Ở ngôi đền phía dưới núi Lao, những cây hoa trà cao tới hai mươi thước, gốc to mấy vòng ôm. Hoa mẫu đơn cao hơn mười thước; khi mùa hoa nở rộ, cảnh sắc rực rỡ tựa như tấm thảm thêu dệt kỳ công.

Có một thư sinh họ Hoàng, người Giao Châu, đã dựng một căn nhà nhỏ tại chốn ấy để làm nơi dùi mài kinh sử. Một hôm, nhìn qua cửa sổ, chàng bắt gặp một thiếu nữ mặc áo trắng đang thẩn thơ dạo bước giữa đám hoa. Nghĩ rằng người này chẳng thể nào là người trong tu viện, chàng liền bước ra đón gặp, nhưng nàng đã biến mất từ lúc nào. Từ đó, chàng thường xuyên bắt gặp bóng dáng nàng, và có lần đã nấp kín trong một bụi cây rậm rạp để chờ đợi. Chẳng bao lâu sau, nàng xuất hiện, dẫn theo một thiếu nữ khác mặc áo đỏ mà qua khoảng cách quan sát từ xa, chàng thấy là một cô gái vô cùng xinh đẹp. Khi họ tiến lại gần hơn, thiếu nữ áo đỏ liền chạy giật lùi lại, thốt lên: "Ở đây có đàn ông!" Ngay lập tức, họ Hoàng lao ra chặn lối, khiến hai nàng hoảng hốt bỏ chạy, tà áo và ống tay áo dài phấp phới trong gió, tỏa hương thơm ngát cả một vùng không gian. Hoàng đuổi theo cho đến tận bức tường thấp, thì họ bỗng nhiên biến mất khỏi tầm mắt. Vô cùng tiếc nuối vì để tuột mất những giai nhân, chàng liền cầm bút khắc lên thân cây mấy dòng thơ rằng:—

Lòng luống vương vấn tơ lòng,

Đứng nhìn bức tường ngóng trông bóng nàng.

Kìa ai bạo ngược hung tàn,

Biết ai cứu giúp giữa đàng nguy nan?

Trở về nhà, chàng vẫn chìm đắm trong những suy nghĩ vẩn vơ, thì bỗng nhiên thiếu nữ áo trắng bước vào. Chàng vui mừng đứng dậy đón chào. Khách nhân mỉm cười nói: "Em cứ ngỡ chàng là kẻ cướp, suýt nữa thì làm em sợ chết khiếp. Nào ngờ chàng lại là một bậc đại trí thức, và giờ đây em lấy làm vinh hạnh được làm quen." Họ Hoàng bèn hỏi tên họ và gia thế của nàng, đối phương liền đáp: "Thiếp tên là Hương Yü, vốn ở Phượng Khang Hương; nhưng vì bị một kẻ phù thủy nguyền rủa nên đành phải lưu lại ngọn núi này, trái hoàn toàn với ý nguyện của thiếp." Hoàng liền giục: "Hãy cho ta biết tên hắn, ta sẽ sớm trả lại tự do cho nàng." Thiếu nữ đáp: "Không cần thiết phải làm vậy đâu chàng; thiếp không hề bị hắn làm tổn hại gì, hơn nữa nơi này cũng khá thuận tiện để kết giao với những bậc quân tử đáng kính như chàng." Hoàng bèn gặng hỏi về thiếu nữ mặc áo đỏ lúc trước, nàng cho biết đó là người em cùng cha khác mẹ tên là Giáng Tuyết. Nàng nói tiếp: "Và bây giờ, thiếp xin hát tặng chàng một bài, xin chàng chớ có cười chê." Khúc ca cất lên rằng:—

Bên người tri kỷ ngày trôi mau,

Bình minh lấp ló rọi qua rèm.

Ước gì sánh tựa đôi én nhỏ,

Trọn đời gắn bó cảnh ấm êm.

Đến đây, họ Hoàng nắm lấy tay nàng và thổ lộ: "Nhan sắc ở bên ngoài, trí tuệ ở bên trong—đủ sức khiến người ta say đắm đến mức quên cả cái chết, coi sự biệt ly một ngày dài tựa ngàn thu. Xin nàng hãy ghé lại bất cứ khi nào có dịp." Từ đó, nàng thường xuyên ghé thăm để trò chuyện, nhưng bất chấp mọi lời nài nỉ của họ Hoàng, nàng nhất quyết không chịu đưa người em đi cùng. Hoàng cứ ngỡ hai chị em không hòa thuận, nhưng Hương Yü giải thích rằng người em không thích giao du xã giao giống như mình, đồng thời hứa sẽ cố gắng thuyết phục em gái đến thăm vào một dịp nào đó. Một buổi tối nọ, Hương Yü đến với tâm trạng u sầu, bảo rằng chàng tham lam khi không biết trân trọng những gì đang có trong tay, rồi nghẹn ngào: "Ngày mai, chúng ta phải biệt ly rồi." Hoàng gặng hỏi đầu đuôi sự tình; lau dòng nước mắt bằng tay áo, Hương Yü nghẹn ngào đáp rằng đó là số mệnh, và nàng không thể nói rõ hơn được. Nàng tiếp lời: "Lời tiên tri dạo trước của chàng nay đã ứng nghiệm quá đỗi chính xác; và giờ đây, người ta hoàn toàn có thể nói về thiếp rằng—

Đã rơi vào tay kẻ bạo tàn,

Nào ai cứu giúp giữa đàng nguy nan?"

Hoàng lại dò hỏi thêm nhưng nàng không hé răng nửa lời; chẳng mấy chốc nàng đứng dậy cáo từ. Sự việc diễn ra thật kỳ lạ; thế nhưng, ngày hôm sau có một vị khách ghé thăm, sau khi dạo một vòng quanh khu vườn, đã vô cùng ưng ý một gốc mẫu đơn trắng, bèn đào lên và đem đi. Lúc bấy giờ, họ Hoàng mới bừng tỉnh nhận ra Hương Yü chính là nữ thần hoa, và trở nên vô cùng đau khổ trước những gì vừa xảy ra; nhưng khi nghe tin cây mẫu đơn chỉ sống thêm được vài ngày sau khi bị bốc đi, chàng khóc nấc lên, làm một bài văn tế gồm năm mươi khổ thơ, đồng thời ngày nào cũng ra cái hố nơi từng trồng cây để tưới nước mắt xuống đất đai. Một hôm, trên đường trở về từ đó, chàng thoáng thấy thiếu nữ áo đỏ cũng đang lau nước mắt bên cạnh chiếc hố, liền chậm rãi bước đến gần nàng. Nàng không bỏ chạy, và Hoàng nắm lấy tay áo nàng, cùng hòa chung niềm tiếc thương. Khi những giọt nước mắt đã cạn, chàng mời nàng về nhà, bấy giờ nàng mới bật ra tiếng thở dài và nói: "Than ôi! Người chị gắn bó từ thuở nhỏ nay lại bị cướp mất đi đột ngột thế này. Nghe tiếng khóc than của chàng, thiếp cũng chạnh lòng rơi lệ. Những giọt lệ của chàng đã thấm sâu xuống cõi âm u, biết đâu có thể đưa chị ấy trở lại với chúng ta; nhưng tình cảm của người cõi âm đã vĩnh viễn đứt đoạn, thì làm sao chị ấy còn có thể cùng ta cười nói như xưa được nữa?" Hoàng ân hận thốt lên: "Vận số của ta thật éo le, hễ yêu thương ai là lại đem tai hoạ cho người đó, mà cũng chẳng có phúc phận để thu hút thêm một giai nhân nào khác nhường ấy. Nhưng nàng hãy nói cho ta hay, khi xưa ta thường nhờ Hương Yü chuyển lời nhắn gửi, sao nàng lại chẳng thèm đến?" Nàng đáp: "Thiếp thấu rõ bản chất của chín trong mười gã trai trẻ ngoài kia; nhưng thiếp chưa biết chàng là người thế nào." Nói đoạn nàng cáo từ, để lại lời than thở của Hoàng về sự cô quạnh thiếu vắng Hương Yü và lời khẩn khoản mong nàng ghé lại. Mấy ngày liền nàng không xuất hiện; họ Hoàng chìm trong nỗi buồn sầu thảm, trằn trọc trên giường đến mức ướ đẫm gối bởi nước mắt, cho đến một đêm nọ, chàng vùng dậy, mặc quần áo, châm ngòi đèn; rồi gọi giấy mực và sáng tác những vần thơ sau:—

Mưa chiều rả rích mái lều tranh,

Buông rèm ngồi lặng chốn khung cửa.

Bóng hồng mong mỏi bặt vô âm,

Tí tách lệ sầu tuôn chẳng dứt.

Chàng cất cao giọng ngâm đọc; vừa dứt lời, một giọng nói từ bên ngoài vọng vào: "Cần chi người họa vần cho đoạn thơ ấy!" Lắng tai nghe kỹ, chàng nhận ra đó là giọng của Giáng Tuyết; bèn vội mở cửa mời nàng bước vào. Nàng nhìn đoạn thơ của chàng, rồi ứng khẩu họa lại ngay:—

Bóng hồng nay vắng bóng trong phòng,

Ngọn đèn hiu hắt xua khoảng không.

Chỉ còn đơn độc một thân ảnh,

Cùng với bóng mình luống quạnh hiu.

Đọc xong những dòng ấy, nước mắt họ Hoàng tuôn rơi lã chã; quay sang Giáng Tuyết, chàng trách móc nàng vì đã lâu không đến thăm mình. Nàng đáp: "Thiếp không thể thường xuyên ghé qua như Hương Yü được, chỉ thỉnh thoảng đến những lúc chàng quá ư buồn chán mà thôi." Kể từ đó, nàng thỉnh thoảng vẫn ghé qua, và Hoàng xem Hương Yü là người vợ hiền yêu dấu, còn nàng là tri kỷ thâm giao; mỗi lần nàng đến, chàng đều dò hỏi xem nàng hóa thân thành loài hoa nào trong vườn, để có thể mang nàng về nhà chăm sóc, cứu nàng khỏi số phận bi thảm như Hương Yü. Nàng đáp: "Đất cũ chớ nên mạo phạm động thổ, và nói cho chàng biết cũng chẳng ích gì. Ngay cả người vợ của chàng mà chàng còn không giữ nổi bên mình, thì làm sao chắc chắn giữ được một người bạn?"

Thế nhưng, Hoàng chẳng màng đến những lời ấy, chộp lấy cánh tay nàng kéo ra ngoài vườn, dừng chân trước từng gốc mẫu đơn để gặng hỏi xem đâu là cội nguồn của nàng; trước sự nài nỉ đó, Giáng Tuyết không hé răng đáp lời, chỉ che miệng cười khúc khích.

Vào dịp Tết Nguyên Đán, họ Hoàng trở về quê nhà, và vài tháng sau, chàng mơ thấy Giáng Tuyết đến báo tin nàng đang gặp nạn lớn, tha thiết van xin chàng hãy mau chóng lên đường cứu giúp. Khi tỉnh giấc, chàng thấy giấc mơ thật kỳ lạ; liền ra lệnh chuẩn bị xe ngựa và người hầu, lập tức xuất phát hướng về miền núi. Tới nơi, chàng phát hiện các đạo sĩ đang chuẩn bị xây một căn phòng mới; vướng phải một gốc cây trà cản đường, người thầu xây dựng đã ra lệnh đốn hạ nó. Lúc này họ Hoàng mới hiểu ra ý nghĩa giấc mơ của mình, liền lập tức tiến hành mọi cách để ngăn chặn việc phá hủy đó. Đêm hôm đó, Giáng Tuyết đến để bày tỏ lòng cảm kích, Hoàng bật cười trêu: "Đó là cái tội đáng đời vì đã giấu giếm không cho ta biết nàng là đóa hoa nào. Giờ thì ta đã rõ rồi đấy, nếu nàng còn không chịu đến thăm ta, ta sẽ mang theo thanh củi cháy dở đến trút giận lên nàng cho xem." Nàng đáp: "Đó chính là lý do vì sao trước đây thiếp không dám hé răng." Sau một thoáng thẫn thờ, Hoàng bỗng chạnh lòng thốt lên: "Sự hiện diện của người bạn quý khiến ta càng thêm thương nhớ người vợ quá cố. Đã lâu lắm rồi ta chưa khóc thương cho nàng ấy. Chúng ta cùng ra đó viếng thăm nàng ấy nhé?" Thế là họ cùng nhau đến chốn xưa, nơi Hương Yü từng hiện diện, rơi biết bao giọt lệ tiếc thương cho đến khi Giáng Tuyết đưa tay lau mắt và bảo đã đến lúc phải quay về.

Vài buổi tối sau, khi họ Hoàng đang ngồi một mình thì Giáng Tuyết đột ngột bước vào, gương mặt rạng rỡ nụ cười.

Nàng reo lên: "Tin vui đây! Vị Thần Hoa cảm động trước những giọt lệ của chàng, đã chấp thuận cho Hương Yü được tái sinh." Hoàng mừng rỡ khôn xiết, vội hỏi khi nào nàng ấy sẽ trở lại; Giáng Tuyết đáp rằng nàng không dám chắc chắn thời gian cụ thể, nhưng chắc chắn sẽ không lâu đâu. Hoàng liền nói: "Ta đến đây cốt là vì nàng; xin chớ để ta phải chịu cảnh cô quạnh tẻ nhạt." Nàng đáp "Được thôi", rồi rời đi, suốt hai đêm tiếp theo không quay lại. Hoàng bèn bước ra vườn, vòng tay ôm lấy thân cây của nàng, khẩn khoản nài nỉ nàng đến thăm, nhưng chẳng nhận được chút hồi âm nào. Chàng đành quay vào nhà, bắt đầu bện đuốc; đúng lúc đó nàng bước vào, giật phăng ngọn đuốc trên tay chàng ném đi, giận dỗi trách móc: "Chàng thật là kẻ tệ bạc, thiếp không thích chàng nữa, từ nay sẽ không thèm đếm xỉa gì đến chàng đâu." Thế nhưng, chẳng mấy chốc họ Hoàng đã dỗ dành được nàng, và chẳng bao lâu sau, chính Hương Yü đã bước vào nhà. Hoàng mừng tủi rơi nước mắt, nắm chặt lấy tay nàng, rồi kéo Giáng Tuyết lại gần, ba người cùng nhau hòa quyện trong dòng nước mắt mừng tủi. Họ ngồi xuống, cùng ôn lại những cay đắng của tháng ngày biệt ly; trong lúc đó, Hoàng nhận ra thân hình Hương Yü có vẻ mờ ảo, khi chàng nắm lấy bàn tay nàng, các ngón tay dường như chỉ chạm vào không khí chứ không còn cảm giác chân thực như những ngày xưa cũ. Hương Yü giải thích điều đó rằng: "Khi còn là một nữ thần hoa, thiếp có thân xác phàm; nhưng giờ đây thiếp chỉ là linh hồn phảng phất của loài hoa ấy mà thôi. Chàng đừng xem thiếp là người bằng xương bằng thịt, hãy cứ coi như bóng ảo trong mộng mị." Giáng Tuyết chen vào: "Chàng đến thật đúng lúc lắm thay; người chồng của chàng đây nãy giờ cứ làm nũng gây phiền phức mãi." Bệnh cạnh đó, Hương Yü dặn dò Hoàng hãy dùng một ít bột quả mười trắng pha với chút lưu huỳnh để làm lễ vật dâng cúng cho nàng, đồng thời căn dặn: "Đúng ngày này năm sau, thiếp sẽ đền đáp ân tình của chàng." Nói đoạn, hai thiếu nữ cáo từ ra về. Hôm sau, họ Hoàng để ý thấy những chồi non của một cây mẫu đơn đang vươn lên từ chính nơi Hương Yü từng đứng. Chàng liền làm lễ cúng bái theo đúng lời nàng dặn, chăm sóc cây côi hết sức tỉ mỉ, thậm chí còn dựng cả hàng rào xung quanh để bảo vệ. Hương Yü đến để bày tỏ lòng biết ơn về việc này, và chàng ngỏ ý muốn mang cây hoa về hẳn nhà mình; nhưng nàng nhất quyết không đồng ý, giải thích rằng: "Thiếp vốn sức khỏe yếu ớt, không thể chịu được cảnh bứng gốc dời chỗ ở. Hơn nữa, vạn vật đều có chốn dung thân an vị của riêng mình, và vốn dĩ thiếp không được định sẵn để thuộc về nhà chàng, việc dời đi có khi lại làm tổn thọ của thiếp. Chúng ta hoàn toàn có thể yêu thương nhau ngay tại chốn này cơ mà." Hoàng bèn hỏi lý do vì sao Giáng Tuyết không đến; Hương Yü đáp rằng họ phải dùng cách ép buộc nàng, rồi cùng chàng bước ra vườn. Nàng ngắt một cọng cỏ, đo từ gốc cây của Giáng Tuyết hướng lên phía trên đúng bốn thước sáu tấc, rồi dừng lại ở điểm đó để họ Hoàng dùng móng tay khắc một vết đánh dấu. Đúng lúc ấy, Giáng Tuyết từ phía sau thân cây bước ra, giả vờ giận dỗi trách móc: "Cô nàng đanh đá kia! Sao cô lại đi tiếp tay cho cái tên vô lại này?" Hương Yü cười dịu dàng: "Xin tỷ tỷ chớ giận; hãy cùng em pha trò giải khuây cho chàng ấy thêm một năm nữa thôi, rồi tỷ sẽ không bị quấy rầy nữa đâu."

Thế là tháng ngày trôi qua, Hoàng hết lòng chăm bẵm nhìn cây hoa lớn mạnh từng ngày, cho đến mùa xuân thì nó đã cao hơn hai thước. Chàng bèn trở về nhà, hậu tạ các vị đạo sĩ một món tiền lớn và dặn dò họ hết sức cẩn thận trông nom. Năm sau, vào tháng tư âm lịch, chàng quay lại và phát hiện trên cây đã có một nồng nụ sắp sửa hé nở; trong lúc chàng đang rảo bước ngắm nghía, thân cây đột ngột rung lắc dữ dội như chực gãy đứt, rồi chiếc nụ bỗng chốc bung nở thành một đóa hoa to bằng chiếc đĩa. Giữa lòng hoa hé lộ một thiếu nữ xinh đẹp tuyệt trần đang ngồi trên nhụy, vóc dáng chỉ cao chừng vài tấc. Chỉ trong chớp mắt, nàng đã nhảy vót ra ngoài, và ôi chao, đó chính là Hương Yü! Nàng oán trách: "Qua bao dầm mưa dãi nắng, thiếp vẫn luôn ngóng chờ chàng; sao nay chàng lại đến muộn thế này?" Họ cùng bước vào nhà, thấy Giáng Tuyết đã đợi sẵn ở đó từ lúc nào, và quây quần bên nhau tận hưởng niềm vui hệt như những ngày xưa cũ. Chẳng bao lâu sau, người vợ chính thức của Hoàng qua đời, và chàng quyết định dọn đến núi Lao sống hẳn ở đó. Lúc bấy giờ, những khóm mẫu đơn đã to tròn bằng cổ tay người lớn; mỗi khi đến ngắm nhìn chúng, Hoàng thường thì thầm: "Sẽ có một ngày linh hồn ta tề tựu ở bên cạnh các nàng;" đáp lại lời ấy, hai thiếu nữ thường mỉm cười trêu chọc: "Nhớ lấy lời đấy, đừng có mà quên nhé." Mười năm sau những sự kiện ấy, họ Hoàng lâm bệnh nặng, người con trai lặn lội đến thăm tỏ ra vô cùng lo lắng, đau xót. Người cha an ủi: "Ta sắp được tái sinh, chứ nào phải chết đâu mà con phải khóc lóc." Chàng cũng dặn dò các đạo sĩ rằng, nếu sau này họ nhìn thấy một chồi non màu đỏ đâm năm chiếc lá nhô lên ngay bên cạnh gốc mẫu đơn, thì đó chính là hiện thân của mình. Dặn dò xong xuôi, con trai đưa ông về nhà, và ông trút hơi thở cuối cùng ngay khi vừa đặt chân về đến nơi. Năm sau, một chồi non y hệt như lời ông miêu tả quả nhiên mọc lên; các đạo sĩ vô cùng kinh ngạc trước sự trùng hợp kỳ lạ ấy, bèn cẩn thận tưới nước và vun đất cho cây. Chỉ trong vòng ba năm, cây đã vươn cao, gốc to chừng một vòng ôm, nhưng mãi vẫn không thấy trổ hoa. Khi vị đạo sĩ già qua đời, những người ở lại chẳng mải mai chăm sóc nữa; và vì cây không ra hoa, họ liền đốn bỏ nó. Chẳng bao lâu sau, đóa mẫu đơn trắng cũng héo tàn rồi chết rũ; và rồi chẳng mấy chốc, cây hoa trà cũng lụi tàn theo.