Tại Kim Lăng có một chàng trai họ Cố, văn tài xuất chúng nhưng hoàn cảnh lại vô cùng nghèo khó; vì có mẹ già nên chàng rất đỗi lưu luyến không nỡ rời xa gia đình. Chàng bèn nhận viết chữ hoặc vẽ tranh mưu sinh, đem số tiền kiếm được phụng dưỡng mẹ, cứ thế trôi qua cho đến năm hai mươi lăm tuổi mà vẫn chưa lấy vợ. Đối diện nhà chàng có một ngôi nhà khác đã bỏ trống từ lâu; một hôm, có hai mẹ con một người phụ nữ chuyển đến ở, nhưng vì không có đàn ông trong nhà nên chàng Cố trẻ tuổi cũng chẳng hỏi han xem họ là ai hay từ đâu tới. Chẳng bao lâu sau, vừa lúc Cố bước vào nhà thì tình cờ thấy một tiểu thư bước ra từ cửa phòng mẹ mình. Nàng độ mười tám, mười chín tuổi, dáng vẻ vô cùng thông minh, thanh tao, quả là một thiếu nữ hiếm có trên đời; khi trông thấy chàng Cố, nàng không hề hoảng hốt bỏ chạy mà tỏ ra hết sức điềm tĩnh.

“Đó là tiểu thư nhà đối diện; con bé sang mượn kéo với thước dây của mẹ,” mẹ chàng nói, “và kể rằng nhà chỉ có hai mẹ con họ. Trông họ không giống người tầng lớp hạ lưu. Mẹ hỏi sao nó chưa chịu lấy chồng, nó liền đáp rằng vì mẹ đã già. Ngày mai mẹ phải sang thăm dò xem tình hình ra sao mới được. Nếu họ không đòi hỏi quá cao, con có thể cưới về để lo bề gánh vác việc nhà thay con.” Thế là hôm sau, mẹ Cố sang thăm, phát hiện ra mẹ của cô gái bị điếc, và gia đình họ rõ ràng rất túng thiếu, hình như trong nhà chẳng còn lấy một hạt gạo qua ngày. Mẹ Cố hỏi họ làm nghề gì, cụ bà liền đáp rằng đành trông cậy cả vào mười đầu ngón tay của con gái để kiếm ăn đắp đổi. Bà cụ bèn bóng gió chuyện kết thông gia hai nhà, xem chừng cụ bà bên kia cũng đồng ý; thế nhưng, khi bàn lại với con gái thì nàng lại nhất quyết không gả. Mẹ Cố trở về nhà kể lại cho con trai nghe, đoạn bảo: “Có lẽ nó chê nhà mình nghèo quá chăng. Con bé chẳng nói chẳng cười, diện mạo vô cùng xinh xắn, trong trắng nhưết tuyết; quả thực không phải người tầm thường.”

Câu chuyện tạm gác lại ở đó; cho đến một hôm, khi Cố đang ngồi trong thư phòng, bỗng có một chàng thanh niên lịch thiệp ghé đến, tự xưng là người làng bên và nhờ Cố vẽ giúp một bức tranh. Hai người nhanh chóng trở nên tâm giao, thường xuyên lui tới đàm đạo, và rồi tình cờ vị khách lạ mặt ấy trông thấy thiếu nữ nhà đối diện. “Kia là ai thế?” hắn hỏi, ánh mắt dõi theo bước chân nàng. Cố bèn kể cho hắn nghe, hắn liền bảo: “Nàng tuy xinh đẹp thật đấy, nhưng trông có vẻ hơi lạnh lùng, nghiêm nghị.” Lát sau, Cố bước vào nhà, mẹ chàng liền bảo rằng cô gái vừa sang xin dăm nắm gạo, bởi hai mẹ con đã nhịn đói suốt cả ngày nay. “Nàng là một người con hiếu thảo,” mẹ chàng nói, “và mẹ rất thương xót cho hoàn cảnh của họ. Chúng ta phải tìm cách giúp đỡ họ đôi chút.”

Nghe vậy, Cố liền vác một đấu gạo trên vai, gõ cửa nhà họ rồi đem biếu với lời thăm hỏi của mẹ mình. Cô gái nhận lấy gạo nhưng không nói một lời; từ đó, nàng hay sang giúp mẹ Cố làm việc nhà và lo liệu cơm nước, nom chẳng khác nào một nàng dâu thảo. Cố vô cùng biết ơn nàng, mỗi khi có chút đồ ăn ngon nào là chàng lại sai đem sang biếu mẹ con nàng, dẫu cho bản thân cô gái chưa từng một lần cất lời cảm ơn. Cứ thế cho đến khi mẹ Cố bị nhọt ở chân, đau đớn quằn quại suốt ngày đêm. Lúc bấy giờ, thiếu nữ kia hết lòng tận tụy chăm sóc người bệnh, thuốc thang kề cận với sự ân cần chu đáo đến mức cuối cùng người mẹ bệnh tình thều thào cất tiếng: “Ôi, giá mà ta có được một người con dâu như con để đưa tiễn tấm thân già này về nơi chín suối thì biết mấy!”

Thiếu nữ dịu dàng an ủi, đáp rằng: “Con trai của bác còn hiếu thảo gấp trăm lần so với con, đứa con độc nhất của một người góa phụ nghèo.” “Nhưng dẫu là người con hiếu thảo đi nữa thì cũng đâu biết cách chăm sóc bệnh nhân,” người bệnh đáp lời; “hơn nữa, ta nay đã gần đất xa trời, thân tàn ma dại sắp đối diện với sương chiều gió sớm, trong lòng vô cùng canh cánh nỗi lo về việc thờ cúng tổ tiên và huyết mạch đời sau.” Đang lúc trò chuyện thì Cố bước vào; người mẹ đẫm lệ bảo: “Ta mang ơn vị tiểu thư này sâu sắc lắm; con chớ quên đền đáp ơn nghĩa của người ta.” Cố liền cúi đầu vái chào, nhưng cô gái lại nói: “Thưa công tử, khi ngài rộng lòng giúp đỡ mẹ tôi, tôi đã chẳng nói lời tạ ơn; cớ sao bây giờ lại phải cảm tạ tôi làm gì?”

Từ dạo ấy, lòng Cố đối với nàng càng thêm sâu nặng, thế nhưng chàng chưa bao giờ lay chuyển được thái độ lạnh lùng của nàng dành cho mình dù chỉ một chút. Thế rồi, có một bận chàng nhân cơ hội nắm lấy bàn tay nàng, liền bị nàng cảnh cáo tuyệt đối không được tái phạm; để rồi sau đó một thời gian dài, chàng chẳng thể gặp hay nghe ngóng được bất kỳ tin tức gì về nàng. Hóa ra, nàng vẫn luôn căm ghét cay đắng người thanh niên lạ mặt đã nhắc đến ở trên; và có một buổi tối, khi hắn đang ngồi trò chuyện cùng Cố, cô gái bỗng xuất hiện trở lại. Chợt nổi giận vì một câu nói nào đó của hắn, nàng rút từ trong vạt áo ra một con dao sắc bén dài chừng một thước. Thoáng thấy hành động ấy của nàng, chàng thanh niên hoảng hốt bỏ chạy, nàng liền đuổi theo ngay sát gót, chỉ để nhận ra hắn đã biến mất tăm từ lúc nào.

Nàng bèn tung đoản kiếm lên không trung, và vù! một luồng sáng vụt qua tựa cầu vồng, vang lên một tiếng bịch nặng nề khi có vật gì đó rơi phịch xuống đất. Cố vội thắp đèn chạy ra xem xét; trời đất ơi, trước mắt chàng là một con cáo trắng, đầu một nơi mà thân một nẻo. “Bạn của ngài đây,” thiếu nữ lạnh lùng cất giọng; “tôi đã biết sớm muộn gì hắn cũng chuốc lấy kết cục phải bỏ mạng dưới tay tôi mà.” Cố kéo xác con vật vào nhà, đoạn bảo: “Chúng ta hãy để đến mai hãy bàn tính tiếp; lúc đó bình tĩnh hơn rồi hẵng hay.”

Hôm sau, thiếu nữ ghé sang, Cố bèn dò hỏi nàng về chuyện phép thuật yêu ma; nhưng nàng khuyên Cố đừng bận tâm đến những chuyện đó làm gì, đồng thời dặn phải giữ kín nếu không sẽ tổn hại đến phúc phận của bản thân. Cố bấy giờ liền tha thiết nài nỉ nàng đồng ý nên duyên vợ chồng, nào ngờ nàng đáp rằng bản thân đã sớm đối xử với mẹ chàng như mẹ chồng, chẳng cần thiết phải tiến xa hơn nữa. “Có phải vì nhà ta nghèo rớt mồng tơi không?” Cố hỏi. “Thì tôi nào có giàu có gì,” nàng đáp, “chỉ là thực lòng tôi không muốn thế mà thôi.” Nói đoạn, nàng cáo từ ra về, và đến chập tối hôm sau, khi Cố sang tận nhà định phen nữa nài ép nàng suy nghĩ lại, thì cô gái đã biệt tăm biệt tích, từ đó chẳng bao giờ còn ai nhìn thấy bóng dáng nàng nữa.