Họ Châu, người huyện Văn Đăng, thuở thiếu thời từng là bạn đồng môn với họ Trình, giữa hai người kết lập một tình tri kỷ sâu sắc. Trình vốn nghèo túng, phần lớn đều trông cậy vào họ Châu, người lớn tuổi hơn trong hai người. Trình gọi vợ của Châu là "chị", ra vào nhà ấy tựa như người trong một nhà. Chẳng may người vợ ấy qua đời khi sinh con, Châu bèn cưới một người vợ kế họ Vương; nhưng vì nàng còn là một thiếu nữ non trẻ, Trình bèn tránh không tiến tới chỗ yết kiến. Một hôm, em trai của người vợ kế đến thăm, đang được khoản đãi ở khu nhà phía trong thì Trình tình cờ ghé qua. Người đầy tớ vào báo tin, Châu liền bảo mời ông Trình vào. Thế nhưng Trình nhất quyết không bước vào mà cáo từ ra về. Thấy vậy, Châu bèn cho dời tiệc ra khu vực tiếp khách ở gian ngoài, đồng thời sai người đuổi theo mời Trình quay lại.

Hai người vừa ngồi xuống thì có kẻ bước vào báo rằng một gia nhân cũ của phủ đã bị đánh đập nhừ tử tại nha môn huyện; sự tình là một kẻ chăn bò nhà họ Hoàng vốn có quan hệ với Bộ Lễ đã lùa gia súc xéo qua phần đất của nhà họ Châu, khiến đôi bên xảy ra lời qua tiếng lại; người nhà họ Hoàng bèn đem việc kiện lên chủ nhân, chủ nhân liền bắt giữ gia nhân nhà họ Châu rồi giải lên huyện, ở đó y đã bị trượng phạt bằng gậy tre. Khi hay biết đầu đuôi câu chuyện, họ Châu vô cùng giận dữ, liền thốt rằng: "Cái tên ở chăn bò kia dám cả gan hành xử như vậy ư? Chứ sao, mới cách đây một đời mà chủ nó hãy còn là đầy tớ của cha ta đấy thôi! Hắn vừa ngoi lên khỏi chốn bần hàn một chút đã tự cho mình là cái thá gì không biết!" Cơn giận bừng bừng bốc lên, ông đứng phắt dậy định đi tìm họ Hoàng cho ra lẽ, nhưng Trình đã kéo lại ngăn rằng: "Thời buổi thối nát này, trắng đen chẳng phân minh. Hả nữa, quan lại thời nay mười kẻ thì hết nửa là giông bão tham tàn, anh chỉ có chuốc họa vào thân mà thôi." Châu nào chịu nghe lời khuyên can ấy; mãi cho đến khi nước mắt rơi theo những lời can giặn, ông mới chịu bỏ qua sự việc. Dù vậy, cơn thịnh nộ vẫn không nguôi, suốt đêm ông trằn trọc không sao chợp mắt. Sáng hôm sau, ông bảo với người nhà rằng: "Ta có thể nhịn nỗi nhục từ tên họ Hoàng kia; nhưng huyện lệnh là một viên quan của triều đình, chứ há phải đầy tớ của bọn quyền thế. Nếu có thưa kiện gì, ông ta phải nghe thấu từ cả nguyên đơn lẫn bị đơn, chứ sao lại cư xử hèn hạ như con chó chực cắn bất kỳ kẻ nào người ta sai khiến. Ta sẽ đâm đơn kiện tên chăn bò ấy, để xem vị huyện lệnh kia sẽ trị tội hắn ra sao."

Bởi người nhà cứ hùa vào thúc đẩy, ông bèn thân hành đến công đường đê nộp đơn kiện chính thức; nào ngờ vị quan chức ấy lại xé nát tờ đơn và nhất quyết không thèm đoái hoài. Việc này càng làm Châu nổi giận lôi đình, ông thẳng thừng mắng nhiếc vị huyện lệnh ngay tại chỗ; và để trừng phạt tội coi thường pháp đình ấy, ông liền bị bắt giữ và xiềng xích ngay lập tức. Sáng hôm ấy, họ Trình tới nhà Châu thăm hỏi, hay tin Châu đã vào thành để kiện tên chăn bò, bèn vội vã đuổi theo để ngăn chặn sự việc. Nhưng ngặt nỗi bạn ông đã bị tống giam vào ngục tối, và tất cả những gì ông có thể làm lúc bấy giờ chỉ là giậm chân phẫn nộ. Xảy ra lúc đó có ba tên cướp biển vừa sa lưới pháp luật; huyện lệnh cùng họ Hoàng bám lấy nhau mưu tính, bèn dùng tiền mua chuộc bọn chúng khai rằng Châu vốn là đồng đảng của chúng, đoạn dâng sớ lên các quan chức cấp cao tước bỏ học vị cử nhân của ông, rồi sai người tra tấn ông bằng những đòn roi tàn nhẫn không chút nương tay. Họ Trình tìm cách đột nhập vào ngục thăm bạn, sau một cuộc gặp gỡ đầy đau đớn, ông đề xuất nên dâng thỉnh nguyện thư vượt cấp lên thẳng Thiên nhan. "Than ôi!" Châu kêu lên, "ta đây mình đầy xiềng xích, bị giam cầm canh giữ ngặt nghèo chẳng khác nào con chim trong lồng. Ta quả thật có một người em trai, nhưng ngặt nỗi nó chỉ lo đủ miếng ăn cho ta đã là quá sức rồi." Bấy giờ Trình bước lên, dạc dò rằng: "Việc này cứ để tôi lo. Bằng hữu mà không giúp nhau lúc hoạn nạn thì còn có ích gì?" Nói rồi ông lên đường ngay, còn con trai họ Châu thì đưa tiền để ông trang trải chi phí dọc đường.

Sau một chuyến hành trình dài, ông đặt chân đến kinh đô, nhưng lại rơi vào cảnh bối rối chẳng biết làm sao để dâng được lá đơn. May thay, hay tin Hoàng đế sắp sửa rời cung đi tuần thú ngọc uyển, ông liền ẩn mình chốn thị tứ, và khi xa giá ngang qua, ông liền sụp lạy sát đất, lớn tiếng kêu oan cùng với những cử chỉ khẩn khoản. Nhà vua tiếp nhận tờ đơn, chuyển thẳng đến Bộ Hình, và truyền lệnh phải tiến hành phúc tra lại vụ án. Lúc bấy giờ, sự việc đã kéo dài hơn mười tháng, còn Châu vì bị bức cung nhận tội trong vụ án oan ức kia nên đã mang án tử hình; thế nên các quan liêu trong Bộ Hình khi tiếp nhận sắc chỉ của Hoàng đế đều vô cùng kinh hoàng, bèn tức tốc thân hành mở lại phiên tòa xét xử. Họ Hoàng hay tin cũng tá hỏa tam tinh, bèn mưu tính thủ tiêu họ Châu bằng cách hút cạn nguồn sống của ông, sai ngục tốt chặn đứng đường nước uống cơm ăn; thế nên khi em trai ông mang lương thực tới liền bị đẩy hắt ra một cách thô bạo, không tài nào mang vào cho anh được. Họ Trình đem chuyện này kiện lên Tổng đốc toàn quyền trong vùng; vị đại thần liền trực tiếp nhúng tay điều tra, phát hiện ra họ Châu đang thoi thóp bên bờ vực chết đói, bấy giờ lũ ngục tốt liền bị trượng hình cho đến chết. Về phần họ Hoàng, hồn vía lên mây, nhờ vung tiền mua chuộc nặng tay nên cuối cùng đã trốn thoát được, tránh khỏi trừng phạt xứng đáng cho tội ác của mình. Tuy nhiên, tên huyện lệnh thì bị giáng chức đày ải vì tội làm sai lệch luật pháp, còn họ Châu được phép trở về quê nhà, tình cảm gắn bó với họ Trình từ đó lại càng thêm sâu đậm.

Thế nhưng, kể từ sau vụ kiện tụng cùng quãng thời gian ngục tù của người bạn tri kỷ, họ Trình đâm ra chán ngán cõi trần thế nhiễu nhương, và một hôm liền ngỏ ý mời họ Châu cùng mình quy ẩn giang sơn. Châu vốn nặng lòng với người vợ trẻ, bèn dội gáo nước lạnh vào đề xuất ấy, và họ Trình cũng chẳng đả động gì thêm nữa, dẫu trong thâm tâm ông đã hạ quyết tâm từ bỏ bụi hồng. Một dạo chẳng thấy tung tích Trình đâu, họ Châu bèn sai người sang nhà hỏi thăm, nhưng người nhà ai nấy đềuinh ninh Trình đang ở bên Châu, hóa ra cả hai họ đều bặt tăm tin tức của ông. Sự việc trở nên khả nghi, Châu vốn am tường tính cách kỳ lạ của bạn, bèn cắt cử người đi khắp nơi dò la, dặn dò họ sục sạo tất cả các đền đài miếu mạo ở vùng lân cận. Bản thân ông cũng thường xuyên chu cấp tiền bạc cùng nhu yếu phẩm cho con trai họ Trình.

Thấm thoắt tám chín năm trôi qua, bỗng một ngày nọ họ Trình bất ngờ xuất hiện trở lại, đầu đội khăn vàng, mình khoác áo cà sa, phong thái ung dung tự tại hệt như một đạo sĩ thâm sơn. Họ Châu mừng rỡ khôn xiết, vội chộp lấy tay bạn mà rằng: "Anh đã đi đâu suốt thời gian qua?—để mặc tôi lùng sục khắp chốn tìm kiếm." Trình cười lớn đáp: "Mây nổi hạc ngàn vốn chẳng có chốn dung thân cố định. Từ ngày chúng ta chia tay, tâm can tôi nay đã bình yên trở lại." Châu bèn sai sắm rượu ngon, cùng ngồi lại đàm đạo về những biến cố trong suốt ngần ấy năm xa cách. Ông cũng tìm cách khuyên nhủ Trình từ bỏ đạo giáo, thế nhưng người bạn kia chỉ mỉm cười lặng thinh chẳng nói năng gì. "Thật là nực cười!" Châu biện bạch. "Cớ sao lại vứt bỏ vợ con hệt như chiếc giày rách cũ kỹ thế kia?" Trình đáp: "Nào phải vậy; người ta có thể muốn bỏ con cái, nhưng há lại làm được sao?" Châu gặng hỏi ngụ sở ở đâu, người kia liền đáp: "Ở lầu Đại Thanh trên núi Lao Sơn." Rồi hai người cùng lui vào giường nằm ngủ; đoạn chẳng lâu sau, Châu mơ thấy Trình đè nặng lên ngực khiến ông ngạt thở chẳng tài nào hít thở nổi. Hoảng hốt, ông cật vấn đối phương đang làm trò gì, nhưng chẳng nhận lại được chút âm thanh nào; để rồi ông choàng tỉnh giấc với một cái nấc cụt kinh hoàng.

Gọi với theo người bên cạnh nhưng chẳng thấy hồi âm, ông bèn ngồim chống tay sờ soạng sang bên cạnh. Nào ngờ, người nọ đã biến đi đằng nào mất hút. Khi tâm trí đã bình tĩnh lại, ông bỗng nhận ra mình đang nằm ở phía giường bên kia của Trình, điều này khiến ông không khỏi ngỡ ngàng. "Tối qua ta đâu có say rượu," ông thầm nghĩ, "làm thế nào mà lại lăn qua tuốt đằng này được nhỉ?" Đoạn ông lớn tiếng gọi gia nhân, đến khi họ bước vào thắp sáng ngọn đèn, hỡi ôi! Chính ông giờ đây đã biến thành họ Trình tự bao giờ. Vốn dĩ họ Châu có mang râu quai nón, ông liền đưa tay lên sờ soạng, nhưng chỉ chạm phải vài sợi lơ thơ vài chỗ. Ông vội chộp lấy chiếc gương soi ngắm nghía, rồi hoảng hốt kêu lên: "Nếu kẻ này là họ Trình, vậy rốt cuộc ta đang trôi dạt nơi phương nào?" Đến lúc này thì ông hoàn toàn tỉnh ngộ, thấu hiểu rằng họ Trình đã dùng phép thuật để dẫn dụ mình rời bỏ cõi trần. Ông toan bước vào khu nhà của các bà vợ; nhưng người em trai vì không nhận ra diện mạo mới nên đã chặn lại, kiên quyết không cho vào; và ngặt nỗi bản thân lại chẳng cách nào chứng minh được thân phận thật sự, ông đành sai người dắt ngựa để tự mình lên đường đi tìm họ Trình.

Sau mấy ngày đường lặn lội, ông cũng đến được núi Lao Sơn; và vì ngựa phi nước đại khá nhanh nên tên gia nhân không sao bắt kịp. Một lát sau, ông dừng chân ngồi nghỉ dưới bóng cây, nhìn thấy vô số đạo sĩ ngược xuôi qua lại, trong số đó có một kẻ cứ đăm đăm nhìn thẳng vào ông. Ông bèn cất tiếng hỏi thăm đường đến chỗ họ Trình; nào ngờ vị đạo sĩ nọ bật cười đáp: "Ta biết cái tên ấy. Chắc là hắn đang ở lầu Đại Thanh rồi." Dứt lời, người đó thảng thốt bước đi, Châu dõi mắt theo tầm một ném đá, cho đến khi thấy y dừng lại trò chuyện với một người khác, trao đổi vài câu rồi lại tiếp tục cất bước như cũ. Người mà vị đạo sĩ vừa bắt chuyện bấy giờ bước tới chỗ Châu đang đứng, hóa ra lại là một đồng hương quen thuộc. Người ấy vô cùng kinh ngạc khi trông thấy Châu, liền cất lời: "Mấy năm nay chẳng thấy bóng dáng anh đâu. Người ta bảo anh đã lên núi Lao Sơn để xuất gia làm đạo sĩ rồi cơ mà. Cớ sao giờ này vẫn còn lẩn thẩn vui đùa chốn phàm trần thế này?" Châu đành tiết lộ thân phận thật của mình; nghe xong, người kia liền thốt lên: "Chao ôi, cứ tưởng vị tiên sinh mà tôi vừa chạm trán lúc nãy chính là anh! Y vừa mới rời khỏi đây thôi, chắc chưa đi được bao xa đâu." "Lẽ nào," Châu kêu lên, "đến cả gương mặt của chính mình mà tôi cũng chẳng thể nhận ra sao?" Đúng lúc ấy, tên gia nhân vừa đuổi kịp tới nơi, thế là họ phóng ngựa bạt mạng tiếp tục truy tìm, nhưng bóng dáng người cần tìm thì biệt tăm biệt tích. Xung quanh họ chỉ là một vùng hoang mạc mênh mông, tiến lùi đều rơi vào ngõ cụt.

Nhưng Châu ngẫm lại thấy bản thân giờ đây chẳng còn mái nhà nào dung thân, bèn hạ quyết tâm theo đuổi hoài bão đến cùng; ngặt nỗi đường sá hiểm trở không tiện cưỡi ngựa, ông bèn giao con tuấn mã cho tên gia nhân rồi giục hắn quay về. Một mình ông thận trọng cước bộ bước tiếp, cho đến khi thoáng thấy một chú tiểu đang ngồi lặng lẽ bên vệ đường. Ông vội vã sải bước tới gần, cất tiếng nhờ cậu bé chỉ đường tìm đến cư sở của họ Trình. "Ta chính là đệ tử của ngài ấy," chú tiểu đáp, đoạn vác gói hành lý trên vai của Châu lên và bắt đầu dẫn đường. Cả hai cùng nhau bước đi, đói lòng thì ngắm ánh sao trời độ nhật, mệt mỏi thì màn trời chiếu đất ngả lưng, để rồi sau dặm dài sương gió, ba ngày sau họ đã đặt chân đến đích. Thế nhưng chốn Đại Thanh này chẳng hề giống với những nơi phồn hoa thường tụng niệm chốn trần gian. Dù lúc ấy đang là tiết giữa tháng mười âm lịch, dọc hai bên đường hoa cỏ vẫn nở rộ khoe sắc thắm, chẳng mảy thiết tha gì hơi thở lạnh lẽo của đầu đông. Chú tiểu bước vào trong thông báo có khách lạ viếng thăm, đoạn họ Trình bước ra, và Châu cuối cùng cũng nhận ra chính vóc dáng khuôn mặt quen thuộc của mình. Trình nắm chặt tay kéo ông vào trong, tự tay sắp sửa rượu ngon cơm dằn, hai người lúc bấy giờ mới bắt đầu thong thả hàn huyên. Châu để ý thấy xung quanh có vô vàn loài chim mang bộ lông kỳ lạ, chúng thuần tính đến mức chẳng hề sợ hãi con người; thỉnh thoảng lại sà xuống bàn tiệc cất tiếng hót ngân nga vang vọng hệt như những điệu sáo trúc tiêu thiều. Ông không khỏi bấy ngờ trước cảnh tượng ấy, thế nhưng thói quen vướng lụy cõi trần đã bám rễ sâu vào tâm khảm, khiến ông chẳng có lấy chút ý định ở lại lâu dài.

Dưới nền đất trải sẵn hai chiếc chiếu mây, Trình bèn mời bằng hữu cùng an tọa. Rồi độ nửa đêm, một luồng thanh khí tĩnh lặng bất chợt len lỏi thấm đượm vào tâm hồn; và trong khoảnh khắc lơ mơ chợp mắt, ông có cảm giác như mình đã hoán đổi thân xác với họ Trình. Linh cảm có điều bất thường, ông vội đưa tay sờ lên cằm, và phát hiện nơi ấy đã mọc đầy râu quai nón tự thuở nào. Khi ánh bình minh vừa hé rạng, ông nôn nóng giục giã lên đường về nhà, nhưng Trình hết mực níu kéo; mãi đến khi ba ngày trôi qua, Trình mới bảo rằng: "Mong anh hãy nghỉ ngơi đôi chút đã: ngày mai tôi sẽ tiễn anh lên đường." Châu vừa chợp mắt thiu thiu thì đã nghe tiếng Trình gọi giật giọng: "Mọi thứ đã chuẩn thế xong xuôi để xuất phát rồi kìa!" Thế là ông vùng dậy bước theo người bạn đi trên một lối mòn khác với con đường lúc đến, và chỉ trong chớp mắt, bóng dáng ngôi nhà thân thuộc đã hiện ra thấp thoáng từ đằng xa. Mặc cho Châu hết lời nài nỉ, Trình nhất quyết không chịu tiến sâu hơn mà dừng lại đứng đợi bên vệ đường, giục Châu cứ tự nhiên một mình bước tiếp. Thế là ông lủi thủi đi về một mình, đến trước cổng nhà liền đưa tay gõ cửa. Chẳng thấy ai lên tiếng đáp lời, ông bèn quyết định trèo tường rông vào, và kỳ lạ thay, thân thể ông bỗng nhẹ bẫng tựa chiếc lá khô, chỉ cần nhún chân một cái là đã vượt qua bức tường cao. Cứ thế, ông lướt qua mấy lớp cửa phòng bên trong cho đến khi đặt chân đến khu nhà của những người vợ, nơi ánh đèn dầu vẫn còn đang chập chờn soi rọi chứng tỏ chủ nhân chưa đi ngủ.

Nghe tiếng người râm ran trò chuyện vọng ra từ bên trong, ông liếm nước bọt làm rách một lỗ trên ô cửa giấy rồi ghé mắt dòm vào, hỡi ôi, người vợ hiền của ông đang ngồi uống rượu say sưa cùng một tên đàn ông có bộ dạng bỉ ổi vô lại. Cơn giận bùng lên như muốn nổ tung lồng ngực, phản xạ đầu tiên của ông là muốn lao vào bắt quả tang tại trận; nhưng ngặt nỗi thế cô sức yếu, hai chọi một khó lòng đương đầu, ông đành lủi thủi rút lui rồi tự mở cổng chính bước ra ngoài, vội vã tìm đến chỗ họ Trình, kể lại hết những gì tận mắt chứng kiến và khẩn khoản cầu xin sự giúp đỡ. Trình vui vẻ nhận lời đồng hành; khi họ quay lại căn phòng ấy, Châu chộp lấy một hòn đá lớn nện thình thịch vào cánh cửa. Cảnh tượng bên trong lập tức hỗn loạn, Châu bèn giáng thêm mấy cú thật mạnh, khiến phía trong phải vội vã chèn chống then cài kiên cố hơn trước. Lúc này Trình thong thả bước lên rút gươm, giáng một nhát trời giáng phá tan tành cánh cửa gỗ. Châu lao sừng sộ vào trong, tên đàn ông bên trong hoảng hốt tháo chạy thục mạng ra ngoài; nhưng Trình đã đứng sẵn ở đó, và chỉ bằng một đường gươm chớp nhoáng đã chém đứt phăng cánh tay của y. Châu giận dữ lôi xốc người vợ bội bạc ra, cật vấn nàng ta về tất cả những chuyện này; ả ta sợ hãi thanh minh rằng kẻ đó chỉ là một người bạn thỉnh thoảng ghé qua uống chén trà chung vui. Nghe vậy, Châu giật lấy thanh gươm từ tay Trình vung lên chém đứt lìa đầu ả, rồi treo thòng thân xác không đầu ấy lên một cành cây giữa khoảng sân.

Đoạn ông cùng Trình quay về. Chẳng lâu sau ông choàng tỉnh giấc và nhận ra mình vẫn đang nằm trên chiếc giường cũ, lòng dạ bồn chồn không yên, liền cất lời: "Ta vừa có một giấc mộng kỳ lạ hỗn độn vô cùng, khiến ta một phen hú vía." Trình mỉm cười điềm nhiên đáp: "Huynh đài ơi, anh cứ coi mộng ảo là thực tại: mà lại lầm tưởng thực tại hóa chiêm bao." Châu ngẩn ngơ gặng hỏi ý nghĩa câu nói ấy; bấy giờ Trình mới chìa thanh gươm vẫn còn vương đầy vết máu tươi cho ông xem. Hoảng hốt tột độ, Châu toan tìm đến cái chết để giải thoát; nhưng chợt một ý nghĩ lóe lên trong đầu rằng biết đâu Trình lại đang lừa gạt mình lần nữa. Thấu tỏ tâm can nghi kỵ của bạn, Trình vội vã giục giang đưa ông lên đường về nhà ngay tức khắc. Chẳng mấy chốc họ đã đặt chân đến đầu làng, bấy giờ Trình mới lên tiếng: "Chẳng phải chính nơi này là chốn ta từng cầm gươm chờ đợi anh vào đêm hôm ấy sao? Chỗ uế tạp này ta không thể bước chân vào được. Phiền anh đi tiếp phần đường còn lại, để ta ở lại nơi đây. Nếu chiều nay anh không quay lại, ta sẽ một mình rời đi." Châu đành từ biệt bước về phía ngôi nhà của mình, ngặt nỗi căn nhà im lìm khóa kín mít như thể chẳng có ai sinh sống, ông đành chuyển hướng sang nhà người em trai.

Người em khi vừa trông thấy Châu, lập tức òa khóc nức nở, nghẹn ngào rằng: "Kể từ ngày anh rời bỏ ra đi, kẻ gian đột nhập vào nhà sát hại chị dâu, rồi treo xác chị ấy lên ngọn cây ngoài sân. Hỡi ôi! Than ôi! Kẻ sát nhân cho đến nay vẫn chưa tài nào bắt được." Châu bấy giờ mới đem toàn bộ câu chuyện về giấc mộng kỳ ảo kia kể lại cho em nghe, đồng thời khuyên can em đừng theo đuổi vụ kiện tụng nữa; nghe xong mọi chuyện, người em đứng ngây người như phỗng vì quá đỗi kinh hoàng. Châu hỏi thăm tình hình đứa con trai, người em liền sai nhũ mẫu bế đứa bé vào; bấy giờ người cha mới ngắm nhìn rồi thốt lên: "Niềm hy vọng nối dõi tông đường của dòng họ chúng ta đều đặt trọn lên sinh linh bé bỏng này. Hãy chăm sóc nó cho thật chu đáo; bởi giờ đây ta phải cất bước từ biệt cõi trần rồi." Dứt lời, ông quay lưng cất bước ra đi, người em cứ rưng rưng nước mắt lẽo đẽo bám theo sau để níu kéo anh ở lại. Nhưng nào màng tới; khi đến cổng làng, người em đành ngậm ngùi chứng kiến anh rời đi cùng họ Trình. Từ đằng xa, ông ngoảnh đầu lại dặn với: "Hãy dừng bước và sống cho hạnh phúc!" Người em toan cất lời đáp lại; ngặt nỗi lúc ấy Trình khẽ phất tay áo một cái, cả hai bỗng biến mất tăm. Người em ngẩn ngơ đứng đó một hồi lâu, rồi lầm lũi quay về trong nỗi đau đớn ngập tràn.

Vốn là kẻ bất tài vô dụng chẳng biết toan tính làm ăn, chẳng mấy chốc sản nghiệp trong nhà tiêu tán sạch trơn, gia đình rơi vào cảnh túng quẫn nghèo hèn. Đứa con trai của Châu càng lớn khôn, vì nghèo nên chẳng thể mời nổi thầy tề gia dạy dỗ, xung quanh chẳng có ai ngoài người chú ruột đứng ra truyền chữ. Một buổi sáng nọ, khi bước vào phòng học, người chú bất ngờ phát hiện trên bàn làm việc của mình có một bức thư đặt sẵn đề tặng do chính tay người anh trai viết. Thế nhưng bên trong chẳng có gì ngoài một chiếc móng tay dài độ chừng bốn tấc. Lấy làm lạ, ông đặt chiếc móng tay lên nghiên mực rồi bước ra ngoài dò la xem ai đã mang bức thư này tới. Chẳng một ai hay biết gì cả; thế nhưng khi quay trở lại bàn, ông kinh ngạc tột độ khi thấy chiếc nghiên mực bằng đá giờ đây đã biến thành một khối vàng ròng sáng chói. Lại càng bàng hoàng hơn, ông thử dùng chiếc móng tay cà lên những đồ vật bằng đồng và sắt, hỡi ôi, tất cả đều hóa thành vàng ròng nguyên chất. Từ đó gia thế phất lên giàu có vô cùng, ông đem tài sản chia sẻ cùng con trai của họ Châu; và giai thoại về việc hai gia tộc nắm giữ bí thuật luyện vàng điểm thạch thành kim từ đó lan truyền khắp chốn nhân gian.