hồ ly quay lại. Hôm sau, khi mọi người đang ngồi bàn tính với nhau, bỗng từ trên trời cao một tên khổng lồ rơi xuống sầm một tiếng. Hắn cao hơn mười thước, ngang lưng mấy thước, tay lăm lăm thanh đại đao rộng bằng nửa cánh cửa; thế nhưng trước làn mưa tên đá bắn ra như xối xả, chẳng mấy chốc hắn đã ngã gãy gục xuống đất, chết tươi. Lại gần xem, hóa ra hắn cũng chỉ được kết bằng cỏ dại. Đến lúc này, mọi người trong nhà bắt đầu xem thường đám giặc hồ, và vì ba ngày liền chẳng thấy chúng bén mảng tới nữa nên sự cảnh giác cũng dần lơi lỏng. Thế nhưng, bầy hồ ly chẳng mấy chốc đã quay trở lại, mang theo cung tên đầy đủ, rén lén bắn trúng lưng gia chủ rồi biến mất tăm khi ông hô hào gia nhân truy kích. Rút mũi tên trên lưng ra, ông nhận ra đó chỉ là một chiếc gai nhọn dài. Cứ thế, đám hồ ly quấy rầy suốt khoảng một tháng trời, lúc đến lúc đi, buộc gia chủ lúc nào cũng phải dè chừng dẫu chúng chẳng gây ra thương tổn nào thực sự trầm trọng.
Sự việc này khiến gia chủ vô cùng phiền muộn, cho đến một hôm, chính Hồ tiên sinh xuất hiện cùng một đội quân hùng hậu theo sau. Gia chủ liền bước ra nghênh đón. Hồ tiên sinh lùi lại phía sau đám lâu la, nhưng gia chủ lớn tiếng gọi ông bước lên trước, trách móc tại sao lại mang binh lím đến quấy phá gia đình mình. Lũ hồ ly lúc bấy giờ đang định giương cung bắn; Hồ tiên sinh vội xua tay ngăn lại, đoạn cùng người chủ nhà cũ bắt tay nhau thân thiết, rồi được mời vào lại căn phòng quen thuộc ngày trước. Khi rượu được dâng lên, gia chủ chậm rãi lên tiếng: "Hồ tiên sinh là người trí tuệ uyên bác, hẳn ngài sẽ lượng thứ cho tôi. Dẫu biết chúng ta là bạn bè tri kỷ, lẽ ra tôi rất sẵn lòng kết mối thông gia; thế nhưng xe cộ, ngựa chiến, dinh cơ của ngài vốn chẳng phải thứ mà người trần mắt thịt có thể với tới. Ngay cả khi con gái tôi thuận lòng, ngài thừa hiểu điều đó cũng là bất khả thi, bởi con bé hiện vẫn còn quá ư non dại."
Hồ tiên sinh nghe vậy có phần ngượng ngùng, nhưng gia chủ lại tiếp tục: "Chẳng hề gì; chúng ta vẫn có thể giao hảo như xưa, và nếu ngài không chê bai kẻ phàm trần chúng tôi, thì ngài xem, tôi có đứa con trai từng được ngài dạy dỗ năm nay mười lăm tuổi. Tôi sẽ vô cùng tự hào nếu được kết thân cùng ngài, nếu chuyện này xem chừng khả thi."
Hồ tiên sinh mừng rỡ khôn tả, đáp: "Tôi có một cô con gái kém con trai ông một tuổi, dung mạo không đến nỗi nào mà trí tuệ cũng chẳng khờ khạo. Không biết con bé có vừa mắt ông không?"
Gia chủ liền đứng dậy vái dài một cái, Hồ tiên sinh cũng vội vã đáp lễ, từ đó đôi bên lại nối lại tình xưa nghĩa cũ, quên sạch mọi hiềm khích trước kia. Rượu ngon được ban cho đám tùy tùng của Hồ tiên sinh, ai nấy đều hân hoan vui vẻ. Gia chủ bèn cất lời hỏi thăm tư gia của Hồ tiên sinh ở đâu để chuẩn bị sính lễ dạm hỏi theo đúng nghi thức; song Hồ tiên sinh bảo rằng không cần phiền phức đến thế, rồi ngồi uống rượu say sưa cho đến tận đêm khuya mới cáo từ ra về.
Từ dạo ấy, sóng gió hoàn toàn yên lặng. Thấm thoắt một năm trôi qua mà chẳng hề có tin tức gì về Hồ tiên sinh, khiến gia đình tưởng chừng ông muốn nuốt lời hẹn ước. Dù vậy, họ vẫn kiên nhẫn đợi chờ; và đúng nửa năm sau, Hồ tiên sinh đột ngột xuất hiện trở lại. Sau vài câu chào hỏi xã giao, ông tuyên bố con gái mình đã chuẩn bị xong xuôi, xin phép được chọn ngày lành tháng tốt để đón nàng về dinh. Mọi việc được sắp xếp ổn thỏa, cô dâu mới tiến vào nhà chồng với một đoàn kiệu ngựa rộn rã cùng của hồi môn lộng lẫy gần như chật ních cả một gian phòng. Nàng tỏ ra vô cùng hiếu thảo với cha mẹ chồng, khiến gia chủ hết sức vừa lòng với mối lương duyên này. Cả cha ruột lẫn người em trai của cô dâu đã tháp tùng nàng về tận nhà chồng, cùng nhau ngồi đối ẩm, trò chuyện tao nhã đến tận rạng sáng mới quyến luyến chia tay. Bản thân nàng dâu có tài dự tri điềm gở điềm lành của mùa màng, và những lời khuyên của nàng luôn được gia đình xem trọng áp dụng. Hồ tiên sinh cùng người em trai và cả thân mẫu cũng thường xuyên sang thăm nom nàng ở tổ ấm mới, và hình ảnh của họ từ đó xuất hiện ngày một nhiều trước mắt người dân trong vùng.
