Vua Henry, Northumberland, Worcester, Hotspur, Ngài Walter Blunt và những người khác bước vào.
VUA HENRY.
Máu ta bấy lâu nay vốn quá lạnh lùng và điềm đạm,
Chẳng mảy may dao động trước những lời lăng mục này,
Và các người thấy vậy, nên cứ thế
Mà giẫm đạp lên sự kiên nhẫn của ta: nhưng hãy chắc rằng
Từ nay về sau ta thà là chính mình,
Oai vệ và đáng sợ, còn hơn mang cái tính khí xưa nay,
Vốn êm ả như dầu, mềm mại như tơ non,
Và do đó đã đánh mất đi chút tôn kính ấy
Mà tâm hồn kiêu hãnh chẳng bao giờ dành cho ai ngoài kẻ kiêu hãnh.
WORCESTER.
Tâu bệ hạ, dòng họ chúng thần nào đáng phải chịu
Cái roi vọt quyền uy giáng xuống đầu,
Chính cái quyền uy mà đôi tay chúng thần đây
Đã góp công tôn tạo cho thêm phần bệ vệ.
NORTHUMBERLAND.
Tâu chúa thượng...
VUA HENRY.
Worcester, lui ra đi, vì ta nhìn thấy
Sự hiểm nguy và bất tuân trong ánh mắt ngươi:
Ồ, thưa ngài, thái độ của ngài quá xấc láo và chuyên quyền,
Và hoàng uy từ trước đến nay chưa từng dung thứ
Vẻ mặt hầm hầm ngạo mạn của một kẻ bề tôi.
Ngươi được phép cáo lui. Khi nào ta cần
Sự giúp sức và lời khuyên của ngươi, ta sẽ cho gọi.
(Worcester cáo lui.)
(Nói với Northumberland.)
Trẫm thấy khanh vừa định tâu gì.
NORTHUMBERLAND.
Vâng, tâu bệ hạ nhân từ.
Những tù binh mà danh nghĩa Hoàng gia vừa đòi hỏi,
Do Harry Percy đây bắt được tại Holmedon,
, theo lời nó kể, không hề bị khước từ một cách gay gắt
Như những gì đã đến tai bệ hạ.
Vậy nên, hoặc do lòng đố kỵ, hoặc do sự hiểu lầm
Mới gây ra nông nỗi này, chứ con thần nào dám.
HOTSPUR.
Tâu bệ hạ, thần chẳng hề khước từ tù binh nào cả.
Nhưng thần còn nhớ, khi trận chiến vừa dứt, lúc ấy
Thần đang khô cổ vì cơn thịnh nộ và nỗi nhọc nhằn cùng cực,
Hơi thở đứt quãng và lả đi, tỳ vào gươm giáo,
Thì có một tên quý tộc nào đó xuất hiện, bảnh tỏn và chải chuốt,
Tươi tắn như chú rể ngày cưới, và chiếc cằm nhẵn nhụi
Trông chẳng khác nào mảnh ruộng rạ mùa gặt.
Hắn thơm nức như một kẻ bán nước hoa,
Và giữa hai ngón tay, hắn kẹp lấy
Một hộp đựng dầu thơm, cứ chốc chốc
Hắn lại đưa lên mũi ngửi rồi lại hạ xuống,
Làm nó đâm ra quạu quọ, đến lần đưa lên tiếp theo,
Nó bèn hít lấy hít để; vậy mà hắn cứ cười cợt và huyên thuyên.
Và khi binh lính khiêng những xác chết đi qua,
Hắn liền chửi họ là lũ vô học, vô lễ,
Dám đem một cái xác nhếch nhác gớm ghiếc
Chen vào giữa luồng gió và thân thể cao quý của hắn.
Bằng biết bao ngôn từ hoa mỹ, đài các,
Hắn chất vấn thần, rồi nhân tiện đòi lại
Những tù binh thuộc về bệ hạ.
Lúc đó, toàn thân thần hãy còn đau nhức vì vết thương đã lạnh đi,
Do nỗi bực dọc và sự thiếu kiên nhẫn
Khi bị một con vẹt đời làm cho phát phiền,
Thần liền đáp qua loa, chẳng biết mình nói gì,
Rằng trả hay không trả cũng mặc; bởi hắn làm thần phát điên
Khi thấy hắn chưng diện bảnh tỏn và thơm tho đến thế,
Và lại bàn chuyện súng ống, trống trận cùng thương tích
Y hệt như một mụ thị nữ trong phòng khách, lạy Chúa tôi!
Rồi hắn còn bảo liều thuốc tuyệt vời nhất trên trần gian
Chính là mỡ cá voi trị vết bầm bên trong,
Và thật là đáng tiếc, phải thế không cơ chứ,
Khi thứ diêm tiêu ghê tởm ấy lại được đào lên
Từ lòng đất mẹ hiền hòa,
Khai tử bao nhiêu trang nam nhi cường tráng
Một cách hèn nhát nhường ấy, và nếu không vì những khẩu súng quái ác này,
Thì chính hắn cũng đã tòng quân rồi đấy.
Tâu bệ hạ, câu chuyện nhạt nhẽo rời rạc đó của hắn,
Như thần đã nói, chỉ được đáp lại một cách bóng gió,
Và thần khẩn khoản xin ngài chớ để lời tấu của hắn
Biến thành một lời buộc tội xen vào giữa
Tình yêu của thần và bệ hạ tôn nghiêm.
BLUNT.
Xét cho cùng hoàn cảnh lúc đó, tâu bệ hạ kính yêu,
Dù Harry Percy có nói bất cứ điều gì đi nữa
Với một con người như thế, ở một nơi như thế,
Vào một thời điểm như thế, cùng với những lời kể lể kia,
Thì cũng nên cho qua đi và đừng nhắc lại nữa,
Để khỏi gây oan ức cho cậu ta, hay làm tổn hại gì đến
Những gì cậu ấy đã thốt ra, miễn là giờ đây cậu ấy rút lại.
VUA HENRY.
Chà, thế mà hắn vẫn chối đây đẩy chuyện tù binh đó thôi,
Chỉ với một điều kiện và ngoại lệ rằng,
Chính chúng ta phải bỏ tiền túi ra để chuộc ngay
Anh vợ của hắn, tên Mortimer dại dột kia,
Kẻ mà, thề có linh hồn ta, đã cố ý phản bội
Sinh mạng của những người do hắn dẫn dắt đi chiến đấu
Chống lại gã phù thủy vĩ đại, kẻ bị nguyền rủa Glendower,
Mà ngặt một nỗi, con gái của gã, theo như chúng ta nghe ngóng,
Mới đây đã kết hôn với Bá tước xứ March. Vậy chẳng lẽ kho bạc của ta
Lại phải vét sạch để rước một kẻ phản bội về nhà sao?
Chẳng lẽ chúng ta lại đi mua chuộc sự phản nghịch và thỏa hiệp với nỗi sợ
Khi mà chúng đã tự chuốc lấy thất bại và tước đoạt quyền lợi của chính mình?
Không, cứ để hắn chết đói trên những ngọn núi cằn cỗi ấy;
Bởi ta sẽ không bao giờ coi là bạn
Kẻ nào dám mở miệng xin ta dù chỉ một xu
Để chuộc tên Mortimer phản loạn về nhà.
HOTSPUR.
Mortimer phản loạn ư!
Tâu bệ hạ nhân từ, hắn chưa bao giờ phản bội cả,
Trừ phi là do vận rủi chiến ------------------------ đấu. Để chứng minh điều đó
Chẳng cần gì ngoài chính những vết thương kia,
Những vết thương há hốc mà hắn đã anh dũng hứng chịu,
Khi trên bờ sông Severn hiền hòa đầy cỏ lác,
Trong trận chiến giáp lá cà đơn thương độc mã,
Hắn đã quần thảo suốt gần một tiếng đồng hồ
Để đọ sức cùng đại tướng Glendower hùng mạnh.
Ba lần họ nghỉ ngơi, và ba lần họ cùng nhau nâng cốc
Dòng nước xiết của sông Severn, theo đúng thỏa thuận,
Và dòng sông lúc ấy, hoảng sợ trước diện mạo đẫm máu của họ,
Đã cuống cuồng luồn lách giữa những khóm sậy run rẩy,
Rồi giấu cái đầu xoăn tít của mình dưới khúc sông lở
Đẫm máu của những chiến binh hào hiệp ấy.
Chưa từng có thứ chính sách trơ trẽn và mục nát nào
Lại tô vẽ mưu đồ của mình bằng những vết thương chí mạng nhường ấy,
Và cao quý thay Mortimer, chưa bao giờ
Phải nhận nhiều đến thế, mà lại hoàn toàn tự nguyện.
Vậy xin đừng vu oan cho hắn tội phản loạn.
VUA HENRY.
Ngươi đang vu khống nó đấy, Percy, ngươi đang vu khống nó,
Nó chưa từng dám giao chiến với Glendower đâu.
Ta nói cho ngươi hay, thà nó đối đầu một mình với quỷ dữ
Còn hơn phải giáp lá cà với Owen Glendower trên chiến trận.
Ngươi không thấy xấu hổ sao? Nhưng này, từ nay về sau
Đừng để ta nghe thấy ngươi nhắc đến tên Mortimer nữa.
Hãy gửi ngay tù binh về cho ta bằng con đường nhanh nhất,
Bằng không ngươi sẽ phải nghe từ ta những lời
Làm ngươi phải gai mắt đấy.—Thưa Bá tước Northumberland,
Chúng ta chuẩn y cho phép ông và con trai cáo lui.—
Hãy gửi tù binh cho ta, nếu không các người sẽ rõ tay.
(Vua Henry, Blunt và đoàn tùy tùng bước ra.)
HOTSPUR.
Dù có là quỷ dữ hiện hình gầm thét đòi người đi nữa,
Ta cũng đời nào giao. Ta sẽ đuổi theo ngay
Và tống thẳng vào mặt hắn điều đó, vì ta cần trút nỗi lòng,
Dù có phải đánh đổi cả cái đầu này đi chăng nữa.
NORTHUMBERLAND.
Gì thế, cơn thịnh nộ làm ngươi lú lẫn rồi sao? Ở lại đây, bình tĩnh lại một chút.
Chú ngươi đến kìa.
Worcester bước vào.
HOTSPUR.
Lại nhắc đến Mortimer ư?
Có trời mới biết, ta cứ nói về hắn đấy, và linh hồn ta
Đừng mong được dung thứ nếu ta không về phe với hắn.
Phải, vì nghĩa khí của hắn, ta sẽ rút cạn từng giọt máu trong huyết quản,
Và nhỏ giọt dòng máu quý giá của mình xuống bụi trần,
Miễn là nâng được kẻ đang bị vùi dập Mortimer lên
Cao vút tận mây xanh, sánh ngang với vị Vua vong ân bội nghĩa này,
Với gã Bolingbroke vong ân bội nghĩa và thối rữa đến tận tâm can.
NORTHUMBERLAND.
(Nói với Worcester.)
Hiền huynh, bệ hạ đã khiến đứa cháu của chúng ta phát điên lên rồi.
WORCESTER.
Kẻ nào đã khơi mào cơn thịnh nộ này sau khi ta vừa rời đi?
HOTSPUR.
Hắn nhất quyết đòi toàn bộ số tù binh của con cho bằng được,
Và khi con vừa nhắc lại chuyện tiền chuộc
Cho người anh vợ của con, mặt hắn liền cắt không còn giọt máu,
Và trừng trừng nhìn con bằng ánh mắt sát khí,
Run rẩy ngay cả khi nghe đến tên Mortimer.
WORCESTER.
Ta không thể trách hắn được. Chẳng phải hắn đã được tuyên bố
Là người thừa kế cận kề nhất bởi vị Vua Richard quá cố đó sao?
NORTHUMBERLAND.
Đúng vậy; chính tai ta đã nghe thấy lời tuyên bố ấy.
Và đó là lúc vị Vua bất hạnh ấy—
Cầu xin Chúa thứ tha cho những tội lỗi mà chúng ta đã gây ra với ngài!—lên đường
Thực hiện cuộc viễn chinh xứ Ireland;
Để rồi từ đó, ngài bị chặn đánh và phải quay về
Chịu cảnh phế truất, và chẳng bao lâu sau thì bị ám sát.
WORCESTER.
Và vì cái chết của ngài mà giữa cõi đời đầy thị phi này
Chúng ta phải sống trong điều tiếng và bị đàm tiếu cay nghiệt.
HOTSPUR.
Nhưng khoan đã, xin ngài cho biết, khi ấy Vua Richard
Có tuyên bố bác tôi là Edmund Mortimer
Là người thừa kế ngai vàng không?
NORTHUMBERLAND.
Có chứ; chính ta đã tận tai nghe thấy.
HOTSPUR.
Thế thì, ta chẳng thể trách người anh họ làm vua của hắn,
Kẻ đã trù ẻo hắn phải chết đói trên những ngọn núi cằn cỗi.
Nhưng thử hỏi các người, những kẻ đã đặt chiếc vương miện
Lên đầu của một tên vô ơn bạc nghĩa,
Và vì lợi ích của hắn mà mang lấy vết nhơ đáng ghê tởm
Của tội xúi giục giết người—chẳng lẽ các người
Lại chấp nhận gánh chịu ngàn vạn lời nguyền rủa,
Khi chỉ làm những kẻ sai phái, hay tay sai thấp hèn,
Làm sợi dây thừng, chiếc thang, hay đúng hơn là kẻ đao phủ?
Ôi, xin hãy tha thứ cho con vì đã hạ mình quá mức,
Khi phải vạch rõ địa vị và hoàn cảnh thảm hại
Mà các người đang phải cúi đầu dưới quyền vị Vua xảo quyệt này.
Chẳng lẽ thật hổ thẹn khi để người đời thời nay bàn tán,
Hay lưu danh muôn thuở trong sử sách mai sau,
Rằng những bậc quý tộc và có thế lực như các ngài
Lại dấn thân vào một nghĩa cử phi pháp
Gây ra tội lỗi tày trời (như cả hai ngài, xin Chúa thứ tha, đã làm)
Chỉ để lật đổ Richard, đóa hồng ngọt ngào đáng yêu ấy,
Và vun trồng cái gai góc, thứ cỏ dại độc hại Bolingbroke này ư?
Và chẳng lẽ còn đáng hổ thẹn hơn nữa khi người ta đồn đại
Rằng các ngài đang bị dắt mũi, bị ruồng bỏ và hắt hủi
Bởi chính kẻ mà vì hắn, các ngài phải chịu đựng bao nỗi nhục nhã này?
Không, vẫn còn kịp để các ngài chuộc lại
Danh dự đã mất, và lấy lại vị thế của mình
Trong cái nhìn kính trọng của thế giới một lần nữa:
Hãy trả thù sự chế giễu và thái độ khinh miệt rẻ rúng
Của vị Vua kiêu căng này, kẻ đang ngày đêm tính toán
Để trả hết món nợ mà hắn nợ các ngài
Bằng chính cái giá đẫm máu từ cái chết của các ngài.
Thế nên, ta nói rằng——
WORCESTER.
Bình tĩnh nào cháu, đừng nói nữa.
Và giờ đây ta sẽ lật mở một trang sách bí mật,
Để trút vào tâm can đang hừng hực bất mãn của cháu
Những mưu kế sâu xa và đầy hiểm họa,
Đầy rẫy sự nguy hiểm và tinh thần phiêu lưu
Tựa như việc bước qua một dòng thác đang gầm rú
Trên chiếc cột giáo chông chênh không vững chãi.
HOTSPUR.
Nếu sảy chân thì xin chúc ngủ ngon, chìm hay nổi mặc kệ!
Cứ tung hiểm họa từ đông sang tây đi,
Miễn là danh dự nghênh chiến từ bắc chí nam,
Và để chúng quần thảo với nhau. Ồ, máu huyết sục sôi biết mấy
Khi được đánh thức một con sư tử còn hơn đi lùa một con thỏ rừng!
NORTHUMBERLAND.
Sức tưởng tượng về một chiến công hiển hách nào đó
Đang khiến nó vượt qua cả giới hạn của sự kiên nhẫn.
HOTSPUR.
Thề có Trời xanh, ta nghĩ đó chỉ là một cú nhảy dễ dàng
Để bứt lấy vinh quang chói lọi từ vầng trăng nhợt nhạt,
Hay lặn xuống tận đáy sâu thẳm của đại dương,
Nơi dây dọi chưa bao giờ chạm tới đáy,
Và giật lấy vinh quang đang đắm chìm từ mái tóc của nó,
Miễn là kẻ vớt nó lên từ đó có thể một mình
Tận hưởng mọi sự tôn kính mà không phải chia sẻ với ai.
Nhưng thây kệ cái thứ tình nghĩa nửa vời này đi!
WORCESTER.
Nó đang mường tượng ra cả một thế giới mưu lược,
Nhưng lại chẳng màng đến cốt lõi của việc mình nên chú tâm.—
Hiền chất quý mến, hãy lắng nghe ta nói một lát.
HOTSPUR.
Thứ lỗi cho con.
WORCESTER.
Đám quý tộc người Scotland ấy
Những người đang là tù binh của cháu—
HOTSPUR.
Con sẽ giữ lại tất cả; thề có Chúa,
Hắn đừng mong lấy được dù chỉ một tên người Scotland nào,
Không, dù có dùng cả linh hồn để đổi lấy, hắn cũng đừng hòng.
Con sẽ giữ tất cả, thề có bàn tay này!
WORCESTER.
Cháu lại đang nổi nóng,
Và chẳng chịu lắng nghe mưu tính của ta:
Số tù binh đó cháu cứ việc giữ lại—
HOTSPUR.
Không, con sẽ giữ: thế đi cho vuông.
Hắn bảo sẽ không chuộc Mortimer,
Cấm cái lưỡi này không được nhắc đến tên Mortimer,
Nhưng con sẽ tìm hắn khi hắn đang ngủ say,
Và rót vào tai hắn câu gầm “Mortimer!”
Không, con sẽ nuôi một con sáo được dạy cho nói
Chẳng gì ngoài từ “Mortimer”, rồi đem dâng cho hắn,
Để giữ cho ngọn lửa giận trong hắn lúc nào cũng sục sôi.
WORCESTER.
Này cháu, nghe ta nói một lời.
HOTSPUR.
Lúc này con xin thề dẹp hết mọi bận tâm,
Trừ việc làm sao để chọc tức và hành hạ tên Bolingbroke này:
Và cả cái tên Hoàng tử xứ Wales mang kiếm mang khiên ấy nữa,
Nếu không vì nghĩ rằng cha hắn chẳng hề yêu thương gì hắn,
Và sẽ rất vui mừng nếu hắn gặp phải tai ương nào đó—
Thì con đã cho hắn uống độc dược chết tươi từ một vại bia rồi.
WORCESTER.
Thôi chào cháu họ. Ta sẽ nói chuyện với cháu
Khi nào tâm trạng cháu bình tĩnh hơn để lắng nghe.
NORTHUMBERLAND.
Chao ôi, sao ngươi lại là một kẻ ngốc nghếch nóng nảy như ong đốt vậy
Lại đi nổi cơn lôi đình đàn bà,
Chẳng chịu nghe ai ngoài cái lưỡi của chính mình!
HOTSPUR.
Thì ngài xem, con đang bị roi vọt quất tơi bời,
Bị cây tầm ma quất và bị kiến cắn đốt nhói đau, khi nghe tin
Về tên chính khách đê tiện Bolingbroke ấy.
Vào thời của Richard—cháu gọi cái nơi ấy là gì nhỉ?
Quỷ tha ma bắt! Nó nằm ở Gloucestershire.
Đó là nơi vị Công tước khùng điên, ông chú của hắn trú ngụ,
Ông chú York ấy, nơi lần đầu tiên con quỳ gối
Trước vị vua chuyên cười cợt này, tên Bolingbroke ấy,
Máu quỷ, khi ngài và hắn từ Ravenspurgh trở về.
NORTHUMBERLAND.
Tại lâu đài Berkeley.
HOTSPUR.
Ngài nói chuẩn xác. Chao ôi,
Biết bao nhiêu là lời đường mật ngọt ngào
Mà con chó săn nịnh hót ấy đã dành cho con khi đó!
Nào là “Nhìn kìa, khi vận mệnh non trẻ của hắn trưởng thành,”
Và “Harry Percy dịu dàng,” rồi “người anh em thân thiết.”
Ôi, quỷ tha ma bắt những kẻ lừa đảo đó đi!—Xin Chúa tha thứ cho con!
Lạy chú, xin hãy tiếp tục câu chuyện. Con xong rồi đây.
WORCESTER.
Thế nếu cháu chưa nói xong, thì cứ tiếp tục đi,
Chúng ta sẽ kiên nhẫn chờ đợi.
HOTSPUR.
Thật lòng là con đã nói xong rồi.
WORCESTER.
Vậy hãy quay lại bàn về đám tù binh Scotland của cháu;
Hãy trả tự do ngay cho họ mà không cần tiền chuộc,
Và biến con trai của Douglas thành chỗ dựa duy nhất
Để huy động lực lượng ở Scotland, mà vì nhiều lý do
Ta sẽ gửi cho cháu bằng văn bản, hãy cứ tin rằng
Sẽ dễ dàng được chấp thuận.—(Nói với Northumberland.) Còn ngài, thưa bá tước,
Khi con trai ngài đã được trọng dụng ở Scotland như thế,
Hãy len lỏi vào tâm can
Của vị giáo chủ đáng kính rất mực được yêu mến ấy,
Đức Giám Mục.
HOTSPUR.
Xứ York, phải thế không ạ?
WORCESTER.
Đúng vậy, kẻ đang ôm mối hận thù sâu sắc
Về cái chết của người em trai tại Bristol, chính là Lãnh chúa Scroop.
Ta không nói điều này dựa trên sự phỏng đoán,
Về những gì ta nghĩ có thể xảy ra, mà là những gì ta biết
Đang được nung nấu, mưu tính và vạch sẵn,
Và chỉ chờ đợi thời cơ
Thuận lợi xuất hiện để tiến hành thôi.
HOTSPUR.
Con ngửi thấy mùi rồi. Thề có mạng sống, mọi chuyện sẽ suôn sẻ thôi.
NORTHUMBERLAND.
Con lúc nào cũng ruồng chó săn trước khi con mồi kịp xuất hiện.
HOTSPUR.
Chứ sao nữa, đây chắc chắn là một mưu đồ tuyệt đỉnh;
Và khi ấy lực lượng của Scotland và xứ York
Sẽ hợp sức với Mortimer, hử?
WORCESTER.
Và họ sẽ làm thế.
HOTSPUR.
Thật lòng mà nói, tính toán quá ư chuẩn xác.
WORCESTER.
Và có không ít lý do thúc giục chúng ta phải hành động khẩn trương,
Để bảo vệ cái đầu của mình bằng cách dựng lên một đội quân;
Bởi vì, dù chúng ta có nhún nhường đến đâu đi nữa,
Nhà vua vẫn sẽ luôn đinh ninh rằng ông ta còn nợ chúng ta,
Và nghĩ rằng chúng ta vẫn còn ấm ức chưa thỏa mãn,
Cho đến khi ông ta tìm được cơ hội để thanh toán sòng phẳng với chúng ta:
Và hãy nhìn xem cách mà ông ta đã bắt đầu
Dè dặt với những cái liếc nhìn đầy thiện cảm dành cho chúng ta.
HOTSPUR.
Đúng thế, đúng thế, chúng ta sẽ trả thù hắn cho bõ ghét.
WORCESTER.
Hiền chất, hãy cáo lui. Đừng tiến xa hơn trong việc này
Cho đến khi ta có thư từ chỉ đạo bước đi cho cháu.
Khi thời cơ chín muồi, và điều đó sẽ đến rất nhanh,
Ta sẽ lẻn đến gặp Glendower và Lãnh chúa Mortimer,
Nơi cháu và Douglas cùng lực lượng của chúng ta một khi tề tựu,
Theo đúng sự sắp xếp của ta, sẽ vui mừng hội ngộ,
Để tự tay nắm giữ vận mệnh của chính mình,
Thứ mà giờ đây chúng ta đang nắm giữ trong vô vàn bấp bênh.
NORTHUMBERLAND.
Tạm biệt hiền huynh; ta tin chúng ta sẽ phất lên.
HOTSPUR.
Lạy chú, con xin cáo từ. Ôi, mong sao thời gian trôi thật mau,
Cho đến ngày chiến trường, đao kiếm và tiếng rên xiết vang reo trò vui của chúng ta!
(Cùng bước ra.)
