DEDICATED TO MRS. SUTHERLAND ORR

Miss A. Egerton-Smith was, at the time of her death, one of Browning's oldest women friends. "He first met her," says Mrs. Sutherland Orr, "as a young woman in Florence when she was visiting there; and the love for and proficiency in music soon asserted itself as a bond of sympathy between them. They did not, however, see much of each other till he had finally left Italy, and she also had made her home in London.... Mr. Browning was one of the very few persons whose society she cared to cultivate: and for many years the common musical interest took the practical, and for both of them convenient, form, of their going to concerts together." Browning was at La Saisiaz, under the Salève, when Miss Egerton-Smith, who was also domiciled there, died suddenly in the autumn of 1877, and it was after the shock of her loss that he composed the poem to which he gave the title of their summer resort. The poem is dated November 9, 1877.

Thật hay khi biết dung thứ,

Tuyệt vời nhất là lãng quên!

Sống là mang trăn trở mệt nhoài,

Chết đi mới thực sự là đang sống.

Thanh thản và tự do,

Hỡi linh hồn, hãy vỗ cánh bay lên!

Mặt đất cứ giữ lấy quyền thống trị,

Hỡi thể xác, hãy cai quản chính ngươi!

Cứ lang thang theo sở thích,

Ngày lại ngày qua,

Cứ lang thang chốn xa,

Vẫn miên man bước đi—

Hỡi linh hồn có thể vút bay cao!

Thể xác cứ việc ngủ vùi:

Xác thân sẽ chẳng còn làm vướng bận

Những nhịp bay của linh hồn nữa đâu.

Hơi gió thoảng từ đôi cánh linh hồn!

Điều gì đang chờ đợi phía trên kia?

Ánh dương và Tình yêu,

Trời xanh ngắt và Mùa xuân!

Thể xác ẩn khuất—nơi nào?

Dương xỉ muôn hình vạn trạng,

Rêu phong và thạch thảo,

Hãy chăm sóc lấy thân hình ấy nhé!

LA SAISIAZ

A. E. S. Ngày 14 tháng 9 năm 1877.

Dám nghĩ dám làm: cuối cùng ta đã đứng trên đỉnh cao, Hỡi Người Thân Yêu và Chân Thật!

Đơn độc dám nghĩ dám làm; cuộc leo núi mà cả hai chúng ta buộc phải hoàn thành.

Một kỳ công nhỏ nhặt mà lại kỳ vĩ: ánh mắt ta hướng về mọi phía

Ngắm nhìn vẻ hùng vĩ và nên thơ được rải khắp trên suốt chặng đường lên.

Từng gờ đá mở ra những điều kỳ diệu mới, lúc tỉ mỉ, lúc bao la:

Mặc khải tuyệt mỹ nhất của đất mẹ, chính bàn tay Thiên Chúa hiện diện nơi thiên đường!

Và chẳng có đói hoa nào ẩn khuất, chẳng có khoảng trời xanh nào trải rộng,

Lại không níu giữ bước chân ta, không thách thức chiếc đầu ta ngẩng lên,

(Khi ta leo hay dừng bước, lúc bị che khuất bởi lùm cây và bụi rậm,

Lúc được vây quanh bởi đá tảng đá hòn, lúc vừa qua khúc cua là thoáng mở,

Đứng đối mặt với—Thiên nhiên? Hay đúng hơn là với Cõi Vô Biên?),

—Chẳng có mặc khải nào trong số đó, khi ta đơn độc theo đuổi con đường của mình,

Mà lại không mang theo chút đắng cay pha lẫn sự ngọt ngào, bởi ý nghĩ nhói lên rằng "Chính tại nơi đây

Cả hai chúng ta từng cùng nhau yêu mến và ngỡ ngàng y như thế, cách đây năm ngày!"

Năm ngày ngắn ngủi, vừa vặn làm sao để nhử gọi ra khỏi chiếc tổ

Nứt nẻ trong phiến đá, vẻ đẹp hồng thắm này của loài hoa anh thảo;

Vừa đủ để hàn gắn và phủ lớp nhựa hổ phách lên vết thương của cây mận gai,

Làm ánh đồng những chùm táo dại, làm đỏ mọng trái thanh lương trà trên núi:

Thế nhưng lại đủ sức để đặt vào giữa chúng ta—Ôi bức tường ngăn cách! Vực thẳm kia

Trở nên thật nhỏ bé khi đứng bên nó, chỉ như một mũi kim: bức tường này, không có điểm dừng!

Dù vô tận thế nào, ta vẫn chạm tới được em: dường như cách nào đó ta vẫn giữ được em ở đây

—Người đang ở đằng kia. Vâng, em đang trú ngụ nơi đó, bốn bức tường thấp hiện lên thật rõ ràng;

Kia là những vườn nho, chúng che chở xung quanh; và ngọn tháp nhỏ chỉ hướng

[850]

—Đó là Collonge, từ nay là chốn ngụ cư của em. Dù sao đi nữa, dẫu quá khứ

Có chia lìa hiện tại thế nào, thì chắc chắn một điều em đang ở đây, chứ không phải ở đó: đã dám

Thực hiện kỳ công leo núi;—năm ngày trước, cả hai chúng ta đã cùng sửa soạn

Dám nghĩ, dám làm, tay trong tay, nhỡ ra không còn sự trợ giúp nào khác.

Bởi em đã hỏi, khi chúng ta hào hứng bước ra để ngắm hoàng hôn từ thung lũng,

"Sao chúng ta không thử một lần lên núi,—trải nghiệm trước, lén lút chớp lấy

Cảnh sắc và âm thanh, chút mảnh vụn dường như vô nghĩa của kho tàng đang được tích trữ?

Sáu tuần ở dưới chân núi, thế nhưng chưa một lần nào chúng ta cùng nhau giành lấy

Cảnh sắc hay âm thanh bằng việc leo núi thực sự: hãy để hai chúng ta dám nghĩ dám làm

Chuyến hành trình hoàng hôn vừa đủ để chứng minh chuyến dạo chơi ngày mai

Không phải là phương thức duy nhất để đi—ngồi xe lăn bánh để đến hang ổ của đại bàng!"

Thế là, chúng ta rời bỏ lối mòn cỏ non mà em vẫn thích gọi là "của riêng mình",

Hướng gương mặt về phía ánh hồng rực rỡ trên vách đá của đỉnh núi

Nơi ngọn Salève đón nhận, từ dãy Jura và vầng thái dương đang khuất bóng,

Lời chào "Chúc ngủ ngon" đỏ thắm trở về, ửng hồng như một nàng dâu mới về nhà chồng,

Đáp lại lời chào "Chào buổi sáng" đầy nam tính của chàng khi, với ánh bình minh còn nắm giữ,

Chàng cất tiếng chào nàng đầy vui tươi, và bằng vẻ tráng lệ, làm dải thân đen tối của nàng bừng cháy lên thành vàng.

Càng lên cao chúng ta càng tiến bước, nào có bận tâm—thậm chí, sao mà vui sướng thế! Mọi thứ đều mới mẻ,

Mọi thứ đều lạ lẫm. "Bảo việc tiến bước là nhọc nhằn ư? Thế thì thật là lăng mạ em mất!

Cây cối làm dịu đi cái nắng đứng bóng biết bao! A, lùm cây bỗng rẽ lối kìa!

Buổi sáng mai sẽ huy hoàng thế nào, khi lúc hoàng hôn mà hồ nước đã lấp lánh thế kia?

Từng ngọn đèn ở Genève lần lượt thắp lên: quả là một vùng đất—và, giữa xứ sở ấy,

Còn có chốn dừng chân nào đáng yêu hơn nơi chúng ta đang đứng lúc này?

Đã muộn lắm chưa, và nán lại có là điều sai trái? Quả thật, ngày mai sẽ bù đắp tất cả.

Tiến bước nhọc nhằn ư? Cứ gọi đó là trò trẻ con đi—nhất là khi người ta đi xuống!"

Kìa, chuyến xuống dốc đáng sợ đã qua rồi—nhưng đó hầu như chưa phải là cuộc phiêu lưu của chúng ta!

Hãy trở lại thung lũng nơi ban nãy chúng ta rời đi, bước đi trên lối mòn cỏ, 'của em', em biết đấy!

Một sự hoàn thành đáng tự hào!" Và chúng ta rảo bước, vẫn không ngớt ca ngợi

Bước chân êm ái trên thảm cỏ nhung khi nó uốn lượn qua từng ngọn đồi;

Và ngay ở đoạn cuối, hai người từ Collonge đã đến đón chúng ta

—Tất cả những người ở Chalet của chúng ta—hai người, vừa đủ chứ không thừa chút nào.

Thế là, chúng ta cùng nhau trở về nhà, và về đến nơi khi những vì sao

Lần lượt ló dạng như những ngọn đèn—nhất là sự lừng lẫy của hành tinh Hỏa—

Và lời cuối cùng của em là "Em nợ anh niềm vui này!"—được đáp lại bằng "Không:

Chính em mới là người nắm giữ trọn vẹn một tháng với những ngày mai hệt như hôm nay!"

Rồi bữa ăn vang tiếng trò chuyện và tiếng cười, cùng những tin tức về xó xỉnh hiếm hoi ấy

Vẫn chưa bị lũ du khách quấy rầy, chưa từng được ghi lại trong bất kỳ cuốn cẩm nang du lịch nào,

Tuy thế—dù tiềm ẩn—vẫn rành rành, là sản phẩm lai giữa đất liền và biển cả,

Và (như người bạn từng đi đây đi đó của chúng ta đã đảm bảo với em)—nếu có một điều kỳ diệu như thế—

Có thể sánh ngang về sự trọn vẹn của cả hai phúc lành—tự nhiên

Bao bọc xung quanh, và bên trong vòng tay ấy là sự an toàn khỏi ánh mắt và âm thanh của thế gian—

Sánh ngang với Saisiaz của chúng ta. "Hãy giữ lấy và bảo vệ nó cho kỹ!

Hãy đi xem và chứng thực cho chắc chắn, rồi trở về và tuyệt đối đừng kể

Cho bất kỳ sinh linh nào ngoài chúng ta; và biết đâu, nếu bầu trời của chúng ta không một gợn mây,

Bốn chúng ta có thể gặp lại nhau ở đó, cùng ca ngợi vận mệnh y như lúc này, vào năm sau!"

Em đã dặn dò người bạn ấy như thế trước lúc lên đường: không quên kèm theo lời nhắn nhủ cuối cùng,

"Nhớ buổi gặp sớm ngày mai nhé! Chúng ta phải để dành cho cuộc hành trình của mình

Thật nhiều thời gian cho những điều kỳ thú dọc đường: có điểm dừng chân ở quán trọ

Nằm cách ba phần tư quãng đường lên núi, nơi sự gian khổ của con đường bắt đầu;

Có tu viện rất đáng ghé thăm; nhưng, chiến quang vinh chói lọi nhất trên tất cả—

Chính là sân ngắm cảnh của riêng Salève đối diện với vẻ huy hoàng làm cho sự vĩ đại trở nên nhỏ bé,

—Đỉnh Blanc, sừng sững vượt lên trên bầy sinh vật trần thế của ngài, những mũi nhọn đỏ và trắng và xanh,

Những chiếc sừng bạc, những chiếc nanh pha lê được dựng đứng lên trong vương quốc của ngài."

Thế đấy, chừng ba tuần trước, chúng ta đã ngắm nhìn chúng: và ngày mai, chúng ta dự định

Em cũng sẽ được ngắm nhìn chúng như thế; vì vậy, chúc ngủ ngon cho đến ngày mai nhé, bạn hiền!"

Cuối cùng là những câu chuyện vặt vãnh dập tắt tàn lửa của một ngày rực rỡ:

"Không biết nước đi tiếp theo của Thống chế sẽ là gì, và Gambetta sẽ đáp trả ra sao?"

Cho đến khi bước lên bậc thềm cầu thang để ngọn lửa tàn cuối cùng vụt tắt:

"Chúc ngủ ngon!" "Chúc ngủ cũng ngon như thế nhé!"—tình yêu lười biếng dịu xuống, và mọi thứ chìm vào bóng tối.

Không có gì là tối tăm vào lúc bình minh ngày hôm sau! Ta thức dậy và lên đường:

Lao mình xuống dòng nước tắm, xoa dịu chú chó canh cửa đang sợ hãi,

Chứng kiến sự biến đổi diễn ra—sắc đen của dãy Jura chuyển thành một vùng sáng vàng rực,

Bước trên con đường bằng phẳng của em để ta được uống trọn vẹn sự tinh khiết của buổi sáng một cách sâu lắng và chậm rãi,

Đến cái mỏ đá nhỏ—nơi sự tàn phá được bù đắp bởi bụi rậm và dương xỉ—

Cho đến khi sự nồng nhiệt trào dâng báo hiệu đã đến lúc phải quay về.

Thế là, ta quay về, đầy hân hoan. Nhưng, ngặt nỗi, từ một gò đất quen thuộc chẳng thấy bóng dáng

Một bóng người trắng ngần cao lớn vẫy tay chào. "Giấc ngủ của em say đến thế sao?

[851]

Hay là sự dự phòng, một sự tiết kiệm sức lực khôn ngoan cho chặng đường ngày mai!

À, cửa sổ phòng ngủ đang mở kìa: chắc chắn là em đang ở ngoài sân thượng rồi!"

Không, sân thượng chẳng có bóng người nào cao, mặc đồ trắng, đang tựa vào những tán lá xum xuê,

Đám dây leo và hoa lá đan cài che khuất bầu không khí người ta hít thở,

Chắn giữa tình yêu của một người với tình yêu thiên nhiên, từ đồi và thung lũng

Xuôi xuống tận nơi những nếp nhăn của hồ nước xanh đánh dấu dòng sông đổ vào đầy nhợt nhạt

—Dòng sông Arve quanh co: nơi chẳng có con thuyền nào lướt qua mà không trắng ngõa rõ màng,

Chẳng có chiếc tàu hơi nước nào rền rĩ rời bến mà người ta không nghe thấy tiếng đập mạnh mẽ,

Vượt qua sự bình yên tụ hội của những mái nhà trong thành phố và vẻ uy nghi của những ngọn tháp

—Lời phản kháng dịu dàng của con người rằng có một cái gì đó vượt lên trên Thiên nhiên, điều con người cần,

Và rằng, dẫu Thiên nhiên hữu ích trong việc thu hút bước chân du khách,

Thì việc kiếm tiền chậm rãi, chắc chắn và tĩnh lặng mới chính là gốc rễ của vấn đề,—

Nhu cầu của thể xác,—trong lúc tâm hồn cũng cần một sự an ủi được với tới

Không phải nhờ vào hồ nước hay núi non, mà nhờ vào những lời kinh mà Calvin từng thuyết giảng.

Kìa, tấm màn che phong cảnh đã được kéo lên: ngược lên dãy Jura và xa hơn nữa,

Tất cả đang chờ đón chúng ta được sắp đặt sẵn sàng; thế nhưng em lại phá vỡ lời thề,

Không hề cúi mình, không ngước nhìn cũng chẳng lắng nghe: tại sao lại thế?" Chỉ một cái liếc mắt

Đã thâu tóm toàn bộ câu trả lời duy nhất, đưa ra lý do không thể chối cãi "tại sao"!

Chính bằng con đường kinh hoàng này mà em nhận được tiếng gọi! Chẳng có một dấu hiệu báo trước nào,

Trong lúc em đang trò chuyện và cười đùa (như người ta kể lại với tôi) chỉ chưa đầy một phút trước khi bàn tay lạnh giá

Tóm lấy em mãi mãi trong giá băng. Lạnh giá ư? Không, em ấm áp hệt như sự sống

Khi tôi nâng em dậy, trong khi những người khác đang cuống cuồng dùng mọi phương cách

Hòng mang lại chút hy vọng cứu giúp trong cuộc đấu tranh vô vọng và đầy đau đớn, nhưng tất cả đều vô ích.

Em đã ra đi, và tôi sẽ chẳng bao giờ còn được thấy gương mặt chân thành ấy nữa

Trở nên trong suốt, trở nên biến đổi rạng ngời với ánh sáng bất chợt bừng lên

Từ tận sâu thẳm con tim nơi nó từng ngủ yên, trước sự kích thích của tiếng nói đầu tiên.

Vì thế, làm tròn bổn phận đầy xót thương, chúng tôi đã trao gửi hình hài dường như là Em

Một cách bình yên vào—nơi mà tôi nghĩ rằng, trong số tất cả những chốn yên nghỉ trên trái đất, chính là nơi em thích nhất

Để tìm kiếm sự tĩnh lặng ở đằng kia: những bức tường thấp ngăn những giây nho tiến lại,

Ngọn Salève đầy trìu mến bảo bọc lấy em; những trò vui của làng xã sẽ chẳng bao giờ xâm phạm

Sự tĩnh lặng của vị phu nhân xa lạ, người mà những người bạn đã nâng niu và yêu quý biết bao

Đưa đến đó "chỉ vì tình yêu thôi" —đó là lời chính họ nói: và ai mà biết được?

Em từng đinh ninh rằng có rất ít người hoặc chẳng có ai biết và yêu mến mình trên cõi đời này:

Có thể lắm chứ! Bông hoa nở rộ mới quyến rũ bướm lượn, chứ không phải bông hoa còn đang khép cánh.

Nhưng sự thấu hiểu uyên bác hơn đã mở khóa cho em, tháo tung lớp vỏ bọc và để nụ hoa

Bừng nở thành đóa chuông và hình dáng hoa xòe rộng chỉ với cái chạm nhẹ nhàng nhất của bàn tay

—Có lẽ, là nhịp đập của trái tim, nơi ẩn chứa—nhiều hơn những gì nó từng hay biết—

Kho báu từng được mở ra, hương thơm lạ lùng và sắc màu chưa từng thấy.

Mở ra rồi lại khép lại,—phải chăng một ký ức là đủ,

Chứng minh rằng tôi từng biết một đoá hoa hồng An-pơ mà tất cả mọi người đều gọi là hoa Edelweiss?

Thứ hiếm hoi, đỏ hay trắng, giờ em đang yên nghỉ; đã qua hai ngày ngủ vùi; và vì

Thêm một ngày nữa sẽ đưa tôi rời khỏi khung cảnh khiến tôi phải nhăn mặt này,

Dễ cáu bẳn trước mọi cảnh tượng âm thanh và khó chịu trước từng nét quyến rũ hão huyền

Được trưng ra cho một kẻ đang đơn độc bước đi trên con đường mà ngày xưa hai chúng ta từng sóng đôi tay trong tay,—

Tôi đã quay lại đối đầu với sự yếu đuối của chính mình: tự hỏi, "Và thử hỏi cái gì ngăn cản

Rằng vào ngày cuối cùng được phép ở đây, tôi sẽ hoàn thành một trong những tâm nguyện

Mà em hằng ấp ủ nhất—rằng chúng ta sẽ cùng nhau ngắm nhìn lại

Đỉnh Mont Blanc từ ngọn Salève?" Thế nên,—hôm nay tôi đã dám nghĩ dám làm

Việc leo núi này: và em—đang ở đâu?

Giá như một vị thần linh của chốn này

Phá vỡ sự tĩnh lặng, bảo tôi đặt câu hỏi, hứa hẹn câu trả lời,—thì thật đáng hổ thẹn biết bao

Nếu tôi đặt điều kiện rằng "Miễn là câu trả lời hợp với những hy vọng, chứ không phải nỗi sợ của tôi!"

Liệu tôi có chùn bước khi hay biết giới hạn cuộc đời mình—ngày, tuần, tháng hay năm?

Liệu tôi có né tránh sự chắc chắn về từng điểm mà tôi chỉ có thể đoán già đoán non—

Rằng "Linh hồn có sống sót sau khi thể xác diệt vong không? Có Thiên Chúa hay không, không hay có?"

Nếu tôi hiểu rõ tâm trạng của mình, nó sẽ thật kiên định—dù xuất hiện dưới bất kỳ hình thù quái đản

Nào đi nữa, thậm chí đáng sợ cỡ nào—miễn là câu trả lời ấy là sự thật.

Chà, và cớ gì điều đó phải làm tôi chùn bước, khi chính bản thân tôi là người đang phải đối mặt,

Khi sự yếu đuối dùng những câu hỏi yếu đuối để tra hỏi sự yếu đuối, rồi đưa ra câu trả lời yếu đuối—được hỏi một cách yếu đuối?

Sự yếu đuối không bao giờ cần phải là sự giả dối: chân lý vẫn là chân lý trong mọi tầng bậc

—Được Thiên Chúa gióng lên như sấm truyền với tự nhiên, được linh hồn tôi thì thầm với chính tôi.

Không, sự yếu đuối ấy chuyển hóa thành sức mạnh và chiến thắng trong một chân lý cao cả hơn:

"Câu trả lời của tôi chỉ là câu trả lời chân thật nhất của con người—nếu Thiên Chúa đáp lời thì sẽ thế nào?"

Tôi sẽ không dám mạo muội bắt chước lời đáp ấy bằng những lời lẽ vô ích,

Đem cái giọng ngọng nghịu của con người giả làm tiếng vang của bản hòa ca các tầng trời vượt ngoài tầm với,

[852]

Cũng giống như việc—vì rất có thể ở đằng kia, nơi những bông tuyết xa xôi làm trắng xóa

Ngọn Mont Blanc câm lặng, kẻ đứng gần đó sẽ nhìn thấy và nghe thấy một trận lở tuyết,—

Mà tôi lại nhặt một cục đất sét lên rồi ném đi, và gào lên rằng, "Cảnh tượng là thế đấy và âm thanh cũng thế đấy!

Dù tôi chẳng thấy cũng chẳng nghe chúng thì sao? Người khác thấy kia mà, bằng chứng đầy rẫy đấy thôi!"

Liệu tôi có thể biến đôi mắt mình thành mắt đại bàng, mài giũa đôi tai để nhận biết

Âm thanh vang qua từng dặm dài tĩnh lặng? Liệu tôi có thể thấu triệt khi bản thân chỉ là đoán định?

Nếu tôi không dám tự dối mình khi, một tuần trước, tôi và em

Đã cùng nhau bước đi và trò chuyện dọc theo lối mòn cỏ, lướt qua một cách nhẹ nhàng

Những điều dường như là trúng ý hay lệch ý trong một cuộc đấu kiếm nhất định,—cuộc tranh luận

Mà nhiều tâm trí lỗi lạc đã dấn thân vào trong tác phẩm "Bàn về Linh hồn và Đời sống Tương lai",—

Nếu tôi dám ước lượng xem điều gì đã đến từ những cú đỡ đòn,

Những đường kiếm tinh tế, và, dù đúng hay sai, việc ước lượng ấy có thể là công bằng

—Công bằng, dẫu sự sống có vẻ dồi dào đến thế trong hình hài di chuyển bên cạnh tôi,

Tôi hoàn toàn có thể đóng vai kẻ giả vờ, khờ dại,—cười vang rằng "Cần gì phải phỏng đoán

Rằng niềm vui này phải nối tiếp niềm vui khác, nếu không thì niềm vui qua đi sẽ biến thành nỗi đau,

Và cuộc đời đầu tiên này đòi hỏi phải có cuộc đời thứ hai, bằng không tôi sẽ xem những điều tốt đẹp của nó là công cốc?"—

Lại càng không có lòng dạ nào để ngụy biện khi vấn đề cần định đoạt

Lúc bấy giờ lại là "Liệu sự chấm dứt có thực sự là chấm dứt một lần và mãi mãi khi em qua đời không?"

Phải chăng gương mặt, hình hài mà tôi nâng lên khi nó nằm bất động ấy, đã phơi bày sự mất mát

Không chỉ của sự sống mà còn của cả linh hồn? Một cành hoa dâng lên những bông hoa và đám rêu kia,

Thì ngoài điều đó ra, ở em còn lại gì? Một ký ức! Thật dễ dàng để xác thực rằng

“Chắc chắn từ cõi đời này, kẻ nào hiểu rõ em nhất đều tin rằng

Con người em có những điều tốt đẹp như thế, những nét rạng rỡ như thế, mà những nét rạng rỡ và tốt đẹp ấy có lẽ đã rất vĩ đại

Giá như vận may ưu ái, mời gọi từng năng lực rụt rè ấy bước ra;

Suy cho cùng—nào ai thực sự hiểu thấu một ai khác? Tôi chỉ nói theo những gì tôi biết.”

Bấy nhiêu phần về em vẫn đang sống trong tôi khi tôi tiếp tục sống qua năm tháng hay tuần này.

Rồi người bạn đồng hành của tôi tiếp lời, chẳng ngại ngùng gì khi khẳng định

Đến lượt mình, theo đúng bổn phận: "Tôi hiểu rõ anh ấy nhất, cũng như anh ấy hiểu rõ cô ấy:

Anh ta là thế đấy, không phải thế kia, và có lẽ đã có thể trở thành một người khác

Nếu như bằng cách nào đó, mọi diễn viên, ở một chốn nào đó trong cõi đời trần thế này,

Đều không thất bại." Và thế là cả hai ký ức đều lụi tàn dần, ký ức của em và của tôi quyện chặt vào nhau,

Cho đến khi chẳng còn lại gì để an ủi, khi tia lửa cuối cùng chứng tỏ đã tắt lịm,

Chính là điều này—rằng ở một nơi chốn mới nào đó, sự tồn tại mới do những con người mới dẫn dắt

Biết đâu lại đạt đến sự hoàn hảo mà tôi và em từng hằng khao khát;

Trong khi chính chúng ta, những nhân chứng duy nhất cho những gì cuộc đời chúng ta đã tạo dựng,

Chỉ tự đặt ra cho chính mình những bài toán cần phải được giải quyết

Bởi chính chúng ta mà thôi—những kẻ dẫu làm việc nhưng sẽ chẳng bao giờ biết được công sức có đơm hoa kết trái hay không

Khi kẻ khác là người gặt hái và thu trữ, chẳng màng đến việc nó được sinh ra từ thân cây và rễ cọc thế nào,—

Chúng ta, những kẻ trong bóng tối đã đo đếm sự chào đời của một ngày,—trong giãy giụa đã làm chứng cho sự bình yên,

Đã giành lấy, bằng chính sự thất bại của mình, khúc khải hoàn,—chúng ta, những tư duy sáng tạo, rồi sẽ phải lụi tàn

Trong từ ngữ được tạo ra, tiếng vang của tư duy, xuất phát từ xung lực đã lụi tàn từ lâu!

Sao phải ưu phiền? Vẫn luôn có ai đó sống tiếp dẫu cho chính chúng ta đã chết!

Chà, sự chán ghét thì có ý nghĩa gì? Chân lý vẫn là chân lý dẫu cho nó giáng xuống theo cách nào.

Dù số phận được định đoạt cho cuộc đời trần thế này là tốt hay xấu, chúng ta đều phải chịu đựng như nhau.

Thể xác cường tráng bị trói buộc một cách vô ích với một tâm hồn còi cọc, những năng lực vốn dĩ

Lẽ ra có thể bay cao, lại bị kết án phải lê lết, trở thành những kẻ sát đất nhờ xiềng xích thể xác,—

Sự giúp đỡ lại thành cản trở, cản trở hóa ra chỉ là sự giúp đỡ trá hình khi mọi thứ đã quá muộn,—

Cản trở là thực tế đã được thừa nhận, dù có được giải thích là Định mệnh,

Vận may, hay Sự quan phòng: chúng ta vẫn phải gánh chịu, và thừa nhận cuộc đời ít nhiều là một gánh nặng.

Cuộc đời đã được nhìn nhận là bất hạnh như thế đấy, liệu có một niềm hạnh phúc bổ sung nào

Khả dĩ và có xác suất xảy ra trong cuộc đời mai sau không? Hay chúng ta buộc phải xem

Cuộc đời là một lời nguyền chứ không phải một phúc lành, nếu tính tổng cộng toàn bộ,

Cả sự giúp đỡ lẫn cản trở, cả niềm vui lẫn nỗi buồn?

Cớ sao tôi phải thiếu dũng khí ở nơi này?

Tôi sẽ cất lời hỏi và nhận lấy câu trả lời—không cần ân huệ, không chút sợ hãi,—

Từ chính bản thân mình. Tôi tin tưởng sâu sắc đến mức nào, ít ỏi đến mức nào

Vào học thuyết đang gây tranh cãi kia? Đó có phải là sự thật mà tôi bám víu,

Hay chỉ là ảo tưởng mà tôi ấp ủ, khi tôi thốt lên đôi môi mình

Câu văn trang trọng mà nhà hiền triết xứ Tuscan từng tạo tác, và tuyên bố rằng sự suy tàn của linh hồn

[853]

Không phải là sự diệt vong của linh hồn? Khi tôi mượn lời ông rằng "Tôi tin và tôi tuyên bố—

Tôi chắc chắn rằng—từ cuộc đời này tôi bước sang một cuộc đời tốt đẹp hơn, ở nơi đó

Nơi vị phu nhân mà linh hồn tôi say đắm đang sinh sống"—nơi mà người phụ nữ

Khác này, người bạn đồng hành thân thiết và chân thật của tôi, cũng đang hiện hữu?

Tôi đã đặt câu hỏi và đã được trả lời. Câu hỏi và câu trả lời mặc định sự tồn tại của

Hai điểm: bản thân sự vật thực hiện việc hỏi và trả lời—chính là hiện hữu, là nhận thức được;

Cũng như nó nhận thức được thực thể được nhìn nhận bên ngoài chính nó—một thứ sức mạnh

Vốn đã hiện hữu trước sự khởi đầu của chính nó, vận hành xuyên suốt hành trình của nó,

Không bị ảnh hưởng bởi đoạn kết của nó—rằng thực thể này ắt hẳn cũng phải tồn tại;

Hãy gọi đây—là Thiên Chúa, rồi gọi kia—là linh hồn, và cả hai—chính là những sự thật duy nhất đối với tôi.

Chứng minh chúng là sự thật ư? Việc chúng vượt quá khả năng chứng minh của tôi đã chứng minh chúng chính là như thế:

Thật là một sự thật khi tôi biết rằng mình không biết một điều gì đó vốn cũng là một sự thật tương đương.

Điều gì từng gây ra mọi nguyên nhân trước đó, hiệu ứng nào của mọi hiệu ứng

Có lẽ sẽ nối tiếp theo sau,—đó chỉ là những ảo tưởng. Hãy hỏi ngọn cỏ lác xem nó có hồ nghi

Nguồn gốc và cách thức dòng sông cuốn nó đi đã khởi nguồn từ đâu, và ở đâu và cách nào

Nó vẫn đang đổ xuống hay xuôi dòng! Ngọn cỏ lác có thể đưa ra câu trả lời nào ngoài việc giờ đây

Chắc chắn nó đang trôi nổi và tồn tại, và, không kém phần chắc chắn so với chính nó,

Chính là dòng nước bao la ở bên ngoài đang cuốn nó trôi về phía trước qua những bãi cạn và ghềnh đá,

Đôi chỗ bỏ mặc nó—biết đâu—cuối cùng bị đắm tàu, hoặc trôi dạt vào bờ

Để bén rễ lại một lần nữa, lớn lên và đâm chồi nảy lộc vững bền mãi mãi.

—Biết đâu đấy! Chỉ là phỏng đoán chứ không phải tri thức; phần lớn những lời phỏng đoán được tô vẽ là niềm tin,

Chính là những gì ngọn cỏ lác hình dung về ý nghĩa của dòng sông trong chuyến hành trình mù quáng và ngắn ngủi.

Cớ sao, vì tôi chắc chắn đang tồn tại, tôi lại chắc chắn sẽ tiếp tục tồn tại? "Bởi vì

Thiên Chúa có vẻ nhân hậu và khôn ngoan." Thế nhưng ẩn dưới những quy luật hiển nhiên của cuộc đời chúng ta đây

Lại ngự trị một sự bất công, mà nếu được sửa đổi một lần, sẽ mang lại những quy luật hoàn toàn khác cho sự sống.

"Ngài có vẻ quyền năng." Vậy thì quyền năng ở chốn này đi: tại sao thiện và ác lại tranh đấu lẫn nhau?

Phải chăng cái ác chiếm ưu thế trong đời? Thật may mắn làm sao khi cuộc đời kết thúc quá nhanh!

Cái thiện chiếm ưu thế trong đời? Thế thì tại sao lại có tới hai cuộc đời và đặc ân nhân đôi?

“Dù sao đi nữa, chúng ta vẫn khao khát nó: tại sao lại khao khát?” Bởi vì, nếu không có khát khao ấy,

Cuộc đời, vốn đang là con người, sẽ trở nên dã thú; chính niềm hy vọng đó, dù mong manh đến đâu,

Cũng khiến cho cuộc sống hiện tại đáng để sống; cứ tước đi niềm hy vọng ẩn chứa trong đó xem,

Tất cả những gì chúng ta phải làm chắc chắn là không thể chịu đựng thêm dù chỉ một ngày.

Cuộc đời này có những hy vọng dành cho cuộc đời này, những hy vọng hứa hẹn niềm vui: khi cuộc đời khép lại—

Trong tất cả những niềm hy vọng ấy, có bao nhiêu cái được trọn vẹn viên mãn? Chẳng cái nào cả.

"Nhưng linh hồn không phải là thể xác:" và hơi thở cũng chẳng phải là cây sáo;

Cả hai kết hợp lại mới tạo nên âm nhạc: một bên hỏng là mọi thứ câm lặng.

Thôi dứt đi cái cuộc tranh cãi buồn bã lâu đời ấy, nơi mà tùy theo việc chúng ta vun vén

Nhiều hy vọng hay nhiều nỗi sợ hơn, chúng ta sẽ chỉ thu về một sự giải thoát nửa vời:

"Chúng tôi tin" được thốt lên bằng một tiếng thở dài. Tôi đón lấy chiếc chén an ủi được dâng mời ấy,

Nếm thử và trải nghiệm từng thành phần êm ái, thứ nước ngọt ngào được pha chế, và bàn thảo xem

Sự hòa quyện của chúng có thể đạt được điều gì để chữa lành mối hoài nghi, cho đến khi—chậm rãi,

Đầy đau đớn, nhưng quyết đoán làm sao!—tôi buộc phải lật nhào nó xuống—như thế này!

Nguyên nhân ở đằng trước, hiệu ứng ở phía sau—toàn là những khoảng trống! Tôi đang đứng ở điểm giữa,

Là kết quả của nguyên nhân,—đồng thời tự thân nó là một tác nhân hiệu quả: trong khoảng không gian chật hẹp ấy phải nhồi nhét

Tất cả mọi trải nghiệm—từ đó tuôn trào muôn vàn phỏng đoán,

Nhưng, dưới danh nghĩa tri thức, thì chỉ có điều này tồn tại—mọi thứ có thể đúng như những gì tôi nhìn thấy,

Hoặc có thể không phải thế, nhưng, ở bên ngoài tôi và bên trên tôi, sự vật vẫn hiện hữu;

Chính bản thân tôi là kẻ không biết mình là gì—một sự vô minh chẳng hề tạo ra rào cản nào

Đối với tri thức rằng tôi đang tồn tại, và, vì tôi đang tồn tại, nên tôi có thể nhận ra

Điều gì đối với tôi là đau đớn và hoan hỉ: đây là điều chắc chắn, phần còn lại—chỉ là phỏng đoán.

Liệu những người đồng loại của tôi có tồn tại hay không, điều gì làm họ vui và điều gì gây đau đớn cho họ,—

Chỉ là phỏng đoán thuần tuý: còn trải nghiệm của chính tôi—đó mới là tri thức, một lần nữa lại thế!

Tôi đã sống, đã hành động và chịu đựng, đã yêu và ghét, đã học hỏi và giảng dạy

Điều này—rằng chẳng thể nào dung hòa được sự khôn ngoan với một thế giới điên đảo,

[854]

Sự lương thiện với cái ác đang chiến thắng, quyền năng với sự thất bại trong mục tiêu,

Nếu như—(hãy nhớ là theo cảm nhận của chính tôi nhé! dù chẳng có ai khác cảm nhận y như vậy!)

Nếu như bạn ngăn cản tôi giả định rằng trái đất này là chốn học đường,

Và cuộc đời, thời gian—với tất cả những cơ hội và biến đổi của chúng—chỉ là không gian thử thách,

Dành cho riêng tôi. Thế còn những người phàm trần khác có vẻ ngoài kia—không gian đó là dành cho họ ư?

Tri thức được đặt trên trải nghiệm của tôi: mọi thứ nằm ngoài vành đai chật hẹp ấy,

Cứ để những phỏng đoán tự do đùa cợt và chào đón! Những niềm vui, nỗi đau tác động đến nhân loại

Cũng y như cách chúng tác động đến bản thân tôi sao? Kìa, người hàng xóm của tôi bị mù màu,

Mắt anh ta thoạt nhìn trông giống hệt mắt tôi: tôi khẳng định đó là "màu xanh như cỏ" ư?

Anh ta phản bác tôi rằng "màu đỏ như cỏ";—vậy ai mới là người dùng đúng thuật ngữ?

Nếu hai chúng ta là những cư dân duy nhất trên trái đất này, không có người thứ ba làm trọng tài,

Làm sao tôi có thể phân biệt được? Cử chỉ ấy, Thiên Chúa hẳn phải phán xét giữa loài người và tôi.

Biết đâu đối với mỗi người phàm, trái đất này trở thành một cỗ máy hoàn toàn mới,

Nỗi đau và niềm vui chẳng hề trùng khớp trong giác quan của chúng ta giống như màu đỏ và màu xanh;

Thế nhưng, nếu thiếu đi những thứ có vẻ là niềm vui và nỗi đau của người phàm ấy, cuộc đời tôi sẽ mất đi tất cả

—Cuộc đời, cơ hội duy nhất và độc nhất của tôi để chứng minh—dù có vẻ phải trả giá bằng nỗ lực của con người—

Điều gì là đẹp đẽ và điều gì là xấu xa, điều gì đúng đắn để phấn đấu, điều gì đúng đắn để tránh xa,

Điều gì xứng đáng để giúp đỡ và điều gì xứng đáng để cản trở, chứng minh từng năng lực của tôi,

Thiện và ác, học lấy bài học cuộc đời, lòng căm ghét cái ác, tình yêu đối với cái thiện,

Được đặt ra trước mặt tôi, thấu hiểu chừng nào còn có thể hiểu được—

Giải quyết bài toán: "Từ sơ đồ về muôn trạng sự vật mà ngươi đã nhận thức được, hãy suy ra

Lời ca ngợi hoặc lời khiển trách dành cho kẻ kiến tạo ra nó, kẻ đã tỏ ra keo kiệt hay hào phóng

Trong từng kết cục tốt hay xấu! cũng đừng tính toán sai lầm bằng cách

Đánh đồng cái này với cái kia trongán cân cuối cùng, cái mà để định đoạt nó,

Linh hồn được sinh ra và cuộc đời được ban phó: vâng, bức tranh muôn màu của vạn vật được trải ra

Cho ngươi tổng kết và phán xét—đó là thế giới của riêng ngươi, không phải thế giới của bất kỳ người phàm nào khác!"

Dù cho trí tưởng tượng có khó lòng vật lộn với những điều phức tạp và bao la

—"Thế giới của riêng mỗi người phàm?" Hãy định đề sự toàn năng!

Hãy giới hạn quyền năng, và những thứ phức tạp sẽ trở nên đơn giản: thu nhỏ lại bằng kích thước nguyên tử,

Thứ từng hiện lên vĩ đại trước trí tưởng tượng giờ đây nằm phơi bày trước lý trí của tôi,—

Tôi quan sát nó và tuyên bố rằng nó cũng là một công trình giống như bao công trình khác: sự thành công

Nơi này nơi khác, là vinh quang của người thợ thủ công,—nơi này nơi khác, cũng là sự hổ thẹn của hắn,

Sự thất bại cũng nổi bật không kém. Đừng chế giễu rằng "Công trình của con người bắt chước công trình thần thánh ư?"

Quyền năng thế nào, hãy trông đợi thành quả thế ấy! Việc của Thiên Chúa là của Thiên Chúa, cũng như việc của ta là của ta!

Thiên Chúa—Đấng có quyền năng tạo ra con người và tạo ra những nhu cầu của con người, và tạo ra, để đáp ứng những nhu cầu ấy,

Thiên đàng và mặt đất, thông qua thể xác, chứng minh chúng là những kẻ phục vụ cho tinh thần,

Tất cả đều vô cùng xuất sắc—liệu Ngài đã thiếu đi quyền năng hay ý chí có vấn đề

Khi Ngài để cho bầu trời xanh bị che khuất bởi những hơi nước từ âm phủ,

Khiến cho trái đất vui tươi phải rũ bỏ những tràng hoa héo úa ngay tại hơi thở truyền nhiễm đầu tiên

Của loài rắn độc báo hiệu sự xuất hiện, lúc nhúc kéo đến, của loài rồng tử thần?

Sao cơ, chẳng có con đường nào khác để con người có thể học hỏi và ghi tạc trong lòng rằng cuộc đời

Sẽ ngập tràn niềm vui sướng biết bao nếu chỉ vì cái chết cho phép nếm trải chúng trong đời?

Bắt buộc đóa hồng phải thở dài "Hãy ngắt tao đi—rồi tao sẽ tàn lụi!" buộc buổi chiều phải khóc than "Hãy ngắm nhìn tao đi—rồi tao sẽ phai mờ!"

—Mọi điều ngọt ngào đều cảnh báo "Hãy dè chừng vị đắng của ta!", mọi ánh sáng đều ra lệnh "Hãy chờ đợi bóng râm của ta!"?

Chúng ta chỉ có thể yêu với điều kiện là thứ chúng ta yêu nhất định phải chết sao?

Cả một thế giới buộc phải rên rỉ trong đau khổ chỉ để dạy chúng ta lòng trắc ẩn—

Đau khổ muôn hình vạn trạng để rồi chúng ta, cũng khốn khổ chẳng kém, có thể đoán được

Một trạng thái đáng mơ ước hơn là hạnh phúc phổ quát sẽ ra sao?

Tôi khó có thể hình dung kết quả của thứ quyền năng đã tạo nên

Con sâu bọ nằm trong khối đất đá kia là chốn dung thân của nó,

Hơn là việc tôi có thể phân biệt được bất kỳ điều gì từ thứ vốn khôn ngoan và nhân hậu,

Đã kiến tạo nên chiếc lá, cánh đồng cỏ của nó, thả giọt sương mai, nguồn thức ăn vô tận của nó.

Không, giả sử trí tưởng tượng là sự thật, trái đất và mọi thứ nó chứa đựng chỉ là ảo ảnh thuần túy,

Chỉ là một cỗ máy dùng để dạy dỗ tình yêu và lòng căm ghét, niềm hy vọng và nỗi sợ

Cho riêng tôi, sự tồn tại duy nhất, chân lý đơn độc giữa chốn gian dối—thì sao nào!

Nếu những quằn quại cay đắng của khúc dạo đầu không tiêu tan vào trong cao trào

Của bản hòa tấu hoàn hảo mà chúng kích thích tôi khao khát đạt cho bằng được—nếu

Sự gồ ghề của chặng leo vách đá dài không dẫn đến mỏm đá cuối cùng

Của vùng đất bằng phẳng đầu tiên nơi có thảm cỏ mà đôi chân hành hương của tôi có thể trân quý,—

Nói một cách rõ ràng hơn! Nếu ý niệm về cuộc đời này không thể hiện thực hóa một cuộc đời mới,—

Dù trái đất có tan vỡ và chứng minh chỉ là một chiếc bong bóng phản chiếu sắc màu của địa ngục, một sự phản chiếu

Khổng lồ từ những hành động của ác quỷ—công trình của Thiên Chúa không hề có sự ngụy biện nào

[855]

(Như cái chạm dịu dàng của cái chết đã thông báo cho tôi khi nó phá vỡ lớp bùa mê, giải thoát

Cả linh hồn và thể xác khỏi cơn ác mộng dài của cuộc đời trong lòng đất mộ)—

Thì—chẳng còn Thiên nhiên nào nữa, chẳng còn Con người nào nữa như một câu đố cần được giải mã,

Chỉ còn lại những niềm vui và nỗi buồn của riêng tôi được tính là có thật thay vào đó,—

Tôi buộc phải nói—hoặc nghẹn ngào trong im lặng—"Dù số phận của tôi có đến theo cách nào đi nữa,

Nỗi buồn thực sự đã—và niềm vui thì tuyệt nhiên không—chiếm ưu thế, sau khi đã cân nhắc kỹ lưỡng cuộc đời."

Do sự tất yếu định đoạt như thế ư? Tôi sẽ chịu đựng nó cách tốt nhất có thể;

Bởi một đấng tối cao toàn thiện, toàn trí, toàn năng ư? Không, với tư cách là một con người!

Đó là Thiên Chúa: và liệu đó có phải là sự thiện lương khi phần thiện trong tầm tay của tôi

Hoặc mang theo cả điều ác trong sự pha trộn, hoặc tự biến thành chính điều ác qua sự đổi thay?

Sự khôn ngoan—rằng việc trở nên khôn ngoan đồng nghĩa với việc tiến những bước chậm chạp và chắc chắn

Từ một tri thức được chứng minh là sai lầm cho đến sự ngu dốt được thừa nhận?

Quyền năng! Đó chính là giả định cốt lõi mà lý trí phẫn nộ nhất! Quyền năng

Bất lực trong việc ban tặng cho tạo vật của mình trong chốc lát,

Con người, với chừng ấy hành động đúng đắn hướng tới mục tiêu và vươn tới mục tiêu,

Chừng ấy niềm đam mê—không có chút khiếm khuyết nào ở đó, chẳng có sự thái quá nào, mà vẫn y nguyên như thế,—

Như những gì cấu thành nên sự tồn tại, sự hoàn hảo thuần khiết vừa rực rỡ vừa ngắn ngủi

Dành cho con sâu bọ kia, người bạn đồng loại của con người, trên thế giới hạnh phúc hơn kia—chiếc lá của nó!

Không, với tư cách là một con người, tôi thương xót cho sự nghèo nàn mà tôi buộc phải gán cho:

Sự thiện lương, sự khôn ngoan, quyền năng, tất cả đều bị giới hạn, mỗi thứ chỉ là một thuộc tính của con người!

Nhưng, hỡi thế giới đang trải dài bên dưới tôi! Tôi chỉ nói lên suy nghĩ cho riêng mình,

Tuyệt đối không dám đóng vai kẻ phát ngôn cho những người anh em mạnh mẽ và yếu đuối của tôi,

Kẻ giàu và người nghèo, kẻ khôn và người dại, kẻ thiện và kẻ ác, ở mọi thời đại,

Mọi xứ sở, mà tôi quay mặt đi, khi họ đang quằn quại trong giai đoạn này hay giai đoạn khác

Của một cực hình, tựa như Gióp nằm trên đống phân và phát điên vì những mụn nhọt

—Tại sao? Nhằm mục đích gì? Hãy hỏi cơn lốc xoáy xem tiếng gọi đáng sợ từ đó phát ra giải thích điều gì!

Tôi sẽ chẳng "bênh vực bất kỳ con đường nào của Thiên Chúa đối với con người", cũng chẳng đứng tách rời,

"Cười cợt, tỏ ra vô tư", trong lúc quan sát nó bước qua trái tim con người!

Trái tim đã trải qua sóng gió phải kể câu chuyện của chính mình mà không cần lời bình phẩm nào: dẫu vậy

Kết quả của tôi vẫn là, "Chỉ cần ban cho một cuộc đời thứ hai; tôi chấp nhận

Cuộc đời hiện tại này như một thất bại, xem những cuộc tấn công tồi tệ nhất của bất hạnh

Là chiến thắng, chứ không phải thất bại, với niềm tin chắc rằng sự mất mát càng tôn vinh

Thành quả sắp sửa đạt được. Bởi vì vào khoảnh khắc nào tôi lại tiến gần

Đến tri thức hơn là khi bị cản trở khỏi lối thoát khỏi sự ngu dốt?

Phải chăng cái đẹp đã chứng minh là quý giá nhất khi mặt đối lập của nó chiếm lấy

Ngôi vị cai trị, và chân lý có vẻ hùng mạnh hơn bao giờ hết chính vì sự giả dối đang ngự trị?

Còn về tình yêu—Ôi, còn cách nào khác ngoài việc, đánh mất tình yêu, kẻ nào biết yêu mới thành công

Thông qua nỗi đau đớn của cái chết để bước vào cơn đau chuyển dạ của sự sinh thành—học được thế nào mới thực sự là tình yêu?

Chỉ cần ban cho linh hồn tôi được mang theo chiếc chén không vơi qua cái chết một cách kiêu hãnh,

Dù nó có đong đầy tri thức, được chắt chiu từng giọt từ sự mất mát của cuộc đời,

Tôi sẽ hãnh diện xem đó là của mình—tấm dầu thơm, sẽ ban phước cho từng cú giật xiết đầy nhân ái đã rút ra

Từ cây đời cội nguồn thâm sâu nhất của nó, khai thông dòng rễ nơi niềm vui nảy nở,

Lột vỏ thân cây, bẻ gãy cành và dập nát quả mọng, để lại mọi nét duyên dáng

Thành tro bụi trong chiếc bình cất nghiêm ngặt của cái chết, giải phóng linh dược để thay thế vào đó!"

Hỡi Người Thân Yêu và Chân Thật, hãy làm chứng cho việc tôi đã hoàn toàn không hay biết—không phải về giá trị của em

—Điều đó tôi biết, trái tim tôi bảo đảm với tôi như vậy—nhưng về cái bóng mà sự ra đi

Khỏi hiện diện của tôi của bóng dáng cao lớn mặc áo trắng sẽ ném xuống

Những con đường mà chúng ta từng cùng nhau bước đi! Hơi hẹp, hơi chậm

Những con đường ấy, những bước chân ấy từng có vẻ thế: những con đường hẹp rất tuyệt để bước đi

Khi có rêu phong dưới bàn chân, hoa kim ngân vắt vẻo phía trên:

[856]

Đi chậm rãi theo nhịp đập của trái tim chắc chắn mang lại sự ủi an nhanh nhất,

Giải phóng bộ não đang quá tải—phương thuốc hồi phục tuyệt vời nhất.

Không, chẳng lẽ tôi lại quên đi khoảng không gian bao la rộng mở nơi sớm muộn gì cũng hội tụ

Những con đường dẫu quanh co?—vùng biển rộng lớn như thế giới, cao tận trời xanh nơi âm nhạc ngủ quên hay trào dâng

Tùy theo vị thiên thần nào chiếm ưu thế, và cây chùy của Titan do Beethoven cầm

Đập tan cõi vô biên thành giông bão, mà Mozart chỉ cần nhấc một ngón tay là xua đuổi được?

Vâng, tôi đã biết—nhưng không phải với thứ tri thức làm tôi rung động mỗi khi ngắm nhìn

Khu vực đằng kia từ nay về sau cất giữ và che giấu Người Thân Yêu và Chân Thật.

Hãy ban cho tôi (một lần nữa) sự đảm bảo rằng chúng ta sẽ gặp lại nhau vào một ngày nào đó,

Sẽ bước đi—nhưng với bước chân mạnh mẽ biết bao! trên một con đường—nhưng là con đường nào chứ!

—Tệ nhất sẽ là tuyệt nhất, thất bại sẽ là chiến thắng, mất mát hoàn toàn sẽ là thành tựu tối thượng.

Liệu điều đó có thể xảy ra, và phải xảy ra, và sẽ xảy ra chứ?

Im lặng nào! Vượt ngoài lãnh địa của thực tế,

Chỉ có sự phỏng đoán sẵn sàng thì thầm niềm hy vọng, đồng thời cũng mang theo nỗi sợ—tranh chấp

Với phán quyết không thể chối cãi của thực tế, "Vấn đề ngoài thực tế, hãy để phỏng đoán câm lặng!"

Chà!

Vâng, chà và tuyệt nhất, nếu tôi có thể ép chính thực tế đưa ra câu trả lời!

Thứ mà tôi bịt miệng chính là phỏng đoán! Không phải phía trên kia trong vòm trời cao

Tràn ngập niềm say mê với sắc hồng rực rỡ,—không phải xung quanh, nơi những tòa kiến trúc và đỉnh núi

Đang căng mình chờ đợi mặt trời lặn,—không phải bên dưới, nơi dế mèn kêu rả rích,

Các loài chim tụ tập để đi ngủ, tán cây xào xạc dịu dần,

Không, cũng chẳng phải ẩn giấu bên trong bản ngã nhạy cảm sâu thẳm nhất của tôi.

Khát vọng, hồi ức, những niềm tin có vẻ hợp lý

—Giờ đây là câu nói sẵn có "Nếu không thì con người đã bị xử tệ", giờ đây là câu nói liều lĩnh "và Thiên Chúa thật bất công"—

Chẳng có thứ nào trong số đó tôi cần đến. Hỡi linh hồn tôi, hãy tự mình đứng lên một cách cô độc,

Làm trọng tài cho các nhà vô địch Trí Tưởng Tượng và Lý Trí, khi ở cả hai bên

Họ tiến hành cuộc chiến thân thiện và đóng vai kẻ thù vì lợi ích của ngươi!

Trí Tưởng Tượng tấn công và Lý Trí đỡ đòn! Giải thưởng thuộc về ngươi, kẻ đứng ngoài cuộc!

TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

Ta nhượng bộ điều vừa bị từ chối: từ nay không có sự chắc chắn nào rõ ràng hơn

Sự phỏng đoán đơn thuần này rằng sau khi thể xác chết đi, linh hồn sẽ sống lại.

Hai sự thật duy nhất được thừa nhận lúc trước, giờ đã tăng lên thành ba—

Thiên Chúa hiện hữu, linh hồn hiện hữu, và chắc chắn rằng sau cái chết, linh hồn vẫn sẽ tiếp tục tồn tại.

Hãy đưa điều thứ ba này vào sử dụng trong cuộc đời, thời gian dành cho việc thực hành thực tế!

LÝ TRÍ

Ta đồng ý:

Nhận thấy nó mang lại lợi ích, kết hợp với hai điều kia.

Cuộc đời mai sau sẽ là sự cải thiện so với cuộc đời hiện tại; tiêu diệt

Những sự cản trở của thể xác, sẽ chẳng còn màn chắn nào giữa linh hồn và niềm vui của linh hồn.

Tại sao chúng ta phải mong đợi thêm những rào cản mới, những xiềng xích mới lạ? Ngay trong cuộc đời

Đầu tiên này, ta thấy được mặt tích cực của cái điều ác, lý do tại sao thế giới của chúng ta bắt đầu từ điểm tồi tệ nhất:

Vì thời gian đồng nghĩa với sự cải thiện, dẫu được thể hiện đủ chậm chạp,

Nhưng nhìn chung vẫn là một sự tiến về phía trước, chưa bao giờ hoàn toàn thụt lùi.

Chúng ta biết nhiều hơn dù vẫn biết rất ít, chúng ta mạnh mẽ hơn dù vẫn còn yếu đuối,

Phần nào nhìn thấy dù mắt vẫn quá lờ mờ, ngọng nghịu dù không thể nói rành mạch.

Chẳng có sự hằn học nào ở Thiên Chúa như kẻ từng làm người Hy Lạp cổ đại hoảng sợ, chẳng có thứ thay thế nào

Cho chiếc lưới rà bằng chiếc bẫy mới, một khi lưới đã bị rách.

Từng có loài rồng, và hiện có loài loài rắn, và sẽ có những con giun đất: chưa từng có bất kỳ

Con trăn mới được tạo ra nào xuất hiện để làm tai họa cho loài người kể từ khi trái đất được thanh tẩy.

Do đó, nếu thiếu đi bằng chứng về những rắc rối nhân tạo để thay thế cho những rắc rối cũ,

Cuộc đời tiếp theo mang lại cho cuộc đời này rất nhiều lợi thế phong phú:

Lợi thế ấy—khi vắng bóng một sự thật thứ tư và xa xôi hơn

Mà giờ đây có thể được phỏng đoán, về tổn hại sẽ theo sau hành động ấy—

Ta tuyên bố rằng con người sẽ đạt được ngay vào lúc này. Tại sao phải trì hoãn?

Hắn đang hạnh phúc ư? Hạnh phúc rồi sẽ thay đổi: hãy đón đầu ngày đó đi!

Hắn đang buồn bã ư? Đã có sẵn chốn dung thân: trong mọi nỗi buồn, cái chết là phương thuốc chữa trị nhanh chóng!

Hắn mang cả hai tâm trạng, với mức độ pha trộn ư? Hãy chấm dứt việc gánh chịu một gánh nặng!

Những nỗi đau đi kèm với sự bù đắp đáng thương, những niềm vui bị hạn chế trong phần phân phát,

[857]

Quyền năng lụi tàn và sự nhỏ nhen vút bay, tất cả đều chia đôi chứ không có gì trọn vẹn,

Những niềm hy vọng hão huyền dụ dỗ con người tiến bước, bị đẩy lùi bởi những nỗi sợ hãi cũng hão huyền không kém—

Thật là một gánh nặng mà hắn phải vấp váp bước đi suốt bảy mươi năm vui buồn lẫn lộn,

Khi chỉ cần một cái chạm là có thể sắp xếp lại sự hỗn độn, nâng tinh thần hắn lên nơi mà, khi đã thoát khỏi xác thịt,

Tri thức sẽ được gọi đúng tên của nó, và tất cả những gì có vẻ là sự thật sẽ thực sự là sự thật!

Cứ cho là sức mạnh của hắn không tăng lên, vâng, năng lực không hề gia tăng,

Chỉ cần những gì hiện có tiếp tục duy trì, hãy để hắn được trải nghiệm trong sự bình yên

Quyền năng mà vở kịch bị ngắt quãng, chưa hoàn thiện từng lôi cuốn

Con người bước qua bóng tối, mà để thắp sáng nó thì bất kỳ tia hy vọng nào cũng đủ,—

Thì điều gì sẽ còn ngăn cản hắn chết để bước từ bóng tối ra ánh sáng?

Bản thân cái chết có lẽ là nỗi đau ngắn ngủi hóa thành cơn quặn thắt, được cô đọng và vô tận chăng?

Nhưng tồi tệ nhất là, hắn thế nào cũng phải dũng cảm đối mặt với nó một ngày nào đó, trong khi, tuyệt vời nhất là, hắn mỉm cười—

Nhỏ một giọt vào chiếc chén của mình, khoa học của hắn nốc cạn giấc ngủ chứ không phải cái chết!

Bất kỳ khoảnh khắc nào cũng đòi hỏi nhiều lòng dũng cảm hơn, khi, bằng cách vượt qua cái lạnh giá và u tối,

Một cách đầy nam tính, con người rũ bỏ sự khó chịu, tiến thẳng đến căn phòng được chuẩn bị sẵn

Nơi những người bạn cũ đang mong ngóng người đồng hành của họ, nơi những người quen mới đang chờ đợi,

Có lẽ tụ họp để trò chuyện, khả năng cao là để cùng nhau thưởng thức bữa tiệc lớn!

Do đó, ta khẳng định và tái khẳng định: chỉ cần làm cho sự thật hiển hiện

Hệt như việc con người đang sống lúc này, rằng sau khi chết, con người sẽ lại sống một lần nữa,—

Cũng làm cho sự vắng mặt của một điều luật nhằm chống lại

Việc tự nguyện chuyển từ cuộc đời này sang cuộc đời khác bằng cách thay đổi khung cảnh trở nên hiển hiện tương tự,—

Và ta ra lệnh cho hắn—khi thoáng thấy đám mây đầu tiên cắt ngang bầu trời của mình,

Sự tàn lụi của đóa hoa, sự sương giá ghé thăm—đừng chần chừ gì cả, hãy chết đi!

TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

Thế thì ta nhân đôi sự nhượng bộ của mình: hãy ban cho, đi kèm với cuộc đời mới chắc chắn ấy

Chính đạo luật này được nhận thấy là đang thiếu sót lúc này: hãy sắc phong rằng, dù giàu hay nghèo,

Cuộc đời hiện tại được đánh giá về bất cứ điều gì con người xem là lợi thế—dù là hy vọng,

Dù là nỗi sợ làm cho tử vi của hắn rực sáng hay tối tăm nhất, dù ít hay nhiều,—

Hắn, bằng sự ép buộc tuyệt đối hệt như thứ đã khiến hắn sống ngay từ đầu,

Phải tiếp tục sống cho đến tận cùng số phận của cuộc đời dù có chuyện gì xảy ra đi nữa.

Dù cho, khi hắn lê lết trong bóng tối trên mặt đất, con người nhìn thấy thiên thể,

Của cuộc đời tiếp theo—hãy gọi đó là thiên đường tự do, nằm sát bên trên và trong suốt như pha lê?

Hắn sẽ tìm thấy—giả sử là địa ngục để trừng phạt kẻ nào dám cắt ngắn thời hạn

Và rất muốn đóng vai bướm trước khi kịp hoàn thành vai trò con sâu bọ của mình!

Thiên Chúa, linh hồn, trái đất, thiên đường, địa ngục—năm sự thật lúc này: còn điều gì cần mong ước nữa?

LÝ TRÍ

Không có gì cả! Từ nay sự tồn tại của con người phải khuất phục trước lời cảnh báo "Hãy chờ đợi!

Hãy đón nhận niềm vui và gánh chịu nỗi buồn—cả hai đều không cần phải quá mức bận tâm!

Sống ở đây đơn thuần có nghĩa là sự vô minh: chính cuộc đời tiếp theo mới giúp ta học hỏi.

Hãy nhắm những đôi mắt ấy lại, cuộc đời sau sẽ mở ra—hãy bịt những đôi tai ấy lại, cuộc đời sau sẽ dạy cho

Chức năng của thính giác—hãy khép những đôi môi ấy lại, cuộc đời sau sẽ ban cho khả năng ngôn từ!

Hoặc, nếu việc hành động làm ngươi hứng thú hơn là thái độ thụ động,

Hãy can đảm xông xáo qua cuộc đời của mình, bận rộn vì điều dữ hay điều lành,

Gặt hái sự thành công hay thất bại của cuộc đời này! Chẳng mấy chốc mọi thứ sẽ được tháo gỡ

Và đúng sai, giờ đây đang rối rắm, sẽ được gỡ rối trong cuộc đời kế tiếp."

TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

Đừng vội thế! Thêm một sự nhượng bộ nữa! Ta không chỉ tuyên bố

Cuộc đời nhất định phải được chịu đựng—ta còn muốn rằng con người phải nhận thức được rằng

Cuộc đời có giá trị vô lượng, từng khoảnh khắc mà hắn trải qua

Đều là sự được hoặc mất bấy nhiêu cho cuộc đời tiếp theo vốn phụ thuộc vào cuộc đời này.

Điều thiện, được làm ở đây, sẽ được đền đáp ở đó—điều ác, được thực hiện ở đây, sẽ bị trừng phạt ở đó!

Sáu sự thật lúc này, và tất cả đều đã được thiết lập, hiển hiện với con người từ đầu đến cuối.

LÝ TRÍ

Vậy hóa ra đã có thiện và ác, được định nghĩa rõ ràng cho con người bởi sắc lệnh này sao?

[858]

Đã có—bởi vì ngay khi nó được ban hành thì cả hai đều đồng thời biến mất.

Trước tuyên bố cuối cùng này, "Chắc chắn như việc Thiên Chúa tồn tại,

Như việc Ngài tạo ra linh hồn con người, như việc linh hồn không thể bị dập tắt bởi những làn sương tử thần,

Mà vẫn tồn tại, dẫu vậy, vẫn bị cấm trốn chạy khỏi thời gian một cách quá sớm

Để đến với bầu không khí trong lành hơn và xứ sở tươi sáng hơn được chuẩn bị sẵn của cõi vĩnh hằng,—

Cũng chắc chắn như thế, nó phụ thuộc vào cách mà con người sử dụng

Trái đất, điều thiện hay điều ác được làm ra ở đó, liệu sau cái chết hắn có kiếm được

Sự sống vĩnh hằng—gọi theo cách nào đó là thiên đường, hay cái chết vĩnh hằng—hãy gọi là địa ngục.

Hành động thế nào, phần thưởng nhận được thế ấy, làm điều ác hay làm điều thiện!"

—Trước tuyên bố cuối cùng này, trái đất chính là chốn thử thách của con người:

Sự tự do làm điều ác đã mang lại vẻ duyên dáng cho việc làm điều thiện của hắn;

Một khi đã ban hành luật lệ, đi kèm với câu nói đơn giản của Thiên nhiên "Những hiệu ứng như thế

Sẽ nối tiếp những nguyên nhân như thế, và thiên đường hay địa ngục phụ thuộc vào hành động trần thế của con người

Cũng chắc chắn y như việc đường thẳng hay đường cong phụ thuộc vào việc

Hắn làm cho điểm này gặp điểm kia có hay không có độ dốc,"—

Kể từ đó con người không còn làm điều thiện hay điều ác nữa, khi hắn buộc phải làm những gì bắt buộc phải làm.

Hãy cứ ban hành đạo luật ngặt nghèo đó "Ngươi muốn sống lại ư, hãy sống công chính!"

Cũng như điều luật khác này "Ngươi muốn sống lúc này ư, hãy đều đặn hít thở đi!

Bởi vì, nếu đình chỉ hoạt động ấy, sự vi phạm luật pháp sẽ dẫn đến cái chết ngay lập tức"—

Và (với điều kiện luôn là, con người được hướng tới bằng cách này phải tỉnh táo và lành mạnh)

Sự vâng lời nhanh chóng và tuyệt đối, đừng nghi ngờ gì nữa, sẽ đạt được sự tuân thủ luật pháp!

Đừng có bảo tôi rằng "Hãy nhìn xung quanh chúng ta xem! Không có gì ở mỗi bên ngoài luật lệ được thừa nhận,

Giờ đây được gọi là sắc lệnh của Thiên Chúa—giờ đây là của Thiên nhiên!" Sự vâng lời không một tì vết nằm ở đâu

Được dâng lên cho một trong hai bên? Châm ngôn nào đang thịnh hành trong miệng con người? Nào, "Điều tốt nhất

Tôi đều nhìn thấy và ca ngợi, còn điều tồi tệ nhất tôi lại đi theo"—điều mà, bất chấp việc tuyên bố

Đã nhìn thấy, đã ca ngợi, hắn vẫn đi theo y như thế, bởi vì hắn không tin tưởng

Tận sâu trong trái tim mình vào sắc lệnh mà trí óc hắn thừa nhận là chân lý.

Có sự lẩn tránh và có sự thuyết phục và có rất nhiều cách làm cho luật pháp được dung thứ

Bằng cách nào đó, có sự phân biệt rạch ròi giữa kẻ thù không đội trời chung và những người bạn nhiều khuyết điểm,

—Bất kỳ hệ quả nào ngoại trừ cái chết không thể tránh khỏi khi họ công bố, "Hãy chết đi,

Bất cứ kẻ nào phá vỡ luật pháp của chúng ta!", cả Thiên Chúa và Thiên nhiên đều nhất trí như vậy.

Luật lệ được tuân theo hoặc bị phá vỡ—tùy thuộc vào ý muốn và sở thích của con người! Từ đâu ra vậy?

Làm sao luật pháp lại có thể lẩn tránh được? Không phải vì sự bất lực:

Những điều luật nhất định đã tồn tại sẵn mà việc lắng nghe đồng nghĩa với việc tuân theo;

Do đó, không phải là vô cớ mà con người buộc phải tuân theo những điều luật này, trong khi có thể tùy nghi

Tuân thủ những điều luật khác và, nhờ việc tuân thủ ấy, biết đâu sẽ đạt được sự chấp thuận và phần thưởng.

Hãy phá vỡ lớp kiến trúc thượng tầng cuối cùng này, tất cả chỉ là không khí trống rỗng—không có thảm cỏ nào

Vững chắc như sự thật đầu tiên của tôi để đặt chân lên, "Thiên Chúa hiện hữu, và linh hồn hiện hữu,"

Và sự phân bổ cuộc đời trần thế của linh hồn: trong đó, theo giả thuyết,

Linh hồn buộc phải trải qua thử thách, chứng minh năng lực của mình, và thực hành

Giác quan và tư duy dựa trên thực tế, rồi từ thực tế rút ra phỏng đoán phù hợp,

Tự hỏi chính mình, và tự mình nhận được câu trả lời duy nhất, "Liệu phạm vi

Mà trái đất cung cấp về thực tế để phán xét có bảo đảm cho nỗi sợ hay niềm hy vọng trong tương lai không?"

Thế là chúng ta đã quay trở lại một vòng tròn khép kín: từng bước chân của trí tưởng tượng

Đi trọn vòng tròn của mình để dẫn dắt lý trí đến điểm mà chúng đã bắt đầu,

Bị bỏ lại nơi chúng ta vừa rời đi cách đây không lâu, Hỡi Người Thân Yêu và Chân Thật! Khi, nửa tuần

Trước, chúng ta đi dạo và trò chuyện và tôi đã kể cho em nghe thế nào, một gò má ngập tràn sắc đỏ

Mà em đã quay sang nhìn tôi nếu bỗng nhiên tôi làm cho nụ cười vương vấn sắc hồng

Bởi một câu nói kiểu như "Cãi cùn đấy! Thật ra từ đầu em đã biết rõ hơn thế!"

Giờ đây, từ phía tôi—Ồ không phải một sắc hồng, mà rực rỡ hơn thế rất nhiều, một ánh hào quang vui sướng,

Tiếng cười đắc thắng, liệu nó có giáng xuống nếu câu "Đúng vậy, tôi biết rõ hơn" của em

Cất lên, phá vỡ sự đảm bảo của tôi! Mà sự đảm bảo ấy không thể có được

Nếu, thay thế cho niềm hy vọng, sự đảm bảo buộc phải thay đổi cuộc đời này đối với tôi.

Thế nên, tôi hy vọng—chẳng hơn hy vọng, nhưng cũng chẳng kém hy vọng, bởi vì

Tôi có thể dò thấu, bằng không có dây dọi nào thả xuống những quy luật hiển nhiên của cuộc đời,

Làm thế nào tôi có thể trong bất kỳ trường hợp nào xác định được nơi sự thay đổi nên giáng xuống một cách thích hợp

Mà không liên lụy đến việc, chỉ qua một lần xem xét lại, là sự bãi bỏ của tất cả chúng:

—Điều mà một lần nữa lại liên quan đến sự thay đổi hoàn toàn trong cuộc đời đã được giải phóng khỏi luật pháp như thế,

Nơi mà cái thiện của sự thiện đã biến mất khi cái ác của sự ác chấm dứt.

Trong khi đó, cuộc đời và các quy luật hiển nhiên được khôi phục lại—tất cả những gì chúng ta biết,

Tất cả những gì chúng ta không biết,—trên bầu trời của chúng ta mây lại kéo đến khép lại, cho đến khi, kìa,—

Niềm hy vọng sắc bén như mũi tên, vẫn kiên định không đổi, lại đến để đâm thủng màn đêm tăm tối ấy, được thúc đẩy

Bởi một sức mạnh và bởi một mục đích mà nếu không ai khác nhìn thấy,

Thì chính tôi nhìn thấy trong cuộc đời này, thế nên—tôi hy vọng!

Bản tổng kết buồn bã làm sao khi phải thốt lên điều này!

Athanasius chống lại cả thế giới, cớ sao ông ta phải hy vọng nhiều hơn họ?

Mặc dù vậy con người vẫn được tạo dựng nên như thế, một sức hút từ tính biết bao

Tỏa ra từ mỗi cái đầu mà trí tưởng tượng của họ tôn vinh vào sâu trong trái tim không một phút kháng cự của họ!

[859]

Tôi đang đứng ở đây, ngỡ như cách một viên ném chỉ vèo đến ngôi làng nọ mà sáng nay

Tôi đã đi qua chỉ để ngắm nhìn một lần cuối cùng cái vận mệnh tồi tàn

Của tòa nhà hoang phế tội nghiệp của nó: xuyên qua một kẽ hở, sàn nhà của nó rõ mồng một

Chất đầy thức ăn cho gia súc, trong khi một đống phân bón chặn ngang cửa.

Trong cái chốn Bossex nghèo nàn dơ dáy đó, dưới mái nhà đỏ kỳ quái ấy, đã vươn lên,

Hệt như một con rắn lửa bay vút ra từ chiếc trứng của nó, một linh hồn—Rousseau.

Hãy rời khỏi nơi đó! Có phải Diodati đang hòa vào ánh sáng lung linh của mặt hồ không?

Ở đó tôi đã hái một chiếc lá, từ một tuần trước—lá thường xuân, được hái vì tưởng nhớ Byron.

Những kẻ bất hạnh nổi tiếng! Thế nhưng, chính vì thứ ánh sáng lân tinh nổi tiếng ấy

Đã bao bọc chính bóng tối bằng ánh hào quang chói lọi cho đến khi sự mục rữa trông giống như ngọn lửa,

Cả thế giới đã bị bỏ bùa: và tại sao? Điều gì có thể nằm ẩn giấu bên dưới, quyến rũ

Trái tim con người để cho sự hủ hóa phục vụ cái đầu con người như một vì sao dẫn đường?

Phải chăng phép màu nằm trong lời phán truyền "Tất cả những gì tốt đẹp đều đã qua đi và mất hút;

Hiện tại ngày càng trở nên tồi tệ và tồi tệ hơn, và tệ nhất trong tất cả là thứ đến sau cùng:

Hãy tin điều đó—bởi vì tôi tin điều đó"? Đó là tin mừng mà một kẻ đã rao giảng;

Trong lúc kẻ kia rên rỉ đầy giai điệu rằng, "Ngày đang lụi tàn với những sắc màu của cá heo!

Giông bão, mang vẻ đẹp và sự tối tăm giống như đôi mắt của người phụ nữ! Hỡi những ngọn núi

Nơi tôi leo lên để trốn chạy đồng loại của mình, và hỡi đại dương nơi hắn không tính nổi

Dù chỉ một inch quyền thống trị đê tiện! Các người có giá trị đặc biệt gì nào

Nếu các người thất bại trong việc củng cố châm ngôn 'Trong tất cả các vật tìm thấy trên trái đất

Con người là kẻ hèn mọn nhất, quá ư vinh hạnh khi được so sánh với—thứ vượt trội hơn hẳn hắn

—bất kỳ con chó nào: thế nên, hãy để hắn lủi thủi tru lên với các vị thần của hắn!'

Hãy tin điều đó—bởi vì tôi tin điều đó!" Đó là niềm an ủi mà con người đã tiếp nhận

Một cách buồn bã vì buộc phải tin: bởi vì sao chứ? Vì nhà thơ nổi tiếng đã tin điều đó!

Sự nổi tiếng! Vậy thì, hãy cho tôi sự nổi tiếng, dù chỉ trong khoảnh khắc! Khi tôi thu thóm lại trong một cái liếc mắt

Từng vinh quang của loài người nối tiếp vinh quang của loài người đang làm sống dậy vùng không gian kia,

Hãy để tôi nắm bắt lấy tất cả, giơ cao và vung vẩy thật mạnh mẽ

Tựa như ngọn hải đăng bên trên thế giới đầy mê đắm sẵn sàng, dù là thiên đường hay địa ngục

Gửi lời triệu hồi rực rỡ hướng xuống mặt đất, để cúi đầu khuất phục y như thế,

Đón nhận bằng niềm tin niềm hy vọng hoặc sự tuyệt vọng lóe lên đầy đủ trên khuôn mặt bởi—Sự Nổi Tiếng!

Cảm ơn ngươi, cây thông Makistos, ta đang vung ngọn đuốc khổng lồ của ngươi thật rộng!

Các người có biết ta đã hái chiếc cột ấy từ đâu, thứ vừa rồi có bầu trời làm kiến trúc vòm không?

Đây là thân cây, là Tri thức đặc quánh ở trung tâm, phần lõi được nung đỏ, đã bắt đầu

Kéo giật những chiều sâu của trái đất, thử thách những tầng cao của thiên đường, bén rễ ở đằng kia tại Lausanne.

Thứ đang bay lượn và phun nọc độc này, con rắn lục,—lấp lánh ra vào giữa các cành cây

Lúc này, và lúc khác lại cuộn lại, con trăn đang cuộn tròn vòng này đến vòng khác cho phép

Cái thân cây gần như chẳng nhận được ánh hào quang xứng đáng, bị làm cho lu mờ bởi từng lớp từng lớp Trí tuệ—

Tiếng cười làm cho Học thức trở nên rực rỡ ngọc ngà—nếu không phải Ferney thì là gì đã nuôi dưỡng nó?

Không, cũng đừng sợ—vì mọi loại nhựa cây đều nuôi ngọn lửa—rằng tôi sẽ từ bỏ

Sự Hùng biện bùng nổ của cái cây nhựa thông Bossex kia:

Không, hãy cứ tin chắc là như thế! Cũng như tôi không thể, chẳng kém gì sự rói rạng của ngươi, hỡi Jean-Jacques,

Dám thiếu đi ngươi, Diodati! Dù cho lũ khỉ và khỉ đột

Có la hét "Byron"? Cành thường xuân của Byron vẫn vươn một nhánh vượt lên trên đám đông ấy,

Xanh tươi mãi mãi, không chút rác rưởi rụng lá nào mà lũ khỉ và khỉ đột nhai ngấu nghiến!

Như Rousseau vậy, hùng biện, như Byron đứng đầu về sức mạnh của nhà thơ,—

Những tiếng nổ, những tia chớp, những nụ cười—cầu vồng, những giọt nước mắt—cơn mưa,—

Kìa, ta giơ cao điều kỳ diệu lấp lánh chói lọi ấy—Sự Nổi Tiếng! Và, khi đã nổi danh, ta tuyên bố

—Thông thái chẳng kém gì Gibbon, hóm hỉnh hệt như bản thân sự hóm hỉnh Voltaire...

Ôi, kết cục thảm hại nhất cho bất kỳ kẻ có lý trí nào

Đứng giữa hàng triệu người là một cá nhân đơn độc, chẳng mùng mươi gì với ngọn lửa giả dối để làm bằng chứng!

Thế nhưng hàng triệu người vẫn có phần của họ, sống những ngày tháng bình yên hoặc giông bão,

Tìm thấy ý nghĩa trong pháo hoa: thế nên, nhờ sự trợ giúp từ của tôi, họ có thể

Tự tin ghi tạc vào lòng và khóa chặt trong đầu suốt cả cuộc đời—điều này:

"Kẻ đang ở đó với ngọn đuốc rực rỡ, trải rộng trên vực thẳm cô độc của màn đêm,

Được vương miện bởi văn xuôi và thơ ca; và tay cầm, cùng với gậy hề của Trí tuệ, cây gậy của Học thức"...

Sao nào? Chà, ít nhất hắn cũng tin vào Linh hồn, hoàn sự chắc chắn về Thiên Chúa!

Thế là nụ cười nhợt nhạt thoáng hiện, buổi chiều hôm ấy: nụ cười nhợt nhạt đã lụi tàn từ lâu

Ngay tại đây giữa lòng London vào giữa tháng Mười Một! Những suy nghĩ đã chẳng hề được liên kết một cách lỏng lẻo

Sáu tuần trước khi tôi, bước xuống trong ánh hoàng hôn từ ngọn Salève,

Đã tìm thấy sợi dây chuyền mà dường như tôi đã rèn ở đó, hoàn ân không tì vết cho đến khi nó chạm đến ngôi mộ của em,

—Kết cấu chẳng hề mỏng manh chút nào, mà tôi đã mang nó trong lồng ngực

An toàn cho đến tận lúc này. Và vì tôi tìm thấy một thứ gì đó bên trong mình không chịu yên nghỉ

Cho đến khi tôi, từng mắt xích một, gỡ rối bất kỳ mối bòng bong nào của sợi dây chuyền,

—Nó đang nằm ở đây, dù nhiều hay ít! Tôi đã sống lại trọn vẹn

Khoảnh khắc đầy ý nghĩa cuối cùng ấy: tôi đã lưu giữ nó, y như cách tôi có thể lưu giữ một cái rễ cây

Được đào lên để trồng lại khi thời điểm thích hợp nhất để đâm chồi.

[860]

Cuộc đời được chất đầy những mầm mống của sự sống đang ngủ mê; nhưng ước gì tôi đừng bao giờ đánh thức

Những mầm mống của mình vốn không thể phục sinh nếu không có động đất!

Hãy để tất cả những thứ đó nghỉ ngơi, mãi mãi không trỗi dậy! Hãy để đây, buồn bã nhưng ngọt ngào, là ký ức duy nhất

Được gọi dậy khỏi giấc ngủ! Đây là phần nhỏ nhất: vậy thì toàn bộ sẽ là gì đây?