“Bây giờ,” Alyosha nói, “em đã hiểu nửa phần đầu rồi.”

“Em hiểu nửa phần đầu. Nửa phần đó là một vở kịch, và nó đã hạ màn ở đó. Nửa phần sau là một thảm kịch, và nó đang được diễn ra tại đây.”

“Và cho đến giờ em vẫn chẳng hiểu gì về nửa phần sau ấy cả,” Alyosha nói.

“Còn anh? Em tưởng là anh hiểu chắc?”

“Khoan đã, Dmitri. Có một câu hỏi quan trọng. Nói cho em nghe, anh đã đính hôn, hay vẫn đang đính hôn?”

“Chúng ta không đính hôn ngay đâu, phải ba tháng sau cuộc phiêu lưu đó cơ. Ngày hôm sau, tôi tự nhủ rằng vụ việc ấy đã khép lại, đã kết thúc, sẽ chẳng có phần tiếp theo nào nữa. Thật là đê tiện nếu ngỏ lời cầu hôn cô ấy. Về phần mình, cô ấy không hề đá động gì trong suốt sáu tuần ở lại thị trấn; ngoại trừ, quả thực là trừ một việc. Ngày hôm sau chuyến ghé thăm của cô ấy, cô người làm lén lút mang sang một chiếc phong bì gửi cho tôi. Tôi xé ra: bên trong là tiền thừa của tờ ngân phiếu. Chỉ cần bốn nghìn năm trăm rúp, nhưng khi đổi tiền thì bị chiết khấu mất khoảng hai trăm. Cô ấy chỉ gửi lại cho tôi khoảng hai trăm sáu mươi. Tôi không nhớ chính xác, nhưng chẳng có lấy một dòng chữ, một lời giải thích nào. Tôi lục tìm trên bọc giấy xem có nét bút chì nào không — ch-chẳng có gì cả! Chà, tôi đã nướng sạch số tiền còn lại vào một cuộc trác táng đến nỗi vị thiếu tá mới phải khiển trách tôi.

“Chà, viên trung tá đã mang tiền của tiểu đoàn ra trả, khiến ai nấy đều kinh ngạc, bởi chẳng ai tin rằng ông ấy vẫn giữ nguyên số tiền đó. Ông ấy vừa trả xong thì ngã bệnh, phải nằm liệt giường, rồi ba tuần sau, chứng xơ cứng não bộc phát, và ông ấy qua đời năm ngày sau đó. Ông được mai táng với nghi thức quân cách, vì ông chưa kịp nhận quyết định giải ngũ. Mười ngày sau đám tang của ông, Katerina Ivanovna cùng dì và em gái đã lên Moscow. Và kì diệu thay, ngay ngày họ rời đi (tôi không gặp họ, không ra tiễn hay chào tạm biệt), tôi nhận được một tấm thiệp nhỏ, một mảnh giấy xanh mỏng, trên đó chỉ có một dòng duy nhất viết bằng bút chì: ‘Tôi sẽ viết thư cho anh. Hãy đợi. K.’ Và chỉ có thế.

“Bây giờ tôi sẽ giải thích phần còn lại, trong hai câu thôi. Ở Moscow, vận mệnh của họ thay đổi nhanh như chớp và bất ngờ như một câu chuyện cổ tích Ả Rập. Người góa phụ của vị tướng quân đó, cũng là họ hàng gần nhất của họ, đột ngột mất đi hai người cháu gái là những người thừa kế và họ hàng cận huyết — cả hai đều chết trong cùng một tuần vì bệnh đậu mùa. Bà cụ, suy sụp vì đau khổ, đã chào đón Katya như con gái, như niềm hy vọng duy nhất của mình, bấu víu lấy cô, và sửa lại di chúc có lợi cho Katya. Nhưng đó là chuyện tương lai. Trong lúc này, bà đưa cho cô, để dùng ngay, tám mươi nghìn rúp làm của hồi môn, muốn làm gì thì tùy ý. Bà ấy là một phụ nữ cuồng loạn. Sau này ở Moscow, tôi có dịp tiếp xúc đôi chút với bà.

“Chà, đột nhiên tôi nhận được qua đường bưu điện bốn nghìn năm trăm rúp. Khỏi phải đoán, tôi ngạc nhiên đến câm nới. Ba ngày sau, bức thư đã hứa được gửi đến. Hiện giờ tôi vẫn giữ nó đây. Em phải đọc nó. Cô ấy đề nghị làm vợ tôi, tự dâng hiến bản thân cho tôi. ‘Em yêu anh đến điên cuồng,’ cô ấy viết, ‘dù anh không yêu em cũng chẳng sao. Hãy làm chồng em. Đừng sợ. Em sẽ không làm vướng chân anh bất cứ điều gì. Em sẽ là vật sở hữu của anh. Em sẽ là tấm thảm dưới chân anh. Em muốn yêu anh mãi mãi. Em muốn cứu rỗi anh khỏi chính bản thân anh.’ Alyosha, anh không xứng đáng để lặp lại những dòng đó bằng thứ ngôn ngữ thô tục của mình và với giọng điệu thô tục của mình, cái giọng điệu thô tục muôn đời mà anh chẳng bao giờ có thể chữa khỏi. Bức thư đó đến giờ vẫn đâm nát tim anh. Em nghĩ là anh không bận tâm sao — rằng anh vẫn không mặn không nhạt ư? Tôi lập tức viết thư trả lời, vì tôi không thể đến Moscow được. Tôi viết cho cô ấy trong những giọt nước mắt. Có một điều khiến tôi mãi mãi hổ thẹn. Tôi đã nhắc đến chuyện cô ấy giàu có và có của hồi môn trong khi tôi chỉ là một kẻ ăn xin vênh váo! Tôi đã nhắc đến tiền bạc! Lẽ ra tôi nên giữ im lặng, nhưng nó lại thốt ra từ ngòi bút của tôi. Thế rồi tôi viết ngay cho Ivan, kể cho nó mọi điều có thể trong một bức thư dài sáu trang, và phái nó đến gặp cô ấy. Sao em lại nhìn anh thế? Sao lại trân trân nhìn anh vậy? Ừ, Ivan đã đem lòng yêu cô ấy; nó vẫn còn yêu cô ấy đến tận bây giờ. Anh biết chứ. Dưới cái nhìn của thiên hạ, anh đã làm một điều ngu ngốc; nhưng biết đâu chính điều ngu ngốc duy nhất ấy lại là cứu cánh cho tất cả chúng ta lúc này. Ồ! Em không thấy cô ấy đánh giá cao Ivan đến mức nào, cô ấy tôn trọng nó ra sao ư? Khi đặt chúng tôi lên bàn cân, em nghĩ cô ấy có thể yêu một kẻ như anh sao, nhất là sau tất cả những chuyện đã xảy ra ở đây chứ?”

“Nhưng em tin chắc rằng cô ấy yêu một người như anh, chứ không phải một người như anh ta.”

“Cô ấy yêu sự đức hạnh của chính mình, chứ không phải anh.” Những lời ấy bật ra một cách không thể kìm nén, và gần như đầy ác ý từ Dmitri. Cậu cười, nhưng chỉ một phút sau, đôi mắt cậu ánh lên, mặt đỏ bừng và đấm mạnh xuống bàn.

“Anh thề đấy, Alyosha,” cậu kêu lên, với sự tức giận tột cùng và chân thành hướng về chính mình; “em có thể không tin anh, nhưng có Chúa là đấng thánh thiêng, và có Chúa Kitô là Thiên Chúa, anh thề rằng dù ban nãy anh có mỉm cười trước những tình cảm cao cả của cô ấy, anh biết rằng tâm hồn anh đê hèn hơn cô ấy cả triệu lần, và những tình cảm cao cả ấy của cô ấy chân thành chẳng kém gì một thiên thần trên thiên đàng. Đó mới chính là bi kịch — rằng anh biết chắc chắn điều đó. Lỡ như ai đó có làm màu một chút thì sao? Chẳng lẽ anh không tự làm thế chắc? Dù vậy, anh vẫn chân thành, rất chân thành. Còn về phần Ivan, anh có thể hiểu giờ đây nó đang nguyền rủa tạo hóa thế nào — lại thêm cả trí tuệ của nó nữa! Phải chứng kiến sự ưu ái dành cho — ai cơ chứ, cho cái gì cơ chứ? Cho một tên quái nhân, dù đã đính hôn và mọi ánh mắt đều đổ dồn vào hắn, vẫn không thể kìm nén thói trác táng — và ngay trước mắt vị hôn thê của mình! Thế mà một kẻ như anh lại được chọn, còn nó thì bị gạt sang một bên. Và tại sao? Chỉ vì một cô gái muốn hy sinh cuộc đời và số phận của mình vì lòng biết ơn. Thật nực cười! Anh chưa bao giờ nói một lời nào về chuyện này với Ivan, và dĩ nhiên Ivan cũng chưa từng hé lộ nửa lời tương tự với anh. Nhưng định mệnh rồi sẽ phải hoàn thành, và người xứng đáng hơn sẽ giữ được vị trí của mình trong khi kẻ không xứng đáng sẽ chìm khuất vào con hẻm tối của hắn mãi mãi — con hẻm tối nhơ nhớp của hắn, con hẻm tối thân yêu của hắn, nơi hắn thuộc về và nơi hắn sẽ tự nguyện chìm ngập trong bùn nhơn nhớp nhúa và hôi thối trong sự hoan hỉ của chính mình. Anh đang nói nhảm nhí rồi. Chẳng còn từ ngữ nào nữa. Anh vạ miệng nói bừa, nhưng mọi chuyện sẽ đúng như anh đã nói. Anh sẽ chết đuối trong con hẻm nhỏ đó, và cô ấy sẽ cưới Ivan.”

“Khoan đã, Dmitri,” Alyosha lại ngắt lời với vẻ đầy lo lắng. “Có một điều anh vẫn chưa làm rõ: hai người rốt cuộc vẫn đính hôn đấy thôi, phải không? Sao anh có thể hủy hôn nếu cô ấy, vị hôn thê của anh, không muốn?”

“Đúng vậy, đính hôn một cách chính thức và trang trọng. Tất cả đã diễn ra ngay khi anh đặt chân đến Moscow, với nghi thức vô cùng long trọng, có cả thánh tượng, đúng điệu hoàn toàn. Phu nhân của viên tướng đã ban phúc cho chúng ta, và — em có tin không — còn chúc mừng Katya nữa. ‘Con đã có một lựa chọn sáng suốt,’ bà ấy nói, ‘ta nhìn thấu con người cậu ta.’ Và — em có tin không — bà ấy chẳng ưa gì Ivan, hầu như chẳng thèm chào hỏi nó. Anh đã trò chuyện rất nhiều với Katya ở Moscow. Anh kể cho cô ấy nghe về bản thân mình — một cách chân thành, danh dự. Cô ấy lắng nghe tất cả.

Có sự bối rối ngọt ngào,

Có những lời đầy dịu dàng.

Dù cũng có cả những lời kiêu hãnh. Cô ấy bắt anh phải hứa một lời hứa chắc như đinh đóng cột là sẽ cải tà quy chính. Anh đã hứa, và ở đây—”

“Sao cơ?”

“Thì đấy, anh gọi em ra đây hôm nay, chính ngày hôm nay — hãy ghi nhớ lấy — để sai em — cũng chính trong ngày hôm nay — đến gặp Katerina Ivanovna, và—”

“Và sao?”

“Và nói với cô ấy rằng anh sẽ không bao giờ đến gặp cô ấy nữa. Hãy bảo rằng, ‘Anh ấy gửi lời thăm hỏi cô.’”

“Nhưng điều đó có thể làm được sao?”

“Đó chính là lý do anh sai em đi thay anh, vì nó bất khả thi. Hơn nữa, sao anh có thể tự mình nói điều đó với cô ấy chứ?”

“Và anh sẽ đi đâu?”

“Đến con hẻm tối.”

“Đến chỗ Grushenka sao!” Alyosha kêu lên đầy đau buồn, chắp hai tay lại. “Liệu Rakitin thực sự đã nói sự thật ư? Em cứ tưởng anh vừa ghé thăm cô ta rồi thôi chứ.”

“Một người đã đính hôn mà lại đi lại những nơi đó sao? Liệu có thể có chuyện như vậy với một vị hôn thê như thế, và trước thanh thiên bạch nhật không? Cho khỉ gió cái danh dự của anh đi! Ngay khi anh bắt đầu bén mảng đến chỗ Grushenka, anh đã không còn là người đính hôn, cũng chẳng còn là một người đàn ông lương thiện nữa. Anh hiểu điều đó. Sao em cứ nhìn anh thế? Em thấy đấy, thoạt đầu anh đến để đánh cô ta. Anh đã nghe ngóng, và giờ anh biết chắc chắn rằng viên đại úy đó, kẻ sai vặt của cha, đã đưa cho Grushenka một giấy nhận nợ của anh để cô ta kiện đòi tiền, nhằm bức tử anh. Bọn họ muốn dọa anh. Anh đến để đánh cô ta. Anh đã thoáng nhìn thấy cô ta từ trước. Cô ta không gây ấn tượng mạnh ngay từ cái nhìn đầu tiên. Anh biết về tay thương gia già của cô ta, kẻ đang ốm liệt giường bây giờ; nhưng lão ta để lại cho cô ta một khoản kha khá đấy. Anh cũng biết rằng cô ta hám tiền, rằng cô ta gom góp từng đồng và cho vay với mức lãi cắt cổ, rằng cô ta là một kẻ lừa đảo và bịp bợm không gớm tay. Anh đến để đánh cô ta, thế mà lại ở lại. Cơn bão bùng nổ — nó quật ngã anh như một trận dịch hạch. Anh vẫn đang nhiễm dịch hạch đây, và anh biết mọi chuyện đã chấm hết, sẽ chẳng còn gì cho anh nữa vòng quay của thời đại đã khép lại. Hoàn cảnh của anh là thế đấy. Và dẫu anh có là kẻ ăn mày đi nữa, trớ trêu thay, lúc đó trong túi anh lại có đúng ba nghìn rúp. Anh lái xe đưa Grushenka đến Mokroe, một nơi cách đây hai mươi lăm thước Anh. Anh kiếm mấy người Digan ở đó, gọi sâm-panh và chuốc say mèm tất cả đám nông dân ở đó, rồi cả phụ nữ và trẻ con nữa. Anh vung tiền qua cửa sổ. Chỉ trong ba ngày, anh sạch túi nhưng lại là một anh hùng. Em tưởng người anh hùng đã đạt được mục đích rồi chắc? Còn lâu nhé. Anh bảo em nghe, cái con ranh Grushenka đó có những đường cong mềm mại khắp cả người. Em có thể thấy điều đó ở bàn chân nhỏ bé của cô ta, thậm chí ở cả ngón chân nhỏ xíu nữa. Anh đã nhìn thấy, và đã hôn nó, nhưng chỉ có thế thôi, anh thề đấy! ‘Nếu anh thích thì em lấy,’ cô ta nói, ‘dù anh chỉ là một kẻ ăn mày. Hãy hứa là anh sẽ không đánh em, và sẽ để em làm bất cứ điều gì em muốn, biết đâu em sẽ lấy anh.’ Cô ta cười, và giờ vẫn đang cười kìa!”

Dmitri chồm dậy với một cơn cuồng nộ nào đó. Thoáng chốc cậu trông giống như đang say rượu. Đôi mắt cậu bỗng vằn lên những tia máu.

“Và anh thực sự định cưới cô ta sao?”

“Cưới ngay lập tức, nếu cô ta chịu. Còn nếu không chịu, anh vẫn cứ ở lại. Anh sẽ làm gác cổng nhà cô ta. Alyosha!” cậu hét lên. Cậu khựng lại trước mặt Alyosha, nắm lấy đôi vai em trai và bắt đầu lắc mạnh. “Em có biết, cậu nhóc ngây thơ ạ, rằng tất cả những chuyện này chỉ là sự mê sảng, một sự mê sảng vô nghĩa, bởi vì ở đây có cả một thảm kịch. Để anh nói cho em hay, Alexey, rằng anh có thể là một kẻ hạ tiện, với những dục vọng thấp hèn và đồi bại, nhưng Dmitri Karamazov thì đời nào chịu làm một tên trộm hay kẻ móc túi. Thế mà; để anh nói cho em hay rằng anh chính là một tên trộm và kẻ móc túi. Ngay buổi sáng hôm đó, ngay trước khi anh đi gặp Grushenka, Katerina Ivanovna đã cho gọi anh, và trong sự bảo mật tuyệt đối (anh chẳng hiểu tại sao, chắc cô ấy có lý do riêng) đã nhờ anh ra thành phố tỉnh lỵ để gửi ba nghìn rúp cho Agafya Ivanovna ở Moscow, để không một ai ở thị trấn này hay biết về chuyện đó. Thế là anh đã mang theo ba nghìn rúp đó trong túi khi đến gặp Grushenka, và chính số tiền đó đã bị chúng ta nướng sạch ở Mokroe. Sau đó anh giả vờ như đã đi ra thị trấn, nhưng lại không đưa cho cô ta biên lai bưu điện. Anh nói rằng đã gửi tiền rồi và sẽ mang biên lai về sau, và cho đến nay anh vẫn chưa mang về. Anh quên bẵng mất rồi. Giờ em nghĩ em đến gặp cô ấy hôm nay để nói gì nào? ‘Anh ấy gửi lời thăm hỏi cô,’ và cô ấy sẽ hỏi em, ‘Còn tiền thì sao?’ Đáng lẽ em vẫn có thể nói với cô ấy thế này, ‘Anh ta là một kẻ nhục dục đồi trụy và là một sinh vật hạ tiện, với những dục vọng không thể kìm chế. Anh ta đã không gửi tiền cho cô lúc đó, mà lại đem nướng sạch, bởi vì như một con thú hạ tiện, anh ta không thể kìm chế nổi bản thân.’ Nhưng dẫu sao em vẫn có thể nói thêm rằng, ‘Tuy nhiên anh ta không phải là tên trộm. Đây là ba nghìn rúp của cô; anh ta gửi trả lại. Cô hãy tự gửi nó cho Agafya Ivanovna đi. Nhưng anh ấy dặn tôi nói rằng “anh ấy gửi lời thăm hỏi cô.”’ Thế nhưng ngặt nỗi, cô ấy sẽ hỏi, ‘Thế tiền đâu?’”

“Mitya, anh đang bất hạnh, đúng vậy! Nhưng không đến mức bất hạnh như anh tưởng đâu. Đừng có dằn vặt bản thân đến mức tuyệt vọng chứ.”

“Sao, em tưởng anh sẽ tự sát chỉ vì không có ba nghìn rúp để trả chắc? Vấn đề là ở chỗ đó đấy. Anh sẽ không tự sát đâu. Giờ thì anh không đủ dũng khí. Có lẽ là sau này. Còn bây giờ anh đang đến chỗ Grushenka. Anh mặc thây mọi chuyện ra sao thì ra.”

“Và rồi thế nào nữa?”

“Anh sẽ làm chồng cô ta nếu cô ta rủ lòng thương lấy anh, và khi có những gã nhân tình đến, anh sẽ lui vào căn phòng bên cạnh. Anh sẽ đánh giày cho bạn bè của cô ta, châm ống samovar, sai vặt họ.”

“Katerina Ivanovna sẽ hiểu hết thôi,” Alyosha nói một cách trang trọng. “Cô ấy sẽ hiểu nỗi khốnốn lớn nhường này và sẽ tha thứ. Cô ấy có một tâm hồn cao cả, và không ai có thể bất hạnh hơn anh được nữa. Cô ấy sẽ tự mình nhận ra điều đó.”

“Cô ấy sẽ không tha thứ tất cả đâu,” Dmitri cười gằn nói. “Có những điều trong đó, em trai ạ, mà không người phụ nữ nào có thể tha thứ được. Em có biết điều tuyệt vời nhất nên làm lúc này là gì không?”

“Là gì ạ?”

“Trả lại ba nghìn rúp.”

“Chúng ta kiếm nó ở đâu ra đây? Anh bảo này, em có hai nghìn. Ivan sẽ cho anh thêm một nghìn nữa — thế là thành ba nghìn. Hãy cầm lấy và trả lại đi.”

“Và bao giờ thì em mới có được ba nghìn đó của em? Vả lại em chưa đến tuổi thành niên, hơn nữa em phải — bắt buộc phải — mang lời từ biệt của anh đến với cô ấy ngày hôm nay, có tiền hay không có tiền cũng được, vì anh không thể lê lết thêm được nữa, sự việc đã đi đến bước đường này rồi. Ngày mai thì quá muộn. Anh sẽ sai em đến gặp cha.”

“Đến gặp cha ư?”

“Ừ, đến gặp cha trước. Hãy xin ông ba nghìn.”

“Nhưng mà, Mitya, ông ấy sẽ không cho đâu.”

“Làm gì có chuyện ông ấy cho! Anh thừa biết là ông ấy không cho rồi. Em có biết cảm giác tuyệt vọng là gì không, Alexey?”

“Em biết.”

“Lắng nghe này. Về mặt pháp lý ông ấy chẳng nợ anh cái gì cả. Anh đã lấy sạch từ ông ấy rồi, anh biết điều đó. Nhưng về mặt đạo đức thì ông ấy có nợ anh chút gì chứ nhỉ? Em biết đấy, ông vốn khởi nghiệp với hai mươi tám nghìn rúp tiền của mẹ anh và biến nó thành một trăm nghìn. Chỉ cần ông ấy trả lại cho anh ba nghìn trong số hai mươi tám nghìn đó thôi, là ông ấy đã kéo linh hồn anh ra khỏi địa ngục rồi, và điều đó sẽ chuộc lại phần nào tội lỗi của ông ấy. Chỉ vì ba nghìn đó — anh xin lấy danh dự thề với em — anh sẽ chấm dứt mọi chuyện, và ông ấy sẽ không bao giờ phải nghe thêm bất cứ điều gì từ anh nữa. Đây là cơ hội cuối cùng anh cho ông ấy để làm một người cha. Hãy nói với chính Chúa là Đấng đã mang cơ hội này đến cho ông ấy.”

“Mitya, ông ấy sẽ không đời nào cho đâu.”

“Anh biết là ông ấy không cho mà. Anh biết rõ quá đi chứ. Nhất là vào lúc này. Vẫn chưa hết đâu. Anh còn biết một chuyện thế này nữa. Mới mấy ngày trước, có lẽ chỉ mới hôm qua thôi, lần đầu tiên ông ấy thực sự phát hiện ra (hãy gạch chân chữ thực sự nhé) rằng Grushenka có lẽ không đùa cợt gì đâu, và thực sự có ý định cưới anh. Ông ấy thừa hiểu bản tính cô ta; ông ấy biết con hồ ly đó. Và em tưởng ông ấy sẽ nhả tiền ra để giúp thành toàn việc đó chắc, trong khi bản thân ông ta đang say đắm cô ta như điếu đổ ấy ư? Vẫn chưa hết đâu em. Anh còn có thể kể cho em nhiều hơn thế nữa. Anh biết rằng suốt năm ngày nay ông ta đã rút ba nghìn ra khỏi ngân hàng, đổi thành các tờ một trăm rúp, nhét vào một chiếc phong bì lớn, niêm phong bằng năm con dấu và buộc chéo bằng dải băng đỏ. Em thấy anh nắm rõ mọi ngóc ngách chưa! Trên phong bì có viết: ‘Gửi thiên thần của ta, Grushenka, khi nào nàng đến với ta.’ Chính tay lão đã viết nguệch ngoạc những dòng đó trong im lặng và lén lút, chẳng ai biết có tiền trong đó ngoại trừ tên đầy tớ Smerdyakov, kẻ mà lão tin tưởng như chính bản thân mình. Thế nên mấy ngày nay — ba, bốn ngày nay rồi — lão đang mong ngóng Grushenka; lão hy vọng cô ta sẽ đến lấy tiền. Lão đã cho người nhắn tin cho cô ta, và cô ta cũng nhắn lại rằng có thể cô ta sẽ đến. Và nếu cô ta thực sự đến chỗ lão già đó, liệu anh còn có thể cưới cô ta sau chuyện đó nữa không? Giờ thì em đã hiểu tại sao anh lại có mặt ở đây một cách lén lút và anh đang canh chừng cái gì rồi chứ?”

“Là canh cô ta ư?”

“Ừ, canh cô ta. Foma có một căn phòng trong ngôi nhà của mấy mụ lăng loàn này. Foma là người quê mình; trước đây hắn là lính trong trung đoàn của chúng ta. Hắn nhận làm dăm ba việc vặt cho bọn họ. Ban đêm làm gác đêm còn ban ngày thì đi săn gà rừng; hắn cứ sống qua ngày như thế. Anh đã tá túc trong phòng của hắn. Cả hắn và mấy người phụ nữ trong nhà đều không biết bí mật này — nghĩa là anh đang canh chừng ở đây.”

“Ngoài Smerdyakov ra thì không ai biết nữa sao?”

“Không ai khác nữa. Hắn sẽ báo cho anh biết nếu cô ta đến chỗ lão già.”

“Thế ra chính hắn là kẻ đã kể cho anh nghe về số tiền đó à?”

“Ừ. Đó là một bí mật tuyệt đối. Ngay cả Ivan cũng chẳng hay biết gì về số tiền hay bất cứ thứ gì sất. Lão già đang sai Ivan đi Tchermashnya trong chuyến đi hai hoặc ba ngày. Có kẻ ngỏ ý muốn mua khoảnh rừng chồi: lão ta sẽ trả tám nghìn cho số gỗ đó. Thế nên lão già cứ nài nỉ Ivan giúp một tay đi đến đó dàn xếp. Sẽ mất hai hoặc ba ngày. Đó chính là điều lão già muốn, để Grushenka có thể sang đây trong lúc vắng bóng nó.”

“Thế ra hôm nay lão đang trông ngóng Grushenka ư?”

“Không, hôm nay cô ta sẽ không đến đâu; có những điềm báo cả rồi. Chắc chắn cô ta không đến đâu,” Mitya bỗng cất giọng kêu lên. “Smerdyakov cũng nghĩ vậy. Cha đang uống rượu kìa. Lão đang ngồi ăn uống với Ivan. Em hãy đến gặp ông ấy đi, Alyosha, và xin ba nghinz rúp đi.”

“Mitya thân yêu, anh bị làm sao thế?” Alyosha kêu lên, vùng đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đăm đăm nhìn khuôn mặt đang cuồng loạn của người anh trai. Thoáng chốc ý nghĩ dấy lên trong đầu cậu rằng Dmitri đã phát điên.

“Sao thế? Anh không hề mất trí đâu,” Dmitri nói, nhìn chằm chằm và đầy vẻ nghiêm túc vào cậu. “Cứ yên tâm. Anh đang sai em đến gặp cha, và anh biết mình đang nói gì. Anh tin vào phép màu.”

“Vào phép màu ư?”

“Vào phép màu của Sự Quan Phòng Thiêng Liêng. Chúa thấu suốt lòng anh. Ngài thấy sự tuyệt vọng của anh. Ngài thấy toàn cục bức chuyện. Chắc chắn Ngài sẽ không để điều khủng khiếp nào xảy ra đâu. Alyosha, anh tin vào phép màu. Đi đi!”

“Em đi đây. Nói cho em biết, anh sẽ đợi em ở đây chứ?”

“Ừ. Anh biết việc này sẽ mất chút thời gian. Em không thể xông vào bả mặt lão ngay lập tức được. Lão đang say xỉn. Anh sẽ đợi ba tiếng — bốn, năm, sáu, bảy tiếng. Chỉ nhớ là hôm nay em phải đến chỗ Katerina Ivanovna đấy, dù có là nửa đêm đi chăng nữa, có tiền hay không có tiền, và hãy nói rằng, ‘Anh ấy gửi lời thăm hỏi cô.’ Anh muốn em đọc lại câu thơ đó cho cô ấy nghe: ‘Anh ấy gửi lời thăm hỏi cô.’”

“Mitya! Thế nhỡ Grushenka đến hôm nay thì sao — nếu không phải hôm nay, thì ngày mai, hoặc ngày kia?”

“Grushenka ư? Anh sẽ gặp cô ta. Anh sẽ lao ra và ngăn chặn lại.”

“Và nếu—”

“Nếu có chữ nếu đó, thì sẽ là án mạng. Anh không thể chịu đựng nổi đâu.”

“Ai sẽ bị giết?”

“Lão già đó. Anh không giết cô ta đâu.”

“Anh trai ơi, anh đang nói cái gì thế hả?”

“Ồ, anh không biết nữa.... Anh không biết. Có lẽ anh sẽ không giết, mà cũng có lẽ anh sẽ giết. Anh sợ rằng vào khoảnh khắc đó, bộ mặt của lão sẽ bỗng trở nên vô cùng đáng ghê tởm đối với anh. Anh căm ghét cái cổ họng xấu xí của lão, cái mũi đó, đôi mắt đó, cái điệu cười nhếch mép trơ trẽn ấy. Anh cảm thấy sự ghê tởm về mặt thể xác. Đó là điều anh sợ. Đó là thứ có thể vượt quá sức chịu đựng của anh.”

“Em đi đây, Mitya. Em tin rằng Chúa sẽ sắp đặt mọi sự tốt đẹp nhất, để không có chuyện khủng khiếp nào xảy ra.”

“Còn anh sẽ ngồi đây chờ đợi phép màu. Và nếu nó không xảy ra—”

Alyosha đăm chiêu rảo bước về phía ngôi nhà của cha mình.