Philario, Iachimo, một người Pháp, một người Hà Lan và một người Tây Ban Nha bước vào.
IACHIMO.
Hãy tin tôi, thưa ngài, tôi đã từng gặp hắn ở Anh. Hắn khi ấy mới nổi danh, được kỳ vọng sẽ đạt đến tầm vóc xứng đáng với cái tên mà từ đó đến nay người ta vẫn công nhận. Nhưng khi ấy, tôi có thể nhìn hắn mà chẳng mảy bối rối trước sự thán phục nào, dẫu cho toàn bộ phẩm hạnh của hắn được liệt kê rành mạch bên cạnh, và tôi có dịp săm soi từng điểm một.
PHILARIO.
Anh đang nhắc đến hắn khi hắn chưa được trang bị đầy đủ như bây giờ, cả về những yếu tố làm nên con người hắn từ trong ra ngoài.
NGƯỜI PHÁP.
Tôi đã gặp hắn ở Pháp; chúng tôi có rất nhiều người ở đó có thể đối diện với ánh mặt trời bằng đôi mắt kiên định hệt như hắn.
IACHIMO.
Câu chuyện cưới được con gái quốc vương nước hắn, một việc mà trong đó phẩm giá của hắn phải được đong đếm bằng giá trị của nàng chứ không phải của chính hắn, chắc chắn đã phóng đại hắn lên rất nhiều so với thực tế.
NGƯỜI PHÁP.
Và cả việc hắn bị lưu đày nữa.
IACHIMO.
Đúng thế, và sự ca tụng từ những kẻ khóc thương cho cuộc ly hôn đáng buồn ấy dưới ngọn cờ của nàng sẽ làm cho hắn nổi bật lên một cách kỳ diệu, dẫu chỉ là để củng cố phán đoán của nàng—phán đoán mà nếu không có điều đó thì một sự công kích nhẹ nhàng cũng đủ làm sụp đổ—vì tội dám lấy một kẻ ăn mày chẳng có chút phẩm chất nào đáng kể. Nhưng sao hắn lại đến trọ nhà các anh thế? Hai người quen biết nhau từ bao giờ?
PHILARIO.
Cha tôi và ông ấy từng là đồng chiến hữu, và tôi đã nhiều lần mang ơn ông ấy, không kém gì sinh mạng của chính mình.
Posthumus bước vào.
Kìa người Anh đến rồi. Xin hãy tiếp đãi anh ấy cho phải phép, đúng với tầm hiểu biết của những quý ông dành cho một tha nhân có phẩm giá như vậy. Tôi xin tất cả các vị hãy kết thân hơn với quý ông này, người mà tôi xin trân trọng giới thiệu là một người bạn cao quý của tôi. Việc anh ấy đáng trân trọng đến mức nào, tôi xin để thời gian tới trả lời, còn hơn là cứ ca tụng ngay trước mặt anh ấy.
NGƯỜI PHÁP.
Thưa ngài, chúng tôi từng quen biết nhau ở Orleans.
POSTHUMUS.
Kể từ đó đến nay, tôi vẫn mang ơn ngài vì những ân huệ, một món nợ mà tôi sẽ mãi mãi muốn trả và dường như vẫn phải trả hoài.
NGƯỜI PHÁP.
Thưa ngài, ngài quá khen sự tử tế nhỏ mút của tôi. Tôi chỉ lấy làm mừng vì đã giảng hòa được giữa ngài và người đồng hương của tôi; thật là đáng tiếc nếu hai người lao vào nhau với một mối thù sâu sắc đến vậy, xuất phát từ một cớ sự nhỏ nhặt và tầm thường vô cùng.
POSTHUMUS.
Xin ngài thứ lỗi. Khi ấy tôi chỉ là một kẻ du lịch trẻ tuổi; tôi thà tỏ ra ương ngạnh không chịu xuôi theo những gì mình nghe thấy còn hơn là để mọi hành động của bản thân bị chi phối bởi kinh nghiệm của kẻ khác; nhưng giờ đây với một phán đoán đã chín chắn hơn (nếu tôi nói rằng nó đã chín chắn hơn mà không phải là khoe khoang), thì mối bất hòa của tôi không hẳn là chuyện nhỏ nhặt.
NGƯỜI PHÁP.
Thật thế sao, lại đem phó mặc cho gươm giáo phân tranh, lại do hai kẻ mà khả năng cao là sẽ tiêu diệt lẫn nhau hoặc cùng bỏ mạng?
IACHIMO.
Liệu chúng ta có thể phép tắc hỏi xem đó là sự khác biệt gì không?
NGƯỜI PHÁP.
Hoàn toàn có thể, tôi nghĩ vậy. Đó là một cuộc tranh cãi công khai, hoàn toàn có thể được thuật lại mà không sợ bị phản bác. Nó cũng tựa như câu chuyện vừa nổ ra tối qua, khi mỗi người chúng ta cất lời ca ngợi những người tình quê hương mình; vị quý ông này khi ấy đã cả quyết (với lời thề độc địa) rằng người tình của mình xinh đẹp hơn, đức hạnh hơn, khôn ngoan hơn, trinh tiết hơn, chung thủy hơn, tài sắc hơn và ít bị lay động hơn bất kỳ quý cô hiếm có nào ở nước Pháp chúng ta.
IACHIMO.
Hoặc là quý cô ấy giờ đã chẳng còn trên cõi đời này, hoặc là quan điểm của vị quý ông đây đến nay đã lỗi thời rồi.
POSTHUMUS.
Nàng vẫn giữ trọn đức hạnh, và tôi vẫn giữ nguyên tâm trí mình.
IACHIMO.
Anh không được phép đề cao nàng vượt lên trên các quý cô nước Ý của chúng tôi đến thế.
POSTHUMUS.
Bị khiêu khích ở Pháp một cách sâu sắc như vậy, tôi sẽ chẳng bớt đi một lời khen nào dành cho nàng, dẫu cho tôi nhận mình là kẻ tôn sùng nàng chứ không chỉ là một người bạn.
IACHIMO.
Một người vừa đẹp vừa tốt—theo kiểu so sánh một chín một mười—thế cũng đã là quá xinh đẹp và quá tốt đối với bất kỳ quý cô nào ở xứ Anh quốc rồi. Nếu nàng thực sự vượt trội những người khác mà tôi từng thấy, giống như viên kim cương của anh chiếu rọi lừng lừng hơn rất nhiều viên tôi từng chiêm ngưỡng, thì tôi buộc phải tin rằng nàng xuất chúng hơn hẳn nhiều người; nhưng tôi chưa từng thấy viên kim cương quý giá nhất trên đời, và anh cũng chưa từng thấy vị quý cô ấy.
POSTHUMUS.
Tôi ca ngợi nàng thế nào là bởi tôi định giá nàng như thế. Viên đá quý của tôi cũng vậy.
IACHIMO.
Anh định giá nó bao nhiêu?
POSTHUMUS.
Hơn cả cơ đồ trên thế gian này.
IACHIMO.
Hoặc là người tình vô song của anh đã chết, hoặc nàng đang bị định giá thấp hơn cả một chút mọn chẳng đáng gì.
POSTHUMUS.
Anh nhầm rồi: thứ này có thể đem bán hoặc đem tặng, miễn là có đủ tiền để mua hoặc đủ công trạng để nhận; còn thứ kia không phải là món hàng để bán, và đó chỉ là món quà từ các vị thần linh mà thôi.
IACHIMO.
Thứ mà các vị thần đã ban cho anh ư?
POSTHUMUS.
Thứ mà nhờ ơn phước của họ, tôi sẽ gìn giữ mãi.
IACHIMO.
Anh có thể mang danh nghĩa sở hữu nàng; nhưng anh biết đấy, những con chim lạ thường sà xuống các ao hồ lân cận. Chiếc nhẫn của anh cũng có thể bị đánh cắp lắm chứ. Thế nên trong cặp báu vật vô giá của anh, một thứ thì mỏng manh dễ vỡ còn thứ kia lại dễ bề mất mát; một tên trộm xảo quyệt, hoặc một gã sở khanh sành sỏi trong chốn thâm cung, hoàn toàn có thể liều lĩnh chiếm đoạt cả cái đầu lẫn cái cuối.
POSTHUMUS.
Nước Ý của các anh chẳng có nổi một tên sở khanh nào tài nghệ đến mức có thể khuất phục được danh tiết của người tình tôi, dẫu cho anh có coi nàng là mong manh dễ vỡ trong việc giữ gìn hay đánh mất đi nữa. Tôi chẳng mảy nghi ngờ việc các anh có thừa những tên trộm; dẫu vậy, tôi chẳng hề sợ mất chiếc nhẫn của mình.
PHILARIO.
Thôi chúng ta dừng chuyện này lại đi, các quý ông.
POSTHUMUS.
Thưa ngài, tôi hoàn toàn đồng ý. Vị đại nhân đáng kính này, tôi xin cảm ơn ngài, chẳng coi tôi là người xa lạ gì; chúng ta đã thân thiết ngay từ lần gặp đầu tiên.
IACHIMO.
Nếu có được ngần ấy cơ hội trò chuyện, tôi chắc chắn sẽ chiếm được ưu thế trước người tình xinh đẹp của anh; khiến nàng phải lùi bước đến mức xin hàng, miễn là tôi có được sự dung túng và cơ hội làm quen.
POSTHUMUS.
Không, không đời nào.
IACHIMO.
Tôi dám đem một nửa gia tài của mình ra để cá cược với chiếc nhẫn của anh, thứ mà theo tôi, được đánh giá hơi cao quá mức. Nhưng tôi đặt cược là để thách thức sự tự tin của anh chứ không phải uy danh của nàng; và để dập tắt luôn mọi sự phật lòng của anh ở đây, tôi dám thử thách điều đó với bất kỳ quý cô nào trên thế gian này.
POSTHUMUS.
Anh đã lầm đường lạc lối vì sự tự phụ quá mức của mình, và tôi chắc rằng anh sẽ phải gánh chịu những gì xứng đáng với hành động liều lĩnh đó.
IACHIMO.
Đó là gì nào?
POSTHUMUS.
Một cái tát từ chối; dẫu cho cái gọi là sự thử thách của anh đáng lẽ phải nhận nhiều hơn thế; cả một sự trừng phạt nữa.
PHILARIO.
Các quý ông, thế là đủ rồi. Câu chuyện này xộc tới quá bất ngờ; hãy để nó chết đi y như lúc nó sinh ra, và tôi mong các vị hãy làm quen với nhau thì hơn.
IACHIMO.
Giá như tôi đem toàn bộ gia tài của mình và của cả láng giềng ra để làm bằng chứng cho những gì tôi vừa nói!
POSTHUMUS.
Anh muốn chọn quý cô nào để tấn công đây?
IACHIMO.
Chính là người của anh, kẻ mà anh nghĩ là đang đứng vững vàng trong lòng chung thủy. Tôi dám cá với anh mười ngàn ducat đổi lấy chiếc nhẫn của anh rằng, cứ phái tôi đến chốn cung đình nơi quý cô của anh đang ở, với không quá nhiều lợi thế ngoài cơ hội được gặp gỡ lần thứ hai, tôi sẽ mang về từ nơi đó cái danh tiết mà anh vẫn tưởng là vô cùng kín đáo ấy.
POSTHUMUS.
Tôi sẽ đem vàng đặt lên bàn cân để đối chọi với vàng của anh. Còn chiếc nhẫn này, tôi trân quý nó như chính ngón tay mình; nó là một phần cơ thể tôi.
IACHIMO.
Anh là một người bạn tốt, và nhờ thế mà anh khôn ngoan hơn. Nếu anh mua da thịt phụ nữ với giá một triệu đồng một giọt, anh cũng chẳng thể ngăn nó khỏi bị vấy bẩn. Nhưng tôi thấy trong anh vẫn còn chút niềm tin tôn giáo, nên anh mới sợ hãi.
POSTHUMUS.
Đó chẳng qua chỉ là một thói quen buôn chuyện của anh thôi; tôi hi vọng anh mang trong mình một dụng ý nghiêm túc hơn thế.
IACHIMO.
Tôi là chủ nhân của những lời mình thốt ra, và tôi thề sẽ làm tới cùng những gì đã nói.
POSTHUMUS.
Anh sẽ làm vậy chứ? Tôi sẽ chỉ tạm cho mượn viên kim cương này cho đến khi anh quay về. Hãy để các điều khoản được soạn thảo giữa đôi bên. Người tình của tôi vĩ đại về đức hạnh hơn rất nhiều so với những suy nghĩ ti tiện của anh. Tôi thách thức anh trong canh bạc này: đây là nhẫn của tôi.
PHILARIO.
Tôi không cho phép có vụ cá cược này đâu.
IACHIMO.
Nhân danh các vị thần, nó đã thành sòng phẳng rồi. Nếu tôi không mang về cho anh được bằng chứng xác thực rằng tôi đã hưởng thụ phần da thịt thân thiết nhất của người tình anh, mười ngàn ducat của tôi thuộc về anh; chiếc nhẫn của anh cũng vậy. Còn nếu tôi hoàn toàn rút lui mà vẫn để nàng giữ vững danh tiết như anh hằng tin tưởng, thì món trang sức của nàng, món trang sức này của anh, cùng số vàng của tôi sẽ thuộc về anh: với điều kiện là anh phải chuẩn thuận cho tôi được tự do tiếp cận nàng hơn.
POSTHUMUS.
Tôi chấp nhận những điều kiện này; hãy lập văn bản giữa chúng ta đi. Chỉ có điều, anh sẽ phải chịu trách nhiệm thế này: nếu anh thực hiện chuyến hải trình đến chỗ nàng và thông báo trực tiếp cho tôi biết rằng anh đã đắc thắng, tôi sẽ không còn là kẻ thù của anh nữa; nàng không đáng để chúng ta phải tranh cãi; còn nếu nàng vẫn giữ mình không bị quy rũ, mà anh lại không chứng minh được điều ngược lại, thì vì những lời lẽ hồ đồ và sự tấn công anh đã giáng vào trinh tiết của nàng, anh sẽ phải dùng gươm giáo để đấu kiếm với tôi.
IACHIMO.
Bắt tay nhau nhé, giao kèo đã thành! Chúng ta sẽ nhờ luật sư lập thành văn bản rõ ràng, rồi lên đường sang Anh ngay tức khắc, kẻo kèo cược này nguội lạnh đi mất. Tôi sẽ đi lấy vàng và đem ghi danh cả hai vụ cá cược của chúng ta.
POSTHUMUS.
Nhất trí.
Posthumus và Iachimo bước ra.
NGƯỜI PHÁP.
Liệu trò này có giữ được đến cùng không, các bác nghĩ sao?
PHILARIO.
Signior Iachimo sẽ không nuốt lời đâu. Xin mời chúng ta đi theo họ.
Họ bước ra.
