Hội Browning cảm thấy vô cùng lúng túng trước ý nghĩa của bài thơ này đến nỗi thông qua Tiến sĩ Furnivall, họ đã cầu cứu nhà thơ lời giải thích, và ông đáp rằng: "Chẳng phải chìa khóa để hiểu bài thơ nằm chính ở nhan đề νυμφόληπτος [kẻ bị nữ thần bắt đi hoặc say đắm] chứ không phải γυναικεραστής [kẻ yêu phụ nữ] sao? Tức là một ngụ ngôn về một đối tượng tình yêu lý tưởng bất khả thi, được một người đàn ông chấp nhận theo quy ước, nhưng ngặt nỗi anh ta không tài nào tự lừa dối mình trước một sự thật hiển nhiên rằng: kẻ nào sở hữu trí tuệ và sự thanh khiết đạt được mà không phải trải qua những hệ lụy tất yếu của việc giành lấy bằng nỗ lực tự thân — chứ không phải do thừa hưởng — thì một sinh thể như vậy chỉ là tưởng tượng chứ không có thật, nàng là nữ thần chứ không phải đàn bà; và chỉ có một sinh thể như thế mới mù tịt và ngạc nhiên trước kết quả từ nỗ lực của người tình nhằm mô phỏng những phẩm chất mà người mình yêu có quyền coi là vốn có từ trước trải nghiệm trần thế, và tách biệt khỏi những hệ lụy tất yếu của nó. Tôi không hề nghĩ đến một người phụ nữ cụ thể nào; chắc chắn chưa bao giờ có ý định nhân cách hóa sự thông thái, triết học, hay bất kỳ khái niệm trừu tượng nào khác; còn quả cầu tỏa sắc màu từ ánh sáng trắng hoàn toàn là một tưởng tượng của riêng tôi. 'Bảy vị thần' xuất hiện trong sách Khải Huyền, cũng có trong thơ của Coleridge và Byron, — đó là một hình ảnh quen thuộc."
Em vẫn đứng đó, vẫn lắng nghe, vẫn mỉm cười!
Ánh trăng của em vẫn tan vào anh, trắng ngần một thoáng,
Dịu dàng, ngọt ngào, cho đến khi vị ngọt và sự dịu êm
Quấn quýt lấy trái tim anh nhiều đến mức, có lúc
Anh suýt tin rằng nụ cười ánh trăng của em đã vượt qua
Cái ranh giới nhợt nhạt kia, để rồi biến đổi, cuối cùng
Thành ánh dương và sự cứu rỗi — sưởi ấm tâm hồn
Nơi nó mang lại sự ngọt ngào, dịu êm! Giá mà em vượt qua cái đích ấy,
[813]
Đạt được mầm mống tình yêu ở rìa biên giới hạnh phúc hơn,
Và nơi ánh cầu vòng ẩn hiện, em hãy thúc đẩy
Sắc tái đang chần chừ tiến đến thời điểm đỉnh cao
Của ánh bình minh! — đích thực vệt máu, hơi ấm mặt trời, thời khắc của hành động,
Được nhịp đập con tim làm cho chín muồi thành sắc vàng rực rỡ
Phủ lên lớp đất bùn của anh — anh khó lòng phân biệt nổi
Với chính sắc vàng, khi đã được thấm đẫm như thế! Bởi sắc vàng nghĩa là tình yêu.
Nụ cười bạc buồn bã và chậm rãi hiện trên lớp đất bùn
Của anh có nghĩa gì ngoài sự xót thương, sự tha thứ? — hay nói cho cùng,
Chỉ là sự ưng thuận để anh được yên nghỉ,
Hài lòng làm kẻ bùn đất, trong khi ở cõi thiên đường của em
Mặt trời dành sẵn tình yêu cho Bảy Vị Thần Tinh Linh
Những đấng bầu bạn bên ngai vàng Chúa mà họ tỏa sáng soi chung,
— Khiến trái đất chỉ còn là một vùng hoang vu câm lặng nơi chỉ có
Ánh trăng nhợt nhạt, dịu êm, vô cảm ấy lang thang
Mỉm cười ban cho anh sự tha thứ chậm chạp! Đó sao, món ân huệ
Mà anh nài xin? Không, em yêu, hãy chịu đựng điều này — chính điều này —
Nỗ lực tối cao! Khi đôi môi anh giờ đây hôn
Đôi bàn chân em, đôi tay anh siết chặt tấm áo choàng che chở,
Đôi mắt anh, vốn quen thuộc với bụi trần, dám dò xét
Đôi mắt em bên trên để tìm kiếm — điều mà, nếu sinh ra, sẽ làm lòa
Đôi mắt anh bằng thứ hạnh phúc tràn trề, tựa như tia chớp có thể tìm thấy
Tần kinh tê dại, đánh thức chi thể đang bại liệt,
Khiến các giác quan tràn ngập ngất ngây sự sống
Và hút ngược cái chết vào niềm vui trào dâng trở lại —
Tình yêu, tình yêu trọn vẹn và duy nhất không chút pha tạp!
Thật hoài công! Lời hứa hẹn héo tàn! Anh dùng
Môi, tay, mắt, cất lời cầu xin tìm được ngôn từ,
Cất lên tiếng kêu phải được cảm nhận, chứ không phải lắng nghe,
Và cái nhìn bình thản của em nào có đổi thay:
Trái lại, sự dịu ngọt và mềm mại ấy trở nên gay gắt, và cứng rắn —
Sự khoan dung, rồi đến sự ghẻ lạnh, rồi sự khinh miệt.
Hãy ngăn phần còn lại lại! Anh đứng dậy, nhìn kìa! — lại thực hiện,
Một lần nữa, cuộc ra đi quen thuộc hướng về một lối mòn
Chưa từng bước qua, dẫu vẫn phải băng qua một thế giới đưa anh trở lại
Cứ thế trong vô vọng để tìm thấy đôi bàn chân em,
Để đăm đăm nhìn đôi mắt em, để cầu xin sự dịu êm và ngọt ngào
Đang mỉm cười nơi ấy — hãy đón nhận từ cuộc hành hương mới
Kẻ bị xua đuổi, từng là khách trú ngụ của em, và hãy xoa dịu
Bằng tình yêu — giờ đây không phải là sự tha thứ bình thạno — cơn khát
Chỉ vì một giọt nước từ đại dương thuở trước
Mà anh từng uống! Thôi được, cuộc truy tìm sẽ lại tiếp diễn.
Đừng sợ hãi gì cả! Dù anh có chần chừ, chẳng thấm đẫm
Được giọt nào, đôi môi anh vẫn khép lại thế này. Anh đi đây!
Anh đã rời bỏ em như thế, anh đã tìm thấy em như thế,
Và chắc chắn rằng, nếu định mệnh buộc anh quay về,
Lời nài nỉ của anh sẽ vẫn kiên trì và giành được
Sự tha thứ — chứ không phải tình yêu — trong chính nụ cười ấy, anh nhận ra,
Và rồi lại đánh mất ý nghĩa của nó, để rồi nhận ra thêm lần nữa,
Trong vô vọng!
Lối mòn tiên cảnh nào đang được anh khám phá?
Căn phòng ma thuật nào anh quay về, tựa như viên đá quý
Trăm góc cạnh đính trên chiếc vương miện?
Em ngự trị ở đó, nơi sâu thẳm trái tim; từ chốn thâm nghiêm nhất của em
Tỏa ra những tia sáng — xuyên qua thế giới kỳ ảo ấy mà anh lang thang
Mãi mãi — từ tâm điểm đến đường tròn ngoại biên,
Tia này nối tiếp tia màu khác: tia này hóa sắc đỏ thẫm từ đó,
Tia kia lan tỏa sắc tía khắp vùng hoang vu.
Chắc chắn anh đã có được sự ưng thuận của em khi anh đối mặt,
Bước ra hướng về tia vàng chưa từng bước qua ấy,
Nơi anh lần ngược lại bước chân mình? Chúng chấm dứt vào hôm nay
Nơi chúng bắt đầu, trước đôi chân em, bên dưới
Đôi mắt em, nụ cười của em: lưỡi dao đã nằm gọn trong vỏ,
Ngọn lửa đã tắt trong đá lửa; ánh hào quang, từng
Đắc thắng ở nơi xa xôi, nay phải chịu chung số phận,
Hòa lẫn vào tâm hồn thuần khiết trống trải của em, vừa là nguồn cội
Vừa là nấm mồ của thứ ánh sáng lăng kính ấy: một sự cắt đứt
Tuyệt đối, dứt khoát! Anh đã bước ra,
Bước trên ngọn lửa chập chờn: anh nào bận tâm
Liệu ánh chập chờn ấy giờ đây mang sắc hoàng topaz,
Liệu con đường phủ đầy bùn xám của anh có mang chút gợi ý lưu huỳnh
Của cơn thịnh nộ dưới lòng đất — chẳng có sự dừng lại hay tiếc nuối nào
Dành cho sắc vàng, bởi em đã ưng thuận để anh tắm mình,
Đánh bóng bản thân, hồn lẫn xác, bơi lội và quấn mình
Trong thứ đặc ân màu vàng. Giờ đây anh đẫm mùi
Hoa nghệ tây, nghệ tây đỏ, cam quít, y như anh từng đẫm
Sắc đỏ tươi, sắc tía, mọi sắc màu của chiếc cầu vồng
Sinh ra từ đám mây giông. Như trước, em bày tỏ
Hầu như không sự công nhận, chẳng chút chấp thuận, có chút
Hoài nghi, và càng kinh ngạc hơn trước một kẻ đã trở thành
Quái dị trong trang phục, phải — cả thể xác cũng bị ngụy trang,
Qua cuộc phiêu lưu của anh. Dù chuyện gì đã xảy ra,
Anh vẫn dõi theo, bất cứ nơi đâu nó uốn lượn, mạch máu ấy
Mà em cho phép phải rời khỏi vẻ trắng ngô của em, làm vấy bẩn
Vùng đất xám xịt trải dài ngoài giới hạn tối ưu của em,
— Đã bước trên thứ sắc màu mà vết tích của nó
Trên y phục và thể xác khiến em chê ghé! Vâng, anh viện dẫn
Chính sự cho phép của em — quả thật là mệnh lệnh của em, rằng
Ai muốn gìn giữ tình yêu một cách xứng đáng
Thì phải chia sẻ tri thức được thờ phụng phía sau đôi mắt kia,
Phải dấn thân vào cuộc phiêu lưu, phá vỡ những ranh giới
Của sự trắng ngần tinh tế bao quanh
Đôi bàn chân em, phải thu nhận trải nghiệm của từng sắc thái
Đang bùng cháy để vươn rộng ra, để in hằn
Rõ ràng hơn bước chân của hắn trên con đường hoàn toàn tách biệt
Khỏi mọi con đường khác. Ồ, sự kinh ngạc, gắn liền
Với nỗi sợ hãi, khi cuộc khám phá phơi bày
Thế lực nào đã lần đầu chạm lên đỉnh của những đóa hoa dại vô danh,
Chẳng mấy chốc vươn ra nhô lên
Đầy điềm gở giữa những thảm cát, giống như khi màu sắc của nó
Phản chủ và con rắn đang luồn lách hiện hình;
Cho đến tận cùng... nhưng sao phải trưng ra thêm sự hổ thẹn và đau đớn?
Chẳng phải các bằng chứng đang sờ sờ trên người anh đó sao? Lại một lần nữa
Anh bước vào sự hiện diện của em, anh đón nhận
Nụ cười xót thương, tha thứ của em, và anh rời đi...
Không, không phải lần cuối cùng này anh rời đi, trong trạng thái câm lặng,
Chịu đựng hình phạt của anh, để bước chân anh
Có thể lại phiêu lưu, bước đi, từ nguồn cội
Đến tận cùng, thêm một tia sáng trong số những tia sáng đang rượt đuổi
Lẫn nhau, theo hiệu lệnh của em, từ quả cầu
Bạc và ngọt ngào, nơi chúng sinh ra, xuôi xuống cõi âm u
[814]
Đầy u tối của thế giới này, — em hứa hẹn rằng người hành hương
Được điểm trang như với những giọt nước từ chiếc bình
Mà cầu vồng tô điểm sẽ quay về, và chẳng hề vương vấn một chút
Nào vẻ rợn ngợp ở rìa của màn mây tang tóc nào đó
Nơi thiên đường co rúm trước khi trái đất chờ đợi cú giáng
Của sấm sét và tia chớp diệt vong. Kẻ nào tin vào lời em
Thì dấn thân phiêu lưu: và trở về — thật ngớ ngẩn
Đến đáng sợ — trong lớp ngụy trang đẫm lưu huỳnh ấy
Nhạo báng tấm áo tế bằng vàng của thầy tế, món chiến lợi phẩm duy nhất
Mà vị đại giáo chủ dị giáo thường mang theo
Cho đến khi ngài lên giàn hỏa thiêu. Không, anh nói rằng:
Không có cuộc phiêu lưu mới nào nữa! Không còn tìm kiếm tình yêu
Ở tận cùng của nhọc nhằn, để rồi tìm thấy, đứng bình thản phía trên
Niềm đam mê của anh, là ánh nhìn tạc tượng muôn thuở,
Nụ cười hóa đá buồn bã!
Ôi em — ít cay nghiệt
Và đáng ghét hơn là sự bất hợp lý
Đầy lầm lẫn và đần độn của một trí tuệ nữ giới!
Hỡi người đàn bà đích thực với cái vẻ xấc láo
Muốn bì kịp chiến công của nam nhân! Chắc là dễ dàng lắm!
Vâng, các người đã dễ dàng chiến thắng biết bao, nếu như sự gai góc
Lập tức tự xóa mình để trở nên mượt mà, nếu như sự thô ráp
Được mài giũa để thành một tiếng thì thầm, — nếu như chân lý của đàn ông
Vì lòng hiệp sĩ và sự xót thương mà kìm nén
Lưỡi gươm nhọn của mình cho vừa vặn với ngọn giáo cỏ bấc
Mà sự dối trá đàn bà dùng để chiến đấu! Ôi cái đôi tai ấy
Nơi mọi sự thật đều đâm chọc đầy thô lỗ, cái sự nữ tính
Đã đạt đến độ tinh tế tột cùng của giác quan, với quyền thiêng liêng
Là bỏ qua mọi tiến trình, đón nhận kết quả tinh sạch
Ngay từ chính vũng bùn lầy nơi...
Trời đất ơi!
Tiếng kêu than đầy hờn dỗi của kẻ nô lệ đích thực! Mọi điều còn lại
Hãy là sự cam chịu! Theo lệnh của em, anh bước đi.
Ai mà biết được — chuyến truy tìm sắc đỏ thẫm này
Biết đâu sẽ sâu đậm thành một ánh bình minh, chứ không tàn lụi
Thành nụ cười lạnh lùng, buồn bã và ngọt ngào ấy? — mà anh xin tuân lệnh.