Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Si credere dignum est.—Georgic, III. 390.

Ồ, ta tin lời ấy đáng tin thay,

Hỡi Virgile, huyền thoại trong ba dòng kỳ lạ ấy!

Chẳng còn nghi ngờ gì, cuộc phiêu lưu đó đã xảy ra

Vào một đêm đen ở Arcadia: phải rồi, những hàng thông,

Núi non và thung lũng quyện vào nhau thành một khối

Đen đặc với bầu trời đen ngòm hư không: ranh giới của trái đất,

Cái ôm của bầu trời — dưới, trên, quanh ta,

Tất cả đều hóa thành một màu đen đặc không bờ bến.

Hãy rót đầy một chiếc cốc đá sẫm màu

Bằng thứ nước ép anh túc vừa vắt còn đang đông đặc lại:

Hãy nhìn xem thứ chất dẻo lờ đờ, ban nãy còn bồng bềnh,

Đã hóa thành cẩm thạch trước chạm tay của kẻ muốn làm lỏng

Khối đặc mịn màng ấy, đã thành màu đen tuyền từ vành này sang vành khác,

Chỉ bằng cách xoay vòng chiếc bát! Đêm cũng có thể dung hòa

Trái đất với bầu trời bao trùm của nó như thế. Không hơn không kém.

Ánh sáng, dù chỉ là một tia nhỏ nhất, mới cho thấy không khí và khoảng không.

Và sự thật đã chứng minh khi — lao vào không gian,

Rũ sạch mọi hơi nước, khỏi từng lớp màng sương mù

Hoàn toàn không vướng một hạt bụi — bước vào cuộc đua của mình

Là nàng Mặt Trăng khỏa thân, đối thủ tròn vành vạnh

Của màn đêm và bóng tối, của hồi môn đêm đen: từ đỉnh đến chân,

Những ngọn núi vụt đứng lên, và từng thung lũng, được hôn

Cho bừng tỉnh sự sống, nằm sáng rực màu bạc: giữa không trung

Nàng bay đi trong vẻ lộ thiên, Nàng Trăng với thân hình trần trụi.

Khi nàng trốn chạy, mọi chiều sâu — nơi dường như có thể ẩn náu —

Mở ra một căn phòng cô quạnh và nhợt nhạt, làm nổi bật rõ ràng

Những thân hình ấy: giữa khoảng xanh cứ lùi mãi, nàng tự ấp ủ

Chính mình trong sắc trắng — trinh nguyên, không bị thắt lưng

Bởi bất kỳ vầng hào quang nào ngoại trừ thứ ánh sáng mờ ảo

Để phác hoạ chứ không che giấu nàng: bầu trời được gắn kết

Trong sự hòa hợp tuyệt đối với mặt đất để cạn chén niềm vui,

Hút cạn vẻ đẹp đến tận cặn mà không hề pha tạp.

Nàng nhận ra điều đó. Biết tính sao đây? Khi kìa,

Một đám mây cứu trợ đong đầy giấc ngủ:

Một ngọn thông nào đó đã vướng phải nó khi đang bay lơ lửng,

Và giữ nó lại như một chiến lợi phẩm: rõ mồn một

Nằm đó là lớp lớp cừu non của những tầng tuyết chồng chất

Kiên nhẫn một cách lờ đờ: không biết bằng cách nào hay từ đâu mà những bông tuyết chất đống,

Cấu trúc của đám mây cứu trợ ấy,

Nào có sá gì? Trong cơn hổ thẹn, nàng lao vào lớp vải liệm của nó.

Tròn trịa — cách các nhà thơ gọi hình dáng người phụ nữ

Bởi những đường cong tiếp nối đường cong — cái đầu có hình quả táo ấy

Với mái tóc được búi chặt thành một quả bóng

Hai bên đôi tai uốn lượn — cái bĩu môi thuần khiết không che đậy

Của đôi gò bồng đảo như hai chị em — cái... Thôi đành chịu, xin nói ngắn gọn —

Vòng tròn hoàn mỹ của nàng cứ thế thoát ra

Cùng vô số vòng tròn nhỏ, chìm khuất đi,

An toàn trong đám mây — Ồ nàng Mặt Trăng khỏa thân tròn vành vạnh!

Nhưng thế này là nghĩa làm sao? Những lớp băng lông mềm mại hòa quyện vào nhau,

Kết cầu lại, thứ chất liệu ngột ngạt e ấp ve vả ấy

Đông đặc lại quanh nàng! Vô ích thay mọi nỗ lực xoắn vặn

Mà những chi mềm mại ấy thử nghiệm, bị xâm chiếm bởi một lớp lông tơ

Khít khao như chiếc xương sống có rãnh

Khít với phần thịt ngà uyển chuyển bên ngoài của nó: thế là đủ!

Những cụm lông vũ co lại, đặc lại, thắt chặt lại,

Cho đến khi nàng bị nuốt chửng bởi chiếc bẫy lông vũ.

Giống như khi một hạt ngọc trai trượt đi mất hút trong lớp bọt mỏng

Bọt biển sủi trắng trên bờ biển, và rồi, ngập trong bọt nước, tự đinh ninh

Rằng mình đã ẩn náu an toàn trong cung điện của Amphitrite,—

Nếu, xuyên qua lớp men sủi bọt như bong bóng nước, nàng gặp phải

Thứ mà nàng căm ghét nhất và muốn nhảy tránh — chẳng khác gì yêu tinh tránh quỷ lùn —

Nhận ra nơi trú ẩn an toàn nhất ấy

Đang sủi bọt quanh một bàn tay xảo quyệt mở rộng

Để chộp lấy nàng — (những thợ lặn mò ngọc trai vẫn quờ quạng thế đấy) —

Cũng vậy, Nàng Trăng này nằm đó bị ôm lấy và bắt gọn

Bởi gã Pan đỏ thô kệch, vị thần của cả vùng đất ấy:

Chính gã đã mưu tính cái bẫy được chế tạo đầy tinh vi ấy

Bằng hơi thở nhân tạo của mặt đất — những chùm len được nén chặt

Thành một lớp bọc cuồn cuộn sóng. Những con cừu được tìm kiếm từ muôn nơi

Để lấy những bộ lông không tì vết đã tạo ra thứ đó: cứ chấp nhận sự thật

Như Virgile uyên bác đã kể — cách mà giống loài ấy

Tự làm cho mình trắng trẻo mãi mãi: vâng, quả thực là vậy!

Nếu một con cừu đực tổ tiên, dẫu trắng tinh như phấn

Không tì vết trên bộ lông, mà vẫn bày tỏ một chiếc lưỡi

Đen ngòm dưới vòm miệng ẩm ướt của con thú, người ta sẽ nhanh chóng ngăn chặn

Cái dịch bệnh di truyền ấy: nó không được có con cháu:

Họ thà giết nó đi — bán bộ da của nó để trét kín

Những con tàu, sau khi đã nhúng qua hắc ín — và chẳng ai phải vắt tay lên trán

Vì thương tiếc cho số phận của nó: được bảo vệ như thế,

Sự tinh khiết mà chúng ta yêu quý mới giành lại được cho chúng ta.

Nàng Thiếu nữ Mặt Trăng cũng vậy, chỉ vì bản tính

Đức hạnh không gì sánh bằng mà bị phản bội, nằm đó mắc bẫy,

Bị ép vào ngực Pan, nửa thần nửa thú,

Bị cào rách bởi lớp lông heo rừng tua tủa của gã trong lúc gã liếm láp

— Đừng bao giờ nói là gã hôn nàng! Làm thế là vấy bẩn

Ngôn ngữ của tình yêu — thứ mà hơn nữa lại tỏ ra bất lực

Trong việc kể lại cách nàng lùi bước — như kẻ tìm thấy gai nhọn

Nơi mình tìm hoa — khi cảm nhận, nàng chạm phải... những chiếc sừng!

Khi ấy — truyền thuyết có nói vậy không? — hiện tượng nguyệt thực đầu tiên

Đã xảy ra, cơn ngất lịm đầu tiên khiến các hiền triết thời cổ

Phải bối rối khôn nguôi? Có phải vì thế mà nàng chìm

Vào bóng tối, chỉ một phút và không hơn nữa,

Chỉ đủ thời gian để nàng xé toạc

Tử cung của đám mây và, hoàn hảo như trước,

Tiếp tục hành trình của mình? Chẳng lẽ nàng không để lại bài học nào cho người thiếu nữ,

Bản thân nàng cũng là một thiếu nữ bị mắc bẫy, bị phản bội như thế hay sao?

Hả, Virgile? Hãy kể nốt phần còn lại đi, anh! "Đến tận cùng

Miền đất hoang vu của hắn, Pan ngay tức khắc

Đã gọi nàng, và thế là nàng đi theo" — trong giấc ngủ của nàng,

Chắc thế nhỉ? — "chẳng hề cự tuyệt hắn." Thần thoại này

Ai muốn giải thích thế nào thì giải! Cứ mặc kệ tất cả, ta giữ lại

— Như giữ lấy một khối đá đơn độc từ một đống đổ nát —

Chừng này thôi, một câu thơ năm từ, mỗi từ là một món quà:

Arcadia, đêm tối, một đám mây, Pan, và mặt trăng.

Mười dòng thơ đầu tiên tiếp theo được in như phần vĩ thanh cho tập thứ hai của tác phẩm Dramatic Idyls; mười dòng thứ hai được Browning viết thêm vào cuốn lưu bút của một thiếu nữ người Mỹ ở Venice, vào tháng 10 năm 1880. Xem tạp chí The Century số ra tháng 11 năm 1882.

"Chạm vào chàng dù chỉ khẽ khàng nhất, chàng liền cất tiếng ca:

Mảnh đất bén rễ nhanh đến vậy,—không một hạt giống mang cánh nào,

Không một hạt bụi hoa nào rơi xuống mà ngay lập tức cú rơi ấy không đánh thức

Sức mạnh sinh sôi: lời ca sẽ tiếp nối lời ca

Đột ngột như thể tự nhiên — chứng tỏ một tâm hồn thi sĩ!"

Thế ư?

Mảnh đất cất lên tiếng ca đúng hơn là vách đá, bề mặt cứng cỏi và trơ trụi:

Nắng và sương với sự dịu êm của chúng, bão giông và sương giá với cơn thịnh nộ của chúng

Cả hai đều phí công vô ích,—rất ít loài hoa bừng nở ở đó:

Lặng lẽ trong khe đá của nó ấp ủ — thứ mà hậu thế

Biết đến và gọi tên là cây thông, là di sản của một quốc gia.

Tôi đã viết như thế ở Luân Đôn, ngẫm nghĩ về những bậc tiền bối xuất sắc hơn mình,