Hết rượu rồi sao? Vậy chúng ta hãy đẩy ghế ra sau và trò chuyện.

Dẫu vậy, cho tôi xin một ly cuối: mát lạnh làm sao, thưa ngài!

Lẽ ra chúng ta phải lấy lại nhà nguyện của mình, ngài thấy đấy.

Thật khác biệt làm sao khi giảng đạo trong những vương cung thánh đường,

So với việc làm nhiệm vụ trong một kiệt tác nào đó

Như thế này của anh em nhà Pugin, xin Chúa phù hộ cho lòng tốt của anh ấy!

Tôi nghi ngờ liệu chúng có chín tới không, những đóa hoa thị bằng phấn trắng ấy,

Những con số và những đường nét đắp vữa rườm rà khắp nơi;

Cảm giác hệt như đang hít thở trong một lò nôi vôi vậy: phải không?

Những nghi lễ dài đằng đẵng và nóng bức này của giáo hội chúng ta

Tiêu tốn của chúng ta một chút—ồ, chúng đáng giá từng xu,

Ngài hiểu ý tôi chứ—hoàn toàn đáng giá! Giờ thì chúng ta sẽ trò chuyện.

Vậy đấy, ngài khinh miệt tôi, thưa ông Gigadibs.

Xin đừng chối từ,—không, tôi nài nỉ ngài đấy, thưa ngài!

Hơn nữa, đó là lời hứa của chúng ta: ngài chẳng nhớ sao,

Tôi đã hứa rằng nếu ngài chịu ngồi lại suốt bữa tiệc,

Chúng ta sẽ cùng nhau đón chân lý ló dạng?—chân lý hé nhìn

Qua vành ly khi bữa tiệc tàn,

Và thể xác được thỏa mãn rồi im tiếng,

Để mặc cho tâm hồn được tự do một chút. Giờ chính là lúc đó:

Bình minh của chân lý! Quả nhiên ngài khinh miệt tôi.

Và nếu tôi nói, "hãy khinh miệt tôi,"—đừng sợ!

Tôi biết ngài không làm thế theo một nghĩa nào đó—

Chẳng hạn như khi ngồi trên chiếc bành của tôi: ở đây,

Tôi dư sức tưởng tượng ngài tôn trọng địa vị của tôi

(Địa vị, tùy tùng, hoàn cảnh trần thế)

Đúng với giá trị của nó—thực sự là rất nhiều:

—Ngài đang chìm ngập đến tận mang tai

Trong niềm tự hào vì được ngồi nơi đây một lần trong đời—

Ngài sẽ tận dụng nó một cách triệt để biết bao!

Khi một ai đó, qua nhiều năm tháng sau này,

Nhắc bóng gió về vị giám mục,—gọi tên tôi—chừng đó là đủ:

“Blougram ư? Tôi từng biết ông ta”—(ngài liền lân la nhập cuộc)

“Từng ăn tối cùng ông ta một dịp Lễ Mình Máu Thánh,

Chỉ có hai chúng tôi; ông ấy là một kẻ thông minh:

Và sau bữa tối,—chà, ngài biết thứ rượu ấy đấy,—

Ồ, ở đó có rượu, mà lại là rượu ngon!—nhờ có chén rượu...

Thật lòng mà nói, chúng tôi bắt đầu bàn đủ thứ chuyện!

Blougram không đến nỗi tệ; ông ta đã đọc được

Một bài viết nào đó của tôi mà ông ta khoái khẩu, một bài điểm sách:

Trong thâm tâm, ông ta hoàn toàn coi nhẹ những trò bịp bợm của bọn chúng,

Thậm chí đã úp mở nửa lời như thế—dù sao đó cũng là nghề của ông ta.

Tôi dám cá, đôi khi Blougram cũng là một kẻ hoài nghi:

Nào có cách nào khác được? Tôi thú thật là tôi mến ông ta!”

Chớ chớ, thân chủ kính mến của tôi ơi, như cách chúng tôi hay nói ở Rô-ma,

Giờ thì xin ngài đừng có phản đối nữa! Cuộc chơi có qua có lại mà;

Ngài đã có lượt của mình và nói ra những lời gan ruột:

Giờ đến lượt tôi trổ tài, và ở đây ngài phải theo bài của tôi.

Những điều đó đã nhượng bộ, nhưng sự thật đầu tiên vẫn còn đó—

Ngài thực sự khinh miệt tôi; lý tưởng sống của ngài

Không phải là của một vị giám mục; ngài không muốn làm tôi.

Giờ thì ngài thích trở thành một Goethe hơn,

Hay một Buonaparte, hoặc, lạy Chúa, tệ hơn nữa,

Là Bá tước D'Orsay,—miễn là ngài được làm điều mình thích,

Nói điều mình nghĩ, và, dẫu không thể làm khác đi,

Dù tin hay không tin, điều đó chẳng hề gì,

Miễn là về điểm ấy, bất kể nó là gì đi nữa,

Ngài được giãi bày tâm can, được hoàn toàn là chính mình.

—Điều đó, lý tưởng của tôi không bao giờ có thể bao hàm,

Trên yếu tố chân lý và giá trị ấy

Nó không bao giờ có thể được xây dựng! Bởi vì giả sử họ đưa tôi lên ngôi Giáo hoàng—

(Họ không thể đâu—nhưng cứ giả sử thế để tranh luận đi!)

Chà, lúc đó tôi đã cạn kiệt đường đi nước bước, tôi đã chạm đến

Đỉnh cao của mình, và đó lại không phải là đỉnh cao làm ngài vừa lòng:

Một vị Giáo hoàng hoài nghi tín điều thì không ổn chút nào, ngài bảo thế.

Nó giống như những câu chuyện kỳ quái mà các bà vú em vẫn thường kể,

Về việc một diễn viên nào đó trên sân khấu thủ vai Thần Chết,

Đội vương miện bằng bìa các-tông, cầm quả cầu giả và ngọn giáo mạ kim tuyến,

Và tự xưng là vị quân vương của thế gian;

Rồi sau đó, khi bước vào phòng hóa trang,

Bởi vì vở kịch đã hạ màn, để thay đổi trang phục,

Anh ta liền bị ai đó chạm nhẹ vào tay một cách thân mật,

Ngay khoảnh khắc anh ta vừa khép cánh cửa phòng,

Chính là Thần Chết bằng xương bằng thịt. Cứ thế, Chúa có thể chạm đến một vị Giáo hoàng

Vào một lúc ngài không ngờ tới, hỏi xem những đồ chơi trẻ con ấy có ý nghĩa gì,

Và ngài đã cả gan đóng vai kẻ nào khi nãy.

Tốt hơn hết là cứ làm chính mình, một con người đường hoàng, giản dị và chân thật!

Thế nên, khi thở phào nhẹ nhõm trở lại,

Ngài cân nhắc và nhận ra rằng, dù tôi có khoe khoang bao nhiêu đi nữa

Về cái lý tưởng đã được hiện thực hóa của mình,

Thì nó cũng chẳng là gì khi đem lên bàn cân so sánh

Với lý tưởng của ngài, cái cuộc sống giản dị cao đẹp của ngài,

Mà ngài sẽ chẳng bao giờ thực hiện nổi lấy một phần mười.

Tôi là một cái gì đó, còn ngài chẳng là gì cả; ngài muốn làm tất cả,

Còn tôi chỉ muốn là một chút gì đó đáng kể: ngài đã thua tôi điểm đó.

Không, bạn tôi ơi, ngài không đánh bại được tôi đâu: hãy nghe tôi giải thích tại sao nhé!

Vấn đề chung của ngài, của tôi, của tất cả mọi người,

Không phải là tưởng tượng ra một điều tốt đẹp trong đời

Miễn là nó có thể xảy ra,—mà trước hết, phải tìm ra

Những gì có thể đạt được, rồi sau đó tìm cách làm cho nó trở nên tốt đẹp

Trong giới hạn khả năng của chúng ta: đó là một việc hoàn toàn khác!

Không phải là một kế hoạch triết học trừu tượng về cuộc sống

Nào có màng tới những quy luật hiển nhiên nhất của đời sống,

Mà là kế hoạch của một con người, vốn chỉ là một con người bằng xương bằng thịt,

Có thể dẫn dắt cuộc đời mình trong một thế giới mà (xin lỗi ngài nhé)

Là Rô-ma hay Luân Đôn, chứ không phải chốn thiên đàng của những kẻ khờ.

Hãy tô điểm cho Rô-ma, hãy lý tưởng hóa nó đi,

Hãy biến Luân Đôn thành thiên đàng nếu ngài có thể,

Tôi rất hoan nghênh, không, ngài thật khôn ngoan đấy.

Lại một phép ẩn dụ nữa đây!

Chúng ta, những phàm nhân, vượt qua đại dương của thế giới này

Mỗi người trong khoang thuyền bình thường của cuộc đời mình;

Khoang tốt nhất thì chẳng rộng bao nhiêu, khoang tồi nhất ít ra cũng đủ chỗ mà cựa quậy.

Giờ thì cho chuyến hải trình sáu tháng—chúng ta chuẩn bị thế nào đây?

Ngài bước lên tàu với một danh sách của kẻ trên bờ

Gồm những thứ mà anh ta gọi là tiện nghi: đúng là chúng rất tiện!

Một bức bình phong kiểu Ấn Độ là món đồ trang trí xinh xắn,

Một cây đàn dương cầm là phương tiện giải trí tuyệt vời,

Toàn bộ tiểu thuyết của Balzac chiếm trọn một kệ sách,

Bộ ấn bản mới dài tới năm mươi tập;

Và những cuốn sách tiếng Hy Lạp nhỏ nhắn, với kiểu chữ ngộ nghĩnh

Được in ấn rất đẹp ở Leipzig, lấp đầy kệ tiếp theo:

Cứ tiếp tục đi! Nào đá cẩm thạch lát sàn, làm thành một bồn tắm tuyệt làm sao!

Và niềm kiêu hãnh của Parma, bức tranh Jerome, hãy cho thêm vào nữa!

Thật dễ chịu biết bao nếu ánh sáng chớp nhoáng của Correggio

Có thể treo lủng lẳng ngay trước mặt ta dù ta lang thang bất cứ đâu,

Vì ông ấy, hơn những người khác, mang theo bên mình

Chính bản chất của nước Ý—người nghệ sĩ Modena kỳ diệu ấy!

—Tuy nhiên, có lẽ trước đó nó không có trong danh sách của ngài.

—Hỡi ôi, bạn tôi ơi, viên đại lý kìa... có đúng là gọi thế không nhỉ?

Viên thuyền trưởng, hay bất cứ ai làm chủ ở đây—

Ngài thấy hắn ta nhăn mặt lại chứ? Hắn đang rao lên điều gì

Trước khi ngài đặt chân lên tàu? “Sáu thước vuông đấy!”

Nếu ngài không chịu hiểu sáu thước có nghĩa là gì,

Thì cứ việc tính toán và mua sắm vật dụng cho tương xứng đi—

Và nếu, vì hậm hực khi hắn kiểm tra kỹ lưỡng

Bức tranh Jerome, cây đàn dương cầm, bồn tắm của ngài, mà ngài bước lên tàu

Với hai bàn tay trắng—thì chà, trông ngài thật thảm hại làm sao lúc ban đầu

Trong lúc những người ở trên bờ đầy thông cảm đang tiễn ngài đi;

Chứ không phải lúc sau này, khi mà từ lâu trước khi đi được nửa hải trình,

Ngài ngó lên từ cái sàn tàu trống hoác trơ trụi của mình

Vào một gian phòng ấm cúng và đầy đủ tiện nghi nào đó,

Tựa như phòng của tôi chẳng hạn (hãy thử ly nước mát lạnh kia đi—

Đặt ly kia lại chỗ cũ, nhưng đừng làm chao đảo viên đá nhé!)

Và với vẻ bẽ mặt, ngài lẩm bẩm: “Được rồi; xong chuyện!

Hắn ta ngồi tận hưởng những món đồ trang bị hàng hải của mình;

Chúng thật vững chãi và hợp phép, lại có cả một kho dự trữ:

Dù ai cũng phải công nhận rằng tôi có con mắt thẩm mỹ tốt hơn

Trong việc bài trí các phòng ốc. Mặc kệ tên thợ mộc,

Cùng những món đồ đạc và thiết kế ngăn nắp đúng kiểu nhà tàu—

Lẽ ra tôi phải mang theo bức tranh Jerome của mình, cả khung lẫn tranh mới phải!”

Và trong lúc đó ngài chẳng mang theo gì cả: không sao đâu—

Ngài đã chứng tỏ được bản chất nghệ sĩ của mình rồi đấy: những thứ ngài không mang

Thì ngài hoàn toàn có thể mang, nên cứ khinh miệt tôi đi, như tôi đã nói.

Giờ thì hãy quay trở lại điểm xuất phát nào.

Hãy nhìn cách tôi chọn đường đi: giả sử chúng ta là hai người bạn học cũ.

Cùng nhau chuẩn bị cho chuyến hải trình của mình nhé;

Mỗi người tự ghi chép và kiểm tra công việc của người kia,—

Đây là phần chuẩn bị của tôi, một bộ trang bị của giám mục; hãy chỉ trích đi!

Có gì sai sót nào? Tại sao ngài không chịu làm một vị giám mục cơ chứ?

Trước hết, ngài không tin, ngài không thể và không tài nào tin nổi,

(Ý tôi là một cách thường xuyên, kiên định,

Tuyệt đối và duy nhất)

Vào bất kỳ sự mặc khải nào được gọi là thiêng liêng.

Chẳng có tín điều nào trói buộc được đức tin của ngài; và điều đó còn lại gì

Ngoài việc nói ra điều đó, như một con người trung thực mà ngài vốn là?

Do đó, trước tiên hãy xem xét lại toàn bộ thần học đi!

Không đâu, chính tôi đây, một kẻ mà ngài cho là không ngốc nghếch gì,

Cũng thấy việc tin tưởng khó khăn chẳng kém gì ngài:

Và nếu tôi không thẳng thắn thừa nhận điều đó,

Thì hệ lụy tồi tệ theo sau là điều ai cũng thấy rõ.

Giờ thì chờ đã, bạn tôi: chà, tôi cũng chẳng tin—

Nếu ngài không chấp nhận bất kỳ đức tin nào không kiên định,

Tuyệt đối và duy nhất, đúng như ngài đã nói.

Ngài đã lầm—tôi sẽ chứng minh điều đó vào một lúc thích hợp.

Trong lúc này, tôi thừa biết những khó khăn nằm ở đâu

Mà tôi đã không thể, không bao giờ có thể, và sẽ chẳng bao giờ giải quyết được,

Nên tôi từ bỏ mọi hy vọng giải quyết chúng cho xong chuyện—

(Nói với ngài thế, và qua ly rượu này). Vậy là các tín điều của chúng ta

Cả hai người, dù ở những mức độ khác nhau,

Đều không còn được tin tưởng hoàn toàn nữa—vứt hết chúng xuống biển đi!

Tôi định sẽ gặp ngài ngay trên chính tiền đề của ngài:

Tốt lắm, tín điều của tôi cũng xin bái bai đi chung một phường với của ngài!

Và giờ thì chúng ta là gì đây? Cả hai đều là những kẻ vô thần,

Điềm tĩnh và trọn vẹn, kiên quyết một lòng

Cho ngày hôm nay, ngày mai, và mãi mãi về sau chăng?

Ngài đảm bảo chắc chắn cho tôi điều đó chứ? Không đời nào, tôi nghĩ vậy!

Hoàn toàn không! Tất cả những gì chúng ta thu được là việc đức tin,

Cũng giống như sự hoài nghi trước kia, cứ chòng chành từng cơn,

Làm chúng ta bối rối y như kẻ tiền nhiệm của nó. Thế thì

Lợi lộc ở đâu? Làm sao chúng ta có thể gìn giữ sự hoài nghi của mình,

Biến nó thành hoa trái có ích cho ta?—vấn đề là ở chỗ đó.

Đúng lúc chúng ta cảm thấy an toàn nhất, thì lại xuất hiện ánh hoàng hôn,

Một ý nghĩ vẩn vơ từ đài hoa chuông, cái chết của một ai đó,

Một khúc kết hợp xướng trích từ kịch của Euripides,—

Và chừng đó là đủ cho năm mươi niềm hy vọng lẫn nỗi sợ hãi

Vừa cổ xưa vừa mới mẻ tựa như chính bản chất tự nhiên,

Gõ cửa, xông vào tâm hồn chúng ta,

Nắm tay nhau nhảy múa ở đó, một vòng tròn kỳ ảo,

Đưa vị thần cổ đại trở lại ngai vị của hắn,—

Niềm hy vọng lớn lao mang tính hoài nghi! Chúng ta bất lực nhìn ngắm.

Ở đó những mối nghi ngờ cũ kỹ, những câu hỏi khúc mắc lại hiện về—

Vị Chúa nhân lành này,—nếu muốn thì Ngài đã có thể làm được gì,

Và nếu muốn thì đã có thể làm—thế thì lẽ ra Ngài phải làm từ lâu rồi chứ:

Nếu vậy, khi nào, ở đâu và bằng cách nào? ắt phải có một con đường nào đó,—

Cứ mò mẫm đi, rồi sớm muộn gì ngài cũng tìm ra

Một lý lẽ nào đó, để xét cho cùng thì mọi chuyện vẫn có thể xảy ra.

Tại sao lại không thể là câu nói: “Ta là Con Đường, là Sự Thật, là Sự Sống”?

—Con đường ấy

Bắt qua ngọn núi, mà kẻ nào đứng trên đó

Thì rất dễ nghi ngờ không biết đó có phải là đường đi hay không;

Trong khi nếu nhìn nó từ chính vùng đất hoang vu bên dưới,

Đường nét của nó hiện lên rành mạch từ chân đến đỉnh,

Chẳng hề mơ hồ, nhầm lẫn vào đâu được! Mấy chỗ đứt đoạn có sá gì

Khi nhìn từ sa mạc bao la không gián đoạn ở cả hai phía?

Và rồi (để viện dẫn thêm triết học mới)

Biết đâu chính những chỗ đứt đoạn ấy rốt cuộc lại hóa ra

Lại là những sự sắp đặt tinh vi nhất

Để tôi luyện con mắt của con người, dạy cho họ thế nào là đức tin?

Và thế là chúng ta vấp ngã ngay trước bài kiểm tra của chân lý!

Vậy tất cả những gì chúng ta thu được nhờ sự hoài nghi của mình

Chỉ là một cuộc đời hoài nghi được tô điểm bằng những khoảng đan xen đức tin,

Thay vì một cuộc đời đức tin được tô điểm bằng những khoảng hoài nghi:

Trước kia ta gọi bàn cờ là màu trắng—giờ ta gọi nó là màu đen.

“Thôi được,” ngài đáp lời, “ít ra thì kết cục cũng chẳng tệ hơn;

Chúng ta có lý do cho cả hai màu trên bàn cờ:

Vậy sao ngài không thú nhận rằng, ở nơi ngài bỏ rơi đức tin

Và tôi từ bỏ sự hoài nghi, tôi cũng đúng đắn chẳng kém gì ngài?”

Bởi vì, bạn tôi ơi, xét cho cùng thì điều này,

Và cả hai thứ đều ngang bằng nhau—cả đức tin lẫn sự hoài nghi

Đều phó mặc cho sự lựa chọn của con người—chúng ta hãy tiến thêm một bước nữa,

Quay trở lại với hình ảnh so sánh mà tôi rất thích.

Sự lựa chọn của con người, vâng—nhưng là của một hành khách đi khoang hạng nhất—

Con người sinh ra là dành riêng cho cuộc sống thực tế của thế gian này—

Ngài quên mất điều đó rồi sao? Nhưng tôi thì vẫn nhớ!

Hãy xem xét các điều kiện trên con tàu của chúng ta, ngài sẽ thấy

Chỉ có một và duy nhất một sự lựa chọn thích hợp cho tất cả mọi người;

Đó là sự lựa chọn mà ngài lại vô tình ưu ái,

Biến mọi thứ thành đảo lộn tùng phèo—để rồi chúng hoặc chính ngài

Sẽ phải sụp đổ tiêu đời. Tin hay không tin

Đều tác động sâu sắc đến cuộc đời, quyết định toàn bộ quỹ đạo của nó,

Và bắt đầu ngay từ điểm xuất phát. Hãy nhìn thế giới này

Đúng như bản chất vốn có của nó—không phải do ngài hay tôi tạo ra;

Tôi định sẽ đón nhận nó đúng như nó vốn thế—còn ngài,

Ngài sẽ không đón nhận nó theo cách đó đâu—dù ngài chẳng có sự lựa chọn nào khác.

Tôi biết rõ loại cuộc sống nào mà mình ưa thích,

Điều gì phù hợp nhất với bản tính riêng của tôi,

Mang lại những gì tốt đẹp nhất ở tôi và đơm hoa kết trái

Trong quyền lực, sự bình an, niềm vui sướng và sự trường thọ.

Tôi nhận thấy niềm tin tích cực mang lại điều này

Cho tôi, còn sự hoài nghi thì chẳng mang lại chút nào.

—Còn với ngài, nó lại mang lại điều đó ư?—chúng ta hãy cứ thử xem!

Rõ ràng là tôi không thể sống cuộc đời của mình, ít nhất là thế,

Hay sai khiến thế giới để họ để yên cho tôi một cách hòa bình,

Mà không tuyên bố ngay từ đầu rằng: “Hỡi các bạn,

Tôi hoàn toàn và dứt khoát

Tin tưởng!”—tôi nói rằng, đức tin chính là cuộc sống khi thức giấc của tôi:

Quả thật, con người ta vẫn ngủ và mơ màng trong những khoảng thời gian nhất định,

Chúng ta đều biết thế, nhưng thức giấc mới là điều cốt lõi đối với chúng ta,

Và sự chuẩn bị của tôi là dành cho phần tỉnh thức của cuộc đời.

Theo đó, tôi sử dụng trọn vẹn trái tim, khối óc và đôi tay

Suốt cả ngày dài, tôi xây dựng, mưu tính, học hỏi và kết giao bè bạn;

Và khi màn đêm buông xuống ôm lấy tôi, tôi ngả lưng nằm xuống,

Ngủ, mơ màng một lát, rồi chấm dứt mọi chuyện ở đó,

Càng sớm càng tốt, để lại bắt đầu một khởi đầu mới.

Sự hoài nghi giữa đêm đen có nghĩa lý gì trước ánh bình minh của đức tin?

Còn ngài, một nhà triết học không tin tưởng điều gì,

Kẻ thừa nhận màn đêm và dành cho những giấc mơ một sức nặng đáng kể—

Để giữ đúng nhất quán, lẽ ra ngài nên nằm lì trên giường,

Tránh xa những hành động khỏe mạnh chứng tỏ ngài là một trang nam nhi,

Vì sợ rằng biết đâu ngài sẽ chợp mắt ngủ quên lúc nào không hay!

Và chắc chắn là ban đêm ngài vẫn sẽ ngủ và mơ màng,

Vẫn sống qua ban ngày và bận rộn tùy thích.

Và thế là ngài sống để ngủ còn tôi sống để thức,

Để hoài nghi còn tôi để vẫn cứ vững niềm tin?

Chà, và lẽ thông thường của thế giới này gọi ngài là kẻ

Liệt giường liệt chiếu—trong khi những điều tốt đẹp của nó lại thuộc về tôi.

Sự kính trọng của nó, vốn chiếm nửa phần thắng lợi trong cuộc chiến,

Đó chính là sự thoải mái ở khoang hạng nhất mà tôi nắm chắc trong tay:

Thứ tiếp theo... nhưng chỉ cần liếc mắt nửa cái là ngài đã hiểu rồi!

Nào, thôi nào, tin tưởng vẫn là thượng sách, nếu chúng ta có thể;

Ngài không thể không thừa nhận điều đó!

Tiếp theo, hãy thừa nhận thêm lần nữa rằng,

Một khi đã chọn đức tin, xét trên mọi phương diện

Chúng ta không thể quá quyết đoán trong niềm tin của mình,

Phải thật dứt khoát và độc tôn trong các điều khoản của nó,

Mới có thể làm vừa lòng thế gian, nơi ban cho chúng ta những bổng lộc ngọt ngào.

Trong sự nghiệp của mỗi người đều có những cột mốc nhất định

Mà tại đó anh ta không dám tỏ ra hững hờ;

Thế gian sẽ nhìn thấu anh ta một cách rõ mồn một, nếu anh ta dám làm thế,

Như một kẻ thua cuộc trong trò chơi, và đánh mất cả cuộc đời.

Anh ta có thể ít hoặc rất quan tâm

Đến sự giàu sang, danh vọng, lạc thú, công việc hay sự nghỉ ngơi.

Bởi vì có rất nhiều học thuyết khác nhau về cuộc sống và sự thành công trong đời

Vẫn đang tồn tại, vốn có thể dễ dàng

Đi đôi với bất kỳ cách đánh giá nào trong số này;

Và bất cứ ai chọn sự giàu có hay nghèo hèo,

Làm lụng vất vả hay an nhàn, cũng không bị coi là kẻ ngốc

Chỉ vì người bạn đồng hành của anh ta chọn cách khác:

Chúng ta để mặc anh ta tự lựa chọn theo ý mình

Miễn là anh ta trước sau như một với lựa chọn đó.

Nhưng có những cột mốc nhất định, khi được phó mặc hoàn toàn cho chính anh ta,

Một khi con người đã đưa ra phán quyết,

Chúng ta phải khẳng định rằng anh ta buộc phải thành công ở đó nếu không muốn chết quách đi cho rồi.

Chẳng hạn, anh ta phải kết hôn với người phụ nữ mà anh ta yêu nhất

Hoặc cần nhất, bất kể tình yêu hay nhu cầu ấy là gì đi nữa—

Bởi vì anh ta không thể cưới vợ hai lần. Rồi thì, anh ta phải khẳng định,

Hoặc tuân theo, ít ra là ở mức độ đủ dùng,

Hình thái đức tin mà lương tâm anh ta cho là tốt nhất,

Bất kể quá trình đi đến sự xác tín đó diễn ra thế nào:

Bởi vì không gì có thể bù đắp cho sai lầm của anh ta

Vào một thời điểm như thế, khi chính anh ta là người phán xử:

Anh ta không thể cưới vợ hai lần, cũng chẳng thể đánh mất linh hồn mình hai lần.

Chà, giờ thì có một hình thái đức tin Cơ Đốc vĩ đại

Mà tôi tình cờ sinh ra trong đó—và việc truyền dạy nó

Đã được trao cho tôi khi tôi lớn lên, từ mọi phía,

Như là phương sách tốt nhất và sẵn có nhất để mưu sinh;

Hình thái ấy qua kiểm chứng lại tỏ ra là

Hình thái đức tin rõ ràng nhất, kiên định, chính xác

Và tuyệt đối nhất trên toàn thế giới—

Do đó, nó cũng là hình thái có sức mạnh lớn nhất trong tất cả các hình thái

Nhằm tác động lên thế giới này. Hãy quan sát tôi đi, bạn tôi!

Như ngài đã biết về tôi, tôi xin mạn phép được nói rằng,

Trong những ngày tháng muộn màng đầy khắc nghiệt đang trói buộc con người này,

Bản thân tôi—chẳng cần phải vắt óc suy nghĩ và học thức gì quá mức,

Mà nhờ vào sự khéo léo

Biết để cho các lực lượng bên ngoài làm việc thay mình,

—Sai khiến những hòn đá trên đường phố biến thành bánh mì và chúng liền thành bánh mì;

Sai khiến tín điều của Phê-rô, hay đúng hơn là của Hildebrand,

Nâng tôi lên vượt trên những người đồng lứa trên thế gian này

Và biến cuộc đời tôi thành một sự dễ chịu, niềm vui sướng và niềm tự hào;

Nó đã làm được điều đó—đối với tôi đó là một điểm lãi lớn,

Bởi tôi có một tâm hồn và thể xác đòi hỏi

Phải được chăm sóc thoải mái theo nhiều cách.

Trong tôi có sẵn sức mạnh và ý chí muốn thống trị

Mà tôi buộc phải phát huy, nếu không chúng sẽ làm tôi bứt rứt:

Theo nhiều cách, tôi cần sự tôn trọng của nhân loại,

Sự vâng phục, và tình yêu vốn nảy sinh từ sự sợ hãi:

Trong khi đồng thời, tôi lại có một sở thích,

Một thứ đồ chơi của tâm hồn, một cảm giác kích thích nho nhỏ,

Từ chối việc tiêu hóa những món ăn thô tục ấy.

Cuộc sống trần trụi thì thô thiển cho đến khi được khoác lên xiêm y:

Tôi phải đón nhận những gì người đời dâng hiến, với vẻ duyên dáng

Tựa như thể tôi chẳng hề muốn nhận, dẫu có thể từ chối được!

Tôi mặc một bộ đồng phục dẫu có hơi quá sang trọng—

Một thứ gì đó áp đặt lên tôi, chẳng phải lựa chọn của tôi;

Đó không phải là trang phục hóa trang được mặc vì sở thích thuần túy

Và do đó bị người ta khinh miệt! Giờ thì mọi người quỳ xuống

Và hôn tay tôi—dĩ nhiên là bàn tay của Giáo hội.

Tôi được nhào nặn ra như thế, cuộc đời là tốt đẹp nhất đối với tôi theo cách đó,

Và tôi đã giành được việc nó phải diễn ra như thế;

Và tôi mạn phép tưởng tượng rằng

Mọi chuyện không thể theo một cách nào khác được.

Ngài sẽ đáp lời rằng,

Cho đến nay sự lựa chọn của tôi quả là một thành công không có gì để bàn cãi;

Nhưng nếu tôi được làm bằng những chất liệu cao đẹp hơn,

Với những bản năng thanh cao hơn, những sở thích thuần khiết hơn, giống như ngài,

Thì chắc gì tôi đã coi đó là thành công

Dù nó có làm tất cả những điều tôi nói cho tôi đi chăng nữa.

Nhưng bạn tôi ơi,

Chúng ta đang nói về những gì đang hiện hữu; chứ không phải về những gì có thể xảy ra

Và giá như mọi thứ khác đi thì sẽ tốt hơn biết mấy.

Tôi chính là con người đang đứng lù lù trước mắt ngài đây:

Cứ cho là tôi là một con thú đi, chà, thì lũ thú buộc phải sống cuộc đời của loài thú chứ!

Giả sử tôi thừa nhận mình có đuôi có vuốt luôn đi;

Kẻ không đuôi vượt trội hơn tôi: nhưng đã mang đuôi rồi

Thì tôi sẽ quất đuôi theo phong cách loài sư tử, và để mặc lũ khỉ

Tự cắt cụt mỏn phần đuôi và diện trang phục cho cặp mông của chúng.

Việc của tôi không phải là nhào nặn lại bản thân,

Mà là tận dụng tuyệt đối những gì Chúa đã tạo ra.

Hoặc—theo phép ẩn dụ đầu tiên của chúng ta—dù ngài chứng minh rằng tôi đã bị kết định

Vào một khoang tàu tồi tệ hơn nữa, xuống tận hầm tàu chật chội,

Chuồng cừu hay chuồng heo đi nữa, thì tôi vẫn sẽ cố gắng

Tận dụng hết mức có thể từng không gian ấy;

Và giống như phòng khách này được trang hoàng nội thất,

Cái chuồng heo ấy cũng sẽ xào xạc đầy rơm rạ cho mà xem.

Nhưng bạn tôi ơi, tôi không đời nào thừa nhận nhanh đến thế

Rằng tôi thiếu thốn tất cả những gu thẩm mỹ cao cả của một trang nam nhi

Mà ngài vừa liệt kê ra một cách đầy tự mãn,

Chỉ với lý do ngài cho rằng trong cái cuộc đời cụ thể mà tôi chọn sống

Chẳng có chút không gian thích hợp nào cho chúng. Thật vậy sao?

Ngài bảo rằng, lỗi của tôi là tôi hướng đến

Những kẻ đánh giá thô thiển hơn những người có thẩm quyền?

Và đó không phải là cách để vực dậy tâm hồn,

Thứ tâm hồn cao quý hơn, có lẽ vẫn cần lời ca tụng của người đời, nhưng biết rằng

Phán quyết của một người khôn ngoan còn có trọng lượng hơn tất cả đám ngu ngốc gộp lại—

Nó muốn cả hai, nhưng nếu buộc phải chọn, nó sẽ chọn vế sau.

Tôi héo mòn giữa hàng triệu kẻ đần độn

(Ngài nghĩ thế) với ý thức rằng dăm ba người hiểu biết

Đang nhìn ngắm và thấu hiểu tôi, dù tôi có tin

Vào bức tượng Đức Mẹ đang nháy mắt cuối cùng, đúng như tôi thề thốt,

Và mình là một kẻ ngốc, hay không tin vào bà ấy

Và là một kẻ bịp bợm—dù thế nào thì họ cũng chẳng đồng tình,

Họ giữ im lặng dù tôi có liếc nhìn về phía họ:

Giống như Verdi khi, ở đoạn kết của vở opera tồi tệ nhất đời ông

—Cái thứ mà họ trình diễn ở Florence,—tên nó là gì ấy nhỉ?

Trong lúc những tiếng vỗ tay của cả rạp hát phát cuồng gần như lấn át cả

Dàn nhạc gồm hộp muối, cái kẹp gắp than và xương động cơ của ông,

Ông vẫn đảo mắt nhìn qua những tiếng hò reo và những vòng hoa

Nơi Rossini đang điềm tĩnh ngồi trong ghế lô của mình.

Không đâu bạn tôi, tôi xin đáp lại ngài bằng câu trả lời này—

Rằng ngay cả những bậc trí thức hàng đầu của ngài, những kẻ định giá đồng loại,

Thì suy cho cùng cũng vẫn là con người, cũng vướng vào những guồng máy phức tạp,

Nhìn thấy ở một chân lý nhiều thứ sâu xa hơn bản thân sự thật trần trụi,

Và tự làm rối trí chính mình. Ngài thấy những thiếu niên đi trên đường phố

Sáu mươi đứa một phút; có gì đáng chú ý ở đó chứ?

Ngài thấy một thiếu niên leo lên vắt vẻo trên miệng ống khói;

Kẻ đó ngài buộc phải chú ý theo dõi—chắc chắn hắn sẽ ngã, vậy mà hắn vẫn đứng vững!

Sự chú ý của chúng ta bị thu hút bởi lằn ranh nguy hiểm của vạn vật.

Tên trộm lương thiện, kẻ sát nhân dịu dàng,

Gã vô thần mê tín, mụ đàn bà hư hỏng nhưng thanh cao

Vừa yêu đương vừa cứu rỗi linh hồn mình qua những tiểu thuyết kiểu Pháp mới ra—

Chúng ta dõi theo trong lúc những kẻ này giữ được sự thăng bằng

Trên sợi dây mong manh giữa chừng: lệch đi một bước,

Họ sẽ bị phân loại và tống khứ. Do đó, tôi giữ vững lằn ranh

Ngay trước mặt các bậc hiền triết của ngài—chính là những kẻ luôn né tránh

Những quả cân thô thiển, cái cân xộc xệch và những chiếc nhãn mác to tướng

Mà ngài đem ra mời gọi sự tinh tế của họ. Kẻ ngốc hay kẻ bịp bợm?

Tại sao một vị giám mục cứ nhất thiết phải là kẻ ngốc hay kẻ bịp bợm

Trong khi có hàng ngàn quả cân bằng kim cương nằm ở khoảng giữa?

Thế nên, tôi thu phục họ. Mười hai con người được chọn lựa của ngài, ngài sẽ thấy,

Tự nhận thấy bản thân vô cùng phẫn nộ và tai tiếng

Khi bị coi là không thể giải thích nổi

Làm thế nào mà một kẻ bề trên lại có thể không tin

Mà vẫn có thể tin được: đó chính là cách lý giải của Schelling!

Đó là nhờ tôi xuất hiện vào buổi hoàng hôn của thời đại,

Nắm bắt khoảnh khắc bằng sự khéo léo may mắn.

Giả sử tôi sinh ra từ ba trăm năm trước

Họ sẽ nói rằng: “Có gì lạ đâu? Đương nhiên là Blougram tin rồi;”

Và, bảy mươi năm trước, thì là “đương nhiên không tin.”

Nhưng bây giờ, họ sẽ bảo: “Ông ta có thể tin; nhưng mà này, sao

Ông ta lại có thể làm thế nhỉ?” Mọi ánh mắt đều đổ dồn với đầy vẻ hứng thú.

Trong khi đó, chỉ cần bước lệch khỏi lằn ranh về bất cứ phía nào—

Chẳng hạn như ngài, một kẻ thông minh đến mức thái quá,

Cái con người bộc trực xốc nổi chuyên viết bài ào ào,

Ít đọc sách hơn một chút, và có lẽ còn suy nghĩ ít hơn nữa—

Ngài lại không tin! Có ai ngạc nhiên hay bận tâm không?

Ngài Lãnh chúa nào đó—với chiếc áo khoác vương đầy sáp nến,

Đeo lủng lẳng xiềng xích của Thánh Phê-rô quanh eo, cái lưng

Oai vệ với những đường thêu thùa thảm hại của chốn ngớ ngẩn—

Lại tin sái cổ! Một lần nữa, có ai ngạc nhiên hay bận tâm không?

Nhưng còn tôi, một kẻ có đầu óc và lại uy bác nữa chứ,

Kẻ vừa biết suy nghĩ vừa biết hành động, đủ mọi thứ trên đời,

Mà tôi lại đi tin vào cái thời buổi muộn màng này ư!

Thế là đủ; ngài thấy đấy, tôi chẳng việc gì phải sợ sự khinh miệt.

—Trừ khi đó là sự khinh miệt của ngài! Mặc cho bọn họ ngưỡng mộ tôi thế nào đi nữa,

Ngài thì không. Nhưng ít ra thì ngài ngưỡng mộ ai nào?

Hãy trưng ra sự hoàn hảo của chính ngài, lý tưởng của ngài,

Mẫu người lý tưởng của ngài trong một phút giây đi—ồ, hãy nhanh lên nào!

Có phải ngài muốn tất cả chúng ta trở thành Napoleon không?

Hãy thừa nhận những phương tiện của hắn; hãy cho phép cái đầu và đôi tay của hắn,

Mặc dù ngài rất thông minh

(Một sự nhượng bộ lớn đấy nhé). Tốt lắm! Trong cái nguyên tố nguyên thủy chung của chúng ta

Về sự hoài nghi (chúng ta chẳng thể tin được đâu—

Hãy nhớ rằng chúng ta vẫn đang ở điểm thừa nhận đó!)

Ngài tìm thấy ở đâu—tách biệt khỏi, vươn lên trên

Những mục tiêu thứ yếu mang tính tạm thời

Vốn làm thỏa mãn cái gu thô tục mà ngài khinh miệt—

Ngài tìm thấy ngôi sao của hắn ở đâu?—cái niềm tin điên rồ của hắn

Chúa mới biết thông qua điều gì hoặc vào cái gì? Nó vẫn đang sống

Và tỏa sáng và dẫn đường cho hắn, và chỉ thế là đủ cho chúng ta.

Liệu chúng ta có chút gì trong đêm tối tỉnh táo của mình có thể chỉ lối

Cho những mục đích như mục đích của hắn, và định hướng phương tiện

Để thực hiện mục đích của chúng ta một cách thẳng tắp như hắn,

Mà không mang lại dù chỉ một thoáng rắc rối cho sự thành công

Bởi nỗi lo âu sau đó nhằm biện minh cho nó chăng?

—Hãy làm một Napoleon, thế mà lại không tin—

Chà, gã đó điên rồi, bạn tôi ơi, hãy tước đi ánh sáng của hắn xem!

Cái gọi là điều thiện mơ hồ của thế giới, thứ mà ngài dám

Thoải mái cho nổ tung hàng triệu con người để đạt được, là gì chứ?

Cả hai chúng ta đều chẳng nhìn thấy nó! Cái chúng ta thấy thực sự

Chính là hàng triệu con người bị thổi bay—chất xám văng tung tóe

Và ruột gan quằn quại vặn vẹo vân vân và vân vân,

Trong mớ hỗn độn đến chóng mặt ấy

Của những hệ quả khủng khiếp vượt ngoài tầm tính toán cho đến tận tận cùng thời gian!

Liệu tôi có thể nhầm lẫn với bất kỳ lời phán rành mạch nào của Chúa

(Thứ vốn là giấy phép thông hành đầy đủ cho tôi trong mọi chuyện)

Cái thứ bản năng mờ mịt, thói ba hoa nhảm nhí của hắn,

“Trẫm chính là Nhà nước,” mớ lý luận vớ vẩn lang băm về vương miện,

Và (khi người ta dồn ép gã đến chân tường)

Một ý tưởng mơ hồ về việc lập lại trật tự cho thiên hạ,

Trấn áp dân chúng một cách hiệu quả,

Mang lại lợi ích nhiều hơn cho họ, và trên hết là cho chính bản thân hắn;

Để rồi toàn bộ kết cục sẽ chấm dứt bằng cái kết thảm hại nhất

Bằng một cuộc hôn nhân với người Áo, những lời ra rả đạo đức giả với Giáo hội chúng ta,

Và sự hồi sinh của chế độ cũ chăng?

Liệu tôi, kẻ hy vọng được sống thêm chục năm nữa,

Có đi đánh trận Austerlitz vì những lý do ngớ ngẩn thế này hay thế khác không?

Không: bởi vì, cứ cho tôi dù chỉ là một cơ hội mỏng manh nhất

Rằng sự hoài nghi có thể là sai—rằng có sự phán xét, có cuộc sống mai sau!

Chỉ với một cơ hội mỏng manh đó thôi, tôi không dám. Sự hoài nghi hóa ra lại đúng?

Cuộc sống hiện tại này là tất cả?—ngài đang dâng hiến cho tôi

Mười mấy năm sống ồn ào, chẳng có lấy một cơ hội

Rằng việc kết hôn với một nữ đại công tước, mặc áo ren,

Và được gọi bằng đủ thứ danh hiệu mới toanh

Sẽ xua tan đi những ý nghĩ tồi tệ và cho phép tôi được ăn tối,

Ngủ nghỉ, đọc sách và tán gẫu trong sự yên bình theo ý thích!

Thế nên tôi sẽ không đời nào làm thế.

Hãy xét đến một trường hợp khác;

Hãy bài trí lại khoang thuyền theo một cách khác xem sao.

Ngài nghĩ sao về các nhà thơ? Chúng ta có nên viết

Hamlet, Othello—để biến thế giới này thành của riêng mình,

Mà chẳng phải gánh chút rủi ro nào ở bất kỳ phía nào không?

Tôi không thể!—để nêu lý lẽ nặng ký nhất trước tiên.

“Nhưng hãy thử đi,” ngài giục giã, “chỉ riêng việc thử sức thôi cũng đã đủ rồi;

Mục tiêu, dù có đạt được hay không, cũng làm cho cuộc đời trở nên vĩ đại:

Hãy thử làm Shakespeare đi, còn mọi chuyện cứ phó mặc cho số phận!”

Xin hãy tha thứ cho sự tự hiểu mình của tôi—đừng có hòng lừa phỉnh được tôi!

Nếu tôi thích giữ lại bản thân nghèo nàn này,

Tôi nói thế không phải để tự chê bai mà là để tự ca ngợi.

Nếu tôi là một Shakespeare, thì cứ để yên dòng suối tự nhiên ấy; tại sao

Tôi phải cố gắng trở thành cái mà hiện tại tôi không phải?

Còn nếu tôi không phải Shakespeare, điều rất có khả năng xảy ra là,—

Liệu sức mạnh, ý thức, niềm vui sướng tự thân

Và tất cả những gì chúng ta cùng khao khát, tôi có tìm thấy được không—

Nếu cứ cố gắng mãi mãi? Trong khi về những vấn đề gu thẩm mỹ

Mà, xin khiêm tốn mà nói, ông ấy và tôi

Đều được ban phuớc như nhau—tôi muốn hỏi ngài, giữa tôi hay ông ấy,

Ai trong cuộc đời của hai chúng tôi là kẻ hiện thực hóa được nhiều hơn?

Đa phần là những gì ông ấy tưởng tượng ra—còn tôi, tôi sở hữu một phần thực tế.

Ông ấy có trí tưởng tượng; cứ bám chặt lấy điều đó đi!

Cứ để ông ấy nói rằng: “Trước những tác phẩm từ tâm hồn ta

Thế giới của các ngươi chẳng có giá trị gì và ta thèm chạm vào

Kẻo ta lại làm vấy bẩn chúng”—lúc đó tôi sẽ rút lại lời biện hộ của mình.

Nhưng liệu ông ấy có nói thế không? Hãy nhìn vào cuộc đời của ông ấy mà xem!

Chính bản thân ông ấy, kẻ duy nhất có quyền, đã đưa ra phán quyết ở đó.

Ông ấy rời bỏ những tòa tháp và cung điện lộng lẫy của mình

Để xây cất ngôi nhà gọn gàng nhất ở thị trấn Stratford;

Tiết kiệm tiền bạc, tiêu xài chúng, nhận thức được giá trị của vạn vật,

Tranh vẽ của Giulio Romano, đàn luy-ta của Dowland;

Thưởng thức một buổi biểu diễn, tôn trọng cả những con rối nữa,

Và chẳng ai tôn trọng hơn thế, nếu ông ấy từng chứng kiến cảnh tượng ấy một lần,

Hơn nhân vật “Pandulph, vị hồng y khôi ngô của Milan.”

Thế thì tại sao tôi, kẻ đóng vai nhân vật đó,

Chính cái nhân vật Pandulph do trí tưởng tượng của Shakespeare nhào nặn ra,

Lại bị bảo rằng giá mà nhà thơ tình cờ xuất phát

Từ nơi tôi đang đứng hiện tại (với một xuất phát điểm na ná như tôi

Vốn chính là đích đến mà ông ấy đã vắt giò lên cổ chạy để cho tới nơi)

Thì quả thực ông ấy sẽ chạy ngược lại toàn bộ đường đua,

Và từ bỏ việc làm Pandulph, để bắt đầu viết kịch ư?

À thì, những thứ tuyệt nhất trên đời cũng chỉ có thể là tuyệt nhất trên đời mà thôi!

Giả sử Shakespeare còn sống, ông ấy cũng chỉ có thể ngồi nhà

Và tự tưởng tượng trong mơ về điện Vatican,

Những bức tượng bán thân Hy Lạp, tranh vẽ Venice, tường thành La-mã,

Và sách vở tiếng Anh, chẳng có cuốn nào bì kịp tác phẩm của chính ông ấy,

Thứ mà tôi đang đọc, được đóng gáy bằng vàng (điều mà ông ấy chưa từng được làm).

—Thác nước Terni, vịnh Naples, và đỉnh Gothard—

Sao hả bạn? Tôi chẳng thể tự mình tưởng tượng ra nổi một trong số những thứ ấy;

Nhưng, khi tôi rót ly rượu vang đỏ này, chúng đã ở ngay trước mắt rồi:

Tôi đã giành được chúng—đã vượt qua đèo Saint Gothard vào tháng Bảy ngoái

Với mười con la kéo xe và một chiếc giường

Được treo lủng lẳng bên trong; vận may của tôi có vì thế mà kém đi chút nào không?

Cả Shakespeare và bản thân tôi đều khao khát những thứ giống nhau,

Và những gì tôi muốn, tôi đều có: còn ông ấy, với nhiều tài năng hơn,

Có thể tưởng tượng rằng mình cũng sở hữu chúng bất cứ khi nào ông ấy thích,

Nhưng chắc chắn không đến mức độ triệt để để mà, nếu số phận cho phép,

Ông ấy sẽ không muốn sở hữu chúng theo cách của tôi.

Chúng ta đang chơi chung một ván bài; tôi đánh quả bóng bay vút lên cao

Cũng khéo léo chẳng kém gì khi mà trong năm mươi cú đánh

Thì họa hoằn lắm mới có năm cú bay qua bức tường rộng và cao kia

Thứ trả bóng lại cho tôi: tôi muốn gì là được nấy.

Ông ấy đánh bóng cao hơn và với kỹ thuật điêu luyện hơn,

Nhưng chỉ ở một hàng rào tồi tàn ngang tầm đầu của mình,

Và thu về—ngôi nhà ở Stratford, một tấm huy hiệu gia đình,

Những mối làm ăn buôn bán lúa mì và len dạ thành công,

Trong khi tôi đón nhận hương thơm từ thiên đường phả vào mũi

Và tự xưng mình là anh em họ của Nữ hoàng Bess.

Hãy hỏi ông ấy xem, nếu cuộc đời này là tất cả, thì ai là kẻ chiến thắng trong ván bài?

Hãy tin đi—và toàn bộ luận điểm của chúng ta sẽ sụp đổ.

Sự nhiệt thành là điều tuyệt vời nhất, tôi xin nhắc lại;

Chỉ là, chúng ta không thể sai khiến được nó; ngọn lửa và sự sống

Mới là tất cả, vật chất vô tri chẳng là gì cả, chúng ta đều đồng ý thế:

Và dù đó là một giấc mơ điên rồ hay chính hơi thở của Chúa,

Thì sự thật vẫn là thế—ngọn lửa của đức tin, một khi đã ở trong chúng ta,

Sẽ biến mọi thứ khác thành củi mục để thể hiện chính nó:

Chúng ta thấm nhuần cuộc đời mình bằng một thứ ánh sáng rực rỡ

Giống như ngọn lửa truyền cho gỗ và sắt—thứ này biến thành thép,

Thứ kia cháy thành tro bụi—tất cả đều là một, ngọn lửa chứng tỏ sức mạnh của mình

Dù là vì thiện hay ác, miễn là người ta gọi ánh hào quang đó là thành công.

Nhưng nếu vẽ ra một ngọn lửa, thì nó không vì thế mà cháy được.

Hãy nhóm lên một ngọn lửa trong tôi, tôi sẽ tìm cho nó đủ củi đốt!

Chà, trở thành Luther—đó mới là một cuộc đời đáng sống,

So ra thì tuyệt vời hơn cuộc đời tôi không biết bao nhiêu mà kể.

Ông ta bước đến, đòi lại mảnh đất của Chúa cho Chúa, ông ta nói thế,

Thiết lập lại nền thống trị của Chúa bằng những phương thức đơn giản,

Mở ra một cuốn sách đã bị đóng lại, và thế là mọi chuyện hoàn tất.

Ông ta bùng cháy giữa sự bùng cháy của nhân loại;

Đó là may mắn của Luther: làm sao tôi có được vận may ấy đây?

Nếu ông ta đã thành công, chẳng còn gì để làm nữa cả:

Và nếu ông ta chưa hoàn toàn thành công—thì chà,

Strauss chính là bước tiến tiếp theo. Tất cả những gì Strauss có thể trở thành

Thì tôi cũng có thể. Nhưng để đạt được kết quả gì chứ?

Ông ta chẳng màng nhìn đến tương lai: còn Luther thì có.

Tôi có thể thu được lợi lộc gì từ phía phe phủ nhận?

Băng giá chẳng thể tạo ra đám cháy lớn. Hãy nêu ra các sự thật,

Đọc cho đúng văn bản, giải phóng thế giới—

Thế giới được giải phóng tha hồ tận hưởng niềm vui

Mà chẳng thèm nói lấy một lời cảm ơn: chính Blougram đã nói với nó trước tiên

Rằng nó chẳng nợ ai dù chỉ một xu—chẳng nợ ông ta

Nhiều hơn nợ Thánh Phô-lô! Liệu nó có chịu dốc hầu bao trả tiền không, ngài nghĩ thế à?

Thế rồi hãy cộng thêm rằng vẫn còn cái tỷ lệ một phần trăm chết tiệt ấy

Rằng Strauss có thể đã sai. Và thế là rủi ro lại được gánh chịu—

Vì chút lợi lộc gì? Không phải lợi lộc của Luther, kẻ đã đảm bảo

Được một thiên đường có thật trong tim suốt cuộc đời mình,

Giả sử như cái chết có làm thay đổi đôi chút mọi thứ đi chăng nữa.

“Ừ thì, nhưng vì thực ra ngài thiếu đức tin,” ngài kêu lên,

“Ngài thực chất vẫn phải gánh chịu rủi ro như nhau ở mọi phía,

Trong sự dửng dưng lạnh lùng lẫn sự hoài nghi táo bạo.

Thà làm Strauss còn hơn cứ chòng chành giữa Phô-lô và hắn.

Chẳng đáng gì đâu, một thứ đức tin không trọn vẹn như thế,

Chẳng có ích gì trong việc thực hiện sứ mệnh của đức tin

Hơn là sự hoài nghi giống như của tôi. Hoặc có tất cả đức tin, hoặc không gì cả!”

Từ từ nào, bạn tôi ơi! Tôi phải tranh biện lại điểm đó.

Một khi đã thừa nhận công dụng của đức tin, tôi sẽ tìm ra đức tin cho ngài.

Chúng ta đã quay trở lại sân nhà Cơ Đốc giáo. Ngài đòi hỏi đức tin:

Tôi chỉ cho ngài thấy sự hoài nghi, để chứng minh rằng đức tin vẫn tồn tại.

Càng hoài nghi nhiều, đức tin càng mạnh mẽ, tôi nói thế,

Nếu đức tin chiến thắng được sự hoài nghi. Làm sao tôi biết nó chiến thắng ư?

Bằng cuộc sống và ý chí tự do của con người, thứ mà Chúa ban cho vì mục đích đó!

Việc nhào nặn cuộc đời theo cách chúng ta chọn lựa chính là minh chứng cho sự lựa chọn của ta:

Đó là hành động duy nhất của chúng ta, còn công đoạn chuẩn bị trước đó là của chính Ngài.

Ngài chỉ trích tâm hồn ư? Nó đã dựng nên cái cây này—

Cái cây đời rộng lớn này và bất kỳ loại trái nào mà nó đơm hoa kết kết trái!

Có hề gì đâu nếu tôi hoài nghi ở từng lỗ chân lông,

Hoài nghi trong đầu, hoài nghi trong tim, hoài nghi ở tận đầu ngón tay,

Hoài nghi trong công việc vụn vặt thường ngày,

Hoài nghi ngay tại nền móng sâu kín nhất của tâm hồn tôi

Trong những khoảnh khắc vĩ đại khi nó tự dò dẫm chính mình—

Nếu cuối cùng tôi vẫn bày ra được một cuộc đời để chứng tỏ,

Cái việc mà tôi đã làm, được mang ra làm bằng chứng

Chống lại cái việc bị thực hiện lên tôi từ dưới âm ti

Bởi hỏa ngục và toàn bộ lũ bầy đàn của nó, dẫu tôi chẳng biết chắc?

Tôi hỏi ngài, thứ này bắt nguồn từ đâu? Nó chứng tỏ đức tin hay sự hoài nghi?

Tất cả ở tôi đều là hoài nghi; vậy sự đứt gãy của đức tin nằm ở chỗ nào trong đây?

Đó chính là ý tưởng, là cảm xúc và tình yêu

Mà Chúa muốn nhân loại phải đấu tranh để vươn tới và thể hiện cho bằng được

Bất kể tiến trình dẫn đến đích đến đó là gì đi nữa,—

Và chắc chắn không phải là kiến thức lịch sử, logic vững chắc,

Hay sự nhạy bén về siêu hình học rồi!

“Ngài nghĩ gì về Chúa Christ,” bạn tôi ơi? Khi tất cả đã được nói và làm xong,

Ngài có thích thứ đạo Cơ Đốc này hay không?

Nó có thể là giả dối, nhưng ngài có ước gì nó là thật không?

Nó có nhận được lá phiếu của ngài để trở thành sự thật nếu có thể không?

Ngài có tin vào một bản năng đã bị làm cho câm lặng từ lâu

Sẽ phá vỡ sự im lặng và ra lệnh cho ngài yêu thương

Thứ mà triết học cằn cỗi đang khản cổ,

Và hoàn toàn vô ích, khi ra lệnh cho ngài phải khinh miệt?

Nếu ngài khao khát đức tin—thì ngài đã có đủ đức tin rồi đấy:

Chúa còn tìm kiếm điều gì khác nữa—không, chính chúng ta còn tìm kiếm điều gì khác nữa?

Ngài hình thành một ấn tượng về tôi, chúng ta hãy giả sử thế,

Dựa trên lời đồn đại; đó là một ấn tượng thuận lợi:

“Nhưng thế thì” (ngài nói thêm), “chẳng có con người nào tốt đẹp như thế,

Bởi vì có sự mâu thuẫn trong các sự kiện.

Chẳng hạn, người ta chứng minh ông ta sinh ra ở Rô-ma,

Cái tay Blougram này; thế nhưng xuyên suốt những câu chuyện về ông ta

Tôi thấy ông ta hiện lên như một người Anh.”

Chà, hai điều đó hoàn toàn có thể dung hòa được với nhau.

Nhưng liệu tôi có thích việc ngài phát hiện ra điều đó hơn không,

Và nói thêm rằng—“Thế nhưng, dẫu có thế thì đã sao nào?

Blougram chẳng dính dáng gì đến tôi, dù sinh ra ở đây hay ở đâu đi nữa.”

Đức tin thuần túy quả thật—ngài chẳng biết mình đang đòi hỏi điều gì đâu!

Niềm tin trần trụi vào vị Chúa Toàn Năng,

Toàn Tri, Toàn Sơ, thiêu đốt quá mức

Các giác quan của những sinh linh hữu trí để mà có thể chịu đựng nổi.

Đó sẽ là việc diện kiến Ngài trực diện, thứ mà da thịt nào dám.

Một số người nghĩ rằng, Sáng Thế là để thể hiện Ngài ra ngoài:

Tôi lại cho rằng nó được tạo ra để che giấu Ngài hết mức có thể,

Và đó chính là mục đích của mọi thứ điều ác thiêng liêng.

Công dụng của nó trong Thời Gian là để bao bọc chúng ta lại,

Hơi thở của chúng ta, giọt sương của chúng ta, với một chiếc khiên đủ dày

Chống lại tầm nhìn đó cho đến khi chúng ta chịu đựng nổi sức nặng của nó.

Dưới cái nắng đứng bóng, bộ não phơi bày

Và con mắt không mí cùng trái tim được giải thoát

Chắc chắn sẽ héo rũ ngay lập tức ít hơn

Là tâm trí, khi phải đối mặt với chân lý thuần khiết về Ngài.

Nhưng thời gian và trái đất tôi luyện chúng ta để sinh tồn;

Giác quan yếu ớt nhất lại là thứ được tin tưởng nhiều nhất; đứa trẻ

Cảm nhận về Chúa trong chốc lát, rồi da non mọc kín chỗ vết thương ấy,

Tiếp tục đùa nghịch và lớn lên thành một người trưởng thành như chúng ta.

Với tôi, đức tin có nghĩa là sự hoài nghi thường trực

Được giữ cho yên lặng giống như con rắn dưới bàn chân của Tổng lãnh thiên thần Michael

Kẻ đứng điềm tĩnh chỉ vì cảm nhận được nó đang oằn mình quằn quại.

Hoặc, nếu điều đó quá cao siêu—thì đây, hộp thuốc lá của tôi—

Tôi cần sự kích thích của một nhúm thuốc

Đang đe dọa sự tê dại bên trong mũi

Cận kề cái hắt xì sắp sửa bùng lên nhưng mãi chẳng thành.

“Cứ để nó yên đi,” những kẻ ngây thơ khuyên nhủ:

Hãy làm cho nó nhận thức được sự yên bình bằng những cơn ngứa ngáy ngắt quãng,

Tôi thì nói thế—hãy để sự hoài nghi làm duyên cớ cho đức tin càng lớn hơn nữa!

Ngài sẽ bảo rằng, thuở xưa tất cả mọi người, đàn ông, đàn bà, trẻ em,

Đều tin tưởng, trong thời trung cổ thân thương mà đám ngốc nghếch tụi ngài ca ngợi.

Ngài sẽ hoan hỉ biết bao nếu tôi có thể đưa ngài quay ngược thời gian

Sáu trăm năm, xóa sổ vũ trụ học,

Địa chất học, nhân chủng học, và đủ thứ khác nữa,

({Những phần kết từ Hy Lạp, mỗi phần là chiếc chuông báo tử nho nhỏ

Báo hiệu rằng một niềm đức tin nào đó sắp chết đi}),

Và đặt ngài quay về vạch xuất phát với Sáng Thế Ký—

Khi một kẻ du mục như thế kể cho ngài nghe tin tức mới nhất của hắn,

Rằng hắn nhìn thấy chiếc tàu cứu thế ở tận đỉnh núi Ararat

Nhưng không trèo lên đó vì trời sắp tối

Và các băng cướp hoành hành dưới chân núi!

Ngài sẽ cảm thấy thế nào, tôi hỏi ngài, trong một thời đại như thế,

Sẽ hành xử ra sao? Sẽ hành xử như những người khác đã cảm nhận và làm;

Với tâm hồn trống rỗng hơn cả núm vặn của chiếc bình đựng rượu này,

Tin tưởng—nhưng đồng thời vẫn dối trá, giết người, cướp bóc, đàng điếm,

Bất chấp rành rành trước mặt đức tin, giống như con thú mà ngài vốn thế!

Không, khi cuộc chiến bắt đầu bên trong chính con người,

Khi đó con người mới có giá trị. Chúa cúi xuống trên đầu anh ta,

Satan ngước lên giữa hai chân anh ta—cả hai cùng giằng co—

Anh ta bị bỏ lại một mình, ở chính giữa: tâm hồn thức tỉnh

Và lớn lên. Hãy kéo dài cuộc chiến đó xuyên suốt cuộc đời anh ta!

Đừng bao giờ ngừng lớn lên cho đến tận cuộc sống mai sau!

Ở đây, chúng ta đã trở nên chai lì trước những cái nháy mắt của Đức Mẹ

Thứ từng khiến người ta bối rối một cách lành mạnh:

Con người đã vượt qua cái sự xấu hổ vì làm kẻ ngốc rồi.

Các quy luật tự nhiên là gì chứ, mà không thể uốn cong

Nếu Giáo hội ra lệnh?—cha Newman đặt câu hỏi như thế.

Vậy thì hãy tung hô Tín điều Vô nhiễm Nguyên tội lên—

Tống đức tin lên máy tra tấn đi!—đó là lời khuyên của tôi.

Chẳng phải điều đó sẽ khiến chúng ta quỳ rạp xuống,

Đấm vào ngực mình và thốt lên: “Không thể nào—nhưng rồi nó phải thế!

Ta là ai, một con sâu cái kiến, mà dám tranh cãi với Giáo hoàng của ta?

Những thứ hèn mọn làm lu mờ những thứ cao cả!” vân vân và vân vân.

Cách đó còn tốt hơn là ân xá cho Chúa một cách lịch thiệp

Như một số kẻ vẫn làm. Ngài ấy được đưa ra xét xử—chẳng có cáo buộc nào được chứng minh,

Triết học tỏ ra khoan dung—ngài ấy cứ việc đi đi!

Ngài sẽ bảo rằng, hệ thống cũ không đến nỗi lỗi thời

Đến mức người ta không còn tin nữa: vâng, nhưng ai và ở đâu?

Lũ lưu manh khốn khổ của Vua Bomba vẫn đang nuôi dưỡng

Ngọn lửa thiêng liêng đó, Antonelli viết thế;

Nhưng ngay cả trong số đó, có tên rách rưới nào

Tin rằng Chúa đang liên tục dõi theo hắn từng giây,

Như cách hắn tin vào lửa rằng nó sẽ đốt cháy,

Hay mưa rằng nó sẽ làm hắn ướt sũng? Phạm vào luật của lửa,

Phạm tội với mưa, dẫu hình phạt

Chỉ là một vết xém lông hay ướt như chuột lột ư? “Không,” hắn mỉm cười;

“Đó là những luật lệ tự thân nó có thể thực thi được.”

Tóm lại tất cả là—vâng, sự hoài nghi của tôi rất lớn,

Đức tin của tôi thậm chí còn lớn hơn, thế nên đức tin của tôi là đủ dùng.

Tôi đã đọc nhiều, suy ngẫm nhiều, trải nghiệm nhiều.

Thế nhưng tôi thà chết còn hơn phải thừa nhận nỗi sợ của mình

Rằng phép lạ hóa lỏng máu ở Naples có thể là giả dối,

Khi nó được ấn định thời gian xảy ra theo đồng hồ của cung điện

Tùy theo các tầng mây hoặc giờ ăn tối.

Tôi nghe ngài khuyến cáo, rằng ít ra tôi có thể

Loại bỏ, hạ bậc đức tin của mình

Vì tôi đã nhận nó; giữ lại những gì bắt buộc

Và bỏ đi những gì có thể—chẳng hạn như những điểm thế này.

Tôi sẽ không làm thế—tức là tôi không thể vứt bỏ đi dù chỉ một thứ.

Giả sử như không có sự thật nào trong những điều tôi ôm ấp

Về sự cần thiết của thử thách đối với đức tin của con người,

Thì khi ngài bảo tôi phải thanh lọc nó,

Tôi chẳng nhìn thấy điểm dừng nào cho một quá trình như thế cả.

Dọn sạch cái u nhọt này để rồi thấy mọc ra hai cái,

Lúc nào cũng có cái kế tiếp với kích thước tương đương, giờ đã lớn bằng,

Lại đưa lưỡi dao vào: tôi cứ cắt và cắt mãi!

Đầu tiên cắt bỏ Phép lạ hóa lỏng, tiếp theo sẽ là gì

Nếu không phải là nhát dao sắc bén của Fichte giáng thẳng vào chính bản thân Chúa?

Thử nghiệm trên những điều thiêng liêng ư!

Tôi chẳng dám tin vào bàn tay, con mắt, trái tim hay khối óc nào

Có thể tự dừng lại đúng lúc: tất cả chúng đều say xỉn như nhau cả.

Bước đầu tiên đó, tôi tự chủ để không bao giờ bước vào.

Ngài sẽ thấy quá trình cắt xén đó hợp với khẩu vị của mình

Cũng hệt như việc để mặc cho những khối u dối trá mọc um tùm không thèm cắt tỉa,

Và chẳng thấy nguy hiểm gì hơn trong đó cả,—ngài vặn lại thế.

Gu của ngài cũng đáng giá như gu của tôi; nhưng gu của tôi chứng tỏ sự khôn ngoan hơn

Khi chúng ta cân nhắc rằng việc nắm giữ vững chắc

Ở tận cùng sợi xích đức tin

Mang lại mọi lợi thế, tạo nên sự khác biệt

Với đám đông thô kệch tối tăm mà chúng ta tìm cách cai trị:

Chúng ta là chúa tể của họ, hoặc họ được tự do thoát khỏi chúng ta,

Tùy thuộc vào việc chúng ta siết chặt hay nới lỏng tay cầm.

Thế nên, mọi vấn đề khác đều ngang bằng, chúng ta sẽ quay trở lại

Với vấn đề ban đầu—vấn đề mà nếu được giải quyết theo cách của tôi

Và được quăng lên bàn cân, sẽ làm lệch cả đĩa cân—

Đó là làm thế nào chúng ta có thể sống một cuộc đời thoải mái,

Làm thế nào để nhét hành lý vừa vặn với kích thước của khoang tàu.

Chắc hẳn từ nãy đến giờ ngài đang nhận xét

Rằng tôi nhìn nhận cuộc đời một cách hẹp hòi và thô thiển biết bao,

Chỉ biết tôn sùng những tiện nghi vật chất, ham muốn cai trị

Đám đông, và điềm nhiên thỏa mãn với

“Cái khoang tàu,” theo cách gọi cũ của chúng ta. Vâng, đúng là thế đấy.

Tôi hành động vì, nói vì, sống vì thế giới này ngay lúc này,

Theo cách mà thế giới này ca ngợi hành động, cuộc sống và lời nói:

Không hề tổn hại gì đến những gì thế giới mai sau có thể mang lại,

Mà những luật lệ và yêu cầu mới của nó, thứ bảo chứng tốt nhất của tôi

Để tuân thủ lúc đó, chính là việc tôi đang tuân thủ những điều này ngay lúc này,

Và tôi sẽ làm trong tương lai những gì tôi đang làm trong lúc này.

Hãy thừa nhận đi (dù là một cách vô căn cứ đi nữa)

Rằng thế giới bên kia giải phóng tâm hồn khỏi thể xác, mang lại

Sự thụ hưởng thuần túy mang tính tinh thần: chà, bạn tôi ơi,

Tại sao lại phải đánh mất cuộc đời này trong lúc chờ đợi, trong khi công dụng của nó

Có thể là để làm cho cuộc sống mai sau trở nên mãnh liệt hơn?

Ngài có biết không, tôi thường hay có một giấc mơ

({Hãy đưa nó vào bài viết tháng tới của ngài nhé})

Về linh hồn khốn khổ của con người trong quá trình tiến hóa của nó, cứ mãi

Đánh mất cuộc đời đích thực ngày này qua ngày khác

Chỉ vì cứ mãi mưu cầu được tồn tại và luôn hiện hữu—

Trong sự tiến hóa của các quả cầu kế tiếp nhau—

Trước khi đến đúng quả cầu và không gian sống thực sự của nó,

Nó lại hấp tấp lao nửa chừng sang quả cầu kế tiếp, và khi đã vươn tới đó rồi,

Nó lại tiếp tục với trò ngớ ngẩn tương ứng

Lao thẳng nửa chừng vào quả cầu tiếp theo nữa, cứ thế lặp đi lặp lại!

Giống như một kẻ du hành, đang trên đường từ Bắc xuống Nam,

Lại đi chê áo lông thú ở nước Nga: ở Pháp thì dùng nó làm gì?

Đến Pháp lại chê áo nỉ: ở Tây Ban Nha thì cần quái gì nó!

Đến Tây Ban Nha lại vứt luôn cả vải thô, vì quá cồng kềnh so với Algiers!

Vải lanh bay sạch tiếp theo, và cuối cùng là đến cả lớp da thịt trên người,

Một thứ thừa thãi ở tận xứ Timbuctoo.

Hỏi rằng trong suốt chuyến hành trình đó, tên ngốc ấy có lúc nào được thảnh thơi không?

Còn tôi thì đang rất thảnh thơi đây, bạn tôi ạ; mang tư tưởng trần tục ở thế giới này,

Tôi đón nhận và yêu thích lối sống của nó; tôi nghĩ rằng

Các huynh đệ của tôi, những kẻ quản lý các phương tiện,

Sống tốt hơn nhờ sự thoải mái của tôi—điều đó cũng tốt nốt;

Và Chúa, nếu Ngài có phán quyết về một cuộc đời như thế,

Ngài sẽ chuẩn nhận sự phụng sự của tôi, điều đó còn tuyệt vời hơn nữa.

Còn nếu Ngài giữ im lặng—thì đối với ngài hay tôi,

Hay con thú hoang bị bắt giữ trên tờ “Times” hôm nay,

Nào có khác biệt gì, ngoại trừ với chính chúng ta, về việc chúng ta sống một cuộc đời thế nào?

Ngài chặn tôi ở điểm tranh luận này: ngài tuyên bố,—

Sau khi đã dẹp bỏ mọi lời biện bạch hoa mỹ—chân lý vẫn là chân lý,

Và tự biện minh cho chính nó bằng những cách thức không thể ngờ tới.

Ngài không hề e ngại rằng tốt hơn hết là nếu chúng ta hoài nghi,

Hãy cứ nói ra điều đó, hành động theo chân lý mà chúng ta nhận thức được

Dẫu cho nó có yếu ớt đến đâu đi nữa. Vậy thì cứ làm đi—cứ hành động đi!

Đó chính là lúc tôi đang rình rập để bắt bài ngài đấy. Cách ngài hành động

Chính là mối bận tâm hàng đầu của cả hai chúng ta, điều đó chúng ta đều đồng ý:

Và cách ngài hành động là điều tôi rất nóng lòng muốn được chứng kiến

Nếu như, giống như một con người ngay thẳng mà ngài ra vẻ,

Ngài dám tận dụng tối đa kế hoạch sống của cuộc đời mình

Giống như tôi làm với kế hoạch của mình, sống trọn vẹn theo luật lệ của nó

Vì chẳng có thứ luật lệ cao cả nào khác kiềm chế lại nó cả.

Hãy đem tôn giáo tự nhiên ra thử thách

Thứ mà ngài vừa mới đập nát phần tôn giáo mặc khải—nhanh lên nào,

Đi sâu vào tận gốc rễ của mọi thứ kiềm chế ý chí của ngài,

Mọi điều cấm đoán không được dối trá, giết người và trộm cắp,

Hay thậm chí là cấm làm một tên linh mục vô thần!

Giả sử có một sự kích thích thôi thúc dục vọng trỗi dậy—

Các triết gia suy luận ra đức cẩn trọng ấy

Hay sự hổ thẹn, xuất phát từ chính thực tế là thuở ban đầu

Bất cứ kẻ nào ôm lấy một người phụ nữ giữa thanh thiên bạch nhật,

Đều vứt bỏ gậy gộc và vứt luôn cả khối óc của mình sang một bên,

Và thế là đứng đó thành một nạn nhân ngon ăn trong tầm với

Của bất kỳ kẻ đồng loại man r nào tay lăm lăm gậy gộc;

Do đó họ nhận ra sự hữu ích của việc lui vào chỗ khuất mắt

Trong rừng sâu hay hang động để hành lạc:

Tôi mới đọc được điều này trong một cuốn sách tiếng Pháp hôm nọ.

Liệu luật lệ được phân tích kiểu đó có kìm hãm ngài được bao nhiêu?

Ồ, người ta giăng ra cả mây mù rắc rối khi sự việc đi đến hồi kết,

Nhưng còn ngài, kẻ vươn tới tận nơi sợi chỉ bắt đầu,

Ngài sẽ sớm cắt đứt nó thôi!—điều đó có nghĩa là ngài có thể làm, nhưng sẽ không làm,

Thông qua những bản năng nào đó, mù quáng, không được lý giải rõ ràng,

Mà ngài không dám gạt sang một bên, chẳng hiểu tại sao

Nhưng chúng cứ lù lù ở đó, và thế là ngài đành để mặc chúng thống trị.

Thế thì, bạn tôi ơi, ngài cũng tỏ ra chẳng khác gì một tên nô lệ giống như tôi,

Một kẻ dối trá, một tên hèn nhát có ý thức và kẻ đạo đức giả,

Lại chẳng có lấy những quyền lợi mà một tên nô lệ hòng mong ngóng nhận được,

Trong trường hợp rốt cuộc hắn thực sự có một ông chủ!

Ngài thừa nhận bản năng của mình ư? Chà, thế thì tôi là cái gì chứ,

Kẻ khao khát, được sinh ra là để dành cho, và buộc phải có một vị Chúa

Mới có thể trở thành bất cứ ai, làm được bất cứ điều gì?—không phải chỉ là một cái tên suông

Mà tôi khao khát, mà là thực thể đích thực đi kèm với thứ chứng minh tính chân thực của nó,

Đó là mối liên hệ từ thực thể đó đến với tôi,

Chạm đến từ đỉnh đầu xuống tới gót chân—cái chạm mà tôi cảm nhận được,

Và cùng với nó, tôi ôm lấy phần đời còn lại, chính cuộc sống này của chúng ta!

Tôi sống cuộc đời của mình ở đây; còn cuộc đời ngài, ngài không dám sống.

—Không phải theo cách tôi trình bày, kẻ mà (như ngài xin phép được nói thêm)

Đã bóp méo một cuộc đời như thế và gán cho nó đủ thứ biệt danh,

Trong khi, theo suy nghĩ của ngài, vẫn còn một con đường khác

Dành cho những con người bình dị: tri thức và quyền lực có những quyền hạn của chúng,

Nhưng sự dốt nát và yếu đuối cũng có những quyền hạn riêng.

Chẳng cần phải tốn chút sức lực ghê gớm nào để tìm ra chân lý

Nếu nó ở quanh đây hay ở bất cứ xó xỉnh nào đó:

Chúng ta phải lật qua lật lại từng mặt, cố gắng thử nghiệm và nhìn ngắm,

Và nếu không thể, hãy cứ vui mừng vì ít ra chúng ta đã kiếm được

Quyền lợi, thông qua thêm một bằng chứng nhọc nhằn nữa,

Được thảnh thơi gặm cỏ trên đồng cỏ tươi tốt của trái đất này.

Con người không phải là thiên thần, cũng chẳng phải là loài cầm thú:

Có những thứ chúng ta có thể nhìn thấy, có những thứ tất thảy chúng ta không thể thấy.

Cần gì phải dối trá? Tôi nói rằng, tôi nhìn thấy tất cả,

Và thề độc về từng chi tiết nhỏ nhặt nhất

Trong thứ mà tôi cho là khuôn mặt của vị thần Pan—còn ngài, chỉ là một đám mây mù:

Tôi thề là tôi nghe thấy ngài ấy cất tiếng nói và thấy ngài ấy nháy mắt,

Vì sợ rằng, nếu tôi buông lơi sự nhấn mạnh ấy dù chỉ một lần,

Nhân loại có thể sẽ nghi ngờ sự tồn tại của bất kỳ đám mây nào.

Ngài chọn cuộc sống giản dị—sẵn sàng nhìn ngắm,

Sẵn lòng nhìn ngắm (vì chẳng có đám mây nào đáng giá bằng một khuôn mặt)—

Và để yên những thứ mà không sức mạnh nào lay chuyển nổi,

Và ai ra lệnh cho ngài lay chuyển nó? Ai có quyền đó chứ?

Tôi ra lệnh cho ngài; nhưng ngài là con chiên của Chúa, không phải của tôi:

“Pastor est tui Dominus.” Ngài tìm thấy

Trong đồng cỏ tươi tốt của cuộc đời chúng ta đây

Rất nhiều thứ ngài có thể ăn mà chẳng hề phạm chút lỗi lầm nào,

Rất nhiều thứ ngài không ăn vì cái bao tử của ngài phản đối,

Rất nhiều thứ ngài muốn ăn nhưng ngài lại sợ đám bầy đàn đồng loại

Trừng mắt nhìn ngài và thậm chí còn húc đầu vào ngài,

Và thế là ngài quý mến những người bạn đồng hành của mình đến mức

Ngài chẳng thể làm theo ý mình, sợ làm họ mếch lòng;

Dù cho khi họ tỏ ra quá ư là cừu non,

Ngài cân nhắc niềm vui của mình với những cú húc và tiếng kêu bê bết của họ

Và tự cân đối lại cán cân. Đôi khi có những nỗi sợ hãi nhất định

Kìm hãm ngài lại, những sự kìm hãm có thật vì ngài thấy chúng là thế;

Đôi khi ngài tự làm theo ý mình và chẳng có gì kìm hãm cả:

Và cứ thế ngài gặm cỏ qua suốt cuộc đời mà chẳng dối trá lấy một lời,

Và ngài thích cách đó nhất.

Nhưng ngài có thực sự thích thế không, nhân danh chân lý?

Nếu thế, thì ngài đã chiến thắng—điều đó có nghĩa là ngài không phải là tôi—

Kẻ buộc phải biến trái đất này thành của mình và ăn uống cho thỏa thuê

Không chỉ đơn giản là không bị húc, không bị cãi cọ,

Mà được chính những con cừu đầu đàn khúm núm ấy

Ra hiệu mời bước vào thảm cỏ nhung mượt mà.

Hãy nhìn tôi đây, thưa ngài; tuổi của tôi gấp đôi tuổi ngài:

Ở độ tuổi của ngài, tôi đã biết trước, và vì thế đã tận hưởng,

Thứ mà giờ đây tôi sẽ trở thành—giống như, xin phép được dùng từ này,

Tôi có thể hình dung khá rõ phạm vi của ngài

Và giới hạn tầm với của ngài trong hai mươi năm nữa.

Cả hai chúng ta đều có tâm trí và thể xác khá giống nhau:

Nhân danh chân lý, chẳng lẽ ngài không thèm khát chức giám mục của tôi,

Miếng cơm manh áo hằng ngày của tôi, sức ảnh hưởng của tôi, và địa vị của tôi sao?

Ngài còn trẻ. Tôi đã già; rồi ngài cũng phải già đi một ngày;

Đến lúc đó liệu ngài có tìm thấy, giống như tôi từng giờ từng phút,

Những người phụ nữ mà người tình của họ phải quỳ rạp xuống, những kẻ cắt những lọn tóc

Từ đôi tai của con chó cưng béo ú của ngài để cài lên trâm cài áo—

Những vị công tước, những kẻ chỉ xin được hôn chiếc nhẫn của ngài—

Cùng vô số thứ khác mà ngài đã biết hoặc có thể tưởng tượng ra?

Giả sử chúng ta chết vào đêm nay: chà, tôi ở đây,

Những thành quả của tôi là thế đấy, cuộc đời đã đơm hoa kết trái này cho tôi,

Trong lúc vẫn viết đều đặn những bài báo của mình

Về âm nhạc, thi ca, chiếc bình đất nung

Được tìm thấy ở Albano, cờ vua, và thơ tiếng Hy Lạp của Anacreon.

Còn ngài—niềm vinh dự cao quý nhất trong cuộc đời ngài,

Thứ mà ngài sẽ tự đội lên vương miện cho mình suốt những ngày tháng,

Chính là—được ăn tối ở đây và uống ly rượu cuối cùng này

Do chính tay tôi rót ra để tỏ lòng thân ái

Trước khi chúng ta vĩnh biệt nhau mãi mãi. Về quyền lực của ngài

Và sức ảnh hưởng xã hội, tóm lại là giá trị trần thế,

Hãy tự phán đoán xem tôi đánh giá nó cỡ nào qua thực tế là,

Tôi thèm hạ mình ra lệnh hay nài nỉ,

Hay bóng gió bắt giữ bí mật về một từ nào trong số tất cả những lời này!

Ngài là kẻ sắc sảo và thừa hiểu rằng nếu ngài cho xuất bản một từ

Thế giới sẽ gắn ngay nhãn hiệu dối trá cho ngài—những kẻ thù của tôi trước tiên,

Những kẻ sẽ nhếch mép cười—rằng “vị giám mục là một kẻ đạo đức giả sừng sỏ

Và có lẽ là một tên bịp bợm, nhưng chưa đến mức là một tên ngốc ngây ngô công khai thế.”

Trong khi bản thân tôi thì dẫu có bị cắt đứt cả hai tai

Cũng chẳng dám thốt ra dù chỉ một âm tiết như thế, mỉm cười một nụ cười như thế,

Trước mặt viên tuyên úy, kẻ phản chiếu hình bóng của chính tôi—

Cái bóng của tôi còn có sức nặng hơn cả da thịt của ngài.

Phần thưởng của ngài là gì hỡi người bạn luôn biết hy sinh bản thân?

Nếu ngài được thú nhận là thuộc về những vĩ nhân ngoại lệ

Và có đặc quyền làm lu mờ tôi—

Một kẻ cuồng tín với lý tưởng điên rồ nằm trong tầm với,

Một nhà thơ sắp sửa in thơ của mình,

Một nhà chính trị với kế hoạch chặn đứng cuộc chiến này,

Một nghệ sĩ mà tôn giáo chính là nghệ thuật của anh ta—

Tôi sẽ chẳng có gì để phản đối cả: những con người như thế

Mang theo ngọn lửa trong mình, vạn vật đều trở nên ấm áp xung quanh họ,

Tấm thảm cũ kỹ của họ đáng giá hơn chiếc áo choàng tía của tôi, họ đánh bại tôi.

Nhưng còn ngài,—ngài cũng chẳng phải mấy thứ đó tẹo nào giống như tôi—

Ngài đấy, Gigadibs ạ, một kẻ đã bước sang tuổi ba mươi,

Đều đặn viết bài cho tạp chí Blackwood’s Magazine,

Tin rằng mình nhìn thấy hai khía cạnh trong tâm hồn của Hamlet

Mà người Đức chưa từng nắm bắt được—quan điểm đó ngài sẽ đem in—

Trong khi món hàng hay ho nhất mà ngài có để khoe khoang vẫn cứ là

Cái bài báo sinh động nhẹ nhàng mà chúng tôi cứ ngỡ

Suýt chút nữa là của chính Dickens đích thực—tên nó là gì ấy nhỉ?

“Khu ổ chuột và tầng hầm, hay cuộc sống ở Whitechapel

Được phác họa sau khi màn đêm buông xuống!” Nó đã làm tôi phì cười, tôi biết chắc thế,

Và làm hài lòng mọi người trong suốt một tháng, lại mang về cho ngài mười bảng Anh.

—Tôi công nhận sự thành công và dành cho nó những lời ca tụng,

Và do đó tôi trao cho ngài, nếu ngài chọn, ba từ khóa

(Mấy nét nghệch ngoạc trên tấm danh thiếp và cây bút chì là quá đủ rồi)

Thứ mà dù ở đây, ở Dublin hay New York,

Sẽ mang lại cho ngài, nhanh chóng như cái chớp mắt của tôi,

Những điều khoản mà chưa bao giờ ngài dám ao ước đạt được

Trong tất cả các bài điểm sách của chúng ta và một số bài không phải của chúng ta.

Hãy đi viết những bài phác họa sinh động của ngài đi! Hãy trở thành người đầu tiên

Viết “Blougram, hoặc Niềm tin tưởng kỳ dị”—

Hoặc hay hơn là cứ đơn giản gọi nó là: “Những kẻ lên đường.”

Chao ôi, người ta có ném nó vào mặt tôi đi chăng nữa

Thì cũng chẳng khác gì việc sao chép và trích dẫn cái sự nhơ bẩn được viết nguệch ngoạc to tướng

Về tôi ở cánh cửa nhà thờ đối diện.

Dẫu vậy, có lẽ ngài sẽ không đợi đến trải nghiệm đó đâu,

Tôi tưởng tượng thế, dù ngài có quyết định thế nào đi nữa,

Để ngừng việc—không phải căm ghét, không phải

Phỉ báng, mà ít nhất là—khinh miệt tôi!

Bên ly rượu vang của mình, Sylvester Blougram cứ thế mỉm cười và trò chuyện suốt một tiếng đồng hồ,

Được phong là Giám mục xứ ngoại vi,

Không những thế—(chúa mới biết chức vị ấy đã bị đổi thành cái gì

Bởi hệ thống phân cấp mới lạ của chúng ta)

Cùng với Gigadibs, nhà văn chuyên nghiệp,

Kẻ cứ nghịch mấy chiếc thìa, săm soi hoa văn trên đĩa,

Và xếp những hạt ô-liu thành hàng dọc theo vành đĩa,

Trong khi vị giám mục vĩ đại trút ra một tâm trí

Đã bị nhàu nát lâu ngày, cho đến khi những nếp nhăn ý thức trở nên phẳng lì.

Còn về phần Blougram, ông tin tưởng, cứ cho là một nửa những gì ông nói đi.

Phần còn lại, khi ông nhào nặn nó như thế

Nhằm mục đích tranh luận,

Ông cảm thấy kẻ thù của mình thật ngốc nghếch khi đi tranh cãi về nó.

Một vài ý nghĩ ngẫu nhiên mang tính tùy tiện

Thoáng qua trong tâm trí, buồn cười vì chúng còn mới mẻ,

Được ông cố tình miêu tả như những thứ cố định ở đó,

Những niềm tin bất biến (chúng trông có vẻ là thế

Khi đặt cạnh những lá bài lỏng lẻo của người đối thoại

Cứ bị vứt xuống mỗi ngày, và chẳng bao giờ giống nhau hai lần),

Trong khi một số bản năng sâu thẳm như địa ngục, thứ mà cái lưỡi yếu ớt của con người

Chẳng bao giờ dám thốt lên trong sự thật nguyên thủy của chúng

Bởi vì bị gọi là sâu thẳm như địa ngục (đó là một sai lầm cổ xưa

Khi đặt địa ngục ở tận sâu trong lòng đất),

Thì ông lại phớt lờ chúng—vì không có sẵn

Hệ thống thuật ngữ và triết học dành cho chúng:

Ông nói những điều thật sự, nhưng lại gọi chúng bằng những cái tên sai lầm.

“Nói chung,” ông nghĩ ngợi, “mình tự biện minh cho bản thân

Trên mọi phương diện mà những kẻ bắt bẻ kiểu này

Chống đối cuộc đời tôi: hắn ta thử một miếng đòn,

Tôi áp sát, hắn bị hạ gục, thế là quá đủ cho hắn.

Hắn đã ngã xuống đất: nếu mặt đất mà tôi đặt chân lên

Có sụp đổ, thì vẫn còn một lớp nền vững chãi hơn nữa

Nằm bên dưới nó, nơi cả hai chúng ta có thể chìm xuống và chạm tới.

Mặt đất của hắn nằm đè lên của tôi và sụp đổ trước:

Thế nên, cứ để hắn ngồi lại với tôi trong nhiều năm dài này đi!”

Hắn chẳng ngồi nổi năm phút. Chỉ đúng một tuần lễ

Đã là quá đủ cho sự sùng bực khỏe mạnh bất chợt của hắn.

Có cái gì đó đã đánh trúng hắn trong bài “Những kẻ lên đường”

Theo một hướng hoàn toàn khác với mục đích ban đầu của Blougram:

Và thay vì mua sắm nội thất khoang tàu

Hắn lại đi mua những dụng cụ của người đi khai hoang (đủ cho ba người)

Và khởi hành đi Úc—ở đó, tôi hy vọng rằng

Đến giờ phút này hắn đã thử nghiệm chiếc cày đầu tiên của mình,

Và nghiền ngẫm chương sách cuối cùng của Phúc âm Thánh Gio-an.