Pandarus và tiểu đồng của Troilus đi ngược chiều vào, gặp nhau.

PANDARUS.

Sao rồi! Chủ ngươi đâu? Ở chỗ cháu gái Cressida của ta à?

TIỂU ĐỒNG.

Thưa không, ngài ấy đang chờ ông đến để dẫn lối sang đó.

Troilus bước vào.

PANDARUS.

Ô kìa, cậu ấy đến rồi. Sao nào, sao nào?

TROILUS.

Thằng nhóc kia, lui ra ngoài đi.

[Tiểu đồng lui.]

PANDARUS.

Cậu đã gặp cháu gái ta chưa?

TROILUS.

Chưa, Pandarus ơi. Ta cứ lẩn quẩn bên thềm cửa nàng,

Như một vong hồn lạc lõng bến sông Styx,

Đứng chờ thuyền đưa qua cõi khác. Ôi, hãy làm gã lái đò Charon của ta,

Mau chở ta sang bờ bên ấy,

Nơi ta được đắm mình trên những luống huệ tây ngát hương,

Vốn dành riêng cho kẻ xứng tầm nhận thưởng! Hỡi Pandarus hiền huynh,

Hãy vặt lấy đôi cánh sặc sỡ trên vai thần Cupid,

Mà bay cùng ta đến với nàng Cressida!

PANDARUS.

Cứ dạo quanh vườn cây này đã, ta sẽ dắt cháu nó ra ngay.

[Đi ra.]

TROILUS.

Đầu óc ta choáng váng; niềm mong mỏi cứ quay cuồng đảo điên.

Hương vị trong tưởng tượng đã ngọt ngào đến thế,

Mê hoặc trọn vẹn mọi giác quan; rồi sẽ ra sao đây

Khi vòm họng khô khát này được nếm trải thực sự

Dòng mật tình ba lần chắt lọc tinh khôi? Chết mất thôi, ta sợ lắm;

Một sự hủy diệt choáng váng; hay một nỗi hân hoan quá đỗi thanh tao,

Quá đỗi mãnh liệt, hòa nhịp quá sắc sảo trong men ngọt,

Vượt khỏi sức chịu đựng của kẻ thô thiển phàm trần này.

Ta sợ lắm; và ta còn sợ nỗi này nữa,

Rằng ta sẽ chẳng còn phân định nổi niềm hoan lạc của mình;

Tựa như một đạo quân, khi nhất tề xông lên giẫm đạp bừa bãi

Lên xác kẻ thù đang tháo chạy tan tác.

Pandarus trở lại.

PANDARUS.

Nó đang sửa soạn rồi, sẽ ra ngay thôi; cậu phải thật lanh trí đấy nhé. Mặt nó đỏ ửng lên, thở dốc từng cơn như thể bị ma trêu quỷ ám. Để ta đi dắt nó ra. Con ranh con này đến là đáng yêu; nó thở hổn hển chẳng khác nào con chim sẻ mới bị sa lưới.

[Đi ra.]

TROILUS.

Chính nỗi xốn xang khôn xiết ấy cũng đang siết chặt lồng ngực ta.

Tim ta đập dồn dập hơn cả cơn mạch sốt hầm hập,

Và toàn bộ khí lực dường như tan biến chẳng còn nơi nương tựa,

Tựa lũ thần dân thấp hèn bất thần bắt gặp

Ánh mắt uy nghiêm tột cùng của bậc đế vương.

Pandarus dắt Cressida trở lại.

PANDARUS.

Nào, nào, việc gì mà phải thẹn thùng đỏ mặt? Xấu hổ chỉ là chuyện trẻ con thôi. Nó đây rồi nhé; giờ thì cậu hãy nói lại những lời thề nguyền với nó như đã thề với ta đi nào.—Kìa, cháu lại toan lùi bước nữa ư? Phải canh chừng kĩ lưỡng thì cháu mới chịu thuần phục có phải không? Lại đây nào, bước lại đây; hễ cháu cứ thụt lùi thì ta đóng gông vào càng xe cho kéo đấy. Sao cậu không nói năng gì với nó đi? Nào, vén bức màn che này lên xem bức họa dung nhan nào. Khổ chưa kìa, sao cháu lại sợ xúc phạm ánh ban ngày đến thế! Giá mà trời tối om thì cháu đã sáp lại gần nhau từ sớm rồi. Được rồi, được rồi; cứ xáp tới đi, hôn lấy cô nương đi nào. Kìa, một nụ hôn dài hạn không dứt! Cứ dựng nhà ở đấy đi, hỡi chàng thợ mộc; không khí ngọt ngào quá đỗi. Không đời nào, hai cô cậu có cắn xé nhau tơi bời ta cũng chẳng thèm can đâu. Chim ưng mái cũng hăng chẳng kém chim ưng trống, dẫu phải lùa sạch bầy vịt dưới sông. Cứ việc, cứ việc tới luôn đi.

TROILUS.

Nàng đã cướp mất mọi lời lẽ của ta rồi, thưa tiểu thư.

PANDARUS.

Lời nói chẳng trả nổi nợ nần đâu, hãy trao cho nó hành động thực tế; nhưng khéo nó cũng tước mất luôn cả hành động của cậu đấy, nếu nó bắt đầu nghi ngờ năng lực của cậu. Kìa, lại mớm mỏ ve vãn nhau rồi ư? Đúng là ‘Làm chứng cho việc các bên đã giao kết hỗ tương’. Vào nhà đi, vào trong đi; ta đi nhóm lửa đây.

[Đi ra.]

CRESSIDA.

Chàng có muốn bước vào trong không, thưa vương tử?

TROILUS.

Ôi Cressida, biết bao lần ta hằng ước ao được như thế này!

CRESSIDA.

Ước ao ư, thưa chàng! Xin các đấng thần linh ban—ôi, lạy chúa tôi!

TROILUS.

Thần linh ban cho điều chi cơ chứ? Cớ sao nàng lại ngập ngừng duyên dáng đến vậy? Nàng yêu dấu của ta nhìn thấy cặn bã đáng ngờ nào nơi nguồn suối tình yêu của đôi ta?

CRESSIDA.

Nếu nỗi sợ của thiếp có mắt, thì thấy cặn bã còn nhiều hơn cả nước mát.

TROILUS.

Nỗi sợ hãi thường biến thiên thần hộ mệnh thành ác quỷ; chúng chẳng bao giờ nhìn thấy sự thật tỏ tường đâu.

CRESSIDA.

Nỗi sợ mù quáng nhưng có lý trí sáng suốt dẫn đường vẫn bước đi vững vàng hơn lý trí mù quáng cứ vấp ngã vì không biết sợ. Lo sợ điều tồi tệ nhất thường lại hóa giải được tai ương.

TROILUS.

Ôi, nàng đừng ôm giữ nỗi sợ hãi nào cả! Trong muôn vàn cảnh tượng diễu hành của thần Cupid, nào có con quái vật nào xuất hiện đâu.

CRESSIDA.

Và cũng chẳng có điều gì quái gở sao chàng?

TROILUS.

Chẳng có gì, ngoại trừ những cam kết ngông cuồng của cánh đàn ông khi thề non hẹn biển rằng sẽ khóc thành sông biển, sống trong biển lửa, nuốt trọn đá tảng, thuần phục cọp dữ; cứ ngỡ việc giai nhân bày ra thử thách còn khó hơn việc bọn ta vượt qua muôn vàn gian lao ấy. Đó mới chính là điều quái gở trong tình yêu, thưa nàng: ý chí thì vô biên mà hành động lại hữu hạn; khát khao thì khôn cùng mà việc làm lại chịu trói buộc trong giới hạn.

CRESSIDA.

Người ta bảo lũ đàn ông yêu đương ai nấy đều thề thốt làm được nhiều hơn sức mình, nhưng lại giấu giếm một phần thực lực mà chẳng chịu thi thố ra; thề non hẹn biển vượt cả mười phần toàn bích, rốt cuộc làm chưa nổi một phần mười của một người. Những kẻ giọng gầm như sư tử mà hành động nhút nhát tựa thỏ đế, há chẳng phải là phường quái vật đó sao?

TROILUS.

Có những kẻ như thế thật ư? Nhưng bọn ta đâu phải hạng người đó. Xin hãy khen ngợi khi đã nếm trải, hãy công nhận khi ta đã chứng minh; mái đầu này sẽ để trần cho đến ngày công lao đội vương miện lên đó. Chẳng có sự hoàn hảo hão huyền nào nơi tương lai lại đáng được ngợi khen ở hiện tại. Bọn ta sẽ không gọi tên công trạng trước lúc nó chào đời; và khi nó sinh ra rồi, danh hiệu dành cho nó cũng sẽ thật khiêm nhường. Lời ngắn nhưng lòng son: Troilus này sẽ đối với Cressida đến mức, dẫu miệng lưỡi ghen ghét có thốt ra lời cay độc nhất cũng chỉ hóa trò cười trước lòng chung thủy của chàng; và dẫu chân lý có nói lời chân thật nhất, cũng chẳng thể chân thật hơn Troilus.

CRESSIDA.

Chàng có bước vào trong không, thưa vương tử?

Pandarus trở lại.

PANDARUS.

Sao, vẫn còn đỏ mặt ư? Vẫn chưa nói chuyện xong à?

CRESSIDA.

Thôi được rồi thưa chú, dẫu cháu có phạm điều dại dột chi, cháu cũng xin quy hết về phần chú.

PANDARUS.

Ta xin nhận lời ấy; mai này vương tử có cho cháu một mụn con trai, cháu phải đem tặng cho ta đấy nhé. Hãy chung tình với ngài ấy; nếu ngài ấy mà bội ước thoái lui, cháu cứ việc quở trách ta.

TROILUS.

Giờ thì nàng đã có những vật bảo chứng: lời hứa của chú nàng và tấm lòng kiên định của ta.

PANDARUS.

Ấy, ta cũng xin bảo lãnh cho nó nữa: dòng giống nhà ta dẫu tán tỉnh hồi lâu mới chịu thuận, nhưng một khi đã xiêu lòng thì son sắt vô cùng; bọn họ như những hạt gai quả ké, ta nói thật đấy, hễ ném vào đâu là dính chặt vào đấy.

CRESSIDA.

Giờ đây lòng can đảm đã tìm về, tiếp thêm dũng khí cho thiếp.

Vương tử Troilus, thiếp đã yêu chàng đêm ngày

Suốt bao tháng ngày mòn mỏi ngóng trông.

TROILUS.

Vậy cớ sao Cressida của ta ngày ấy lại khó chinh phục đến nhường này?

CRESSIDA.

Khó tỏ ra là đã bị khuất phục thôi; chứ thiếp đã xiêu lòng rồi, thưa chàng,

Ngay từ ánh mắt đầu tiên—xin chàng thứ lỗi.

Nếu thiếp bộc bạch quá nhiều, chàng sẽ đâm ra tàn nhẫn độc đoán mất thôi.

Giờ thiếp yêu chàng; nhưng cho tới tận ban nãy, mối tình chưa lớn đến độ

Khiến thiếp không thể kìm nén. Thật lòng mà nói, thiếp lại dối lòng rồi;

Ý nghĩ của thiếp tựa bầy trẻ thơ bất kham, lớn tướng lên

Và trở nên quá ngang bướng trước lời người mẹ. Xem phường ngốc nghếch chúng ta kìa!

Cớ sao thiếp lại buột miệng thổ lộ hết thế này? Còn ai giữ trọn được niềm tin cẩn với ta,

Khi chính ta còn chẳng giữ nổi bí mật cho lòng mình?

Nhưng dẫu yêu chàng tha thiết, thiếp vẫn chẳng hé lời đón đưa;

Thế mà, lạy trời, thiếp từng ước mình sinh ra làm đấng nam nhi,

Hoặc ước sao nữ nhi chúng thiếp cũng có được đặc quyền của phái mạnh

Để ngỏ lời trước nhất. Chàng dấu yêu ơi, hãy bảo thiếp câm nín đi,

Bởi trong cơn đê mê này, thiếp chắc chắn sẽ nói ra

Những điều khiến lòng mình phải ân hận. Kìa xem, sự im lặng của chàng,

Thật xảo quyệt trong vẻ lặng câm, đang bòn rút khỏi nỗi yếu mềm của thiếp

Từng bí mật sâu kín nhất tự đáy lòng. Hãy chặn miệng thiếp lại đi.

TROILUS.

Ta sẽ làm thế, dẫu từ bờ môi ấy đang ngân vang khúc nhạc êm đềm tuyệt trần.

PANDARUS.

Khéo thật đấy, thề có trời đất.

CRESSIDA.

Vương tử, thiếp van chàng tha thứ cho thiếp;

Thiếp đâu có ý buông lời để cầu xin một nụ hôn.

Thiếp hổ thẹn quá đỗi. Ôi trời đất hỡi! Thiếp đã làm chuyện gì thế này?

Lúc này cho phép thiếp được cáo lui, thưa chàng.

TROILUS.

Cáo lui ư, nàng Cressida yêu dấu!

PANDARUS.

Cáo lui cái gì! Nếu cháu mà đòi cáo lui đến sáng mai thì—

CRESSIDA.

Xin chú, hãy để cháu yên.

TROILUS.

Điều gì làm nàng phật ý thế, hỡi tiểu thư?

CRESSIDA.

Thưa chàng, chính sự hiện diện của bản thân thiếp.

TROILUS.

Nàng đâu thể trốn tránh chính con người mình.

CRESSIDA.

Xin hãy để thiếp đi và thử xem sao.

Có một phần tâm hồn thiếp đang trú ngụ nơi chàng;

Nhưng đó lại là một phần hồn tàn nhẫn, nỡ vứt bỏ chính mình

Chỉ để làm con rối mua vui cho kẻ khác. Thiếp muốn đi khỏi đây.

Trí khôn thiếp đâu rồi? Thiếp chẳng còn biết mình đang nói gì nữa.

TROILUS.

Những ai nói năng khôn ngoan nhường ấy ắt hẳn biết rõ điều mình đang thốt ra.

CRESSIDA.

Họa chăng, thưa chàng, thiếp bày ra nhiều mưu mô hơn là tình ái;

Và vội vàng buông lời thổ lộ thênh thang

Chỉ cốt buông câu dò xét tâm tư chàng; nhưng chàng vốn khôn ngoan—

Hoặc giả chàng chẳng hề yêu; bởi vừa khôn ngoan lại vừa đắm đuối say tình

Là điều vượt quá sức phàm nhân; đức tính ấy chỉ ngự nơi cõi thần tiên tột đỉnh.

TROILUS.

Ôi, giá như ta tin được rằng ở một người phụ nữ—

Như ta vẫn hằng tin tưởng nơi nàng, nếu quả có người như thế—

Có thể nuôi dưỡng mãi mãi ngọn đèn và ngọn lửa của tình yêu;

Giữ trọn lòng chung thủy vẹn nguyên như thuở ban đầu tươi trẻ,

Sống lâu bền hơn cả nhan sắc bên ngoài, với một tâm hồn

Tự làm mới mình nhanh hơn cả sự tàn phai của dòng máu nóng!

Hoặc giá như niềm tin có thể thuyết phục ta rằng

Lòng dạ sắt son và đức chân thành của ta dâng hiến cho nàng

Có thể sánh ngang bằng sức nặng và tầm vóc

Của một tình yêu thuần khiết đã qua sàng sảy tinh khôi dường ấy.

Khi ấy ta sẽ ngập tràn hân hoan xiết bao! Nhưng than ôi,

Ta chỉ chân thật như sự mộc mạc đơn sơ của chân lý,

Và chất phác hơn cả thuở lọt lòng non nớt của sự thật.

CRESSIDA.

Về điểm ấy, thiếp xin quyết đua tranh cùng chàng.

TROILUS.

Ôi, một cuộc tranh đua thật đức hạnh biết bao,

Khi cái đúng giao tranh cùng cái đúng xem ai đúng mực nhất!

Những chàng trai si tình chân chính ở cõi đời mai sau

Sẽ lấy Troilus làm thước đo chứng minh cho lòng son của họ, khi vần thơ họ viết,

Đầy ắp những lời thề nguyền, hẹn ước cùng những phép so sánh đao to búa lớn,

Đâm ra cạn kiệt hình dung, còn chân lý thì mệt nhoài vì lặp đi lặp lại—

Nào là sắc son như thép, như cây cỏ mọc theo tuần trăng,

Như vầng thái dương với ban ngày, như chim bồ câu với bạn tình,

Như sắt với đá nam châm, như mặt đất hướng về tâm điểm—

Thế nhưng, sau hết thảy mọi sự ví von về lòng chân thực,

Troilus sẽ được viện dẫn như tác giả đích thực tạo ra chân lý,

Lời tụng xưng ‘Thủy chung như Troilus’ sẽ đội vương miện cho thi phẩm

Và thánh hóa từng nhịp điệu của thi ca.

CRESSIDA.

Mong sao chàng sẽ là một đấng tiên tri!

Nhưng nếu thiếp đổi dạ thay lòng, hay trệch đi một mảy may khỏi sự chân thật,

Thì khi thời gian đã già nua và quên lãng chính mình,

Khi từng giọt nước xói mòn những tảng đá thành Troy,

Và sự lãng quên mù lòa nuốt chửng muôn trùng đô hội,

Khi những đế chế hùng cường bị nghiền nát tan tành chẳng còn dấu vết

Thành cát bụi hư vô—thì ký ức nhân gian xin hãy

Truyền từ kẻ bội bạc này sang kẻ bội bạc khác, giữa đám thiếu nữ dối lừa trong tình ái,

Nguyền rủa sự tráo trở của thiếp, mỗi khi họ thốt lời ‘Bội bạc

Như bầu không khí, như làn nước, ngọn gió, hay mảnh đất pha cát,

Như loài cáo với cừu non, như chó sói với nghé tơ,

Như báo gấm với nai rừng, hay như mẹ kế với con chồng’—

Phải, hãy để họ khắc sâu vào tận cùng tim gan của sự dối trá lời rủa sả rằng,

‘Tráo trở tựa Cressida.’

PANDARUS.

Thôi nào, thế là xong một giao kèo nhé; đóng dấu đi, đóng dấu đi; ta sẽ làm nhân chứng. Đây, ta nắm lấy tay cậu; đây là tay cháu gái ta. Kể từ nay, nếu hai cô cậu mà bội bạc tráo trở với nhau, sau bao công lao ta vất vả vun vén thế này, thì xin cho mọi kẻ mối lái mai dong đáng thương trên đời đến ngày tận thế đều bị gọi bằng tên của ta—cứ gọi hết thảy bọn họ là quân Pandarus; xin cho mọi đấng trượng phu chung tình đều là Troilus, mọi ả đàn bà trơ trẽn đều là Cressida, và mọi kẻ dắt mối đưa đường đều là quân Pandarus. Đồng thanh hô ‘Amen’ đi nào.

TROILUS.

Amen.

CRESSIDA.

Amen.

PANDARUS.

Amen. Cứ thế nhé, giờ ta sẽ dẫn hai đứa vào một căn phòng có sẵn chiếc giường; chiếc giường ấy, để nó khỏi bép xép về những cuộc ân ái mặn nồng của đôi trẻ, hãy đè cho nó ngạt thở đến chết đi. Nào, đi thôi!

[Troilus và Cressida cùng đi ra.]

Và Cupid hỡi, xin ban cho muôn cô nàng e ấp ngượng ngùng nơi đây,

Chiếc giường êm, căn buồng kín, cùng gã dắt mối lo vẹn vẻ bề ngoài này!

[Đi ra.]