Ngươi có thấy chiếc nhẫn này chăng?

Đó là tác phẩm của thành Rome, được chế tác để phỏng theo

(Bằng tài nghệ bắt chước của Castellani)

Những vòng xuyến Etruria được tìm thấy vào một buổi sáng đẹp trời,

Sau trận mưa tháng Tư; được tìm thấy hãy còn tươi nguyên

Như những đốm lửa giữa lớp rễ cây vả mọc trên sườn dốc đất đào lên

Che phủ những ngôi mộ cổ ở Chiusi: mềm mại đấy, ngươi thấy không,

Mà lại sắc sảo như nét khắc ngọc. Có một thủ pháp,

(Các thợ thủ công dạy ta thế) một mẹo mực đã được chuẩn y

Và chỉ một mà thôi, mới hợp với những mảnh vàng ròng thế này—

Thứ vàng ròng rỉ ra từ lòng mỏ,

Tinh tuyết như giọt lệ màu nâu sẫm hình bầu dục treo lủng lẳng

Ở mép tổ ong khi những chiếc tổ chín muộn tràn trề,

Mới chịu được răng giũa và nhát búa:

Vì búa tất phải nới rộng vòng kim hoàn,

Và giũa phải chạm trổ hoa huệ thật tinh vi,

Trước khi chất liệu ấy trở thành một chiếc nhẫn đúng nghĩa để đeo.

Thủ pháp đó là, người thợ kim hoàn nấu chảy sáp

Cùng với mật ong, có thể nói thế; hắn pha trộn vàng

Với hợp kim của vàng, rồi pha chế cả hai cho đúng độ,

Tạo thành một khối dễ uốn nắn, rồi mới bắt tay làm việc:

Nhưng khi công việc đã hoàn thành, khi vật ấy đã thành chiếc nhẫn,

Ồ, có sự phục hồi nguyên chất rồi! Chỉ cần phun một luồng

Axit lửa thích hợp lên bề mặt của nó,

Và thế là phần hợp kim tách ra bay biến đi trong làn khói;

Trong khi đó, giờ đây đã tự thân hoàn thiện, hình hài vẫn còn nguyên,

Đường cong kiêu dũng, vẻ đẹp kiều diễm hình hoa huệ,

Vàng vẫn là vàng như thuở nào, hiện tại, và mãi mãi về sau:

Bản chất nguyên sơ với nghệ thuật đắp đổi thêm vào—

Không mất đi một cara nào, và ngươi đã thu được một chiếc nhẫn.

Thì sao nào? Đó là một hình tượng, một biểu tượng, hãy nói thế;

Là dấu hiệu của một vật: giờ thì nói đến vật được biểu thị.

Ngươi có thấy Cuốn sách cũ màu vàng vuông vức này không, ta tung

Nó lên không trung, rồi bắt lấy lại, và xoay tít nó đi

Bằng phần bìa da vellum nhàu nát,—sự thật thô mụn nguyên chất

Được chắt lọc từ cuộc đời con người khi trái tim đập rộn,

Và bộ óc, dạt dào huyết khí, đã điểm nhịp từ hai thế kỷ trước?

Chính các người hãy xem xét nó đi! Ta đã tìm thấy cuốn sách này,

Mua nó với giá một đồng lira, tính ra tiền Anh đúng tám xu,

(Hãy đánh dấu sự định mệnh ấy!) khi một Bàn tay,

Luôn ở trên vai ta, đã đẩy ta một cú,

Vào một ngày hãy còn gay gắt giữa muôn ngày đã lặng yên,

Băng qua một Quảng trường ở Florence, đông nghịt những lều quán,

Ầm ì và rực rỡ, giữa lúc ngọ thời và giờ chợ búa,

Hướng về phía bệ đá của Baccio,—ừ, gờ chân móng

Của chiếc bệ nơi Giovanni thuộc Dải băng Đen đang ngồi và uy hiếp

Với cây giáo dựng đứng,

Giữa cung điện và nhà thờ,—cung điện Riccardi nơi dòng họ hắn

Đã sống, và nhà thờ San Lorenzo nơi họ yên nghỉ.

Cuốn sách này,—chính xác là trên bậc thềm cung điện đó

Vốn xưa dành cho lũ vô lại la cà của nhà Medici,

Nay dùng cho những kẻ bán hàng rong bày biện hàng hóa,—

Giữa đống đồ phế thải vụn vặt, những khung tranh

Trắng lóa qua lớp thếp vàng đã mòn, những chân đèn treo tường sứt mẻ,

Những chiếc đầu thiên thần bằng đồng từng là núm gắn trên rương hòm

(Được chạm mó khi các quý bà cổ kính chọn lựa hàng gấm vóc),

Những bức tranh phấn màu hiện đại, những bài nghiên cứu về khỏa thân,

Những mẫu đá, thạch anh đen, đá dăm kết, đá porphyr

Được đánh bóng và thô nhám, đủ loại tượng bán thân kỳ lạ

Bằng đất nung (đã vỡ, tạ ơn Phượng hoàng bảo hộ!)

Một mảnh thảm tơi tả, thứ vải vóc từng mang hoài bão kiêu hãnh

Khi sắc đỏ và sắc xanh thực sự là đỏ và xanh,

Nay được đem ra làm thảm chùi chân để giữ cho bàn chân trần

Khỏi bị cóng khi bước lên giường; rồi thì

Một chồng bản khắc in màu nâu, mỗi tấm giá hai đồng crazie,

Được chặn lại bởi một vỏ ốc xà cừ ở trên cùng để khỏi bay phấp phới

—Gieo rắc khắp Quảng trường các tác phẩm của cùng một

Bậc thầy, người họa sĩ xứ Siena đầy trí tưởng tượng

Tài danh trong các phông nền phong cảnh—(tên tuổi ông

Chẳng ai trong các người biết đến, mà ông cũng chẳng vì thế mà kém phần danh tiếng):

Từ những thứ này... Ồ, với một bức tranh của Leonardo có giá rẻ bèo

Nếu nó đúng là bức tranh được hứa hẹn, bức Gioconde

Mà một bản sao của nó đang làm thỏa lòng viện Louvre!—từ những thứ này

Ta đã nhặt được cuốn sách này. Năm cuốn sách tương tự đứng kèm

Bên trái và bên phải nó như muốn mời gọi thêm—

Một cuốn Spicilegium quăn mép, câu chuyện buồn thảm

Về Người phụ nữ lẳng lơ chốn Hoa viên, do Alexandre Dumas con viết,

Bộ sách Horace đã bị bình dân hóa dùng cho các trường học,

Cuộc đời, Cái chết, và Những phép lạ của Vị thánh Nào đó,

Vị thánh Khác nào đó, cùng những phép lạ, cái chết và cuộc đời của vị ấy,—

Với cuốn sách này, chỉ một cái nhìn vào phần gáy có chữ

Và "Sạp hàng!" ta liền kêu lên: một đồng lira đã biến nó thành của ta.

Đây rồi, cuốn sách ta tung lên rồi bắt lại đây;

Khổ sách tứ khai nhỏ, nửa in, nửa viết tay:

Một cuốn sách về hình thức nhưng thực chất là sự thật thô mụn nguyên chất

Được chắt lọc từ cuộc đời con người khi trái tim đập rộn,

Và bộ óc, dạt dào huyết khí, đã điểm nhịp từ hai thế kỷ trước.

Trả lại nó cho ta mau! Vật này có khả năng hồi sức

Chỉ bằng cách chạm vào và nhìn ngắm.

Vào ngày đáng nhớ ấy,

(Tháng Sáu là tháng đó, quảng trường mang tên Lorenzo),

Ta hơi cúi người xuống và xem xét món quà quý giá của mình

Bên hàng rào thấp quanh nguồn đài phun nước

Ngay sát bức tượng, nơi có bậc thềm đi xuống:

Trong khi tiếng leng keng của những chiếc thùng đồng vang lên, khi những cô gái

Cổ chân to cúi xuống rồi đứng lên, múc đầy nước và nhường chỗ

Cho những người đi chợ đang hân hoan đặt giỏ xuống,

Nhúng một chiếc lá dưa to còn đọng nước,

Và vẫy vẫy để làm tươi lại những rau cỏ đã héo úa của họ. Và ta tiếp tục đọc,

Dù con đường của ta trở nên hiểm trở

Giữa những đống đồ làm bằng rơm rạ bày la liệt, những chồng mũ tết

Chẳng mấy chốc sẽ phấp phới bay, mỗi chiếc che khuất hai con mắt đen

Và mái tóc bồng bềnh kiểu Toscana, trong những ngày lễ hội lớn:

Xuyên qua những dụng cụ lò sưởi, những bầy kẹp gắp, những chiếc xẻng xếp thành bó,

Những khung giường bằng xương sắt, những ngăn tủ quần áo mở toang,

Những hàng đèn bằng đồng cao mảnh mai với những thứ dây nhợ lủng lẳng,—

Và tệ hơn nữa, những quần áo cũ đang phơi cho thơm dưới ánh mặt trời:

Chẳng thứ nào trong số đó làm ta rời mắt khỏi báu vật của mình.

Ta vẫn đọc tiếp, từ trang tựa viết tay

Cho đến mục lục viết tay, tiếp tục đi qua từng con phố,

Đến cung điện Strozzi, đến cây Cột, đến cây Cầu;

Cho đến khi, vào lúc ta đứng trước ngôi nhà của mình

Ở Casa Guidi gần Nhà thờ Felice,

Dưới khung cửa nơi bóng tối bắt đầu

Bằng phiến đá đầu tiên của bậc cầu thang lạnh ngắt,

Ta đã nắm trọn nội dung, biết rõ toàn bộ sự thật

Được thu gom lại, đóng thành cuốn sách này,

Ba phần năm là bản in, phần còn lại là bản chép tay bổ sung.

"Romana Homicidiorum"—thôi nào,

Dịch ra cho hay hơn đi—"Vụ án mạng tại Rome:

Toàn bộ hồ sơ vụ án hình sự

Về Guido Franceschini, nhà quý tộc,

Cùng bốn tên sát nhân được hắn thuê mướn,

Cả năm tên đều bị xét xử, kết tội và đem đi xử tử

Bằng cách chặt đầu hoặc treo cổ tùy theo thân phận,

Tại Rome vào ngày Hai mươi hai tháng Hai,

Tính từ năm cứu rỗi của chúng ta Một nghìn Sáu trăm Chín mươi Tám:

Trong đó có tranh cãi xem liệu các ông chồng, và vào lúc nào,

Có thể giết những người vợ ngoại tình mà vẫn thoát khỏi

Hình phạt thông thường."

Từng chữ từng từ,

Trang tựa ghi là thế: án mạng, hoặc là

Sự trừng phạt hợp pháp đối với tội danh kia,

Mà người ta lầm tưởng là án mạng,—chỉ thế thôi

Và chẳng gì hơn, bằng một thứ tiếng Latinh đủ hiểm hóc

Khi luật pháp tung ra những lời hùng biện của mình,

Nhưng lại đan xen những nét tiếng Ý

Khi lời khai hạ xuống thứ tiếng mẹ đẻ,—

Đó là nội dung của cuốn sách cũ vuông vức màu vàng này.

Giờ đây, hệt như thỏi vàng ròng trước khi chiếc nhẫn được rèn,

Vẫn nằm đó (xin các vị hãy ghi nhớ kỹ hình ảnh ấy!),

Cũng vậy, trong cuốn sách này ẩn chứa hoàn toàn sự thật,

Sự thật không chút hoang đường, chính là các tài liệu xác thực,

Những bản biện hộ pháp lý sơ khởi bênh vực và chống lại

Năm kẻ nói trên; toàn bộ tình tiết thực tế được tổng kết

Được đưa ra làm bằng chứng cho cả hai phía,

Được công bố và in ấn, theo đúng tập quán,

Tại Rome, bằng kiểu chữ của Tòa Âm mưu Tông tòa,

Và cứ thế được trình lên ánh mắt của Tòa án

Do Đức ông chưởng ấn

Đêm tòa hình sự Rome chủ tọa,—về mọi ý nghĩa

Thì phiên tòa lúc bấy giờ cũng như bây giờ

Nằm trọn trong cuốn sách này chứ không ở đâu khác;

Bởi vì, thực ra chẳng có cái gọi là vành móng ngựa xét xử nào,

Chẳng có việc đưa bên buộc tội và bên bị cáo ra

Và bất cứ ai xét xử cả hai bên, mặt đối mặt

Trước một tòa án nào đó, theo cách chúng ta hình dung về các tòa án.

Có một Phòng Công lý; điều đó đến sau cùng:

Bởi vì Công lý có một căn phòng bên cạnh phòng lớn

Nơi bà thu thập lời khai trước, tổng kết lại,

Rồi mới sai cả bên buộc tội lẫn bên bị cáo,

Dưới thân phận luật sư của mỗi bên,

Đến để cân nhắc giá trị của nó, từ đó sắp xếp, bày trận

Cuộc đấu. Chính cái gọi là Viện Công khố đã khởi xướng,

Biện hộ (và vì hắn chỉ nói qua bản in

Nên tiếng nói in ấn của hắn vẫn sống mãi như xưa)

Công tố viên nhà nước tuyên bố—"Tội ác đã rõ mười mươi;

Với năm... điều mà chúng ta gọi là những tính chất tồi tệ,

Tệ hơn, tệ nhất, và còn tệ hơn thế nữa, tệ hơn mãi;

Lớp lớp đỉnh đầu đội vương miện của loài yêu tinh rắn rết,

Đến nỗi phải cướp cả bảo vật địa ngục để làm giàu thêm

Cho Bá tước Guido Franceschini: hãy trừng phạt hắn!"

Tờ trình cứ thế được đặt trước tòa

Ở giai đoạn tiếp theo, (hoàn toàn không có chuyện ồn ào nào cả),

Để nghiên cứu một cách thong thả. Đúng thời hạn, lời đáp tương tự

Lại vang lên từ cái gọi là Người bảo vệ Người nghèo,

Cơ quan ngôn luận chính thức của năm kẻ bị cáo

Vốn quá nghèo để thuê mướn một luật sư giỏi hơn,—vận may của Guido

Hay vận may của đồng bọn hắn,—ta khó mà biết được,—

Đó là một sự bùng nổ như thể kinh ngạc trước thế giới,

Một cơn thịnh nộ của sự vô tội bị tổn thương,

Một niềm đam mê của sự ngây thơ bị phản bội:

"Trừng phạt Bá tước Guido ư? Vì tội danh nào, vì dăm ba cái bóng dáng

Của một tội danh nào, xin hãy cho chúng tôi biết trước đã!

Hãy thưởng cho hắn thì đúng hơn! Xin hãy công nhận rằng,

Trong hành động đã qua, là một phán quyết công minh được thực thi!

Đầy lương tâm và đầy dũng khí,—đó là Bá tước của chúng ta

Được khắc họa chỉ trong một từ; và kỳ lạ hơn nữa,

Hắn còn có những kẻ đồng hành trong đặc quyền ấy,

Đã tìm được bốn người bạn dũng cảm và có lương tâm:

Hãy tha bổng, hãy ca ngợi cả năm người, như những trụ cột của luật pháp,

Những người gìn giữ xã hội!—có lẽ

Hơi vội vàng một chút khi dùng tay

Để giữ lấy chiếc hòm thánh đang chao đảo, nếu không nó đã đổ sập rồi;

Nhưng đó là một lỗi lầm lừng lẫy mà chúng ta nhắm mắt làm ngơ,

Ước gì sự chuẩn xác lạnh lùng của các ngài cũng lấp lánh được như thế!"

Cứ thế tập tài liệu thứ hai nối tiếp tập tài liệu thứ nhất,

Cứ thế hai bên cùng tham chiến—không, phải là bốn bên,

Khi mỗi luật sư đều có thêm một người phụ tá. "Quả thật, hắn đã giết

—Có thể nói thế—theo một cách nào đó—vợ mình,

Nhưng là đáng khen, vì sự việc đã diễn ra như vậy!" một người lên tiếng:

Lập tức, thêm nhiều nhân chứng và vụ án lại bị hoãn lại.

“Sự việc không diễn ra như vậy, vì hắn đã thực hiện hành động đó theo cách này,

Và qua đó chứng minh bản thân là kẻ tột cùng của bọn sát nhân

Và là một quái thai tội ác,

Cũng như người phụ nữ bị hắn tàn sát là một vị thánh,

Là một vị tử đạo và là một phép lạ!” người kia đáp trả tương xứng:

Một lần nữa, thêm nhân chứng, và vụ án lại bị hoãn.

“Một phép lạ, vâng—phép lạ của sự dâm ô và trơ trẽn;

Hãy nghe những lý lẽ mới của tôi đây!” người thứ nhất xen vào:

“—Kết hợp với vô số lý lẽ của tôi nữa!” người đồng cấp tiếp lời.

“Ngoài ra, còn có các tiền lệ, các bậc uy quyền!”

Từ cả hai phía cất lên một tiếng kêu kèm theo tiếng vang vọng!y

Đó chẳng khác nào quả bom lửa buộc vào đuôi mỗi con cáo

Được thả ra giữa đồng ngô: chẳng mấy chốc lửa bén lan tràn,

Khi từ bốn phương trời đổ xô về đây và chất chồng lên nhau,

Mọi án lệ và tiền lệ về việc xử tử những người vợ,

Hoặc cho phép vợ được sống, dù trông có vẻ tội lỗi thế nào đi nữa.

Nào, về vấn đề này, Solon và người Athens đã lập pháp ra sao?

Hãy trích dẫn bộ luật của Romulus và thành Rome! Hãy để Justinian lên tiếng!

Và cả Baldo, Bartolo thời hiện đại cũng chớ có câm miệng!

Tiếng nói của thành Rome thật hùng hồn và phong phú;

Bộ luật Cornelia de Sicariis vội vã chạy đến trợ giúp

Bộ luật Pompeia de Parricidiis; bộ luật Julia về

Thứ-gì-đó chen lấn với Luật này-với-luật-khác;

Vua Solomon chuẩn y cho Sứ đồ Paul:

Quyết định khéo léo đó của Dolabella, nhỉ?

Ví dụ đầy sức nặng đó của Theodoric, ồ!

Cho đến ví dụ chọn lọc mà Aelian đã nêu ra

(Một dẫn chứng mà tôi thấy được nhấn mạnh rất nhiều)

Về con voi, dẫu chỉ là loài thú vật vô tri,

Nhưng lại hiểu và trừng phạt tại chỗ

Người vợ hư hỏng và kẻ bạn bè phản trùm của chủ nhân nó;

Một câu chuyện có thật từng làm xiêu lòng bao đứa trẻ,

Huống chi lại càng phơi phới được tòa án chúng ta sủng ái!

Những trang giấy chứng minh theo hướng này, rồi lại hướng kia,

Và thế là—một lần nữa vụ án lại bị hoãn.

Cứ thế chúng cãi cọ, tranh chấp, đôi co suốt một tháng trời,

—Chỉ trên giấy tờ, toàn bộ là những bản biện hộ được in ra,

Và chưa từng có, ngoại trừ trong tâm trí con người,

Nhiều tiếng ồn do lời nói miệng nào lớn hơn tiếng các ngươi nghe lúc này đây—

Cho đến khi tòa án cắt đứt mọi thứ bằng phán quyết: "Vụ án đã được xét xử.

Hãy nhận lấy bản án của chúng ta! Hãy ngợi khen Chúa! Chúng ta tuyên bố

Bá tước Guido là kẻ độc ác và đáng nguyền rủa:

Người vợ Pompilia của hắn, trong ý nghĩ, lời nói và việc làm,

Vốn hoàn toàn trong trắng, hắn đã sát hại cô vì lý do đó;

Còn về bốn tên đã giúp đỡ Một tên, cả năm tên—

Chà, hãy để kẻ chủ mưu và lũ tay sai cùng chia sẻ

Tội lỗi và phần thưởng của tội lỗi, chính là cái chết mà chúng đáng phải nhận!"

Ngươi tưởng phiên tòa đã kết thúc như thế ư?

"Các ngươi kết tội hắn, các ngươi tuyên án tử hình cho hắn?

À, nếu như Guido không phải là một giáo sĩ quá mức cần thiết,

Một giáo sĩ còn dư dả chán!"—đây là viên đạn được giữ lại trong nòng;

Ta biết điều này từ những bức thư bắt đầu

Ngay ở chỗ phần bản in kết thúc,—hãy nhìn nét mực và bút tích

Của người luật sư, kẻ luôn sẵn sàng xoay xở trong lúc ngặt nghèo!—

“Thân chủ của tôi kiêu hãnh với đặc quyền của giáo sĩ,

Đã thọ nhận các chức thánh nhỏ không ít lần,

Vẫn còn lưu giữ đủ dấu thánh dầu trên đỉnh đầu

Để vô hiệu hóa một vết máu: là một tư tế,

Thuộc bậc tấn phong thứ nhất, phó tế phụ,

Là linh mục, nhờ đó hắn lách thoát khỏi

Quyền lực của các ngài, quyền lực thế tục, chui ẩn vào trong tà áo

Của Mẹ Giáo hội: chúng ta kháng án lên người

Thông qua Đức Giáo hoàng, thủ hiến của Giáo hội!"

Một lời biện hộ đầy hiểm nguy,

Được đưa ra với hiệu quả thấy rõ, có vẻ là vậy;

“Bởi vì ngay lập tức,”—vị diễn giả nhiệt thành tiếp lời,

Khi làm quen với các sự kiện qua một người bạn,—

“Ngay khi từ ‘địa vị giáo sĩ’ được thốt lên,

Các thủ tục liền dừng lại và những luồng khí dễ thở hơn

Được hít lấy bởi toàn bộ thành Rome đầy cân nhắc và trách nhiệm.”

Giới thượng lưu dĩ nhiên đóng trọn vai trò lịch thiệp của mình;

Đứng về phía người chồng, kẻ cũng mang dòng dõi quý tộc;

Hoặc, nói cho đúng chuyện, một kẻ cục mịch cũng sẽ đứng về phía

Sự nhạy cảm quá mức tinh tế đó,

Và danh dự vốn vô cùng mỏng manh,

Bị chạm nọc đến tận xương tủy, buộc phải tự vùng lên đòi lại công lý bằng mọi giá

Bất chấp mọi rủi ro, chứ không ngồi ì một chỗ mà rên rỉ đòi luật pháp

Như một kẻ Do Thái, khi bị dồn vào chân tường,

Đang lúp xúp chạy nhanh qua khu Ghetto. Không những thế, có vẻ như

Ngay cả Sứ thần của Hoàng đế cũng có lời

Muốn nói về chủ đề này; không thể dửng dưng nhìn thấy

Sự văn minh trên toàn cõi Thiên Chúa giáo bị đe dọa

Bởi những biện pháp quá khắc nghiệt giáng xuống nhà vô địch của nó ở đây.

Cuối cùng, điều làm cho mọi chuyện đều an toàn, là Đức Giáo hoàng rất nhân từ,

Từ thuở thanh xuân đã vốn không đành lòng tước đoạt mạng sống ai,

Nếu sự khoan hồng có thể vừa công minh lại vừa tỏ ra ơn huệ;

Huống chi ở tuổi xế chiều, ngài lại càng khó lòng

Tước đi một mạng sống mà dư luận chung đều khẩn cầu tha thứ.

Rõ ràng là Guido vẫn có thể thoát tội.

Nhưng lời hứa hẹn của con người, ồ, sao mà kém phần rực rỡ làm sao!

Sao mà những đống hy vọng ta dựng xây lại sụp đổ tơi bời đến thế!

Lịch sử đã chứng minh điều đó ra sao... thôi nào, hãy đọc Herodotus đi!

Bỗng nhiên chồm dậy khỏi giấc ngủ gà gật, như thể

Một giấc ngủ cẩu mi với một con mắt nhắm, một con mắt mở,

Chính Đức Giáo hoàng lớn tiếng lên—tên ngài là Innocent

Và bản chất cũng y như thế, ngài đã tám mươi sáu tuổi,

Antonio Pignatelli người Naples, vị Giáo hoàng

Đã đặt chân qua nhiều vùng đất, từng trải nhiều sự đời,

Thấu thị biết bao trái tim, bắt đầu từ trái tim của chính mình,

Và giờ đây đã sẵn sàng tiến về với Chúa,—

Chính ngài là người đầu tiên ra lệnh hãy để yên cho những linh hồn ấy,

Những người Jansenist, bị gọi chệch tên là Molinists,

(

Chống lại họ, tiếng kêu vang lên như một giai điệu cũ rích,

Gãi ngứa đôi tai người đời—một giáo phái nổi lên trong khoảnh khắc mười lăm phút

Bất chấp thế gian vốn dĩ phàm phu, thích nhai nghiến

Dù chỉ là một cọng rơm giữa lúc làm việc và giờ huýt sáo chơi không,

Nếm trải chút lời mắng mỏ, cắn xé thỏa thích,

Dù là nhánh kinh giới hay tép tỏi,

Bất cứ thứ gì nó có thể đùa cợt, tàn phá, rồi nhổ phắt đi),

"Hãy để mặc họ," ngài ra lệnh, "những tín đồ phái Molinist đó!

Biết đâu họ có thứ ánh sáng khác với chúng ta,

Bằng không tại sao cả thế giới lại căm ghét họ đến thế?"

Ngài cũng lột bỏ cái mảnh giẻ tai tiếng cuối cùng ấy

Về nạn gia đình trị; và quan tâm đến người nghèo đến mức

Mọi người vui vẻ truyền tai nhau rằng: "Hỡi những kẻ què quặt, điếc lòa,

Những kẻ ăn trên ngồi trốc, hãy để lại cho chính người chủ nhà

Việc lượm lặt những mảnh vụn từ bữa tiệc của ngài,

Đó mới chính là những người cháu của Đức Giáo hoàng Innocent!

Bữa ăn của chính ngài chỉ tốn có năm đồng carline một ngày,

Đúng mức trợ cấp cho một linh mục nghèo, vì ngài chẳng đòi hỏi gì hơn."

—Ngài cất tiếng kêu lên bất chợt, vị Giáo hoàng già kính yêu vĩ đại này,

Khi họ kháng án lên ngài như là phán quyết tối cao,

“Ta đã nắm thấu toàn bộ sự việc. Ta chẳng mảy may nghi ngờ.

Dù cho Guido có là linh mục từ đầu đến chân,

Thay vì chỉ là một phần linh mục như lời cáo buộc,

Và hơn thế nữa, giả sử từ chỏm đầu cạo tróc tóc

Cho đến bàn chân mang dép của hắn, hắn là con trai của ta và của Chúa,

Thay vì chỉ chạm vào đầu ngón tay ta

Như các ngươi quả quyết, và cứ bám riết lấy ta

Chỉ để bôi bẩn một vết máu lên tà áo của ta,—

Ta và Chúa cũng sẽ từ bỏ mọi quyền can thiệp vào hắn.

Ta há chẳng phải là Giáo hoàng, và chẳng mấy chốc sẽ lìa đời,

Đang bận rộn suy tính cách để dâng lên bản phúc trình của mình sao,

Và há ta phải đợi thêm một ngày rồi mới quyết định

Nên hay không nên thực thi công lý ở nơi này?

Hãy chặt đầu hắn vào giờ này ngày mai,

Treo cổ bốn tên đồng bọn của hắn, mỗi bên hai tên,

Và chấm dứt thêm một vụ việc nữa!"

Nói là làm—

Đúng hơn là viết như vậy, vì Đức Giáo hoàng già đã ra lệnh thế,

Ta tìm thấy, bằng chính nét chữ riêng của ngài,

Nét chữ chẳng hề run rẩy chút nào của ngài vào tối thứ Sáu;

Và ngày hôm sau, ngày Hai mươi hai tháng Hai,

Tính từ năm cứu rỗi của chúng ta Một nghìn Sáu trăm Chín mươi Tám,

—Không phải ở pháp trường chuyên chặt đầu và treo cổ

Dưới chân cầu sát lâu đài Angelo,

Nơi phong cảnh đã quá quen thuộc đến nhàm chán,

(

Hơn nữa vị trí ấy lại không nằm trên trục đường chính của Rome,

Rome cao quý, Rome của tầng lớp quý tộc như Guido)

Mà là ở góc phía mới mẻ và vui tươi hơn của thành phố,—

Nơi dạo chơi cưỡi ngựa diễu hành

Bên cạnh cổng thành và đối diện với nhà thờ

Dưới những khu vườn Pincian xanh ngắt màu xuân,

Dưới chiếc đài kỷ niệm giữa các đài phun nước ở Quảng trường,

Chính tại nơi đó, Guido và đồng bọn đã gặp phải định mệnh của mình,

Với toàn thể dân Rome làm chứng, và—người viết sử cho ta biết thêm—

Sự phản kháng ngập tràn nỗi buồn thương khắp chốn,

Bởi vì Guido đã nhận được sự đồng cảm của toàn thể dân Rome.

Đó là toàn bộ nội dung cuốn sách; cho đến đây hãy nhận lấy sự thật,

Thứ vàng ròng chưa qua pha chế, sự thật không chút gọt giũa,

Chính là thứ kim loại thô trước khi chiếc nhẫn được đúc thành!

Và điều gì đã xuất hiện từ đó cho đến nay? Ai là kẻ gìn giữ

Ký ức về Guido này, và người vợ Pompilia của hắn,

Hơn là cái tên Ademollo, người thợ khắc những bản in giá hai đồng crazie kia,

Được một viên đá chặn lại để khỏi bay lả tả khắp Quảng trường

Cùng với những phông nền phong cảnh? Phải chăng sự thật này có sức mạnh?

Đủ sức tự đứng vững trên đôi chân của mình như lẽ ra sự thật phải thế,

Tự thân đầy đủ, tự lực cánh sinh? Chà, nếu quả thực là vậy—

Kìa có một đống lửa, cuốn sách của ta sẽ ném thẳng vào đó,

Xem có kẻ nào dám ngăn cản ta, và sự mất mát ấy thì đáng là bao?

Các ngươi đã biết sẵn câu chuyện: ta có lẽ nên đặt câu hỏi,

Hơn là nghĩ đến việc kể cho các ngươi nghe thêm về nó,—

Không chỉ hỏi các ngươi rằng hắn và nàng là ai,

Chồng và vợ, là những con người mang bản chất thế nào,

Mà còn hỏi các ngươi nghĩ gì về người này kẻ nọ

Trong số những nhân vật chưa được nêu tên trong vở kịch.

Vị Kinh sĩ trẻ tuổi, thẳng thắn, bảnh bao và lịch thiệp kia,

Vị giáo sĩ được tuyên bố là người tình của người vợ,

Kẻ mà không mảy may nghi ngờ gì chính là kẻ đã cùng cô trốn chạy,

Gây ra thảm kịch bằng mọi giá,

Giuseppe Caponsacchi;—hành trình kỳ lạ của hắn

Trong vụ việc này, là đúng hay sai, hay vừa đúng vừa sai?

Rồi hai ông bà già, bị sát hại cùng người vợ

Bởi người chồng như những kẻ đồng lõa trong tội ác,

Bộ đôi Comparini ấy, Pietro và vợ của ông ta,—

Các ngươi nói sao về việc đó là đúng hay sai,

Khi, theo một cái tên quen thuộc được thì thầm qua khe cửa

Của một căn biệt thự hẻo lánh trong đêm Giáng sinh,

Cánh cửa mở ra để những trái tim hân hoan bên trong

Có thể chào đón hệt như một vị thiên sứ ghé thăm

Đến nhân danh Chúa để gõ cửa bước vào, cùng dùng bữa tối

Và làm thỏa lòng những người thân yêu mà ngài cứu rỗi;

Để rồi thay vào đó lại chào đón bọn quỷ sứ và cái chết của chính mình?

Ta đã giữ im lặng về tình tiết đó

Dù hai ông bà vốn được xem là họ hàng gần gũi

Của vợ chồng họ, theo một số lời kể

Thì chính là cha mẹ ruột của Pompilia: các ngươi là người rõ nhất.

Và cả đứa trẻ sơ sinh là niềm vui lớn lao đó nữa,

Cậu bé Gaetano, đứa con trai hai tuần tuổi của người vợ,

Đứa con đầu lòng của người chồng, con trai và là người thừa kế của hắn,

Kẻ mà sự ra đời và sự hiện diện của nó đã biến đêm thành ngày—

Tại sao người cha lại nhẫn tâm giết người mẹ như thế

Chỉ vì cô đã sinh ra con trai hắn và cứu rỗi chính bản thân hắn?

Chà, hỡi Công chúng Anh quốc, những kẻ vốn chẳng ưa gì ta

(Chúa thương xót các ngươi!) và cứ chực chờ cười cợt

Trước câu hỏi hóc búa này, cứ cười đi! Ta sẽ cười trước.

Sự thật thế nào cũng phải chiến thắng, tục ngữ đã thề thế; và sự thật

—Nó đây rồi, trọn vẹn trong cuốn sách từ đầu đến cuối,

Y như khi ban đầu nó nằm trong tâm trí và trái tim của dân Rome

Từ sang hèn, chẳng bao giờ lụi tàn hay phai nhạt

Hay bị lãng quên. Thế nhưng, chỉ một thời gian ngắn,

Sự trôi qua của chừng một thế kỷ hay đại loại thế,

Ba lần năm thập kỷ, và thế là thời gian đã đóng thuế xong,

Sự lãng quên đã thu hoạch xong xuôi và quay về nhà,

Và mọi thứ lại phẳng lì như thể vừa được lưỡi hái san qua.

Thay vì bắt đầu với dân chúng London các ngươi,

Ta mang cuốn sách đến Rome trước, thử nghiệm sức mạnh của sự thật

Lên những con người dễ bề tiếp thu. "Các vị từng nghe qua những cái tên ấy chưa?

Liệu truyền thuyết nào còn lưu giữ những sự thật đó không?

Các tòa án của các vị vẫn đứng đó, các hồ sơ của các vị xếp hàng lườm nguýt:

Sẽ thế nào nếu ta lang thang và lục lọi?" "—Chà, anh sẽ chỉ hoài công vô ích

Và cuối cùng vẫn ngu ngơ y như lúc bắt đầu thôi!"

Mọi người khúc khích cười: "Những cái tên và sự thật cổ lỗ sĩ thế này

Còn mới mẻ chán so với tin tức châu Âu mà chúng ta tìm thấy

Trong tờ Diario hôm nay. Hồ sơ á, anh bảo sao?

Chà, người Pháp đã đốt sạch chúng rồi, người Pháp còn làm gì khác nữa?

Cái giống dân chuyên cướp bóc và giật sập ấy! Và chắc chắn nó chống lại

Giáo hội rồi,—lại thêm một cú châm chọc nữa

Vào quyền lực thế tục, Vụ án của anh ấy hả?"

"—Lần này thì hoàn toàn ngược lại," ta khiêm tốn trình bày;

“Nó hoàn toàn ủng hộ Giáo hội và chống lại thế gian,

Xác thịt và ma quỷ, lần này thì nó đứng về phía chính nghĩa.”

"—Càng hiếm hoi và càng may mắn hơn! Dù sao đi nữa,

Hãy bằng lòng với báu vật sách vở của anh đi,

Và bỏ qua những gì còn thiếu! Hãy nghe lời khuyên của một người bạn!

Đó không phải là phong tục của xứ này. Hãy sửa đổi

Hành vi đi và chúng tôi có thể châm chước một chút:

Hãy đến để được Manning thu nhận và tái tạo

Bởi Newman và, biết đâu, được khôn ngoan hóa thêm lần nữa

Bởi Wiseman, rồi chúng ta sẽ tính tiếp, hoặc không thì thôi!

Dù sao cũng cảm ơn câu chuyện dài dòng và mạnh mẽ của anh,

Một mẩu chuyện kể khá thú vị,

Thiết nghĩ không nên để nó rơi rụng mất

Khỏi những biên niên sử kỳ thú hơn về giống loài chúng ta.

Anh kể câu chuyện này theo kiểu ngẫu hứng bây giờ chứ?

Kể thẳng ra từ cuốn sách? Hay chỉ thỉnh thoảng ở chỗ này chỗ khác

(Trong lúc anh tung tẩy nhảy nhót qua những đoạn phóng khoáng bao quát)

Dựa vào một gợi ý nào đó? Hay thực ra có cuốn sách nào đâu,

Và anh chỉ đang chơi trò thơ ca, bịp bợm,

Và thốt ra những lời nói dối trắng trợn có vẻ như thật?"

Vừa có vừa không!

Lấy từ cuốn sách, phải; từ đó từng chút một ta đã đào bới

Thỏi vàng sự thật, vào ngày đáng nhớ ấy,

Đem thử vàng và biết rằng món lợi góp nhặt của mình chính là vàng,—

Phải; nhưng còn từ một thứ gì đó vượt trội hơn thế nữa,

Một phần của riêng ta, khi hòa lẫn vào khối vật chất ấy,

Đã giúp nó chịu được nhát búa và vững vàng trước lưỡi giũa.

Sức tưởng tượng kết hợp cùng sự thật chính là một sự thật nhân lên gấp bội;

Đó là, trí tưởng tượng đã thổi hồn vào, xuyên thấu,

Xâu chuỗi và qua đó giữ chặt những sự thật vốn dĩ rời rạc,

Hệt như cây giáo phóng xuyên qua hết vòng này đến vòng khác

Và kết nối những thứ lỏng lẻo lại, thành một thanh đòn liền mạch không đứt quãng.

Ta đã dung hợp linh hồn đang sống của mình với thứ vật liệu vô tri ấy,

Trước khi thử tay nghề thợ rèn, vào đêm hôm đó

Sau ngày mà—khi sự thật đã được nắm bắt và thu phục—

Cuốn sách đã được gấp lại, hoàn tất, và cất đi

Trên tấm đá mã não màu kem nguyên khối, trải rộng

Dưới cặp tiểu thiên thần nằm trong chiếc khung đã ngả màu

Của chiếc gương, kéo dài tít lên tận trần nhà.

Và từ trang sách đang đọc, và từ phiến đá nơi ta tì cùi chỏ

Trong lúc đọc đi đọc lại,

Ta quay người lại, để giải thoát cho mình và tìm lại thế giới,

Và bước ra chiếc ban công hẹp, được xây

Vắt ngang qua đường và đối diện với nhà thờ,

Thả bước trên những viên gạch hình thoi rải nước mát lạnh;

Bởi vì phía bên hông nhà thờ Felice tỏa sáng rực rỡ

Qua từng ô cửa sổ vuông được viền trang hoàng cho ngày lễ hội,

Nơi phát ra tiếng hát trong trẻo của các tu sĩ trong tu viện

Đang tụng ca khúc thánh ca dành cho những đêm giữa mùa hè—

Ta chẳng rõ đó là lời ca ngợi nào cụ thể dâng lên Chúa,

Nó cứ đến rồi đi cùng với tháng Sáu. Phía dưới

Nơi đường phố, được chiếu rọi chớp nhoáng qua những khoảng hở trên bầu trời

Khi ánh chớp lặng lẽ lóe lên từ đám mây này sang đám mây khác,

Rực rỡ hơn cả trận mưa vàng mà Jupiter từng trút xuống đảo Rhodes,

Những người dân thị trấn đi thành từng đôi từng ba, vừa đi vừa trò chuyện,

Hít hà bầu không khí đặc quánh do thiếu gió—

Một nhịp sống con người nhộn nhịp ngay dưới chân ta:

Trong khi len lỏi qua những chậu cây ban công, và quanh

Một nhành hoa cà độc dược cao lớn, con thiêu thân

Bị thu hút bởi ánh đèn cứ lớn lên rồi lụi tàn, thèm khát bông hoa trắng.

Nhìn qua mái nhà của ngôi nhà thờ đang rực sáng

Cách đó chừng tầm bắn cung ở cuối con đường, hướng về phía bắc

Ra khỏi cổng thành Rome để bước lên con đường La Mã

Bảy dọc theo bờ sông, cho đến khi ta cảm nhận được dãy Apennine.

Và ở đó hẳn là Arezzo, thành phố của người đàn ông,

Cái bẫy, cái lồng giam và chốn tra tấn của người phụ nữ,

Đồng thời cũng là sân khấu nơi vị giáo sĩ đóng vai trò của mình,

Một cảnh tượng dành cho các thiên thần,—vừa hay thay, đúng thế,

Arezzo nằm ở đó! Xa hơn nữa ta tiếp tục dấn bước,

Dò dẫm tìm đường qua cái nóng nực và ngột ngạt,

Hướng về Rome, cho đến khi ta tìm thấy quán trọ ven đường

Gần mấy mái tranh nghèo nàn tồi tàn của Castelnuovo

Núp sát vào nhau dưới chân đồi hoang vắng,

Trơ trọi, chỉ bị cắt ngang bởi dăm ba thân cây

Chống lại ánh sáng rực rỡ đẫm máu bất chợt đổ xuống

Như một lời nguyền trong giờ phút ngày tàn của mặt trời

Chiếu lên mái nhà thấp lè tè của quán trọ xập xệ ấy

Nơi ba người họ, lần đầu tiên cũng là lần cuối cùng,

Chồng và vợ và giáo sĩ, đã giáp mặt nhau.

Từ đó ta lại đi tiếp, cái kết đã cận kề,

Từng bước một, chẳng bỏ sót điều gì và ghi nhận tất cả,

Cho đến khi ta đặt chân đến Rome, đích đến hãi hùng.

Chà, trong suốt thời gian ấy,—làm sao có thể khác được?—

Sức sống trong ta đã xóa bỏ cái chết của vạn vật,

Vực sâu kêu gọi vực sâu: hệt như lúc ấy và ở nơi đó

Vở kịch bi thương lại được diễn lại một lần nữa.

Ta đã tận mắt nhìn thấy

Ở Florence khi ta bước đi trên ban công, hít thở

Vẻ đẹp và sự hãi hùng của màn đêm,

Mọi chuyện đã diễn ra thế nào, vòng luân hồi từ Rome trở về Rome này—

Bởi vì, các ngươi phải biết, họ đã sống ở Rome,

Cha mẹ của Pompilia, theo cách họ vẫn tưởng,

Hai trái tim nghèo hèn tầm thường đã làm hết sức mình

Nơi thì theo đường lối của Chúa, nơi thì theo đường lối trái ngược với Chúa,

Để trầy trật tìm cách xoay xở và lết qua

Bùn nhơ của cuộc đời, chẳng màng nếu bị bắn tóe và vấy bẩn,

Miễn là họ có thể nâng cao, giữ gìn cho trong sạch

Linh hồn của đứa con gái, một linh hồn đủ trắng trong cho cả ba người,

Và nâng nó lên bất kỳ vì sao nào cúi xuống,

Bất kỳ bầu trời nào của một cuộc đời thanh tịnh hơn thế

Có thể đến để cứu vớt sự trắng trong vốn khó lòng giữ gìn ấy.

Ta đã thấy vì sao trời cúi xuống, thứ mà họ rướn người để chạm tới,

Và đã chạm tới rồi gửi gắm báu vật của mình vào đó,

Khi Guido Franceschini mang Pompilia đi

Để làm vợ hắn cho đến muôn đời muôn thuở,

Trong lúc họ ca hát: "Giờ đây xin hãy để chúng tôi ra đi trong bình an,

Sau khi đã diện kiến vinh quang của Ngài, người vợ của Guido!"

Ta đã thấy cái gọi là vì sao ấy, hóa ra chỉ là làn sương đầm lầy,

Được dát vàng theo kiểu vì sao bởi một tia sáng từ địa ngục;

Đã bị kéo bổng lên, bị lôi xềnh xệch trên con đường tội lỗi của nó,

Bởi những bàn tay không hề hay biết trước, sự giúp đỡ vô hình

Từ một hội kín hắc ám, và đặc biệt là

Hai sinh vật yêu tinh mờ ám, một tên mặt cáo,

Tên kia vuốt mèo, được gọi là họ hàng gần nhất

Bởi Guido kẻ quái vật đầu sỏ,—khoác áo choàng và đội mũ trùm,

Giả dạng làm linh mục, để nhạo báng Chúa nhiều hơn,—

Viện phụ Paul, Kinh sĩ Girolamo.

Chính những kẻ đã cuộn tròn thứ tai họa tựa vì sao ấy về Rome

Và đặt nó ở đó để hút cạn và nuốt trọn

Sự ngọt ngào của Pompilia, lại cuộn tròn

Cái bóng bong bóng phình căng ấy, cùng với linh hồn cô bên trong,

Trở lại Arezzo và một cung điện ở đó—

Hay nói cách khác, một khe nứt trong lòng đất trung thực

Nơi từ lâu đã cuộn lên những làn hơi nước đầu tiên,

Được thổi phồng bởi những ngọn lửa âm ty để làm kinh hoàng ban ngày:

Nó đã chạm đến nhà, vỡ tung ra, và tàn phá lan tràn khắp chốn.

Ta đã thấy cặp vợ chồng bị lừa gạt nhận ra cú lừa

Và đoán được cái nghi lễ bẩn thỉu nào mà họ đã bị bắt cóc cho,

Quá tha thiết muốn đuổi theo qua đồi qua thung

Đứa con gái của họ đã bị cuốn đi trong đám mây mù ấy

Và bị mang đi bởi Chúa tể của Quyền lực Không trung

Đến bất cứ đâu hắn muốn, chốn hoang dã hay biển khơi.

Ta đã thấy họ, trong sức mạnh của sự sợ hãi,

Bằng cách nào đó phá vỡ vòng vây của gia đình quỷ satyr

({

Vì một ả mụ già da xám dáng dấp khỉ đột,

Đang nhăn nhó làm trò khỉ, cũng xuất hiện ở đó,

Khi mà, chắc mẩm đã bắt được con mồi, tất cả cùng nắm tay nhau

Và nhảy múa quanh những kẻ bị bắt trong một vòng tròn}

)

—Đã thấy họ phá vỡ vòng vây, hít thở an toàn, để trở về Rome một lần nữa,

Được cứu bởi bản năng ích kỷ, để rồi qua đó đánh mất

Người thân yêu bị bỏ lại với những kẻ căm ghét họ. Những kẻ này ta đã thấy,

Trong sự trỗi dậy của nỗi căm hận bị chà đạp,

Chuẩn bị vắt kiệt sự trả thù tột cùng

Từ thể xác và linh hồn bị bỏ lại cho chúng: mọi thứ đã chắc chắn,

Củi đã chất sẵn và vạc đã bắc lên, vòng tròn ma quái đã được vẽ ra,

Nạn nhân đã bị lột trần và nằm phục xuống: còn Chúa thì sao?

Sự rách toác của một tầng mây, một tiếng kêu, một tiếng crash,

Cái vạc của chúng tắt ngúm, lũ quỷ du côn co rúm dưới bụi trần,

Khi mà, trong ánh hào quang giáp trụ tựa như Thánh George,

Vị giáo sĩ trẻ tuổi tốt lành đẹp đẽ lại nhảy vọt ra

Ôm lấy người phu nhân trong vòng tay mình,

Được cứu rỗi trong một phút giây huy hoàng và chẳng hơn gì thế.

Bởi vì, vị giáo sĩ đã chạm mặt ai trên đường đi,

Cả hắn và người phụ nữ tội nghiệp bất hạnh được ôm bồng dũng mãnh ấy,

—Chặn đứng khúc ca ngợi ca trong ta, thứ mà lẽ ra đã

Tràn trề dâng hiến cho ý Chúa được tròn đủ trên trần gian—

Còn ai khác ngoài một sứ giả mờ tối mang dung mạo gớm ghiếc,

Chẳng phải ai khác ngoài thiên thần của cuộc đời này,

Kẻ có nhiệm vụ canh chừng để loài người không thấy quá nhiều điều cùng một lúc.

Hắn làm dấu thánh, cái nhìn thoáng qua về Chúa thế là đủ,

Và không làm tổn hại đến Chúa tể của Quyền lực Không trung,

Kẻ mà sự sắp đặt của hắn chất chồng lên trên đầu chúng ta

Thứ mà ta gọi, trước hết là mái nhà của mặt đất và, sau cùng là sàn nhà của thiên đường,

Lúc thì là thanh sắt cửa sập, lúc thì là lối thoát của chiếc lồng:

Thế là hắn đón lấy người phụ nữ, để lại vị giáo sĩ bơ vơ một mình,

Và một lần nữa phủ bóng đen lên bầu trời thế giới.

Nhưng xuyên qua bóng tối ấy ta lại nhìn thấy Rome

Và nơi một căn biệt thự trơ trọi đứng

Trong một khu vườn quạnh hiu: lúc ấy là chạng vạng,

Ngày thứ hai của năm, và ôi chao sao mà lạnh buốt!

Thỉnh thoảng lại có một bông tuyết lất phất bay qua không trung,

Và một lớp tuyết mỏng dính

Đóng váng trên lối đi cỏ và lớp đất vườn.

Mọi thứ đều u tịch, tĩnh lặng, đầy vẻ hiểm ác—thế rồi, ha?

Thấp thoáng một bầy người sói đang rón rén bước đi

Trên tuyết, những đốm lửa ấy chính là đôi mắt của Guido ở phía trước,

Và cả năm tên đã tìm thấy và lần theo dấu vết,

Đến nơi mà một vệt sáng và hơi ấm hắt ra từ ngưỡng cửa

Đã tố cáo cánh căn biệt thự với sự sống ẩn bên trong,

Trong khi chỉ cách đó một inch là đôi mắt sáng rực như máu,

Và đôi môi đen nhăn nheo hé lộ hàm răng lóe sáng,

Và những chiếc lưỡi thè ra—Ôi Chúa là đấng tạo hóa sinh ra con người!

Chúng đàm phán bằng thứ ngôn ngữ của chúng. Rồi một tên rên rỉ—

Đó là sách lược và cú đánh quyết định—

Nó thì thầm sâu trong cổ họng thứ có vẻ là một cái tên—

"Hãy mở cửa cho Caponsacchi!" Guido hét lên:

"Gabriel!" Lucifer gạt phăng ở cổng Địa Đàng.

Mở toang như một trái tim, cánh cửa bật mở ngay lập tức,

Hiển hiện cặp đôi hân hoan, và đứa con của họ

Đứa trẻ có người mẹ vừa sinh con được hai tuần, trước bầy sói, và bầy sói

Trước mặt họ. Hãy nhắm mắt lại! Và khi những xác chết nằm

Cứng đờ, và lũ sói ấy, sau khi hoàn thành công việc sói của mình,

Lại được màn đêm ôm ấp che chở một lần nữa,

Ta nhận ra một sự biến đổi tất yếu trong vạn vật;

Hệt như khi canh thức tồi tệ nhất của đêm nhường chỗ,

Và xuất hiện đúng lúc để giám sát,

Điểm nhìn sắc bén của một vì sao nào đó—

Và giờ đây còn ai tuyệt vọng trước một bình minh mới nữa nào?

Kìa, tia sáng đầu tiên chiếu rọi lên năm kẻ đó!

Nó chạm đến chúng, và từng tên tử tù oằn oại bị ghim chặt.

Một thoáng chúng giãy giụa trên ngọn giáo

Bất động lơ lửng trên vực thẳm Tophet: đứng hay ngã?

"Ta nói, ngọn giáo nên ngã xuống—nên đứng vững, ta nói thế!"

Tiếng thét của thế gian khi đến tòa phán xử, ban ơn huệ

Hay phán định số phận theo thói đời,

Những kẻ bàng quan của thế gian ấy tụ tập tại ngã tư đường của Rome

Theo tiếng gọi và lệnh triệu tập của lời nguyền nguyên thủy

Kẻ truyền cho con người phải biết yêu thương cũng như tạo ra lời dối trá.

Ở đó chúng huyên thuyên, bàn luận về đúng với sai,

Biến sai thành đúng, chứng minh sói thành cừu và cừu thành sói,

Đến mức ngươi khó lòng phân biệt được da thú hay lông cừu;

Cho đến khi một vị giám mục vĩ đại của đàn chiên cất tiếng,

Đứng dậy, vươn tay cầm chiếc gậy mục tử,

Và ra hiệu cho mũi giáo đang bị chặn lại hạ xuống:

Kinh hãi thay, cái xác nặng oằn oại quằn quại ngả nhào,

Lao xuống tận đáy vực và nằm tan nát ở đó.

Dù vẫn ở ngay cửa miệng vực thẳm, bất chấp làn khói

Của ngọn lửa đang cháy, những kẻ la cà vẫn quay lại trò chuyện

Và cân đong đo đếm, rồi phát hiện ra ít nhất

Một chút sói trong kẻ trông có vẻ là cừu trắng nhất,

Một dòng máu cừu chuộc lại toàn bộ con sói,

Làm phiền sự thật thêm chút nữa:—ngày càng ít đi,

Bởi vì năm tháng đến rồi đi, và ngày càng mang theo

Nhiều lời dối trá mới để rồi lại được yêu mến thay phiên nhau.

Cho đến khi bỗng nhiên ký ức về sự việc ấy,—

Sự thật rằng, dù là sói hay cừu, những sinh vật như thế đã từng tồn tại,—

Thứ mà cho đến nay, mặc cho người đời suy đoán,

Vẫn hiển hiện rõ ràng và sừng sững như một cột trụ

Ở giữa bọn chúng, một sự thật không thể chối cãi,

Bằng đá granite, thứ mà răng của thời gian chỉ có thể cọ xát chứ không thể gặm mòn,—

Chao ôi, thứ này lại hóa thành đá cát, dễ mủn, dễ bay đi

Và buông lơi từng hạt theo ý muốn của gió trời.

Càng lúc càng trở nên nhỏ bé,

Phần bệ tiêu tan, phần thân cột mất hút, chỉ còn lại mỗi phần kiến trúc bên trên,

Thu nhỏ lại chẳng to hơn một cuốn sách,

Nằm lăn lóc của chiếc cột; và cái mẩu cỏn con ấy, bị bỏ lại

Bên vệ đường giữa đống phân nhơ nhớp, mảnh vỡ và cỏ dại.

Cho đến khi tình cờ ta, lang thang trên con đường hoang vắng ấy,

Đã đá phải nó, lật ngửa nó lên, và nhận ra,

Bất chấp sự mục nát, tấm bản kê kiến trúc này,

Cuốn sách cũ vuông vức màu vàng này,—đã có thể tính toán

Nhờ nó những tỷ lệ đã thất truyền của phong cách cổ.

Chính từ cuốn sách này, sự tưởng tượng của ta cùng với những sự thật ấy,

Đã dùng để kể câu chuyện, chuyển từ vui sang buồn,

Nhưng hiếm khi thiếu vắng người lắng nghe; thứ hợp kim ấy,

Thứ bản chất của ta đã hòa quyện vào vàng

Khiến cho thỏi vàng, được chế tác thành chiếc nhẫn có hình thù đẹp đẽ,

Được búa đập và giũa gọt, được chạm mó và nâng niu, cuối cùng

Đã nằm sẵn sàng để chờ dòng nước

Tẩy rửa đổi mới. "Bao nhiêu phần trăm của câu chuyện là sự thật?"

Ta biến mất; cuốn sách lại trở thành tất cả;y

Những bản biện hộ của các luật sư phình to trở lại kích thước ban đầu của chúng—

Được gấp đôi lại, nếp gấp vẫn còn hằn trên đó,

Để tiện cho việc mang theo, ngươi thấy không!—

Và đây là những bức thư, những trang giấy thật sự

Đã mang tin tức hỏa tốc đến Florence, được viết

Tại Rome vào ngày Bá tước Guido qua đời, ta tìm thấy,

Để làm dịu đi sự khao khát của một thân chủ ở đó,

Người đã đóng gáy chúng lại và qua đó tạo ra cuốn sách của tôi.

Hỡi những người yêu chuộng sự thật đã chết, các ngươi có chịu thiệt thòi gì không?

Hỡi những người yêu chuộng sự thật đang sống, các ngươi thấy câu chuyện của ta là giả dối chứ?

Thôi nào; chẳng có gì trên đời hay ngoài thế gian này

Là tốt đẹp ngoại trừ sự thật: thế nhưng thứ này, thứ gì khác đó,

Thì đây là cái gì, thứ tỏ ra tốt đẹp nhưng lại có vẻ như không thật?

Thứ mà ta đã pha trộn với sự thật, những chuyển động của chính ta

Đã thổi hồn, đã làm cho tính vô tri của thỏi vàng không phải của ta trở nên dễ uốn nắn,—tên ngươi gọi thứ này là gì?

Có phải là phương tiện để đạt đến đích, bản thân chúng một phần cũng là đích?

Có phải hư cấu làm cho sự thật sống dậy thì cũng chính là sự thật không?

Cách này hay cách khác thì cũng thế mà thôi.

Đầu tiên ta tìm thấy

Được viết xuống như bảng chữ cái A B C của sự thật,

“Ban đầu Chúa dựng nên trời và đất”;

Từ đó, dù với bất kỳ giọng ngọng ngịu nào, ta cũng đánh vần

Và thốt lên với ngươi một hệ quả—rằng con người,

Con người,—đúng với thân phận của tạo vật, của kẻ thấp kém hơn,—

Được định hướng, vì đã được tạo ra, là phải lớn lên, chứ không phải tạo ra vạn vật ngược lại,

Tuy nhiên lại bị buộc phải thử nghiệm và tạo ra, bằng không sẽ chẳng thể lớn lên,

Được hình thành để vươn lên, với tới, nếu không muốn nói là nắm bắt và đạt được

Những điều tốt đẹp vượt ra ngoài tầm với của mình—sự nỗ lực ấy chính là sự phát triển—

Lặp lại tiến trình của Chúa ở mức độ thích hợp của con người,

Đạt được kết quả tương xứng của con người,—

Sáng tạo ra, không phải thế, mà có lẽ là làm cho hồi sinh.

Quyền năng tối thượng không thể tước đoạt

Biến tư duy thành hành động—vừa ý thức, vừa bộc lộ!

Cùng lúc ấy, con người, bị giới hạn, khao khát được tự do,

Có thể phóng thích phần linh hồn dư thừa của mình

Để đi tìm thể xác, qua đó tự thêm bản ngã vào bản ngã

Bằng cách làm chủ thứ vốn vô chủ trước kia,—

Để qua đó tìm thấy, lấp đầy, thích ứng với những hình hài—

Rằng, dẫu cho không có gì vốn chưa từng có sự sống

Lại có được sự sống từ hắn, tồn tại trong khi chưa từng hiện hữu,

Tuy nhiên, một thứ gì đó đã chết có thể được sống lại,

Một thứ gì đó có quá nhiều sự sống hoặc chưa đủ,

Vốn dĩ bất hoàn theo cách này hay cách khác, đã kết thúc một lần:

Một sự kết thúc mà ở đó xung lực của con người can thiệp vào,

Tạo ra khởi đầu mới, làm kẻ chết sống lại,

Hoàn thiện những gì chưa hoàn thiện và cứu vớt sự vật.

Hơi thở của con người thật vô ích khi muốn thắp sáng một bấc đèn trinh nguyên,—

Những chiếc bấc đèn đã cháy một nửa, hầu như đã lụi tàn hoàn toàn

Được đặt ở nơi đền thánh trên trái đất này,

Chính những chiếc bấc ấy hãy để hắn thổi hồn vào và thắp sáng lại!

Bởi vì kỳ công của con người chính là thế, ở một mức độ thích hợp,—

Sự sáng tạo mô phỏng, dòng điện kích thích sự sống,

Nhưng vẫn là một vinh quang được phân định theo tỷ lệ.

Tại sao nhà phù thủy lại nói—cảm nhận như chúng ta vẫn thường cảm nhận

Về sự thật, và dừng lại nửa chừng trước khi đến với sự thật,

Và bấu víu vào một lời dối trá—"Ta gọi hồn một bóng ma dậy"?

"Bởi vì," ông ta dạy các bậc cao thủ, "con người không tạo ra con người.

Nhưng bằng một ân sủng đặc biệt, một nghệ thuật của các nghệ thuật,

Nhiều sự thấu thị bên trong lẫn bên ngoài hơn

Và nhiều ý chí để sử dụng cả hai điều đó hơn là các đồng môn của ta khoe khoang,

Ta có thể tách ra khỏi ta, ủy thác ra đi

Một nửa linh hồn ta; thứ mà trong cuộc hành hương của nó

Qua những miền hoang dã chưa từng có ai đặt chân tới của thế giới,

Có thể tình cờ bắt gặp một mảnh vỡ của một thể thống nhất,

Một mẩu thịt, một mảnh xương trong góc khuất lãng quên,

Làn khói hương từng nuôi dưỡng ngọn lửa thuở nào: ngay lập tức

Ta bước vào đó, tựa như tia lửa, đánh thức những năng lực cũ trỗi dậy,

Vươn những đường dây ra tận biên giới, dẫn dắt bước ra cuối cùng

(Bằng ánh trăng rọi qua hoang tàn của một hầm mộ)

Thứ sẽ được nhìn thấy trong sương mờ, được nghe thấy trong tiếng thì thầm,

Được cảm nhận trong lầm tưởng: rồi ký tên mình bên cạnh Faust!"

Ôi, Faust, tại sao lại là Faust? Chẳng phải Elisha ngày trước từng làm thế sao?—

Kẻ đã bảo họ đặt cây gậy của ông lên mặt một xác chết.

Chẳng có tiếng nói nào, chẳng có sự hồi đáp: vì vậy ông bước vào,

Và khép cửa lại với cả hai người bọn họ,

Và cầu nguyện lên Chúa: rồi ông đi lên

Và nằm lên xác chết, thân xác đã chết trên chiếc giường,

Và áp miệng mình lên miệng nó, đôi mắt mình

Lên đôi mắt nó, đôi bàn tay mình lên đôi bàn tay nó,

Và ngả người áp sát vào phần thịt; phần thịt dần ấm lên:

Và ông quay trở lại, đi qua đi lại trong ngôi nhà,

Và đi lên, áp người vào phần thịt một lần nữa,

Và đôi mắt mở ra. Đó là một kỳ công đáng tin

Với đúng người và đúng cách.

Đủ rồi về ta!

Cuốn sách! Giờ đây ta đang lật những trang sách có tính chữa lành của nó

Ở London cho đến khi, hệt như ở Florence thuở trước,

Một linh hồn đang bật cười và nhảy múa qua từng thớ thịt,

Và thắp sáng đôi mắt ta, và nhấc bổng ta lên bằng mái tóc,

Cho phép ta được thỏa chí tột cùng với những thứ này

—Ta phải gọi tên kẻ chết sống lại một lần nữa là gì đây?

Bá tước Guido Franceschini người xứ Arezzo,

Xuất thân từ một dòng dõi cổ xưa, dù nghèo khó,

Một lãnh chúa mũi khoằm rậm râu tóc đen,

Gầy gò, xanh xao, vóc dáng thấp lùn nhưng cường tráng,

Năm mươi tuổi,—bốn năm về trước

Đã kết hôn với Pompilia Comparini, còn trẻ,

Nết na, xinh đẹp, tại Rome, nơi cô sinh ra,

Và đưa cô về Arezzo, nơi họ đã sống

Những cuộc đời bất hạnh, bất luận nguyên nhân là lời nguyền nào,—

Người chồng này, dẫn theo bốn kẻ đồng lõa,

Đã truy đuổi người vợ này về Rome, nơi cô đã trốn chạy

Từ Arezzo của họ để tìm lại sự bình yên,

Dưới sự hộ tống, tám tháng trước đó, của một vị giáo sĩ,

Cũng người xứ Arezzo, thuộc dòng dõi còn cao quý hơn,

Giuseppe Caponsacchi,—đã bắt gặp cô ở đó

Đang yên bình trong một căn biệt thự vào đêm Giáng sinh,

Chỉ có Pietro và Violante ở bên cạnh,

Cả hai là cha mẹ nuôi của cô; đã sát hại cả ba người,

Họ đã già, mỗi người bảy mươi tuổi, và cô, mười bảy tuổi,

Và, hai tuần trước đó, là mẹ của đứa con trai đầu lòng

Và là người thừa kế cái danh xưng phù phiếm ấy

Của Guido, kẻ đã quyết tâm, dám nghĩ dám làm

Hành động này đúng theo từng điểm hắn đã vạch sẵn.

Rồi, quyết tâm tẩu thoát, nhưng bị truy đuổi ráo riết,

Và bị bắt giữ cùng lũ đồng phạm ngay trong đêm đó,

Hắn, khi được đưa ra xét xử, đã dựa vào lời biện hộ sau đây—

Sự tổn thương danh dự của hắn đã gây ra hành động đó;

Và vì vợ hắn bất trung, (được minh chứng rõ ràng

Bằng việc trốn khỏi nhà trong một cuộc đồng hành như thế),

Cái chết, sự trừng phạt đáng đời dành cho người vợ bất trung

Và những bậc cha mẹ bội bạc đã tiếp tay cho cô ta

Trong cuộc trốn chạy nói trên, không phạm tội với Chúa hay với người.

"Cô ta không bất trung, và họ cũng chẳng bội bạc," bên buộc tội đáp lại;

“Sự ám muội của vụ án mạng này được che đậy trong lớp áo choàng và mặt nạ;

Pompilia vẫn rất mực trung trinh, đôi vợ chồng già cũng vậy;

Từ chính trái tim của người đàn ông ấy đã cuộn lên một con quái vật,

Mà—tội ác quấn quýt cùng sự đồng lõa che đậy tội ác—

Đã được ấp ủ và nuôi dưỡng trong lồng ngực nạn nhân của hắn, như hắn kể cho các ngươi nghe;

Nào chúng ta hãy gỡ bỏ vòng cuộn và lôi ra trần trụi con giun xỉ của địa ngục!”

Suốt một tháng phiên tòa chao đảo ngả nghiêng bên này bên nợ

Trước khi phán quyết ngã ngũ về tội lỗi của Guido;

Khi đó Đức Giáo hoàng, vị Innocent thứ Mười Hai nhân hậu ấy,

Đã được kháng án: ngài là người đã cân nhắc kỹ lưỡng mọi sự trước sau,

Khẳng định tội lỗi và ban phán quyết trừng phạt kẻ có tội.

Hãy để nỗi đau buồn cổ xưa ấy bước lên sân khấu một lần nữa!

Tự diễn lại vở kịch cho người đời phán xét,

Không phải bằng chính giác quan và nhãn quan thực tế

(Thứ mà suy cho cùng chỉ nhận thức một cách bất toàn,

Bởi vì trái tim tác động thế nào đến bộ óc, và cả hai tác động thế nào đến bàn tay,

Có kẻ phàm trần nào từng tận mắt chứng kiến trọn vẹn đâu?)

—Không phải bằng liều lượng sự thật nguyên chất hơn mức con người có thể tiêu hóa,

Mà là sự thật pha lẫn với điều dối trá, thứ sữa nuôi dưỡng họ lúc này,

Chứ không phải món thịt thô cứng mà có ngày họ mới gặm nổi—

Đó là, thông qua những âm thanh mà chúng ta gọi là bằng chứng,

Tiếng ồn ào trong âm vang, sự thật sống động đã bị làm cho lụi tàn,

Được bàn tán rôm rả, được đồn đại khắp nơi, bị thì thầm cho biến mất,

Nhưng vẫn giúp chúng ta có được mọi thứ dường như ta đang nghe thấy:

Bởi vì bằng cách nào khác chúng ta có thể thấu hiểu nếu không nhờ giá trị của lời nói?

Đây là những âm thanh sẽ sớm vang lên

Theo đúng trình tự. Đầu tiên, tiếng kêu gào của thế gian

Xung quanh dòng chảy xiết và gợn sóng của bất kỳ sự thật nào

Rơi xuống tựa hòn đá, thẳng tắp xuống bề mặt phẳng lặng của vạn vật;

Phỏng đoán của thiên hạ, khi họ tụ tập đông đúc bên bờ hồ,

Về hình hài và bản chất, qua tiếng lõm bõm nước văng của chúng:

Sau đó, thông qua những rung động trong tâm thức chung,

Về chiều sâu của hành động vốn đã nằm ngoài tầm với.

Vụ án ba mạng người của ngày hôm trước,—

Nói là, sự dò dẫm của Nửa-thành-Rome đối với sự thật đã biến mất;

Cũng đủ thành thật, theo thói đời: dẫu vậy,

Ẩn chứa ở trung tâm nhận thức của nó

Một mầm mống thất bại ẩn giấu, rụt rè nhưng chắc chắn,

Làm vô hiệu hóa sự thành thật đó và để lại

Cảm giác dò dẫm sự thật bị lệch lạc, cũng theo thói đời mà thôi.

Một thứ thành kiến nào đó khiến cho việc khởi sự bị sai lệch

Dù chỉ một sợi tóc ở phần bả vai,

Bàn tay của kẻ dò dẫm, dù hắn có nhúng tay táo bạo đến đâu;

Do đó dẫn đến việc cánh tay khua khoáng, làm rơi trượt

Khỏi hồng tâm ngón tay của hắn, kẻ được cử đi để tìm kiếm và xác định

Sự thật nằm dưới đáy, hạt bụi lừa dối ấy.

Với Nửa-thành-Rome này,—nguồn cơn của sự lệch lạc, hãy gọi đó là

Sự tin tưởng thái quá vào đúng sai của Guido

Hơn là sai đúng của Pompilia:

Ai mà nói được thế nào, ai mà nói được tại sao? Nó nằm ở đó—

Lý luận mang tính bản năng, từ đó một sự thật

Trông qua lăng kính con mắt giống như mắt thích ngắm nhìn.

Chuyện phiếm nơi chốn công cộng, một bài phát biểu mẫu.

Một vị đáng kính nào đó, với gợi ý sẵn có trong đầu rằng

Đứng về phía người chồng thì an toàn hơn, và hoàn toàn

Không hề hay biết rằng mình không phải là Aeacus trong lúc ấy,—

Cách một kẻ như thế phỏng đoán và trình bày sự thật

Cho bất kỳ ai trong đám đông

Chịu lắng nghe, và có lẽ qua đó kéo dài

Cảm giác xao xuyến không mấy khó chịu trong lồng ngực,

Sinh ra từ một cảnh tượng nào đó bị khép kín

Bởi nhà thờ Lorenzo đối diện. Thế là họ la cà

Giữa lòng đường, bên phía phố Corso,

Giữa cung điện Fiano và cung điện Ruspoli,

Lẩn thẩn và lắng nghe; tránh xa đám đông,

Nhưng lại ao ước giá mà mình có thể cho đám đông ấy mượn đôi mắt của mình

({

Bởi vì căn bệnh lác mắt của nó phổ biến làm sao

}

)

Và làm cho những trái tim đập theo nhịp của chúng ta, những trái tim đang xao xuyến lệch nhịp:

—Tất cả chỉ vì sự thật, sự thật thuần túy, chẳng vì gì khác!

Cách Nửa-thành-Rome tìm thấy rất nhiều lý do dung thứ cho Guido.

Tiếp theo, từ nửa kia của Rome, cảm giác ngược lại

Về sự thật với một sự lệch lạc tương tự, sự thất bại tương tự,—y

Hoặc nếu có thành công, thì chẳng phải nhờ tài nghệ gì mà nhờ may mắn nhiều hơn,

Lần này, qua việc đứng về phía người vợ

Bởi vì một cơn hứng khởi ngẫu nhiên ngả về phía đó,

Hơn là đứng về phía người chồng. Người mặc áo nâu, kẻ mặc áo hồng;

Kẻ mặc áo hồng, hãy hỏi hắn "Ai sẽ giành chiến thắng trong cuộc đua,

Của những cặp vận động viên giống nhau như hai giọt nước?"

“—Chà, nếu buộc phải chọn, thì là kẻ mang chiếc khăn choàng màu hồng.”

Chắc chắn là vì một lý do tương tự nào đó mà sự lựa chọn đã rơi vào đây.

Một bài phát biểu công khai tương ứng

Ở giai đoạn tiếp theo của câu chuyện; chỉ cần một ngày

Trôi qua và ngày mới mang đến sự thay đổi thích hợp.

Một bài phát biểu mẫu khác ở chốn công cộng

Của quảng trường Barberini gần nhà thờ Capucins;

Nơi lão thần Triton già, tại trò chơi đài phun nước của mình,

Tác phẩm của Bernini được dát thiếc đến tận ngực,

Phun ra những làn mưa đạn thép vỡ vụn thành bụi kim cương,

Một chùm tia sáng lóe lên từ chiếc tù và bằng vỏ ốc của lão,

Bay vút cao qua những cỗ xe ngựa nhẹ, tránh xa lối đi

Của đám đông thương buôn đủ màu sắc.

Vụ án mạng của chúng ta đã xảy ra được ba ngày rồi,

Giá lạnh đã qua đi và tan biến, gió nam đang mỉm cười,

Và cho đến tận từng viên ngói của mỗi mái nhà đỏ rực

Đang bốc khói dưới ánh mặt trời, Rome hiện lên vàng óng và tươi vui:

Thế nên, hãy lắng nghe xem, đối với nửa kia của Rome,

Pompilia hiện lên vừa là vị thánh vừa là bậc tử đạo thế nào!

Rồi, lại để một ngày nữa đến rồi đi,

Vẫn với khoảng lặng mở đầu đầy những điều mới lạ,

Hãy lắng nghe một diễn giả hoàn toàn mới!—không phải nửa này

Cũng chẳng phải nửa kia của Rome đã nói ở trên; một thứ sinh ra từ cả hai:

Một và một sinh ra kẻ thứ ba tất yếu.

Đó chính là nhân vật tiếp theo sẽ hùng biện trước các ngươi;

Sản phẩm được trau chuốt kỹ lưỡng, kẻ thứ ba giữa hai thái cực:

Sự náo động ban đầu của Rome khi lắng xuống sẽ sinh ra

Lớp váng sữa tinh túy nhất, tựa như bông lúa vàng thượng hạng,

Và cảm nhận tinh tế hơn của thành phố. Các ngươi đã rõ chưa?

Các ngươi sẽ nhận được một lời trình bày được lập luận chặt chẽ về vụ án,

Phán quyết chung cuộc của nhóm người tò mò ít ỏi

Những kẻ quan tâm đến việc xới tung một vụ việc đến tận gốc rễ

Chứ không nuốt trọn vỏ trấu thô thiển như tầng lớp bình dân đơn giản.

Ở đây, sau sự vô minh, sự hướng dẫn lên tiếng;

Ở đây, sự minh bạch của lòng chân thành, tâm hồn của lịch sử,

Tóm lại là tư duy phản biện: chứ không phải những lời đồn đoán ba hoa.

Những gì mà tầng lớp xã hội thượng lưu suy nghĩ,

Được đại diện bởi một nhân vật quý tộc nào đó—

Kẻ—tỏa ra mùi xạ hương từ những lớp ren và gấm vóc,

Cục đá quý trên dải lụa thắt cổ áo giữa dòng bèo nhún của cổ áo,

Bộ tóc giả phấn trắng trên mũi, chiếc túi nhỏ đằng sau lưng,

Và chiếc gậy ba tong treo lủng lẳng từ cổ tay có viền ren—

Đang hùng biện bằng những ngôn từ bạc bẽo và chọn lọc nhất

Dưới ánh nến sáp trong một phòng khách lộng lẫy

Nơi những chiếc gương nhân đôi chùm đèn treo tường:

Không cần ve vãn sự đồng tình của bất kỳ đám đông nào,

Mà là dâng lên Ngài Hồng y này và Ngài Lừng danh kia,

Những kẻ đang nhè nhẹ bóp thuốc lá hít, xếp thành một vòng tròn lịch sự,

Những kẻ vừa rời bàn đánh bài vì phép lịch sự,

Quanh buổi tranh luận, lời lẽ mang tính lý trí—

Tuy nhiên, bất chấp sức nặng và giá trị của nó, vẫn chỉ là một bài phát biểu mẫu.

Cách giới Quý tộc bàn luận về vụ án là thế.

Thế là đủ cho Rome và những lời đồn đại; khói lên trước:

Một khi khói đã bay lên mà không bị quấy rầy, chúng ta sẽ nhìn rõ hơn

Những lưỡi ngọn lửa nào có thể vươn cao nhọn hoắt và phun phì phì

Đến mắt và tai, mỗi cái mang một sắc thái thích hợp

Tùy theo nguồn cung cấp thức ăn của nó, dù là trong sạch hay nhơ bẩn.

Các nhân vật chính, chứ không chỉ là những lời đồn đại về hành động đó,

Chính thức bước vào. Đầu tiên các ngươi nghe thấy giọng nói của Bá tước Guido,

Trong một căn phòng nhỏ liền kề với tòa án,

Nơi Thống đốc và các Thẩm phán, được triệu tập từ đó,

Tommati, Venturini và những người khác,

Thấy kẻ bị cáo đã chín muồi để khai báo sự thật.

Hắn ngồi trên chiếc ghế đệm êm ái; thế nhưng lại dịch chuyển chỗ ngồi, né tránh sự chạm vào,

Trong khi, với đôi mày giật giật và đôi môi nhăn nhó

Và gò má chuyển sang đủ sắc thái trắng bệch,

Hắn cất lời biện hộ, với giọng điệu trầm xuống

Suýt ngả sang vẻ hiền lành giả tạo lúc này, khi mà cảm nhận cù mụt

Mà sự thật không thể làm thỏa mãn lại có vẻ bi thảm làm sao;

Giờ đây, bị dao động, từ nỗi thống khổ trước sự bất công phải chịu đựng,

Chuyển sang cơn thịnh nộ; bởi vì bản năng con người trỗi dậy

Trước lũ ngốc trước tiên làm điều sai trái, rồi sau đó đổ lỗi

Cho hành vi sai trái của chúng, hệt như Satan, lên đầu Job.

Đôi khi lưỡi hắn cũng khó mà kìm chế;

Sắc sảo, những lời lẽ cắn đắng gần như mang tính châm chọc,

Thô ráp, hoang sơ, nhưng bằng cách nào đó vẫn đòi hỏi đặc quyền

—Thật khó cho sự sắc sảo để thừa nhận rằng

Sự ngu ngốc không có ý đồ xấu khi nó gọi màu đen là màu trắng!

—Một sự bùng nổ nhất thời là cùng,

Ngay lập tức được tiết chế bằng việc hạ nhiệt độ ngọn lửa xuống,

Sự khôn ngoan nhún nhường chấp nhận; bởi vì thế gian là thế gian,

Và những gì nó lầm lẫn, các Thẩm phán sẽ đính chính:

Hắn cảm thấy mình có nắm đấm, rồi sau đó đan chéo hai tay

Trước ngực và quyết định phải thật hiền lành.

Và chẳng có lấy một lần hắn rời mắt

Khỏi những kẻ đang xếp hàng ở đó để giết hắn hoặc để cứu hắn,

Mà làm hết sức mình trong bổn phận làm người cho chính mình,

Bất chấp—thứ làm lông mày giật giật và môi nhăn nhó—

Trải nghiệm vừa rồi của tứ chi hắn về thứ gọi là Dây thừng,

Hoặc tra tấn Cảnh thức một cách trào phúng hơn.

Đúng thế đấy; người ta thường hay moi sự thật

Ra khỏi nhân chứng bất đắc dĩ (đùa cợt, phung phí thời gian)

Bằng nhục hình: đó là một mẹo mực, một thói hư tật xấu của thời đại,

Ở đây, ở đó và khắp mọi nơi, các ngươi muốn sao nữa?

Tôn giáo từng nói với Nhân loại

Rằng cô ấy ban cho hắn trắc lượng hoặc từ chối hành trình của hắn.

Và vì hành trình ấy quá ư hợp ý hắn,

Của việc bấu véo da thịt và rút xương khỏi thịt

Để lột vỏ sự thật đang ẩn giấu trong lớp vỏ của nó,

Chẳng có một lời cảnh báo nào chặn đứng lối đi ấy,

Hắn, nhân danh cả hai, gã nô lệ lực lưỡng,

Đã xắn tay áo, đấm đá và làm tàn phế tất cả những kẻ chống đối,

Trong khi, ra vẻ nghiêm trang tại chỗ, Tôn giáo đứng quan sát;

Và cứ làm thế cho đến tận ngày tận thế, chẳng có một dấu hiệu

Hay âm thanh can thiệp nào từ cái miệng của cô ta,

Chỉ vì cuối cùng gã nô lệ lực lưỡng đã lau trán,

Để ánh mắt ra hiệu như thể linh hồn vẫn còn ở đó,

Lẩm bẩm: "Đó là một ngón đòn đê tiện, ngu ngốc hơn là đê tiện,

Lẽ ra phải được tính là tội ác; ta xem nó là như thế:

Dù sao đi nữa thì ta cũng cạch đến già—

Thôi nào, vì ta bẻ gãy dụng cụ tra tấn này đây!"

Khi ấy Tôn giáo mới giật mình trố mắt kinh ngạc,

Nhìn quanh tìm kiếm sự giúp đỡ mà chẳng thấy ai, mỉm cười và nói

“Chà, giá tra tấn bị bẻ gãy rồi ư? Ngươi làm tốt lắm!

Ta có lãng quên việc bãi bỏ việc sử dụng nó không nhỉ?

Hãy xem sai lầm này là lỗi chung của cả hai chúng ta!

—Thêm một lỗi lầm nữa mà thời đại mù quáng của chúng ta sẽ phải gánh chịu,

Dù nó có bị nguyền rủa trong cuốn sách của ta ở xó xỉnh nào đó.

Từ nay về sau hãy tìm kiếm sự thật bằng những phương thức ôn hòa hơn!”

Ồ nhưng này Tôn giáo ơi, nếu chúng ta chờ đợi người

Mở cuốn sách vốn chỉ dùng để ngồi lên ấy,

Và lật tìm một chỗ như thế, thì chúng ta có mà chờ đến mút mùa!

Đó toàn là lịch sử: và những gì không phải bây giờ,

Thì lúc đó đã thế, những kẻ bị cáo đã phải trả giá đắt.

Cách Guido, sau khi bị tra tấn, đã cất lời là thế.

Và hãy lắng nghe Caponsacchi, kẻ tiếp theo bước ra,

Vừa là đàn ông vừa là giáo sĩ—nếu các ngươi có thể hiểu được mớ bòng bong ấy!—

Vào những ngày mà thứ đó nhan nhản trong khi nay lại hiếm hoi.

Cách mà, đan xen vô số sợi dây chằng chịt của chúng,

Lúc thì thiên đường, lúc thì trần gian, lúc thì cả thiên đường và trần gian cùng lúc,

Đã giật và làm rối tung con rối của chúng ở đây,

Đùa giỡn vị giáo sĩ trẻ tuổi thẳng thắn bảnh bao;

Được thề nguyền kiên định và cạo tróc tóc để làm kẻ độc thân của thiên đường,

Thế nhưng lại là kẻ phục vụ được thế gian công khai chấp nhận,

Một vị thần tình ái tinh thần hào hoa, hiệp sĩ của các quý bà

Theo luật yêu thương và mệnh lệnh của mốt thời trang.

Kẻ thuộc về Giáo hội, bằng không sao lại diễu hành với ấn tín của người,

Tại sao lại có lễ xức dầu thánh và công việc thánh hiến ấy?

Thế nhưng thực chất lại thuộc về thế gian, bằng không sao lại mang phù hiệu

Của một hoàng tử làm thơ ca tụng và chơi đàn luy-ta,

Thể hiện sắc màu của mọi thứ hư vinh đang thịnh hành

Được mang với vẻ đoan trang thích hợp trên bộ ngực không tì vết?

Tất cả những điều đó giờ đây đã thay đổi, khi hắn kể trước tòa

Cách hắn đã đóng vai trò bị phản đối ấy;

Hơn nữa, lại kể nó, ngay lúc này đây lần thứ hai:

Bởi vì, vì nguyên nhân gây tai tiếng của chính hắn, phần của hắn

Trong cuộc trốn chạy khỏi nhà và người chồng của người vợ,

Hắn đã bị khiển trách, bị trừng phạt theo một cách nào đó

Bằng hình thức thuyên chuyển,—lưu đày, chúng ta nên gọi thế,

Đến một khoảng cách ngắn trong một thời gian ngắn,—

Từ nơi đó hắn bất ngờ bị triệu tập lúc này đây,

Và được thông báo rằng người phụ nữ mà hắn tưởng sẽ cứu được nay đã mất,

Và trong một hơi thở, bị sai bảo phải kể lại câu chuyện của mình,

Vì lần kể trước hình như đã trượt mất hiệu quả,

Và sau đó đưa ra lời khuyên trong vụ việc. Kìa hắn đang đứng đó,

Trong lúc căn phòng đen kẽm u ám tương tự đang chớp mắt

Hệt như đã được đánh bóng loáng bằng tội lỗi của Rome

Được kể cho cùng một bức tường gỗ sồi trong suốt nhiều thời đại—tường vách bị sóng vỗ

Nơi một biển cả gian ác đang ầm ào xô tới.

Ở đó, nơi ngày hôm qua các ngươi nghe Guido cất lời,

Caponsacchi đang cất tiếng nói; và đối mặt với hắn cũng chính là

Tommati, Venturini và những người khác

Những kẻ, tám tháng trước đó, suýt không nén nổi nụ cười,

Đã bỏ qua cái nháy mắt; qua đó ngầm tha thứ

Cho những lỗi lầm nhỏ nhặt vốn hay xảy ra ở tuổi trẻ,

Nhất là tuổi trẻ dòng dõi cao quý; bởi vì tuổi trẻ nghĩa là tình yêu,

Những lời thề không thể thay đổi bản chất, giáo sĩ cũng chỉ là con người,

Và tình yêu chuộng những mưu mẹo và thủ đoạn ngầm:

Thứ mà tuổi già, kẻ từng là tuổi trẻ, nên thấu hiểu,

Có thể trách mắng, nhưng không cần phải đè nặng quá mức.

Các vị Thẩm phán già đang ngồi đó, nhưng chẳng có chút vẻ duyên dáng nào

Của phong thái kính cẩn, hay dáng điệu oai nghiêm của quan tòa.

Bởi vì sao? Kẻ bị cáo của tám tháng trước—chính kẻ đó

Từng có dáng vẻ ngớ ngẩn thấy rõ,

Biến sắc mặt, hạ gầm ánh mắt bẽn lẽn xuống đất,

Trong lúc ngập ngừng tìm kiếm câu trả lời khi ấy,—

Giờ đây đã trở thành chính quan tòa, giờ đây đang gieo rắc kinh hoàng

Cho vị này, vị kia trong số những kẻ tội đồ được gọi là thẩm phán,

Đến lượt họ phải lắp bắp và trông có vẻ kỳ lạ,

Khi hắn cất tiếng nói nhanh chóng, tức giận, những lời nói tựa nhát gót sắt:

Và họ giữ im lặng, gánh chịu từng đòn đánh một,

Bởi vì con người có vẻ đơn độc ấy,

Khi nói thay cho Chúa, có lẽ cũng có một lượng thính giả,

Những thính giả vô hình, mà không một vị thẩm phán khôn ngoan nào dám chọc giận.

Cách vị giáo sĩ Caponsacchi nói lên suy nghĩ của mình là thế.

Rồi một linh hồn thở ra tiếng thở dài khẽ khàng nhất và cuối cùng của nó

Sau những tiếng thở dài lớn tiếng—vẫn còn ngần ấy hơi thở

Chưa bị cạn kiệt bởi kẻ đang hấp hối suốt bốn ngày nay; bởi vì cô ấy đã sống

Khoảng thời gian dài đến thế, dài một cách kỳ diệu, người ta nghĩ vậy,

Chỉ để Pompilia có thể tự bào chữa cho chính mình.

Khi mà tên tay sai và kẻ ngoại tộc cúi xuống,

An ủi, nhưng vẫn đặt câu hỏi—vì thời gian quá đỗi ngắn ngủi,

Và dân chúng, với sự tò mò được phép,

Vây quanh chiếc giường thấp nơi cô đang nằm

Trong ngôi nhà nhân ái giúp người nghèo được chết bình an,—

Pompilia kể lại câu chuyện cuộc đời mình.

Vì bạn bè và người tình—thầy thuốc và nhà luật học

Đang làm tròn bổn phận; những người phục vụ tận tụy tháo vát

Đa dạng trong nghề nghiệp cũng như trong tâm trí,

Tính khí và tuổi tác: thế nhưng từ tất cả những con người này,

Xung quanh chiếc giường trắng dưới mái vòm cong,

Bằng cách nào đó, dường như đã dung hợp thành một thể thống nhất,—

Những sự đồng cảm nhỏ nhoi riêng biệt kết hợp lại thành lớn lao,

Những điều vô nghĩa hóa ra lại vô cùng ý nghĩa:

Hệt như thể những kẻ đứng xem mỗi người góp một cọng rơm,

Tất cả những gì họ có, dẫu chỉ là chút ít vụn vặt tự thân,

Nhưng khi được đan kết lại với nhau, đã tạo thành một Cây Thánh Giá

Thích hợp để nhìn vào đó mà qua đời và cầu nguyện,

Cũng tốt hệt như làm bằng ngà voi hay vàng ròng.

Thế nên, cô cất lời với lòng nhân ái chung,

Khi mà rốt cuộc chẳng còn sự riêng tư nào nữa

Cho cả tâm trí lẫn thể xác: nhưng cô đã quen chịu đựng,

Và chỉ có điều chưa quen với cái nhìn mang tình huynh đệ.

Cách cô nỗ lực giải thích cuộc đời mình là thế.

Rồi, vì một Phiên tòa đã diễn ra, một chút gợi ý về nó

Để làm chúng ta tỉnh táo lại, sau khi đã lú lẫn bởi những lời nói sáo rỗng,

Và dạy cho lẽ thường của chúng ta thấy sự bất lực của nó.

Bởi vì sao lại chỉ đối phó đơn giản bằng cây đũa thần dò tìm,

Cào bới ở nơi chúng ta tưởng tượng các nguồn nước ngầm đang tuôn chảy,

Và phớt lờ luật pháp, cỗ máy được công nhận,

Sự trưng bày công phu của ống dẫn và bánh xe

Được chế tạo để khơi thông, bơm lên và trút ào ạt

Sự thật cho đến khi một lớp bọt hoa cỏ tràn ngập thế gian?

Cái quy trình chiết xuất sự thật đã được cấp bằng sáng chế ấy,—hả?

Hãy để chúng ta làm cho cỗ máy huyền bí nghiêm trang đó quay một vòng bánh xe,

Cho các ngươi thấy ít nhất một nhát giũa đơn độc của công lý!

Một diễn giả, trong số hai người của mỗi bên,

Sẽ dạy cho chúng ta uy lực của lưỡi miệng

—Đó là, của cây bút vốn đóng giả chiếc lưỡi

Trên giấy tờ và cứu vớt tất cả ngoại trừ âm thanh

Vốn chưa từng tồn tại. Lời nói của luật pháp bên cạnh tư duy của luật pháp?

Điều đó thì quá choáng váng, một tỷ lệ chênh lệch quá khổng lồ:

Điểm tựa chiến lược đó luật pháp đành cao thượng bỏ qua.

Một luật sư sẽ cho phép chúng ta chứng kiến

Cách thức tạo ra một vụ án,

Hình hài đầu tiên của một bài biện hộ; chú gà con trong trứng,

Kiệt tác mà lòng ngực luật pháp đang ấp ủ.

Cách Don Giacinto thuộc gia tộc Arcangeli,

Được gọi là Viện trưởng Bảo vệ Người nghèo tại Rome,

Nay là luật sư cho Guido và đồng bọn,—y

Vị học giả vui tính ở độ tuổi trung niên,

Má và nọng cằm ngấn mỡ quây quần bên luật pháp,

Vừa hài hước vừa hùng dũng, tuy nhiên, đúng như bản tính của những trái tim vĩ đại,

Bất chấp tên tuổi và danh vọng đang cám dỗ thể xác chúng ta,

Vẫn kiên định với sự tận tụy đối với tổ ấm gia đình,

Vẫn say đắm trong những mối dây ràng buộc gia đình thân thương ấy!—

Cách ông,—khi có một vụ án để chiến thắng,

Mọi thứ lợi ích cần phải giữ nguyên vẹn,

Hơn một nhân vật có sức ảnh hưởng

Cần phải trấn an, xoa dịu và đảm bảo,

Và trên hết là sự lo lắng của công chúng

Cần phải làm dịu đi, cho họ thấy Guido của họ đang nằm trong tay những người giỏi giang,—

Thêm nữa, như thể những gánh nặng ấy hãy còn quá nhẹ nhàng,

Một bữa tiệc gia đình nào đó đang đòi hỏi sự chăm lo của ông,

Yến tiệc sinh nhật cho đứa con trai độc nhất—

Tình cha con đang chiến đấu mỉm cười với luật pháp—

Cách ông mang cả hai gộp lại làm một mối ràng buộc;

Và, với cổ họng ngấn mỡ, đôi mắt ngấn nước,

Quay sang công việc của mình và ổn định chỗ ngồi

Và dốc hết khả năng tối đa vào thực tiễn lúc này:

Khò khè thốt ra những thuật ngữ luật pháp, phun ra những câu tiếng Latinh,

Và, hệt như thể món cừu quay sẽ chẳng bao giờ còn nữa,

Làm cho logic nghiền nát tội ác lớn thành bé nhỏ:

Xoa tay vào nhau, cọ bàn chân ngứa ngáy này vào bàn chân kia,

Thai nghén và khởi xướng lập luận,

Rắc lên mỗi bông hoa thích hợp cho thời điểm,

—Câu châm ngôn trào phúng của Ovid hay khúc quanh co của Cicero,

Đang sủi bọt trong thanh quản trong lúc ông cười lớn,

Hệt như ông đang chiên những chiếc bánh rán ngập dầu tận sâu trong đó.

Cách ông xoay chuyển, lật lọng và thử nghiệm thứ dầu mỡ đó

Sẽ là—bài phát biểu đầu tiên bênh vực Guido chống lại Viện Công khố.

Rồi với một cú nhảy nhót hệt như từ gót chân lên đến đỉnh đầu,

Để mặc các ngươi tự điền vào phần thân giữa

Của Phiên tòa, tái dựng lại hình hài uy nghi của nó,

Từ phần mở đầu ấy chúng ta lao thẳng đến đoạn kết;

Mang đến cho các ngươi, nếu chúng ta dám chắp cánh bay lên độ cao ấy,

Vẻ huy hoàng tuyệt đối trong một bài phát biểu hoàn thiện

Ở phía bên kia, một chú bướm đã thành hình,

Một mảnh kim cương thở được với đôi cánh lá vàng,

Bay lượn trên không trung, không còn chút vết tích nào của con sâu béo mập

Hay luống cải bắp đã sinh ra nó.

Giovambattista thuộc gia tộc Bottini, Biện lý,

Người bảo trợ của Pompilia theo ngẫu nhiên của thời cuộc,

Ngày mai lại trở thành kẻ bức hại cô,—một con người pha trộn,

Đúng với thân phận của kẻ phải đối mặt với muôn vàn nhu cầu trớ trêu—

Sự xốc nổi của tuổi già kết hợp với những bồng bột của tuổi trẻ trong con người hắn.

Một con người sẵn sàng mỉm cười và dễ dàng tuôn rơi giọt lệ,

Những hy vọng bộc phát, tuyệt vọng theo cái gật đầu ra hiệu,

Và ngôn từ—ôi, năng khiếu hùng biện!

Ngôn ngữ tuôn trào, tuôn trào, mượt mà như chiếc găng tay,

Lướt qua thiện và ác, xoa dịu cả hai thành một thể.

Sự liều lĩnh giúp ích cho sự thận trọng ở hắn, thổi bùng ngọn lửa rơm,

Trong một cơn hứng khởi tự do nhiệt tình bất cẩn,

Trên đỉnh mỏm đá thích hợp đầu tiên

Mở ra, như phần thưởng cho tất cả sự nhiệt thành ấy,

Để dụ dỗ một con thuyền đắm để thu lợi lộc:

Trong khi sự Thận trọng ngồi điềm tĩnh, ngây ngất với đôi mắt hướng lên trời,

Ánh mắt của một vị linh mục chân chính, giữa ánh chớp lóa lóa

Phát tín hiệu cho bãi ngầm, cái chết và địa ngục.

"Làm tốt lắm, hỡi tôi tớ trung tín và lương thiện!" cô ta tán thưởng:

"Giá như anh để xổng một bó củi trôi dạt vào bờ,

Thủy thủ đoàn chắc chắn đã nhìn thấy vách đá của anh

Và cứu lấy con thuyền của họ; những kẻ khờ khạo và chậm chạp

Nhờ đó mà, ôi chao, có thể nẫng tay trên phần thưởng của kẻ cướp biển!

Mong rằng thủy thủ đoàn tiếp theo sẽ khôn ngoan và cất tiếng gọi đúng lúc!"

Được pha trộn chính xác là thế ở phần bề ngoài con người ấy,

Đôi mắt xanh biếc trẻ trung ngây thơ và đôi má hồng phúng phính,

Và vầng trán đã sớm lấm bẩn và hằn nếp nhăn

Bởi tuổi già ập đến bất thình lình, mái tóc rực rỡ bị tàn phá.

Ồ, nhưng các ngươi đã bỏ lỡ chính những âm thanh của giọng nói ấy,

Cái giọng ống sáo chói tai réo rắt ở những nốt cao nhất của đầu,

Khi, trong phòng làm việc khiêm tốn của mình, hoàn toàn cô độc,

Gã cao gầy đứng kiễng chân, cố gắng và rướn người,

Cả hai mắt nhắm nghiền, hệt như chú gà trống chuẩn bị cất tiếng gáy,

Tự mình say sưa thử nghiệm lại

Thứ sẽ chẳng bao giờ được thốt lên bằng cách nào khác—

Bởi vì trước bốn bức tường, trước Diễn đàn và đồi Mars' Hill,

Là nơi cất lên thứ thơ ca mà khi viết ra lại biến thành văn xuôi.

Là một tay chơi harpsichord bị tước đoạt nhạc cụ,

Hắn vẫn gảy tưng tưng—chẳng né tránh một khúc ngoặt hay luyến láy nào,

Bằng ngón tay tuyệt vọng trên mép bàn im lìm—

Bản rondo tối thượng, sẽ kết thúc Bản giao hưởng của hắn,

Mê hoặc một thính giả tưởng tượng ở đó,

Từ Corelli già cho đến Handel trẻ tuổi, cả hai

Đang sống bằng xương bằng thịt tại Rome, trước khi hắn buộc phải mang đi in

Bản tổng phổ đen ngòm lạnh ngắt, thứ âm nhạc chỉ dành cho tâm trí—

Bài phát biểu cuối cùng chống lại Guido và băng đảng của hắn,

Với mục đích đặc biệt là chứng minh Pompilia trong trắng.

Cách Viện công khố minh oan cho danh tiếng của Pompilia là thế.

Rồi đến phần suýt là cuối cùng, Phán quyết

Tối thượng ngoại trừ phán quyết của các ngươi. Đức Giáo hoàng Innocent thứ Mười Hai,

Giản dị, thông thái, ôn hòa nhưng kiên quyết,

Với sự thận trọng, sự liêm chính và—còn gì nữa

Mà ngài cảm nhận được âm hưởng từ thế giới bên kia thỉnh thoảng hiện về,

Khi đã chạm mốc tám mươi sáu tuổi,—

Cách mà, khi tòa án tuyên kết Guido và những kẻ khác

Có tội nhưng luật pháp lại cung cấp một lối thoát

Và đẩy phán quyết cuối cùng sang cho Đức Giáo hoàng,

Ngài, đem trí tuệ của mình ra đong đếm

Lần cuối cùng về viên bi nào cần phải thả

Vào chiếc vạc, trắng hay đen, lại thả một viên bi đen,

Gửi thêm năm linh hồn đi trước linh hồn của chính mình,

Để đứng làm chỗ dựa và làm chứng, nếu cần thiết,

Về cách ngài vẫn thường làm công việc của Chúa trên trần gian.

Cách ngài ngồi qua khoảng hoàng hôn tàn lụi

Của một ngày tháng Hai u ám

Trong căn phòng nhỏ đơn sơ nơi ngài làm những công việc như thế,

Với, trích từ toàn bộ kho báu của thánh Peter, một chiếc ghế đẩu,

Một cái bàn và một cây thánh giá bằng gỗ lath.

Ở đó vị Giáo hoàng ngồi, bầu bạn với những suy nghĩ của mình;

Nghiêm nghị nhưng không buồn bã—vài nét tươi vui nào đó

Thả lỏng đôi môi để tỏ ra nhân từ,

Thứ đã làm tròn bổn phận một cách kiên định và nhanh chóng suốt cả ngày dài.

Có sự nâng niu bàn chân và đầu gối,

Có sự xoa bóp đôi bàn tay gầy gò nhăn nheo chi chít gân xanh với đôi bàn tay khác,—

Nào có người quản gia nào không biết khi nào việc quản gia xứng đáng được nhận lương,

Có thể cất lời ca ngợi, đoán trước ý muốn của Chúa?

Ngài đọc, ghi chú, cuối cùng đặt các giấy tờ xuống,

Trầm ngâm, rồi đi dạo vài vòng quanh phòng;

Mở khóa một cuốn sách dày cộp mang phong cách cổ xưa,

Bản in nguyên thủy và ngôn ngữ đã bán khai,

Thứ dùng làm điểm tựa hằng ngày cho ngài; mở trang sách,

Tìm đến đoạn có đoạn văn cần ngâm cứu

Theo một trật tự đã quen thuộc từ lâu:

Và, khi ngài chạm trán tình huống của buổi tối,

Hơi giật mình, lập tức làm cho nụ cười trở nên trang nghiêm,

Rồi cất tiếng đọc lớn đoạn văn ấy từ đầu đến cuối,

Và ở phần cuối để cho những suy nghĩ của chính mình tuôn trào

Cũng bằng lời lớn,

Để nghỉ ngơi và khuây khỏa,

Cho đến khi bên những tàn tích ảm đạm của phương tây

Nhợt nhạt qua ô cửa sổ hình bán nguyệt, toàn bộ ánh sáng của ngài,

Ngài cúi đầu trong khi đôi môi mọng cử động trong lời cầu nguyện,

Viết chừng ba dòng ngắn ngủi, ký tên và đóng dấu chúng,

Rung chiếc chuông tay nhỏ, bảo vị đại nhân khép nép

Kẻ đang đặt chân ngay thềm cửa phòng làm việc

Mà hắn vừa đứng canh bên ngoài, hãy mang bản chỉ thị

Được ghi phong bì đến cho Thống đốc ngay lập tức:

Rồi trút bỏ mọi gánh nặng trong một tiếng thở dài thật sâu,

Bước qua hành lang không cần tay ai dìu,

Và tiến đến dùng bữa tối như một lương tâm trong sáng phải thế.

Cách phán quyết của Đức Giáo hoàng được đưa ra là thế.

Rồi Guido bắt buộc phải cất lời lần thứ hai,

Với câu châm ngôn cũ của Satan vô cùng thích hợp ở đây—da đổi da,

Tất cả những gì con người có hắn sẽ dâng tất cả để đổi lấy mạng sống.

Trong khi sự sống còn có thể nắm bắt và đạt được,

Và như loài chim vo ve đôi cánh quanh vầng trán của Guido,

Chẳng có mấy sự thật làm căng cứng tấm lưới từ những lời nói

Mà hắn dệt nên để bắt lấy nó: khi nó bay vụt đi

Và cái chết ập đến, hơi thở của cái chết làm héo hắt những lời dối trá,

Để lộ trần trụi sợi kim loại, thớ sợi tinh tế

Của sự thật, trong lúc đang quay sợi: những lời nói thật đã tỏa sáng ở phút cuối.

Cách Guido, với một mục đích hoàn toàn khác,

Cất lời và tuyệt vọng, đêm cuối cùng của cuộc đời hắn,

Trong Nhà tù Mới bên cạnh Lâu đài Angelo

Dưới chân cầu: vẫn là con người ấy, nhưng một giọng nói khác.

Trên chiếc băng ghế đá trong một buồng giam chật chội hôi hạm,

Nơi hơi nóng ngột ngạt của một nỗi thống khổ tột cùng,

Đọng thành những giọt nước chảy ròng ròng trên bức tường lạnh ngắt—

Những con giun gớm ghiếc được kết tinh từ mồ hôi và nước mắt—

Ở đó đang co ro, gần như quỳ lấp xấp trong đống rơm nhà tù,

Được thắp sáng bởi ngọn đèn duy nhất được phép dùng cho chúng,

Hai nhân vật đang sợ hãi đến ngẩn ngơ, một người là Hồng y,

Người kia là Viện phụ, cả hai từng được gọi là bạn cũ

Của sinh vật nửa người nửa quái vật ở giữa,

Dòng máu quý tộc của Franceschini nay đã thay đổi đến nhường nào.

Con mèo hổ giờ đây đang thét gào, kẻ từng rên rỉ trước kia,

Kẻ từng dò dẫm, thử nghiệm và bước đi vô cùng dè dặt,

Cho đến khi trong sự mượt mà của nó, những chiếc răng bẫyập lại;

Rồi các ngươi biết cơn thịnh nộ dựng tóc gáy sùi bọt mép thế nào rồi đấy.

Chúng lắng nghe, người này quấn trong những lớp áo choàng đỏ rực,

Trong khi đôi chân đang mò mẫm tìm kiếm thứ nhơ nhớp bên dưới;

Kẻ kia, đúng như bản chất của một trái tim vững vàng hơn,

Đang cố gắng hết sức với chuỗi hạt và thánh giá để xua đuổi

Kẻ thù đang ùa vào như nước lũ

Bất chấp tiêu chuẩn đã được giương cao, thực sự

Và không hề ẩn dụ chút nào, chống lại hắn ở đó:

Bởi vì ngay tại cổng nhà tù, chỉ cách vài bước chân

Bên ngoài, ngay lúc này đây, trong ánh bình minh mập mờ,

Từ hướng này sang hướng khác, chầm chậm sà xuống

Và định cư xuống trong tĩnh lặng một cách chắc chắn,

Hệt như bầy quạ, Hội Tử thần đáng sợ.

Đội mũ đen và trùm khăn đen chúng túm tụm lại,

Những chuỗi hạt mân côi đen thui lủng lẳng từ thắt lưng mỗi tên;

Thế là chúng chiếm lấy vị trí nghiệt ngã của mình trước cánh cửa,

Đuốc được thắp sáng, biểu ngữ đầu lâu xương chéo được giương cao,

Và bức tượng Chúa khổng lồ với đôi tay rộng mở,

Được đặt xuống đất. Chẳng thiếu thứ gì nữa ngoại trừ việc nhóm người đó

Bật tiếng kêu vang, cất lên thánh ca than khóc,

“Từ vực sâu thẳm, lạy Chúa, con đã kêu cầu Ngài!”—

Khi ở bên trong, từ sâu thẳm thực sự, một dấu hiệu

Sẽ mang lại tin tức rằng kẻ thù đã bị đánh bại,

Bá tước Guido Franceschini đã thú tội,

Và đã được tha bổng và hòa giải với Chúa.

Rồi bọn chúng, vừa cất tiếng hát vừa bắt đầu cuộc hành quân,

Đi theo con đường dài nhất để đến Quảng trường Nhân dân,

Dẫn tên tội phạm đến phần thưởng cho tội ác của hắn:

Một đám đông cần rẽ lối, một giàn giáo cần vươn tới,

Hai cái giá treo cổ và Mannaia đứng sừng sững ở đỉnh cao.

Cách Guido biện hộ lần thứ hai là thế.

Cuối cùng, đúng như cách từng bước từng bước một

Ta đã dẫn dắt các ngươi từ mặt bằng của ngày hôm nay

Lên đến đỉnh cao của thời gian xa xôi ấy,

Nơi đây, từ chỗ ta chỉ cho các ngươi thấy toàn cảnh rộng lớn xung quanh—

Hãy để ta, bằng những bước đi tương tự, đưa các ngươi trượt trở lại vùng phẳng lặng,

Đưa các ngươi đặt chân lên mặt đất mẹ, chẳng hề hấn gì,

Để hưởng thụ sự béo bở của luống cày: tự do sinh sống,

Nếm trải những điều tốt đẹp hơn thời đại chúng ta dâng hiến dồi dào

Cho tất cả những ai yêu thích sự bằng phẳng, lúa mì và rượu vang,

Nhiều gia súc và những bộ lông cừu dày đặc.

Hết thảy những người bạn của ta sẽ không quay lại bữa tiệc trên thảm cỏ nữa sao,

Dù vẫn nhận thức được vùng đất ở chốn mây mù

Cao hơn cả đôi mắt sừng sững của chú đại bàng khao khát

Từng hé mở, giữa những vách đá của tổ tiên,

Khi bình minh ló dạng và mùa xuân trở lại một lần nữa,

Và nó chết đi, thiên đường, ngoại trừ trái tim nó, vẫn là nơi chưa với tới?

Tuy nhiên thiên đường mà trí tưởng tượng của ta vươn tới, tựa như chiếc thang—

Hệt như Jack đã với tới, nhờ vào những đốt cây đậu thần!

Một vùng đất mới lạ: ta có thể biến nó thành của riêng mình

Bằng cách chọn lựa xem khía cạnh nào của năm

Phù hợp nhất với tâm trạng, và chỉ đưa duy nhất điều đó

Lên tấm bảng ở đâu đó trong Ngôi nhà Danh vọng,

Làm phong cảnh cho những gì ta cứu vớt, chứ không phải những gì ta nhìn thấy:

—Có thể cố định cho các ngươi, dù là giá lạnh trong thời đại yêu tinh

Đã làm vầng trăng giật mình với tiếng cười rực rỡ bất chợt của nó,

Hay mái tóc tháng Tám bồng bềnh trong làn lửa mỏng manh,

Nó ngã xuống, hai tay dang rộng, mặt chúi xuống thế giới,

Ngất lịm ở đó và qua đó đốt cháy sức sống của vạn vật.

Thế là cả Mùa xuân và Mùa thu đều bị xóa bỏ,

Vùng đất bị thu hẹp lại thành một hình hài duy nhất của vùng đất,

Cuộc sống bị gò bó theo kiểu xác chết. Thử học hỏi và yêu thương

Từng tia chớp mặt cắt của vòng quay năm tháng!—

Đỏ, xanh lá và xanh dương cuộn tròn thành một màu trắng,

Sự biến đổi lúc này, sự hợp nhất cuối cùng,

Tạo nên phép lạ. Hãy tự mình chứng kiến điều đó,

Hành động của con người này, có thể thay đổi bởi vì nó đang sống!

Hành động giờ đây che giấu, chứ không hé lộ tư duy cốt lõi;

Con người, hệt như quả cầu thủy tinh với đốm lửa ở đỉnh,

Xuất phát từ ngọn lửa ma thuật ẩn giấu bên trong,

Hiển thị từng màu sắc một để thu hút ánh nhìn:

Mà nếu một ngón tay chạm vào giấc ngủ im lìm ấy,

Dịch chuyển dù chỉ một sợi tóc sẽ phóng vụt ra màu tối thay cho màu sáng,

Làm ngập tràn màu sáng bằng màu tối, và qua đó làm rối tung

Phán quyết tuyệt đối của các ngươi về ánh sáng hay bóng tối.

Một khi đã đặt những quả cầu đó—được gọi là trắng, bị gán nhãn là đen—y

Vào vòng quay, hãy nhìn chúng một khi đã quay sang mặt bên kia

Những người tốt của các ngươi và những kẻ xấu của các ngươi từng người một,

Từ Guido Franceschini cho đến Guy Fawkes,

Thường thì các ngươi sẽ phải dụi mắt và thay đổi tên gọi của chúng.

Hỡi Công chúng Anh quốc, những kẻ vốn chẳng ưa gì ta

(Chúa thương xót các ngươi!)—những kẻ mà ta vẫn nhọc công vì các ngươi

Có lẽ cẩn trọng hơn để kẻ đang chạy cũng có thể đọc được

Hơn là thuở trước khi dường như tất cả ai chạy cũng có thể đọc,—

Có lẽ bất cẩn hơn để kẻ đọc có thể khen ngợi

Hơn là dạo gần đây khi kẻ vừa khen ngợi vừa đọc vừa viết

Lại hay nhận ra chính bản thân mình là ta—y

Thứ lao động như thế đã mang lại kết quả như thế, ta đã nhọc công thế đấy

Cái cung này, nhờ sự trợ giúp của thứ hợp kim như thế,

Và thế là, chỉ bằng một luồng phun, ta quét sạch dấu vết của nó

Cho đến khi, vàng ròng một cách chính đáng, chiếc nhẫn của ta tròn vành vạnh.

Một chiếc nhẫn không có câu thơ khắc, và chiếc nhẫn đó là của ta?

Ôi Tình yêu trữ tình, nửa thiên thần nửa chim trời,

Và hoàn toàn là một điều kỳ diệu và một niềm khát khao cuồng dại,—

Trái tim dũng cảm nhất từng dũng cảm thách thức mặt trời,

Đã tìm đến chốn dung thân trong bầu trời xanh thẳm thiêng liêng hơn,

Và cất lên tiếng hát của một tâm hồn đồng điệu thẳng vào mặt nó,—

Tuy nhiên vẫn mang tính người ở nơi đỏ thắm nhất của trái tim—

Khi tiếng gọi đầu tiên từ cõi đất tăm tối

Chạm đến ngươi giữa chốn phòng khuê, làm nhạt đi sắc xanh của chúng,

Và tước đi vinh quang của chúng—để sà xuống,

Để nhọc nhằn vì con người, để đau khổ hay để chết,—

Đây vẫn là một giọng nói ấy: liệu tâm hồn ngươi có thể đổi thay?

Hãy chào nhé, và lắng nghe từ những cõi ơn huệ!

Chẳng bao giờ ta có thể khởi đầu bài ca của mình, món nợ của ta

Dâng lên Chúa, Đấng dạy ca hát hay nhất qua món quà là ngươi,

Ngoại trừ với cái đầu cúi gằm và đôi bàn tay khẩn cầu—

Rằng dẫu cho khoảng cách và bóng tối,

Điều từng có, nay có thể lặp lại; chút giao thoa nào đó

Của ơn huệ, chút rực rỡ từng là suy nghĩ của chính ngươi,

Chút phước lành từng là nụ cười thuở nào của ngươi:

—Chẳng bao giờ kết thúc, mà là ngẩng cao tay và đầu

Hướng về nơi đôi mắt, dẫu không thể vươn tới, vẫn khao khát

Vì mọi niềm hy vọng, mọi sự nâng đỡ, mọi phần thưởng,

Vươn lên và tiến xa nhất có thể—để rồi ban phúc ngược trở lại

Trong những cõi ơn huệ của ngươi, thiên đường là mái nhà của ngươi,

Chút trắng ngần nào đó mà, ta đánh giá, làm gương mặt ngươi kiêu hãnh,

Chút xanh xao nào đó mà, ta nghĩ, bước chân ngươi có thể đặt lên!