Valentine và Speed bước vào.

SPEED.

Thưa ngài, găng tay của ngài đây.

VALENTINE.

Không phải của ta. Găng của ta vẫn đang đeo đây này.

SPEED.

À, vậy thì chiếc này chắc là của ngài rồi, bởi vì nó chỉ có một chiếc thôi.

VALENTINE.

Hả? Đưa ta xem nào. Ừ, đưa đây, của ta thật rồi.

Ôi vật trang hoàng diễm lệ tô điểm cho một bóng hồng thần thánh!

Ah, Silvia, Silvia!

SPEED.

[Gọi lớn.] Phu nhân Silvia! Phu nhân Silvia!

VALENTINE.

Gì thế hả cậu kia?

SPEED.

Thưa ngài, cô ấy không nghe thấy.

VALENTINE.

Này, ai bảo cậu gọi cô ấy hả?

SPEED.

Thưa ngài, chính đại nhân bảo, hoặc không thì tôi nghe nhầm.

VALENTINE.

Được rồi, cậu lúc nào cũng lanh chanh quá mức.

SPEED.

Thế mà mới hồi nãy tôi lại bị mắng vì quá chậm chạp đấy chứ.

VALENTINE.

Thôi đi, cậu em. Nói cho ta nghe, cậu có biết phu nhân Silvia không?

SPEED.

Người mà đại nhân đang thầm yêu trộm nhớ ấy hả?

VALENTINE.

Ừ lạ nhỉ, sao cậu biết ta đang yêu?

SPEED.

Trời ạ, nhìn qua mấy dấu hiệu rành rành ra đây này: thứ nhất, ngài đã học đòi ngài Proteus, khoanh tay ra vẻ bất mãn; biết thưởng thức khúc ca tình ái chẳng khác nào chim hồng tước; thui thủi đi một mình như kẻ mắc dịch; thở dài thườn thượt như cậu học trò quên bảng chữ cái; khóc lóc như côả đào tơ mất bà; nhịn ăn như người đang kiêng khem chữa bệnh; trằn trọc thâu đêm như kẻ sợ trộm; ăn nói rên rỉ như gã ăn mày vào ngày lễ Các Thánh. Xưa kia, khi cười, ngài cất tiếng sang sảng như gà trống; khi sải bước, ngài hiên ngang tựa chúa sơn lâm; khi nhịn đói, ấy là lúc vừa đánh chén xong; khi rầu rĩ, chẳng qua vì túng tiền. Thế mà giờ đây, bị bùa yêu của một bóng hồng sai khiến, ngài đổi thay đến mức nhìn ngài mà tôi suýt chẳng nhận ra chủ nhân của mình nữa.

VALENTINE.

Mấy điều đó đều hiện rõ trên người ta hết sao?

SPEED.

Chúng phơi bày hết ra ngoài rồi còn gì.

VALENTINE.

Ngoài ta ư? Không thể thế được.

SPEED.

Ngoài ngài chứ? Vâng, điều đó chắc chắn, bởi vì nếu ngài không khờ khạo thế, thì chẳng ai nhận ra. Nhưng ngài khờ đến mức mấy thói ngớ ngẩn ấy ngấm sâu vào trong, rồi rọi thấu ra ngoài như ánh nước trong chiếc bô tiểu, khiến bất cứ ai nhìn thấy ngài cũng đều hóa thành thầy thuốc để chẩn đoán cơn bệnh tương tư.

VALENTINE.

Nhưng nói ta nghe, ngươi có biết người đẹp Silvia của ta không?

SPEED.

Người mà ngài cứ ngẩn ngơ dán mắt vào ngắm nghía mỗi khi nàng ngồi ăn tối ấy hả?

VALENTINE.

Ngươi để ý thấy cả chuyện đó cơ à? Đúng người đó rồi.

SPEED.

Ối giời, thưa ngài, tôi nào có biết nàng.

VALENTINE.

Ngươi nhận ra nàng qua ánh mắt ta nhìn, thế mà lại bảo không biết nàng ư?

SPEED.

Thưa ngài, chẳng lẽ trông nàng kém sắc lắm sao?

VALENTINE.

Không phải đẹp lộng lẫy, cậu em ạ, mà là có duyên ngầm.

SPEED.

Thưa ngài, điều đó tôi thừa biết.

VALENTINE.

Ngươi biết cái gì?

SPEED.

Rằng nàng không đẹp bằng cái cách ngài khen có duyên.

VALENTINE.

Ý ta là vẻ đẹp của nàng thì tuyệt mỹ mà duyên thầm thì vô tận.

SPEED.

Đấy là vì một đằng tô vẽ mà thành, còn đằng kia thì nhiều không kể xiết.

VALENTINE.

Tô vẽ là sao? Không kể xiết là thế nào?

SPEED.

Thì thưa ngài, tô điểm phấn son cốt để cho đẹp, đến mức chẳng ai thèm đếm xỉa đến nhan sắc thật của nàng nữa.

VALENTINE.

Ngươi đánh giá ta thế nào? Ta rất coi trọng nhan sắc của nàng.

SPEED.

Ngài chưa từng gặp lại nàng kể từ khi nàng trở nên xấu xí.

VALENTINE.

Nàng xấu xí từ bao giờ hả?

SPEED.

Từ lúc ngài đâm đầu vào yêu nàng chứ còn bao giờ nữa.

VALENTINE.

Ta yêu nàng ngay từ lần đầu gặp mặt, và cho đến giờ ta vẫn thấy nàng kiều diễm xiết bao.

SPEED.

Nếu đã yêu thì ngài làm sao mà nhìn thấy sự thật được nữa.

VALENTINE.

Tại sao?

SPEED.

Bởi vì Tình yêu vốn mù lòa. Ôi, giá mà ngài có được đôi mắt của tôi, hoặc đôi mắt của chính ngài lấy lại được ánh sáng như hồi ngài mắng nhiếc gã Proteus vì tội thả lỏng dây giày!

VALENTINE.

Thế thì ta sẽ thấy gì?

SPEED.

Thấy ngay sự ngốc nghếch hiện tại của ngài và vẻ thảm hại tột cùng của nàng; bởi vì khi xưa hắn vướng vào lưới tình nên chẳng thèm buộc nổi dây giày, còn ngài nay đã lụy tình thì đến cái quần cũng chẳng thèm mặc cho đàng hoàng nổi.

VALENTINE.

Chắc là, cậu em ạ, thế thì cậu cũng đang yêu rồi, bởi vì sáng hôm qua cậu còn chẳng tài nào lau nổi giày cho ta.

SPEED.

Đúng thế, thưa ngài, tôi đang say đắm chiếc giường của mình. Cảm ơn ngài đã cho tôi một trận đòn vì tội mê ngủ đó, nhờ thế mà tôi mới dám mạnh dạn mắng lại ngài vì chuyện yêu đương này chứ.

VALENTINE.

Thôi tóm lại là ta đã trót trao trọn trái tim cho nàng.

SPEED.

Ước gì ngài bị liệt quách đi, để rồi cõi lòng cũng thôi vương vấn.

VALENTINE.

Tối hôm qua nàng đã giao nhiệm vụ cho ta viết vài dòng gửi cho một người mà nàng dốc lòng yêu dấu.

SPEED.

Thế ngài viết rồi chứ?

VALENTINE.

Rồi.

SPEED.

Trông có vẻ ngọng nghịu, què quặt lắm không hả ngài?

VALENTINE.

Không đâu cậu em, ta đã cố gắng hết sức mình rồi.

Khẽ chứ, nàng tới kìa.

Silvia bước vào.

SPEED.

[Nói nhỏ.] Ôi một màn biểu diễn tuyệt vời! Ôi con rối kiều diễm quá thể!

Giờ thì hắn sắp đóng vai người phiên dịch cho nàng rồi đây.

VALENTINE.

Thưa tiểu thư và nương tử, ta xin gửi ngàn lời chào buổi sáng.

SPEED.

[Nói nhỏ.] Ồ, xin kính chào ngài! Ở đây có cả triệu phép tắc lịch sự liền nhé.

SILVIA.

Thưa hiệp sĩ Valentine và người hầu, tôi xin gửi lại gấp đôi.

SPEED.

[Nói nhỏ.] Hắn phải trả lãi cho nàng, còn nàng thì đang tính cước lại cho hắn kìa.

VALENTINE.

Theo điều người hằng sai khiến,

Tôi đã viết thư dâng nàng

Gửi đến bạn hiền ẩn danh,

Vốn tôi chẳng chút muốn làm

Nếu không vì lòng cung kính

Trọn đời phụng sự phu nhân.

[Trao thư cho nàng.]

SILVIA.

Cảm ơn ngài, người hầu dịu dàng; nét bút trau chuốt chẳng khác nào thư lại.

VALENTINE.

Xin tiểu thư hãy tin, bức thư này khó khăn lắm mới hoàn thành, bởi vì chẳng biết nó sẽ được gửi cho ai, nên tôi đành viết đại một cách đầy hoài nghi.

SILVIA.

Có lẽ ngài đang phàn nàn vì tốn quá nhiều công sức chăng?

VALENTINE.

Thưa tiểu thư, không đâu ạ; miễn là vừa lòng người, nếu ngài sai bảo, tôi sẵn sàng viết nhiều gấp ngàn lần như thế.

Và lại—

SILVIA.

Một câu kết thật xinh xắn. Thôi được, tôi đoán được khúc sau rồi;

Nhưng tôi sẽ không thốt ra đâu. Mà thôi, tôi cũng chẳng thèm quan tâm.

Thôi, xin nhận lại vật này vậy.

[Đưa trả thư cho chàng.]

Và xin cảm ơn ngài,

Từ nay về sau tôi xin miễn phiền đến ngài nữa.

SPEED.

[Nói nhỏ.] Lại còn "thế mà"; và thêm một chữ "thế mà" nữa kìa.

VALENTINE.

Ý tiểu thư là sao? Chẳng lẽ ngài không ưng ý ư?

SILVIA.

Có chứ, có chứ, những dòng này viết rất khéo léo và tinh tế,

Nhưng vì ngài viết chẳng chút tự nguyện, xin hãy nhận lại chúng đi.

Nào, cầm lấy đi chứ.

[Đưa lại lá thư.]

VALENTINE.

Thưa tiểu thư, chúng là của ngài cơ mà.

SILVIA.

Vâng, vâng, đúng là ngài đã viết theo lời yêu cầu của tôi, nhưng tôi chẳng cần đâu. Chúng là của ngài cơ mà.

Tôi vốn muốn chúng được viết sao cho lay động lòng người hơn cơ.

VALENTINE.

Nếu ngài muốn, tôi sẽ viết cho tiểu thư bức khác.

SILVIA.

Và khi nó đã viết xong, xin hãy vì tôi mà đọc lại một lượt,

Nếu ngài thấy vừa lòng thì cứ thế; còn không, thì cũng tùy thôi.

VALENTINE.

Nếu tôi vừa lòng ư, thưa tiểu thư? Thế thì sao nào?

SILVIA.

Thì nếu ngài thấy ưng ý, cứ giữ lấy làm công lao của mình.

Và xin chào buổi sáng, người hầu trung thành.

[Nàng rời đi.]

SPEED.

[Nói nhỏ.] Ôi một trò hề kín đáo, thâm thúy và vô hình làm sao,

Tựa như cái mũi trên mặt người, hay con gà gió trên đỉnh tháp chuông!

Chủ nhân ta cầu xin nàng, để rồi nàng dạy cho kẻ theo đuổi mình,

Khi hắn đóng vai trò học trò, bỗng chốc trở thành thầy giáo của nàng.

Ôi một mưu kế tuyệt luồng! Đã bao giờ nghe thấy chuyện nào hay hơn thế chưa?

Rằng chủ nhân ta, dẫu là người viết thuê, lại phải tự viết thư cho chính mình?

VALENTINE.

Gì thế hả cậu kia? Cậu đang lẩm bẩm tính toán cái gì đấy?

SPEED.

Dạ không, tôi đang làm thơ thôi. Ngài mới chính là người có lý trí cơ mà.

VALENTINE.

Lý trí để làm gì?

SPEED.

Để làm kẻ phát ngôn thay cho phu nhân Silvia chứ làm gì.

VALENTINE.

Cho ai cơ?

SPEED.

Cho chính ngài đấy. Này, nàng đang tán tỉnh ngài bằng ẩn dụ đấy.

VALENTINE.

Ẩn dụ gì thế?

SPEED.

Ý tôi là qua một bức thư.

VALENTINE.

Nhưng nàng có viết thư cho ta đâu nào.

SPEED.

Cần gì phải viết, khi nàng đã bắt chính ngài phải tự viết thư cho mình rồi còn gì? Này, ngài vẫn chưa nhận ra trò hề này sao?

VALENTINE.

Không, xin thưa là ta chịu đấy.

SPEED.

Thì ngài có tin đâu cơ chứ, thưa ngài. Thế ngài có nhận ra thành ý của nàng không?

VALENTINE.

Nàng chẳng bày tỏ thành ý gì với ta cả, ngoại trừ mấy lời giận dỗi.

SPEED.

Thế mà nàng đã trao cho ngài một bức thư đấy thôi.

VALENTINE.

Đó là bức thư ta viết cho người tình của nàng cơ mà.

SPEED.

Và bức thư ấy nàng đã trao lại cho ngài rồi, thế là hết chuyện.

VALENTINE.

Ta chỉ mong mọi chuyện đừng tồi tệ hơn thế.

SPEED.

Tôi xin đảm bảo với ngài, mọi chuyện êm xuôi lắm rồi.

Bởi vì ngài vẫn hay viết thư cho nàng, còn nàng, vì lòng khiêm nhường

Hoặc do bận rộn chẳng có thời gian rảnh rỗi, nên không thể hồi âm,

Hay vì sợ gã sứ giả nào đó làm lộ mất tâm tư lòng mình,

Nên nàng đành tự tay dạy cho người tình của nàng cách viết thư cho chính người yêu.

Tôi nói ra những điều này rành mạch như sách in, bởi vì tôi đã đọc thấy nó in ra như thế mà. Sao ngài cứ ngẩn người ra thế? Đến giờ ăn tối rồi kìa.

VALENTINE.

Ta ăn rồi.

SPEED.

Vâng, nhưng xin ngài hãy nghe đây, dẫu loài tắc kè hoa mang tên Tình yêu có thể sống bằng không khí, thì tôi vẫn là kẻ phải ăn thức ăn mới nuôi nổi cơ thể, và đang đói ngấu nghiến đây này. Ôi, xin ngài đừng có học đòi theo nhân tình của mình nữa! Hãy động đậy đi chứ, hãy hành động đi nào.

[Họ cùng rời đi.]