Diomedes bước vào.
DIOMEDES.
Sao, ngươi đã dậy rồi à, này! Nói đi.
CALCHAS.
[Bên trong.] Ai gọi đó?
DIOMEDES.
Diomed đây. Calchas thì phải. Con gái ông đâu?
CALCHAS.
[Bên trong.] Nó đến với ngươi đây.
Troilus và Ulysses bước vào từ đằng xa; theo sau họ là Thersites.
ULYSSES.
Đứng vào chỗ ngọn đuốc không rọi tới chúng ta.
Cressida bước vào.
TROILUS.
Cressid bước ra gặp hắn kìa.
DIOMEDES.
Thế nào rồi, người tôi bảo ban!
CRESSIDA.
Dạ, người bảo hộ ngọt ngào của em! Nghe này, có chuyện này muốn nói với anh.
[Thì thầm.]
TROILUS.
Hừ, thân thiết thế cơ à?
ULYSSES.
Cô ta có thể tình tứ với bất kỳ kẻ nào ngay từ cái nhìn đầu tiên.
THERSITES.
Và bất kỳ ai cũng có thể 'hát' được cô ta, miễn là nắm được nốt nhạc; cô ta nổi tiếng lẳng lơ rồi.
DIOMEDES.
Nàng có nhớ những gì ta dặn không?
CRESSIDA.
Nhớ chứ! Vâng, em nhớ.
DIOMEDES.
Không, phải làm cho đúng cơ;
Và lời nói phải đi đôi với việc làm.
TROILUS.
Cô ta phải nhớ điều gì chứ?
ULYSSES.
Lắng nghe kìa!
CRESSIDA.
Chàng Hy Lạp ngọt ngào ơi, đừng dụ dỗ em làm điều dại dột nữa.
THERSITES.
Quỷ sứ thật!
DIOMEDES.
Thôi được, thế thì—
CRESSIDA.
Em bảo anh cái này—
DIOMEDES.
Thôi đi, thôi đi! Chuyện vặt vãnh ấy mà; nàng là kẻ nuốt lời.
CRESSIDA.
Thật lòng là em không thể. Anh muốn em phải làm gì đây?
THERSITES.
Một trò hề khéo léo để luôn sẵn sàng rộng mở trong bóng tối.
DIOMEDES.
Nàng đã thề sẽ ban cho ta vật gì nào?
CRESSIDA.
Em van anh, đừng bắt em giữ lời thề đó;
Bắt em làm gì cũng được trừ việc ấy, chàng Hy Lạp ngọt ngào của em.
DIOMEDES.
Chúc ngủ ngon.
TROILUS.
Cố kiên nhẫn nào, ta ơi!
ULYSSES.
Sao thế, thưa hoàng tử thành Troia!
CRESSIDA.
Diomed!
DIOMEDES.
Không, không, chúc ngủ ngon; ta không làm trò hề cho nàng nữa đâu.
TROILUS.
Kẻ bề trên của ngươi thì có đấy.
CRESSIDA.
Nghe này! Nói nhỏ vào tai anh một điều.
TROILUS.
Ôi tai họa và điên rồ!
ULYSSES.
Ngài đang động lòng rồi, thưa Hoàng tử; xin hãy rời khỏi đây,
Kẻo cơn giận dữ của ngài lại bùng phát
Thành những lời cay đắng. Nơi này nguy hiểm lắm;
Thời điểm này vô cùng chết chóc; thần xin ngài hãy đi.
TROILUS.
Xin hãy nhìn kìa.
ULYSSES.
Không, thưa hoàng tử của tôi, hãy rời đi thôi;
Ngài sắp mất trí đến nơi rồi; đi nào, thưa hoàng tử.
TROILUS.
Xin hãy cho ta ở lại.
ULYSSES.
Ngài chẳng còn chút kiên nhẫn nào; đi thôi.
TROILUS.
Xin ngài hãy ở lại; vì địa ngục và mọi ngục hình nơi âm phủ,
Ta sẽ không thốt ra một lời nào nữa.
DIOMEDES.
Thế thì, chúc ngủ ngon.
CRESSIDA.
Ôi không, sao anh lại bỏ đi trong giận hờn.
TROILUS.
Điều đó làm nàng đau lòng sao? Ôi sự thủy chung đã tàn úa!
ULYSSES.
Sao thế, thưa hoàng tử?
TROILUS.
Nhân danh thần Jove, ta sẽ kiên nhẫn.
CRESSIDA.
Người bảo hộ ơi! Này, chàng Hy Lạp!
DIOMEDES.
Thôi đi! Vĩnh biệt! Nàng lại lật lọng rồi.
CRESSIDA.
Thật lòng là em không thế. Lại đây một lần nữa đi anh.
ULYSSES.
Ngài đang run lên vì chuyện gì thế, thưa hoàng tử; ngài có muốn đi không?
Ngài sắp không kìm được nữa rồi kìa.
TROILUS.
Cô ta đang vuốt má hắn kìa.
ULYSSES.
Đi thôi, đi thôi.
TROILUS.
Thôi nào, ở lại; nhân danh thần Jove, ta sẽ không thốt một lời:
Giữa ý muốn và mọi sự phẫn nộ trong ta
Đang có một bức tường kiên nhẫn trấn giữ. Hãy ở lại một chút.
THERSITES.
Con quỷ Dâm dục với cái mông phì nhiêu và ngón tay lẳng lơ đang kích động bọn chúng kìa! Cứ sôi sục đi, đồ đồi bại, cứ sôi sục đi!
DIOMEDES.
Nhưng nàng sẽ làm chứ?
CRESSIDA.
Thật lòng là em sẽ làm, này; không tin cứ thử mà xem.
DIOMEDES.
Hãy đưa cho ta một vật làm tin đi.
CRESSIDA.
Em sẽ vào lấy cho anh một cái.
[Đi ra.]
ULYSSES.
Ngài đã thề phải kiên nhẫn cơ mà.
TROILUS.
Đừng lo cho ta, thưa ngài;
Ta sẽ không còn là chính mình nữa, cũng chẳng màng nhận thức
Những gì ta đang cảm nhận. Ta hoàn toàn kiên nhẫn đây.
Cressida trở lại sân khấu.
THERSITES.
Vật làm tin tới rồi kìa; nào, nào, nào!
CRESSIDA.
Đây, Diomed, giữ lấy chiếc tay áo này.
TROILUS.
Ôi vẻ đẹp! Lòng thủy chung của ngươi trôi về đâu rồi?
ULYSSES.
Thưa hoàng tử!
TROILUS.
Ta sẽ kiên nhẫn; bề ngoài ta sẽ như thế.
CRESSIDA.
Anh đang nhìn chiếc tay áo đó ư; hãy ngắm cho kỹ đi.
Hắn từng yêu em—Ôi con đàn bà phản trắc!—Trả lại nó cho em mau.
DIOMEDES.
Của ai thế nhỉ?
CRESSIDA.
Không quan trọng đâu, giờ em lấy lại nó rồi.
Đêm mai em sẽ không gặp anh nữa đâu.
Em van anh, Diomed, đừng đến tìm em nữa.
THERSITES.
Giờ thì cô ta bắt đầu sắc sảo rồi đấy. Nói hay lắm, hòn đá mài ạ.
DIOMEDES.
Ta sẽ giữ lấy nó.
CRESSIDA.
Sao cơ, cái này á?
DIOMEDES.
Ừ, cái đó.
CRESSIDA.
Ôi các vị thần linh! Ôi vật làm tin dễ thương, dễ thương làm sao!
Chủ nhân của nó giờ này đang nằm trên giường nghĩ ngợi
Về anh và em, rồi thở dài, và cầm lấy chiếc găng tay của em,
Và trao những nụ hôn tưởng niệm dịu dàng cho nó,
Như em đang hôn anh đây. Này, đừng có giật lấy nó từ tay em;
Kẻ nào lấy đi vật đó cũng đồng thời cướp mất trái tim em.
DIOMEDES.
Ta đã có trái tim nàng rồi; vật này chỉ theo sau nó thôi.
TROILUS.
Ta đã thề là sẽ kiên nhẫn cơ mà.
CRESSIDA.
Anh sẽ không có được nó đâu, Diomed; thật đấy, anh không được lấy nó;
Em sẽ cho anh thứ khác.
DIOMEDES.
Ta muốn cái này. Của ai thế?
CRESSIDA.
Không quan trọng đâu anh.
DIOMEDES.
Nào, nói cho ta biết của ai đi.
CRESSIDA.
Là của một người yêu em nhiều hơn anh sẽ yêu.
Nhưng giờ anh đã cầm lấy nó rồi, thì cứ giữ đi.
DIOMEDES.
Của ai thế nhỉ?
CRESSIDA.
Nhân danh tất cả các nữ tỳ của thần Diana đằng kia,
Và nhân danh chính vị nữ thần ấy, em sẽ không nói của ai đâu.
DIOMEDES.
Ngày mai ta sẽ giắt nó lên mũ chiến của mình,
Và hành hạ linh hồn kẻ nào dám ra mặt đòi lại nó.
TROILUS.
Dù ngươi có là quỷ dữ và giắt nó trên sừng đi nữa,
Ta cũng sẽ bắt ngươi phải trả lại.
CRESSIDA.
Thôi nào, thôi nào, chuyện đã rồi, đã qua; mà hình như chưa qua;u
Em sẽ không giữ lời hứa đâu.
DIOMEDES.
Thế thì, vĩnh biệt;
Ngươi sẽ chẳng bao giờ còn dám giễu cợt Diomed nữa đâu.
CRESSIDA.
Anh không được đi. Người ta vừa nói một câu
Là anh đã đùng đùng nổi giận ngay được.
DIOMEDES.
Ta không thích trò đùa cợt này đâu.
THERSITES.
Ta cũng vậy, nhân danh thần Pluto; nhưng cái gì ngươi không thích
Lại là thứ làm ta vui nhất.
DIOMEDES.
Sao nào, ta có đến không? Mấy giờ?
CRESSIDA.
Có, hãy đến; Ôi thần Jove! Nhất định phải đến đấy. Em tiêu đời với anh mất thôi.
DIOMEDES.
Vĩnh biệt cho đến lúc đó nhé.
CRESSIDA.
Chúc ngủ ngon. Em van anh hãy đến.
[Diomedes đi ra.]
Troilus, vĩnh biệt! Một con mắt vẫn hướng về chàng;
Nhưng con mắt kia lại nhìn theo hình bóng trong tim em.
Ôi, phận hồng nhan sao mà bạc bẽo! Ta nhận thấy thói hư này ở chúng ta,
Rằng lỗi lầm của đôi mắt dẫn lối cho tâm trí ta.
Cái gì bị lỗi lầm dẫn dắt ắt phải lầm đường; ôi, vậy hãy kết luận rằng,
Những tâm trí bị đôi mắt chi phối đều đầy rẫy sự nhơ nhớp.
[Đi ra.]
THERSITES.
Không còn bằng chứng nào hùng hồn hơn thế để cô ta chứng minh,
Trừ khi cô ta tự tuyên bố rằng: 'Tâm trí tôi nay đã thành đĩ điếm.'
ULYSSES.
Mọi chuyện đã xong xuôi rồi, thưa hoàng tử.
TROILUS.
Đúng vậy.
ULYSSES.
Thế sao chúng ta còn đứng đây làm gì?
TROILUS.
Để khắc ghi vào tận tâm hồn mình
Từng âm tiết vừa được thốt ra nơi này.
Nhưng nếu ta kể lại cách hai kẻ kia dan díu với nhau,
Chẳng phải ta đang tự biến mình thành kẻ dối trá khi nói lên sự thật đó sao?
Bởi trong tim ta vẫn còn một niềm tin,
Một niềm hy vọng ngoan cố đến cùng,
Đến mức phủ nhận cả những gì mắt thấy tai nghe;
Tựa như các giác quan ấy mang chức năng lừa dối
Chỉ được tạo ra để vu khống mà thôi.
Cressid có ở đây không?
ULYSSES.
Thần đâu phải thầy phù thủy mà gọi hồn được, thưa Hoàng tử Troia.
TROILUS.
Chắc chắn là cô ấy không có ở đây rồi.
ULYSSES.
Chắc chắn tuyệt đối là cô ấy có ở đây.
TROILUS.
Sao cơ, lời phủ nhận của ta đâu có vương mùi điên dại.
ULYSSES.
Của thần cũng vậy, thưa hoàng tử. Cressid vừa mới ở đây thôi.
TROILUS.
Xin đừng tin điều đó vì danh dự phái đẹp.
Hãy nghĩ rằng chúng ta đều có những người mẹ; đừng tạo lợi thế
Cho những kẻ chỉ trích cay nghiệt, những kẻ luôn chực chờ,
Chẳng cần cớ gì, chỉ để phỉ báng và đánh giá toàn bộ phụ nữ
Bằng tiêu chuẩn của Cressid. Thà rằng hãy nghĩ đây không phải là Cressid.
ULYSSES.
Thưa Hoàng tử, cô ta đã làm gì mà có thể làm nhục những người mẹ của chúng ta?
TROILUS.
Chẳng làm gì cả, trừ phi đây chính là cô ta.
THERSITES.
Liệu hắn có tự tát vào mặt mình bằng cách chối bỏ chính mắt hắn thấy không?
TROILUS.
Đây là cô ấy ư? Không; đây là Cressida của Diomed.
Nếu vẻ đẹp có một linh hồn, thì đây không phải là cô ấy;
Nếu linh hồn dẫn dắt lời thề, nếu lời thề là những điều thiêng liêng,
Nếu sự thiêng liêng là niềm vui của các vị thần,
Nếu vạn vật đều có trật tự và quy luật riêng của nó,
Thì đây không phải là cô ấy. Ôi sự điên rồ của lý lẽ,
Khi chính lý do vừa tự dựng lên vừa tự phủ định chính mình!
Một thứ quyền lực hai mặt! Nơi lý trí có thể nổi loạn
Mà không hề diệt vong, và sự suy đồi có thể ôm lấy mọi lý lẽ
Mà không chút bất tuân: đây vừa là Cressid, lại vừa không phải Cressid.
Trong tâm hồn ta đang diễn ra một cuộc chiến
Mang bản chất kỳ lạ đến nỗi một thể thống nhất không thể tách rời
Lại bị xé toạc rộng hơn cả khoảng cách giữa trời và đất;
Thế nhưng chiều rộng mênh mông của sự chia rẽ ấy
Lại chẳng chừa nổi một lỗ nhỏ bằng đầu sợi tơ nhện mỏng manh
Để một điểm nhỏ nhặt nhất lọt qua.
Bằng chứng, ôi bằng chứng! Kiên cố như cổng thành âm phủ:
Cressid là của ta, được cột chặt bằng những lời thề trên thiên đường.
Bằng chứng, ôi bằng chứng! Kiên cố như chính thiên đường:
Những lời thề trên thiên đường ấy giờ đã tuột ra, tan rã và bung lơi;
Và bằng một nút thắt khác, được bện bằng năm ngón tay,
Những mảnh vỡ của niềm tin, những thứ rác rưởi tình yêu của cô ta,
Những mảnh vụn, đồ thừa, mẩu thừa và chút tàn tích nhơ nhớp
Từ lòng tin đã bị cô ta nuốt chửng nay đem dâng cho Diomed.
ULYSSES.
Liệu vị Hoàng tử Troilus đáng kính có bị cuốn theo một nửa
Những gì cơn giận dữ của ngài đang bộc lộ ở đây không?
TROILUS.
Có chứ, hỡi người Hy Lạp; và điều đó sẽ được phơi bày rõ ràng
Bằng những ký tự đỏ rực như trái tim của thần Mars
Đang bừng cháy vì ái tình với nữ thần Venus. Chưa từng có chàng trai nào yêu
Với một tâm hồn vĩnh cửu và kiên định đến thế.
Nghe này, hỡi người Hy Lạp: ta yêu Cressid bao nhiêu,
Thì đem lòng căm ghét gã Diomed của ả bấy nhiêu theo đúng chừng mực ấy.
Chiếc tay áo đó là của ta, thứ mà hắn sẽ giắt trên mũ chiến của mình;
Dù nó có là chiếc mũ trụ được chế tác bởi tay nghề của thần Vulcan
Thì gươm của ta cũng sẽ chém nát nó. Chẳng có cột nước đáng sợ nào
Mà thủy thủ vẫn gọi là cuồng phong,
Được vần vũ thành một khối bởi sức mạnh của mặt trời tối cao,
Lại có thể làm cho tai thần biển động lên với tiếng gầm thét dữ dội hơn
Khi rơi xuống trong cơn thịnh nộ
Bằng nhát kiếm mà ta sẽ giáng xuống đầu Diomed.
THERSITES.
Hắn sẽ cho ả nhân tình của hắn một trận thích mắt đây.
TROILUS.
Ôi Cressid! Ôi Cressid phản trắc! Phản trắc, phản trắc, phản trắc!
Hãy để mọi sự dối trá bám lấy cái tên nhơ nhớp của ngươi,
Và chúng sẽ bỗng trở nên vinh quang.
ULYSSES.
Ôi, xin hãy kìm chế lại;
Cơn giận dữ của ngài đang thu hút những đôi tai tò mò đến đây rồi.
Aeneas bước vào.
AENEAS.
Thưa hoàng tử, thần đã đi tìm ngài suốt cả tiếng đồng hồ nay.
Giờ này Hector đang mặc giáp ở Troia rồi;
Ajax, đội vệ binh của ngài, đang đợi để hộ tống ngài về nhà.
TROILUS.
Ta đi cùng ngài đây, thưa Hoàng tử. Hỡi vị chúa công nhã nhặn, vĩnh biệt.
Vĩnh biệt, người đẹp đã phản bội! Và hỡi Diomed,
Hãy đứng cho vững vào, và đội cả một tòa thành trên đầu ngươi đi.
ULYSSES.
Thần xin tiễn ngài đến tận cổng thành.
TROILUS.
Xin nhận lấy lòng biết ơn từ một kẻ đang mất trí.
[Troilus, Aeneas và Ulysses đi ra.]
THERSITES. Giá mà ta được gặp gỡ gã Diomed phản bội đó! Ta sẽ kêu lên như một con quạ đen; ta sẽ báo điềm gở, ta sẽ báo điềm gở. Patroclus sẽ ban cho ta bất cứ thứ gì để đổi lấy tin tức về con đĩ điếm này; con vẹt sẽ chẳng vì một hạt hạnh nhân mà làm nhiều việc hơn hắn vì một ả đàn bà lẳng lơ dễ dãi. Dâm dục, dâm dục! Chiến tranh và dâm dục muôn năm! Chẳng có thứ gì khác hợp thời nữa cả. Nguyền rủa tụi chúng xuống âm phủ đi!
[Đi ra.]
