Với những bước dài và nhanh, Mitya đi thẳng đến bàn.

“Các ngài,” cậu nói bằng một giọng lớn, gần như hét lên, nhưng lại lắp bắp trong từng từ, “tôi... tôi không sao cả! Đừng sợ!” cậu kêu lên, “tôi—không có chuyện gì đâu,” cậu đột ngột quay sang Grushenka, người nãy giờ đã rụt người lại trên ghế về phía Kalganov và nắm chặt lấy tay cậu ấy. “Tôi... tôi cũng tới đây. Tôi ở lại đây cho đến sáng. Các ngài, tôi có thể ở lại với các ngài cho đến sáng không? Chỉ đến sáng nay thôi, lần cuối cùng, ở chính căn phòng này?”

Nói xong, cậu quay sang người đàn ông thấp đậm đang ngậm tẩu thuốc ngồi trên sô-pha. Người này thong thả lấy tẩu ra khỏi miệng và nghiêm nghị nhận xét:

“Thưa ngài, chúng tôi đang họp mặt riêng. Còn những phòng khác mà.”

“Ơ kìa, hóa ra là anh đấy chứ, Dmitri Fyodorovitch! Anh nói gì thế hả?” Kalganov bất ngờ đáp lại. “Ngồi xuống đây với chúng tôi đi. Anh thế nào rồi?”

“Rất vui được gặp anh, người bạn thân mến... và quý giá của tôi, tôi luôn đánh giá rất cao về anh,” Mitya vui mừng và hào hứng đáp, lập tức chìa tay ra qua bàn.

“Ái! Anh siết chặt thế! Gãy hết cả ngón tay tôi rồi còn gì,” Kalganov cười lớn.

“Lúc nào anh ấy chẳng siết như thế, lúc nào cũng vậy,” Grushenka vui vẻ xen vào với một nụ cười rụt rè, dường như lúc này cô đã hoàn toàn tin chắc từ vẻ mặt của Mitya rằng anh ta không định làm ầm ĩ lên đâu. Cô đang quan sát anh với sự tò mò mãnh liệt và vẫn còn đôi chút bất an. Cô thực sự ấn tượng bởi điều gì đó ở anh, và quả thật, điều cuối cùng mà cô mong đợi ở anh lúc này là việc anh lại bước vào và cất lời như thế trong một khoảnh khắc thế này.

“Chào buổi tối,” Maximov rụt rè ôn tồn cất lên từ phía bên trái. Mitya cũng lao ngay đến chỗ ông lão.

“Chào buổi tối. Cả ông nữa à! Tôi mừng biết bao khi tìm thấy ông ở đây! Các ngài, các ngài, tôi—” (Cậu lại hướng về phía quý ông người Ba Lan đang ngậm tẩu thuốc, rõ ràng là coi ông ta là nhân vật quan trọng nhất có mặt ở đây.) “Tôi bay đến đây.... Tôi muốn dành trọn ngày cuối cùng, giờ phút cuối cùng của mình trong căn phòng này, chính trong căn phòng này... nơi mà tôi cũng từng tôn sùng... nữ hoàng của tôi.... Xin lỗi ngài,” cậu kêu lên một cách cuồng nhiệt, “tôi đã bay đến đây và thề rằng— Ồ, đừng sợ, đây là đêm cuối cùng của chúng ta rồi! Hãy cùng nâng ly vì sự hòa hợp của chúng ta đi. Họ sẽ mang rượu tới ngay thôi.... Tôi đã mang theo thứ này đây.” (Có cái gì đó thúc giục cậu lôi ra xấp tiền giấy của mình.) “Xin phép ngài! Tôi muốn có âm nhạc, có ca hát, có một bữa tiệc tùng linh đình như trước đây chúng ta từng có. Nhưng con sâu mọt ấy, cái con sâu mọt thừa thãi ấy, sẽ tự bò đi thôi, và sẽ chẳng còn ai thấy nó nữa. Tôi sẽ kỷ niệm ngày vui của mình vào đêm cuối cùng này.”

Cổ họng cậu như nghẹn lại. Có quá nhiều, có vô vàn điều cậu muốn nói, nhưng thốt ra từ đôi môi cậu lúc bấy giờ chỉ là những tiếng kêu lạ lùng. Người Ba Lan đăm đăm nhìn cậu, nhìn xấp tiền giấy trên tay cậu; rồi nhìn sang Grushenka, rõ ràng là đang vô cùng bối rối.

“Nếu nữ hoàng của tôi đang cho phép—” ông ta bắt đầu nói.

“‘Suverin’ nghĩa là gì thế? ‘Sovereign’ (nữ hoàng) phỏng?” Grushenka cắt ngang. “Tôi không tài nào không phì cười với cách anh nói chuyện đấy. Ngồi xuống đi, Mitya, anh đang luyên thuyên cái gì thế hả? Đừng làm chúng tôi sợ, làm ơn đi. Anh sẽ không dọa chúng tôi chứ? Nếu anh không làm thế, tôi rất vui khi thấy anh đến...”

“Tôi, tôi dọa cô ư?” Mitya kêu lên, giơ cao hai tay. “Ồ, hãy đi qua tôi đi, đi con đường của cô đi, tôi sẽ không cản trở gì cô đâu!...”

Và đột nhiên, cậu khiến tất cả mọi người ngạc nhiên, và chắc chắn là cả chính cậu nữa, khi ngã phịch xuống một chiếc ghế và oà khóc nức nở, quay mặt hẳn vào bức tường đối diện, trong khi hai tay ôm chặt lấy thành ghế như đang ôm lấy một con người.

“Nào, nào, anh đúng là một kẻ kỳ cục!” Grushenka trách móc. “Lúc nào anh ấy đến gặp tôi cũng thế—cứ bắt đầu huyên thuyên là tôi chẳng tài nào hiểu nổi anh ấy đang định nói gì. Đã có lần anh ấy khóc như thế này rồi, và giờ lại khóc nữa! Thật xấu hổ! Anh khóc cái gì chứ? Cứ làm như anh có chuyện gì đáng khóc lắm không bằng!” cô nói thêm đầy ẩn ý, nhấn mạnh từng từ với một chút cáu kỉnh.

“Tôi... tôi có khóc đâu.... Thôi được rồi, chào buổi tối!” Cậu lập tức quay người lại trên ghế và bỗng bật cười, không phải tiếng cười cộc lốc thô cứng thường thấy, mà là một tràng cười dài, run rẩy, không thành tiếng đầy vẻ căng thẳng thần kinh.

“Thế đấy, lại thế nữa rồi.... Nào, vui lên, vui lên đi chứ!” Grushenka ngọt ngào thuyết phục. “Tôi rất vui vì anh đã đến, rất vui đấy, Mitya, anh nghe thấy chưa, tôi rất vui! Tôi muốn anh ấy ở lại đây với chúng tôi,” cô quả quyết nói với toàn thể căn phòng, dường như câu nói rõ ràng là dành cho người đàn ông đang ngồi trên sô-pha. “Tôi muốn thế, tôi muốn thế đấy! Và nếu anh ấy bỏ đi, tôi cũng sẽ đi!” cô nói thêm với đôi mắt ánh lên rực rỡ.

“Mệnh lệnh của nữ hoàng nhà tôi chính là luật pháp!” người đàn ông Ba Lan tuyên bố, lịch thiệp cúi xuống hôn tay Grushenka. “Tôi xin phép mời ngài gia nhập nhóm của chúng tôi,” ông ta lịch sự nói thêm, hướng về phía Mitya.

Mitya chồm dậy với ý định rõ mồn một là sẽ tuôn ra một bài diễn văn nữa, nhưng lời lẽ lại chẳng tài nào thốt ra nổi.

“Cùng cạn ly nào, thưa ngài,” cậu thốt lên thay vì đọc diễn văn. Mọi người đều bật cười.

“Lạy Chúa! Tôi cứ tưởng anh ta chuẩn bị bắt đầu lại từ đầu chứ!” Grushenka lo lắng kêu lên. “Anh nghe này, Mitya,” cô tiếp tục bằng giọng nài nỉ, “đừng có nhảy tưng tưng lên nữa, nhưng anh mang sâm-panh đến thì tốt quá. Chính tôi cũng đang thèm một ly đây, tôi chẳng tài nào chịu nổi mấy loại rượu mùi. Và tuyệt nhất là chính anh đã đến đây. Trông chúng ta cứ chán chết đi được khi ở đây một mình.... Chắc anh lại đến để ăn chơi đập phá nữa chứ gì? Nhưng cất tiền vào túi đi đã. Anh kiếm đâu ra lắm thế?”

Nãy giờ Mitya vẫn đang nắm chặt trong tay xấp tiền nhàu nát mà mọi ánh mắt, nhất là của những kẻ người Ba Lan, đang đổ dồn vào. Trong sự ngượng ngùng, cậu vội vã nhét chúng vào túi quần. Mặt cậu đỏ bừng. Đúng lúc đó, người chủ quán bước vào mang theo một chai sâm-panh đã bật nắp cùng mấy chiếc ly trên một cái khay. Mitya chộp lấy chai rượu, nhưng cậu bấn loạn đến mức chẳng biết phải làm gì với nó tiếp theo. Kalganov liền giật lấy chai từ tay cậu và rót sâm-panh ra ly.

“Thêm chai nữa! Một chai nữa mau!” Mitya hét lên với chủ quán, và quên bén mất việc phải chạm ly với người đàn ông Ba Lan mà cậu vừa long trọng mời uống mừng sự hòa hợp giữa hai bên, cậu ngửa cổ cạn sạch ly của mình mà chẳng đợi ai cả. Toàn bộ nét mặt cậu chợt thay đổi hoàn toàn. Vẻ nghiêm trang và bi thảm khi mới bước vào bỗng biến mất tăm, thay vào đó là một vẻ mặt ngây thơ tựa trẻ con. Cậu trông có vẻ dịu dàng và ngoan ngoãn hẳn đi. Cậu nhìn mọi người với ánh mắt vừa rụt rè vừa hạnh phúc, kèm theo một tiếng cười khúc khích hồi hộp không dứt, mang cái vẻ mặt hạnh phúc mãn nguyện của một chú chó lỡ làm điều sai quấy, đã chịu phạt và được tha thứ. Cậu dường như quên bẵng đi mọi thứ trên đời, cứ ngước nhìn khắp lượt mọi người với nụ cười rạng rỡ ngây thơ. Cậu nhìn Grushenka, cứ cười mãi không thôi, rồi kéo dịch ghế của mình sát rạt vào cô.

Dần dần, cậu cũng lờ mờ hình dung được đôi chút về hai gã người Ba Lan kia, mặc dù trong đầu vẫn chưa có một ấn tượng nào thật rõ ràng.

Gã người Ba Lan ngồi trên sô-pha gây ấn tượng với cậu bởi phong thái đường hoàng, giọng điệu đặc sệt chất Ba Lan, và trên hết là cái tẩu thuốc. “Thì sao nào? Hắn hút tẩu thì cũng là chuyện hay ho đấy chứ,” cậu thầm nghĩ. Gã người Ba Lan có gương mặt phị nộ, trạc tuổi trung niên, với chiếc mũi tí xíu cùng hai hàng rìa mép được uốn tỉa mỏng dính, nhọn hoắt, nhuộm màu và trông vô cùng xấc láo, cho đến lúc này vẫn chưa hề gợi lên trong đầu Mitya mảy may sự nghi ngờ nào. Cậu thậm chí còn chẳng lấy làm lạ trước bộ tóc giả lố bịch làm tại Siberia của gã, với mấy lọn tóc tình nhân được chải dại dột xõa thõng xuống hai bên thái dương. “Chắc là chẳng có vấn đề gì sất vì hắn đội tóc giả cơ mà,” cậu lại ngẫm nghĩ một cách đầy thỏa mãn. Gã người Ba Lan thứ hai, trẻ hơn, kẻ đang trừng trừng nhìn vào mọi người bằng ánh mắt hỗn xược, thách thức và lắng nghe câu chuyện với sự khinh miệt thầm lặng, cho đến lúc này vẫn chỉ gây ấn tượng với Mitya bởi chiều cao khủng khiếp, hoàn toàn đối lập với gã người Ba Lan ngồi trên sô-pha. “Nếu hắn đứng thẳng dậy chắc phải cao tới sáu thước ba tấc mất.” Ý nghĩ ấy xẹt qua đầu Mitya. Cậu cũng chợt nghĩ rằng gã này chắc hẳn là cạ cứng của gã kia, có thể coi như một kiểu “cận vệ”, và chắc chắn gã cao kều này phải răm rắp nghe lệnh gã lùn hút tẩu rồi. Nhưng với Mitya, tất cả những điều đó đều hoàn toàn đúng đắn và chẳng có gì phải thắc mắc cả. Trong tâm trạng vâng lời ngoan ngoãn như một chú chó nhỏ, mọi cảm giác đố kỵ tranh đua trong cậu đã lụi tàn từ lúc nào.

Còn tâm trạng của Grushenka cũng như ngụ ý ẩn sau một vài câu nói của cô thì cậu hoàn toàn chẳng tài nào hiểu nổi. Tất cả những gì cậu cảm nhận được bằng trái tim đang rung lên từng nhịp chính là việc cô rất tử tế với mình, rằng cô đã tha thứ cho cậu, và còn bắt cậu ngồi ngay cạnh cô nữa. Cậu sung sướng đến phát điên lên khi nhìn cô nhấp từng ngụm sâm-panh. Dù vậy, sự im lặng của cả căn phòng dường như cũng bắt đầu lọt vào tầm mắt, khiến cậu quay sang nhìn mọi người xung quanh bằng đôi mắt chờ mong.

“Thế nhưng sao chúng ta cứ ngồi đực ra đây thế nhỉ, các ngài? Sao không bắt đầu làm gì đi chứ?” đôi mắt đang cười của cậu dường như muốn hỏi như vậy.

“Anh ta cứ nói bừa nói bãi mấy chuyện nhảm nhí nên bọn tôi mới cười nắc nẻ thế đấy,” Kalganov bỗng cất lời, như thể đoán được suy nghĩ của Mitya và chỉ tay về phía Maximov.

Mitya liền trân trân nhìn Kalganov rồi quay sang nhìn Maximov.

“Lão nói nhảm á?” cậu cười, cái tiếng cười cộc lốc ngắn ngủi quen thuộc, bỗng trở nên vô cùng hào hứng về một điều gì đó—“ha ha!”

“Đúng thế. Các ngài có tin nổi không, lão cứ cả quyết rằng tất cả các sĩ quan kỵ binh của chúng ta vào thập niên hai mươi đều lấy vợ người Ba Lan đấy. Nghe nhảm nhí chưa cơ chứ?”

“Phụ nữ Ba Lan á?” Mitya lặp lại, vẻ mặt hoàn toàn say mê phấn khích.

Kalganov thừa biết thái độ của Mitya đối với Grushenka, và anh ta cũng đoán được cả chuyện về gã người Ba Lan kia nữa, nhưng điều đó có lẽ không làm anh ta hứng thú cho lắm, hoặc chẳng có chút hứng thú nào; thứ duy nhất thu hút sự chú ý của anh ta lúc này chính là Maximov. Anh ta tình cờ đến đây cùng Maximov, và đây cũng là lần đầu tiên trong đời anh ta chạm trán với đám người Ba Lan tại quán trọ này. Còn Grushenka thì anh ta đã quen từ trước, thậm chí từng theo chân ai đó đến thăm cô một lần; nhưng cô lại chẳng mấy mặn mà gì với anh ta. Thế nhưng lúc này đây, cô lại nhìn anh ta vô cùng trìu mến: trước khi Mitya đến, cô vẫn luôn dành cho anh ta sự săn sóc đặc biệt, thế mà anh ta lại có vẻ chẳng hề mảy may dao động. Anh ta là một thiếu niên, chưa đầy đôi mươi, ăn vận bảnh bao như một công tử bột, sở hữu gương mặt trắng trẻo vô cùng đáng yêu cùng mái tóc vàng dày tuyệt đẹp. Từ gương mặt thư thái ấy ánh lên đôi mắt xanh nhạt đẹp đẽ, mang theo một vẻ thông minh và đôi khi còn sâu sắc vượt xa tuổi thật, mặc dù đôi khi chàng trai trẻ ấy vẫn nhìn ngó và nói năng chẳng khác nào một đứa trẻ, và cũng chẳng hề cảm thấy ngượng ngùng về điều đó, ngay cả khi chính cậu ta nhận thức được điều đó. Nhìn chung, cậu ta là một kẻ rất bướng bỉnh, thậm chí hay hờn dỗi thất thường, dẫu vẫn luôn niềm nở với mọi người. Đôi khi trong biểu cảm của cậu phảng phất một nét gì đó rất lì lợm và ngoan cố. Cậu sẽ nhìn bạn và lắng nghe, nhưng ra vẻ như tâm trí vẫn đang mải miết mơ mộng về một cõi xa xăm nào khác. Có lúc cậu ta thờ thẫn lười biếng, nhưng cũng có lúc lại trở nên cực kỳ phấn khích, đôi khi chỉ vì những chuyệnn lặt vặt nhất.

“Cứ tưởng tượng mà xem, tôi đã phải kè kè lôi theo lão ta suốt bốn ngày nay đấy,” cậu tiếp tục nói, giọng kéo dài uể oải nhưng vô cùng tự nhiên, chẳng hề ra vẻ điệu đà chút nào. “Kể từ cái hồi anh trai anh, anh còn nhớ chứ, xô lão ngã lăn cù từ trên xe ngựa xuống đất ấy. Chính vụ đó đã khơi gợi sự tò mò của tôi đối với lão, nên tôi mới đưa lão về quê nhà, nhưng lão cứ luyên thuyên mấy chuyện nhảm nhí khiến tôi thấy xấu hổ không dám đi cùng lão nữa rồi. Giờ tôi đang tính đưa lão quay về đây.”

“Vị quý ông kia chắc chưa từng thấy phụ nữ Ba Lan bao giờ, nên mới nói ra những điều bất hợp lý như thế,” gã người Ba Lan hút tẩu lên tiếng cãi lại Maximov.

Gã nói tiếng Nga khá trôi chảy, dẫu sao thì cũng tốt hơn nhiều so với vẻ giả vờ của gã. Và một khi đã thốt ra từ tiếng Nga nào, gã luôn cố tình uốn éo chúng theo cái giọng điệu đặc quánh chất Ba Lan.

“Nhưng chính tôi cũng từng lấy vợ người Ba Lan cơ mà,” Maximov khúc khích cười.

“Thế ông có từng phục vụ trong kỵ binh không đấy? Vừa nãy ông đang bàn về kỵ binh cơ mà. Ông có phải là sĩ quan kỵ binh không thế?” Kalganov chộp lấy cơ hội hỏi dồn.

“Lão ta mà cũng là sĩ quan kỵ binh á? Ha ha!” Mitya kêu lên, chăm chú lắng nghe và đưa đôi mắt đầy dò hỏi nhìn từng người một khi họ cất lời, ra vẻ như chẳng thể đoán trước được mình sẽ nghe thấy những chuyện kỳ quặc gì từ mỗi người.

“Không, các cậu thấy đấy,” Maximov quay sang phía cậu giải thích. “Ý tôi muốn nói là những tiểu thư người Ba Lan xinh đẹp ấy... khi họ nhảy điệu mazurka cùng các kỵ sĩ Uhlan của chúng ta... lúc một cô nàng nhảy mazurka với một kỵ sĩ Uhlan, cô ta sẽ nhảy tót lên đùi anh ta giống như một chú mèo con vậy... một chú mèo trắng muốt... và ngài bá tước cùng phu nhân đứng nhìn mà vẫn cho phép điều đó diễn ra.... Họ đồng ý cho phép đấy chứ... và rồi ngày hôm sau, viên kỵ sĩ Uhlan liền đến ngỏ lời cầu hôn với cô ấy.... Chuyện là thế đấy... ngỏ lời cầu hôn, hì hì!” Maximov kết thúc câu chuyện bằng một tiếng cười khúc khích.

“Tay quý ông này đúng là một gã lajdak (kẻ vô lại)!” gã người Ba Lan cao kều ngồi trên ghế bỗng gầm lên và vắt chéo chân nọ lên chân kia. Môi Mitya bất giác bị thu hút bởi chiếc ủng bôi mỡ to tướng của gã, với phần đế dày cộm bám đầy bùn đất. Trông trang phục của cả hai gã người Ba Lan đều có vẻ khá luộm thuộm và bóng bẩy.

“Này, sao lại gọi người ta là lajdak thế hả! Hắn đang càu nhàu cái quái gì vậy chứ?” Grushenka đột nhiên bực bội lên tiếng.

“Thưa bà Agrippina, những gì mà tay quý ông kia từng thấy ở Ba Lan chỉ là lũ hầu gái tì tiện thôi, chứ chẳng phải tiểu thư cành vàng lá ngọc gì đâu,” gã người Ba Lan hút tẩu quay sang giải thích với Grushenka.

“Cứ tin chắc là thế đi,” gã người Ba Lan cao kều lạnh lùng hừ mũi khinh bỉ.

“Lại còn thế nữa! Cứ để cho lão ấy nói đi chứ! Người ta nói chuyện thì cản trở người ta làm gì cơ chứ? Có thế không khí mới vui vẻ lên được chứ,” Grushenka cằn nhằn.

“Tôi đâu có cản trở gì thưa bà,” gã đội tóc giả đáp, liếc nhìn Grushenka một cái thật dài, rồi lại chìm vào sự im lặng đường hoàng và tiếp tục rít tẩu thuốc.

“Không, không. Vị quý ông người Ba Lan nói đúng đấy chứ.” Kalganov lại tỏ ra hào hứng, cứ làm như đây là một vấn đề hệ trọng lắm không bằng. “Lão ta có bao giờ đặt chân đến Ba Lan đâu mà đòi bàn chuyện về nơi đó cơ chứ? Chắc gì ông đã cưới vợ ở Ba Lan phải không nào?”

“Không, tôi cưới ở tỉnh Smolensk. Chỉ là trước đó, một sĩ quan Uhlan đã đưa cô ấy về Nga, người vợ tương lai của tôi ấy, cùng với thân mẫu, dì ghẻ và một nữ gia nhân khác có cậu con trai đã trưởng thành. Anh ta đưa thẳng cô ấy từ Ba Lan sang rồi giao phó lại cho tôi. Cậu ta là trung úy trong trung đoàn của chúng tôi, một thanh niên cực kỳ tử tế. Ban đầu cậu ta định tự mình cưới cô ấy cơ. Nhưng rồi lại thôi, bởi vì hóa ra cô nàng bị thọt chân.”

“Thế ra ông cưới một người vợ bị thọt chân à?” Kalganov kêu lên.

“Vâng. Cả hai mẹ con họ lúc đó đã giấu giếm tôi một chút và che đậy chuyện đó đi. Tôi cứ tưởng cô ấy đang nhảy lò cò; cô ấy cứ nhảy lò cò mãi... tôi còn tưởng là cô ấy đang đùa giỡn cơ chứ.”

“Vui mừng vì sắp được lấy ông đấy phỏng!” Kalganov lanh lảnh cất cái giọng trong trẻo như trẻ con.

“Vâng, vui lắm chứ. Nhưng hóa ra nguyên nhân lại là chuyện hoàn toàn khác. Sau này, khi chúng tôi đã thành vợ thành chồng, vào đúng cái đêm tân hôn ấy, cô ấy đã thú nhận và tha thiết cầu xin tôi tha thứ. ‘Hồi còn nhỏ, con từng nhảy qua một vũng nước,’ cô ấy nói, ‘và thế là làm tổn thương chân mình rồi.’ Hì hì!”

Kalganov phá lên cười ngặt nghẽo như một đứa trẻ, suýt chút nữa thì ngã ngửa ra sô-pha. Grushenka cũng bật cười theo. Còn Mitya thì đang đứng ở đỉnh cao của sự hạnh phúc.

Kalganov quay sang Mitya và thốt lên: “Các cậu có biết không, lão ta nói thật đấy, lần này thì lão không hềa bịa đặt đâu nhé; và các cậu có biết không, lão ta từng lấy vợ hai lần đấy; người vợ đầu tiên chính là người mà lão vừa nhắc tới đấy. Còn người vợ thứ hai ấy à, cô ta đã bỏ trốn theo trai và hiện giờ vẫn còn sống nhăn ra đấy.”

“Có thật thế không?” Mitya quay phắt sang Maximov với vẻ mặt kinh ngạc tột độ.

“Vâng. Cô ta đã bỏ trốn thật đấy. Tôi đã từng nếm trải cái kinh nghiệm cay đắng đó rồi,” Maximov khiêm tốn thừa nhận, “cùng với một gã người Pháp. Và tồi tệ hơn cả là cô ta đã tẩu tán toàn bộ tài sản cỏn con của tôi sang tên cô ta từ trước rồi. ‘Anh là một người có học thức cơ mà,’ cô ta nói với tôi như thế đấy. ‘Anh lúc nào chẳng tự kiếm nổi cái ăn để sống.’ Thế là cô ta tước đoạt luôn cả cơ nghiệp của tôi bằng câu nói ấy. Từng có một vị giám mục đáng kính đã bảo với tôi thế này: ‘Một người vợ của ông thì bị thọt chân, nhưng người vợ thứ hai thì lại nhanh chân quá mức.’ Hì hì!”

“Nghe này, nghe này các cậu!” Kalganov phấn khích đến mức trào bọt mép, “nếu lão ta có nói dối chăng nữa—mà lão ta thường xuyên nói dối ấy chứ—thì lão cũng chỉ làm thế để cho chúng ta vui vẻ mà thôi. Chẳng có hại gì sấy đúng không nào? Các cậu biết đấy, đôi khi tôi thấy lão ta cũng đáng yêu phết. Lão ta cực kỳ thấp hèn, nhưng điều đó lại hoàn toàn tự nhiên ở lão, phải không nào? Các cậu không nghĩ thế à? Có những kẻ thấp hèn vì mưu lợi cá nhân, nhưng lão ta thì đơn giản là bản tính đã thế rồi. Cứ tưởng tượng mà xem, lão ta cứ cả quyết (lão đã tranh cãi suốt dọc đường ngày hôm qua đấy) rằng Gogol đã viết cuốn *Những linh hồn chết* dựa trên hình mẫu của chính lão đấy. Các cậu còn nhớ không, trong truyện có một điền chủ tên là Maximov, kẻ từng bị Nozdryov cho ăn đòn roi nhừ tử ấy. Hắn ta bị quy tội, các cậu nhớ chứ, ‘vì tội dùng roi gậy gây tổn hại thân thể đối với điền chủ Maximov trong lúc say rượu.’ Các cậu có tin nổi không, lão ta cứ một mực khẳng định chính lão là cái lão Maximov đó và lão đã bị đánh nhừ tử như thế đấy! Liệu chuyện đó có thể xảy ra được không cơ chứ? Chitchikov bắt đầu chuyến hành trình của mình trễ nhất là vào đầu thập niên hai mươi, tính ra thì mốc thời gian chẳng khớp chút nào cả. Hắn ta làm sao mà bị đánh vào thời điểm đó được cơ chứ, đúng không nào?”

Thật khó mà tưởng tượng nổi rốt cuộc Kalganov đang hào hứng vì điều gì, nhưng sự hào hứng ấy lại hoàn toàn chân thật. Mitya cứ thế hùa theo cậu nhóc mà chẳng hề phản đối nửa lời.

“Ừ thì, nhỡ đâu người ta đánh lão ta thật thì sao!” cậu vừa cười vừa kêu lên.

“Không hẳn là họ đánh tôi, ý tôi muốn nói là...” Maximov chen vào.

“Ý ông là sao chứ? Hoặc là người ta đánh ông, hoặc là không có chuyện đó.”

“Mấy giờ rồi hả ngài?” gã người Ba Lan hút tẩu quay sang hỏi gã bạn cao kều với vẻ mặt đầy chán nản. Gã kia nhún vai thay cho câu trả lời. Cả hai gã đều chẳng có nổi một chiếc đồng hồ mang theo người.

“Sao lại không được nói chuyện? Để cho người ta nói với chứ. Bộ cứ vì các người chán ngấy lên rồi là cấm không cho người khác nói năng gì chắc?” Grushenka bỗng nổi đóa lao vào gã, với ý định gây sự rõ mười mươi. Một điều gì đó dường như lần đầu tiên xẹt qua tâm trí Mitya. Lần này thì gã người Ba Lan đã đáp lại với sự cáu kỉnh không thể che giấu.

“Thưa bà, tôi có phản đối gì đâu nào. Tôi có nói câu nào đâu cơ chứ.”

“Thế thì tốt. Nào, kể tiếp câu chuyện của ông đi chứ,” Grushenka quay sang giục Maximov. “Sao mọi người cứ ngồi im re thế này hả?”

“Có gì để kể đâu cơ chứ, toàn chuyện ngớ ngẩn cả,” Maximov lập tức đáp lại với vẻ mãn nguyện thấy rõ, điệu bộ ra vẻ e thẹn chút ít. “Hơn nữa, tất cả những chuyện trong tác phẩm của Gogol đều mang tính ẩn dụ cả thôi, bởi vì lão ta đã gán cho tất cả các nhân vật những cái tên đều có ngụ ý riêng. Nozdryov thực chất tên thật là Nosov, còn Kuvshinikov thì có cái tên hoàn toàn khác, hắn tên là Shkvornev cơ. Fenardi thực ra đích thị là Fenardi, chỉ có điều cô ta không phải là người Ý mà là người Nga, và tiểu thư Fenardi là một cô thiếu nữ xinh đẹp với đôi chân thon nuột nà trong bộ đồ bó sát, nàng mặc chiếc váy ngắn đính kim sa lấp lánh và cứ quay vòng vòng mãi không thôi, chỉ có điều không phải quay trong bốn tiếng đồng hồ mà thực chất chỉ bốn phút thôi, thế mà nàng đã làm cho tất cả mọi người phải mê mẩn...”

“Thế còn chuyện ông bị đòn là vì cái gì cơ chứ?” Kalganov gặng hỏi.

“Vì Piron!” Maximov đáp gọn lỏn.

“Piron nào cơ chứ?” Mitya ngạc nhiên hỏi.

“Nhà văn nổi tiếng người Pháp, Piron. Hồi đó tất cả chúng tôi đang chè chén say sưa, một đám đông náo nhiệt trong quán trọ ngay tại hội chợ đó. Họ đã mời tôi tới, và trước tiên tôi bắt đầu ngâm nga mấy câu châm ngôn. ‘Đó có phải là ngài đấy không, Boileau? Bộ dạng buồn cười làm sao!’ và Boileau đáp lại rằng hắn đang chuẩn bị đi hóa trang, nghĩa là đi tắm hơi chứ sao, hì hì! Thế là họ vơ quàng vào mình, thế nên tôi liền vội vã đọc tiếp một câu thơ châm biếm khác rất cay độc, mà ai có học thức cũng đều nằm lòng:

Phải, ta là Sappho với Phaon!

Chỉ tiếc một nỗi buồn tê tái.

Ngươi chẳng biết đường ra tới biển!

Họ lại càng thêm phần chửi rủa tôi bằng những lời lẽ khó nghe nhất có thể. Và đúng vào cái lúc dầu sôi lửa bỏng ấy, để mọi chuyện khá hơn chút ít, tôi lại bắt đầu kể một giai thoại cực kỳ tao nhã về Piron, về việc ông ta đã bị Viện hàn lâm Pháp từ chối như thế nào, và để trả thù, ông ta đã tự viết bia mộ cho chính mình:

Nằm đây Piron chẳng là gì cả,

Đến viện sĩ hão cũng chẳng xong.

Thế là họ túm lấy tôi và nện cho một trận nhừ tử.”

“Nhưng vì cái gì cơ chứ? Tại sao họ lại đánh ông?”

“Vì học thức của tôi đấy. Người ta có thể lôi một kẻ ra đòn vì bất cứ lý do gì trên đời này,” Maximov kết luận một cách ngắn gọn và đầy triết lý.

“Thôi đi, thế là đủ lắm rồi! Toàn mấy chuyện ngớ ngẩn, tôi chẳng buồn nghe nữa đâu. Cứ tưởng thế nào hóa ra lại hay ho,” Grushenka đột ngột cắt ngang lời họ.

Mitya giật mình, lập tức ngừng cười. Gã người Ba Lan cao kều đứng phắt dậy, với vẻ kiêu kỳ của một kẻ đang chán ngấy và lạc lõng giữa đám đông, bắt đầu đi đi lại lại từ góc này sang góc khác trong phòng, hai tay chắp sau lưng.

“Hừm, đúng là cái loại chẳng thể ngồi yên một chỗ nổi,” Grushenka lẩm bẩm nhìn gã đầy khinh miệt. Mitya bắt đầu cảm thấy lo lắng. Cậu còn nhận thấy thêm rằng gã người Ba Lan ngồi trên sô-pha cũng đang nhìn mình với ánh mắt đầy cáu kỉnh.

“Thưa ngài!” Mitya hét lên, “chúng ta cạn ly đi! Cả vị ngài bên cạnh nữa chứ! Cùng uống nào.”

Trong chớp mắt, cậu đã kéo giật ba chiếc ly về phía mình và rót đầy sâm-panh vào đó.

“Vì nước Ba Lan, thưa các ngài, tôi uống mừng nước Ba Lan của các ngài đấy!” Mitya kêu lên.

“Tôi rất lấy làm vinh hạnh, thưa ngài,” gã người Ba Lan trên sô-pha đường hoàng đáp lại với vẻ nhã nhặn bề trên, rồi nâng ly lên.

“Còn vị ngài kia, tên gì ấy nhỉ? Uống đi chứ, thưa ngài đại nhân hiển hách, cạn ly đi nào!” Mitya giục giã.

“Ngài Vrublevsky,” gã người Ba Lan trên sô-pha nhắc chừng.

Ngài Vrublevsky bước tới bàn, đi đứng lảo đảo xiêu vẹo.

“Vì nước Ba Lan, thưa các ngài!” Mitya vừa nâng ly vừa hét lớn. “Hoan hô!”

Cả ba người cùng uống cạn. Mitya chộp lấy chai rượu và lại rót đầy ba chiếc ly khác.

“Giờ thì vì nước Nga, hỡi các ngài, và chúng ta hãy trở thành anh em một nhà đi thôi!”

“Rót cả phần chúng tôi nữa chứ,” Grushenka lên tiếng; “tôi cũng sẽ uống mừng nước Nga!”

“Tôi nữa...” Kalganov hưởng ứng.

“Và tôi cũng xin... vì nước Nga, người mẹ già kính yêu!” Maximov khúc khích cười.

“Tất cả! Tất cả cùng uống đi!” Mitya hét lên. “Trifon Borissovitch, mang thêm mấy chai nữa ra đây mau!”

Ba chai sâm-panh còn lại mà Mitya mang theo được đặt lên bàn. Mitya tự tay rót đầy các ly.

“Vì nước Nga! Hoan hô!” cậu lại gào lên. Tất cả đều uống cạn mừng ly rượu ngoại trừ hai gã người Ba Lan, còn Grushenka thì ngửa cổ nốc cạn sạch ly của mình ngay lập tức. Hai gã người Ba Lan vẫn chẳng thèm chạm tay vào ly.

“Thế này là thế nào hả các ngài?” Mitya kêu lên, “không chịu uống à?”

Ngài Vrublevsky cầm ly lên, giơ cao và dõng dạc tuyên bố bằng một chất giọng vang sảng:

“Vì nước Nga như thủa chưa qua năm 1772.”

“Nào, thế còn nghe được đấy!” gã người Ba Lan kia hưởng ứng, và cả hai cùng ngửa cổ uống cạn sạch ly của mình.

“Các người đúng là đồ ngốc, hỡi các ngài ạ,” Mitya bỗng thốt lên.

“Thưa ngài!” cả hai gã người Ba Lan đồng thanh quát lên đầy đe dọa, lao vào Mitya hệt như một cặp gà chọi. Ngài Vrublevsky là kẻ nổi giận dữ dội hơn cả.

“Chẳng lẽ người ta lại không thể yêu quê hương đất nước của chính mình sao?” hắn gào lên.

“Im ngay! Đừng có cãi cọ nữa! Tôi cấm tiệt mọi hành vi gây gổ!” Grushenka uy quyền thét lên, đồng thời dậm mạnh chân xuống sàn nhà. Gương mặt cô bừng đỏ, đôi mắt ánh lên rực rỡ. Hơi men từ ly rượu cô vừa nốc cạn lúc nãy đã bắt đầu phát huy tác dụng. Mitya hoảng sợ tột độ.

“Các ngài, xin hãy thứ lỗi cho tôi! Là lỗi tại tôi, tôi xin lỗi. Vrublevsky, thưa ngài Vrublevsky, tôi thành thật xin lỗi.”

“Câm cái miệng của anh lại đi! Ngồi xuống đấy, đồ ngốc!” Grushenka cáu kỉnh mắng mỏ.

Mọi người đều lủi thủi ngồi xuống, bầu không khí chìm vào im lặng, ngước nhìn nhau đầy dò xét.

“Các ngài, chính tôi là nguyên nhân gây ra mọi chuyện,” Mitya lại cất lời, chẳng tài nào hiểu nổi ngụ ý đằng sau những lời nói của Grushenka. “Nào, sao chúng ta cứ ngồi đực ra đây thế này? Giờ phải làm gì đây... để tiếp tục vui vẻ nào?”

“A-xít thật, chẳng có gì vui nổi đâu!” Kalganov lười biếng lẩm bẩm.

“Lại chơi bài pharô đi, giống như lúc nãy ấy,” Maximov bất chợt khúc khích cười đề xuất.

“Pharô á? Tuyệt cú mèo!” Mitya reo lên. “Miễn là các ngài đây...”

“Trễ lắm rồi các ngài ạ,” gã người Ba Lan ngồi trên sô-pha miễn cưỡng đáp lại.

“Đúng thế đấy,” ngài Vrublevsky hùa theo.

“Trễ ư? ‘Trễ’ là thế nào cơ chứ?” Grushenka gặng hỏi.

“Muộn rồi thưa bà! Ý tôi là ‘đã muộn giờ rồi’,” gã người Ba Lan trên sô-pha giải thích.

“Lúc nào với bọn họ cũng là muộn màng hết cả. Chẳng bao giờ làm nổi việc gì ra hồn!” Grushenka giận dữ suýt thét lên. “Bản thân bọn họ thì chán ngắt, nên cứ muốn người khác cũng phải chán chường theo. Trước khi anh đến đây, Mitya, bọn họ cũng cứ ngồi im thin thít như thóc và cứ giương cái mũi lên khinh miệt tôi đấy thôi.”

“Nữ thần đời tôi!” gã người Ba Lan trên sô-pha kêu lên, “tôi thấy bà không có thiện cảm với tôi, thảo nào tôi lại thấy ủ rũ thế này. Tôi sẵn sàng thôi, thưa ngài,” hắn ta nói thêm, hướng về phía Mitya.

“Bắt đầu đi nào, thưa ngài,” Mitya đồng ý, vội vã thọc tay vào túi lôi ra xấp tiền, đặt hai tờ một trăm rúp lên mặt bàn. “Tôi muốn thua các ngài một vố thật đậm đây. Chia bài đi. Lập sòng đi chứ.”

“Chúng ta sẽ lấy bài của lão chủ quán, thưa ngài,” gã người Ba Lan thấp người nghiêm trang khẳng định.

“Thế thì còn gì bằng,” ngài Vrublevsky đệm vào.

“Lấy bài của chủ quán á? Quá chuẩn, tôi hiểu rồi, đi xin bài của lão thôi. Bài đâu!” Mitya quát lớn với chủ quán.

Chủ quán mang đến một cỗ bài mới tinh chưa bóc hộp, đồng thời thông báo rằng mấy cô đào đang chuẩn bị rồi, và đám nhạc công người Do Thái đánh chũm chọe chắc cũng sắp tới nơi; nhưng chiếc xe chở đồ ăn thức uống thì vẫn chưa thấy tăm hơi đâu. Mitya chồm phắt dậy khỏi bàn và lao vào căn phòng bên cạnh để ra lệnh, nhưng lúc ấy mới chỉ có ba cô gái đến nơi, và Marya thì vẫn biệt tăm biệt tích. Bản thân cậu cũng chẳng biết mình muốn ra lệnh cái quái gì và tại sao lại lao ra ngoài đó nữa. Cậu chỉ kịp dặn họ mang ra khỏi rương mấy món quà cho các cô gái, kẹo bánh, kẹo bơ cứng và kẹo mềm. “Cả rượu vốt-ka cho Andrey nữa, mang vốt-ka cho Andrey mau!” cậu cuống cuồng hét lên. “Lúc nãy tôi đã cư xử thô lỗ với Andrey mất rồi!”

Đột nhiên Maximov, kẻ nãy giờ lẽo đẽo bám theo sau, đưa tay chạm nhẹ vào vai cậu.

“Cho tôi xin năm rúp đi,” lão thì thầm vào tai Mitya. “Tôi cũng muốn đặt cược vài ván pharô nữa, hì hì!”

“Quá được! Tuyệt vời! Cầm lấy mười rúp luôn đi, đây này!”

Cậu lại lôi toàn bộ số tiền trong túi ra và rút lấy một tờ trị giá mười rúp. “Và nếu thua hết số đó, cứ ra đây tìm tôi, lại ra đây nhé.”

“Tốt quá rồi,” Maximov hớn hở thì thầm, rồi lon ton chạy ngược trở vào. Mitya cũng quay lại bàn, cất lời xin lỗi vì đã bắt mọi người phải đợi lâu. Bọn người Ba Lan đã ngồi sẵn vào chỗ và mở cỗ bài ra. Trông bọn họ có vẻ niềm nở hơn hẳn, gần như là thân mật ấy chứ. Gã người Ba Lan ngồi trên sô-pha đã châm một tẩu thuốc khác và đang chuẩn bị chia bài. Gã mang một vẻ mặt vô cùng nghiêm trang.

“Về vị trí của các ngài đi thôi,” ngài Vrublevsky hô lên.

“Thôi, tôi chẳng chơi nữa đâu,” Kalganov bỗng lên tiếng, “vừa nãy tôi đã thua bọn họ sạch toi năm mươi rúp rồi còn gì.”

“Chắc ngài thiếu may mắn thôi, biết đâu ván này ngài lại gặp thời thì sao,” gã người Ba Lan trên sô-pha hướng về phía cậu nhận xét.

“Trong sòng có bao nhiêu? Có tương ứng không đấy?” Mitya gặng hỏi.

“Cái đó tùy thuộc vào ngài thôi, có thể là một trăm, có thể là hai trăm, tùy số tiền ngài muốn đặt cược bao nhiêu cũng được.”

“Một triệu luôn!” Mitya cười lớn.

“Chắc ngài Đại úy đây từng nghe danh ngài Podvysotsky rồi chứ nhỉ?”

“Podvysotsky nào cơ chứ?”

“Ở Warsaw từng có một sòng bạc mở ra và bất cứ ai cũng có thể đến đặt cược đối ứng. Ngài Podvysotsky bước vào, thấy một ngàn đồng tiền vàng, liền đặt cược đối kháng với nhà cái. Chủ sòng liền hỏi: ‘Thưa ngài Podvysotsky, ngài đặt tiền mặt bằng vàng đấy chứ, hay chúng tôi phải tin vào danh dự của ngài đây?’ ‘Tin vào danh dự của tôi đi, thưa ngài,’ Podvysotsky đáp. ‘Thế thì càng tuyệt vời hơn.’ Chủ sòng liền gieo xúc sắc. Podvysotsky thắng trận. ‘Cầm lấy đi, thưa ngài,’ nhà cái nói, rồi kéo ngăn kéo rút ra một triệu trao cho hắn. ‘Cầm lấy đi thưa ngài, đây là tiền chiến thắng của ngài đấy.’ Trong sòng bạc lúc đó có nguyên một triệu. ‘Tôi nào có biết chuyện đó đâu,’ Podvysotsky thưa. ‘Thưa ngài Podvysotsky,’ nhà cái liền bảo, ‘ngài đã lấy danh dự ra đặt cược thì chúng tôi cũng đem danh dự của mình ra để đáp lại.’ Thế là Podvysotsky đút túi nguyên một triệu.”

“Chuyện nhảm nhí, làm gì có chuyện đó,” Kalganov cự tuyệt.

“Thưa ngài Kalganov, trong xã hội thượng lưu người ta không bao giờ thốt ra những lời lẽ như thế đâu nhé.”

“Cứ làm như một tay cờ bạc người Ba Lan lại đem hiến tặng cả triệu bạc không bằng!” Mitya kêu lên, nhưng rồi kịp khựng lại ngay lập tức. “Xin lỗi ngài nhé, lại lỗi tại tôi rồi, hắn sẽ cho chứ, hắn sẽ sẵn sàng bố thí cả triệu bạc luôn ấy chứ, vì danh dự, vì danh dự kiểu Ba Lan mà lị. Các cậu thấy tôi nói tiếng Ba Lan sõi chưa kìa, ha ha! Nào, tôi đặt mười rúp, con bồi mở màn trước nhé.”

“Còn tôi đặt một rúp vào cửa đầm, đầm cơ, tiểu thư panienotchka xinh đẹp của tôi ơi, hì hì!” Maximov vừa cười khúc khích vừa lôi ra lá bài quân đầm của mình, và như để che giấu mọi người, lão ta khép nép dịch hẳn người sang một bên rồi vội vã làm dấu thánh ngay dưới gầm bàn. Mitya đã thắng. Lá bài một rúp của lão già cũng trúng đậm.

“Ăn góc!” Mitya reo lên.

“Tôi đặt thêm một rúp nữa, cửa ‘đơn’ nhé,” Maximov hớn hở lẩm bẩm, sướng điên người vì vừa thắng được đúng một rúp.

“Thua rồi!” Mitya gào lên. “Đánh ‘đúp’ vào con bảy mau!”

Con bảy cũng bị quân bài của bọn người Ba Lan đè bẹp.

“Dừng tay lại!” Kalganov đột ngột quát lớn.

“Đúp! Đúp lên nữa!” Mitya gấp đôi tiền cược, và cứ mỗi lần cậu tăng gấp đôi số tiền đặt, thì lá bài của cậu lại bị bọn người Ba Lan chặn đứng. Riêng mấy cửa một rúp của Maximov thì vẫn liên tục thắng.

“Cứ gấp đôi lên!” Mitya cay cú thét lên.

“Ngài đã thua mất hai trăm rúp rồi đấy, thưa ngài. Ngài có muốn cược thêm một trăm nữa không?” gã người Ba Lan trên sô-pha điềm tĩnh hỏi.

“Sao cơ? Thua mất hai trăm rồi á? Thế thì quất thêm hai trăm nữa! Chơi gấp đôi hết cho tôi!”

Và vừa lôi tiền trong túi ra, Mitya toan quăng hai tờ một trăm rúp lên quân đầm, thì Kalganov đã nhanh tay phủ lên trên.

“Thế là đủ lắm rồi!” cậu nhóc lanh lảnh thét lên.

“Cái gì thế hả?” Mitya trân trân nhìn cậu ta.

“Đủ rồi! Tôi không cho anh chơi tiếp nữa đâu. Cấm chơi!”

“Tại sao cơ chứ?”

“Bởi vì tôi không thích thế. Mặc thây anh, tránh ra nào. Thế đấy. Tôi không cho phép anh nướng tiền vào đây nữa.”

Mitya ngẩn người nhìn cậu ta đầy kinh ngạc.

“Thôi đi, Mitya. Em ấy nói đúng đấy chứ. Anh đã thua một đống tiền rồi còn gì,” Grushenka lên tiếng với một âm điệu lạ lùng trong giọng nói. Cả hai gã người Ba Lan đều đứng phắt dậy với vẻ mặt vô cùng phật ý.

“Ngài đang đùa cợt đấy phỏng?” gã lùn nghiêm nghị nhìn Kalganov lên tiếng.

“Sao các người dám hỗn láo thế hả!” ngài Vrublevsky cũng gầm lên với Kalganov.

“Đừng có mà lớn tiếng hòng hách ở đây nhé,” Grushenka quát. “Hừ, cái lũ gà trống choai hay ra oai!”

Mitya lần lượt nhìn chăm chăm vào từng người bọn họ. Nhưng có cái gì đó trên gương mặt Grushenka bỗng đập vào mắt cậu, và ngay khoảnh khắc ấy, một điều gì đó hoàn toàn mới lạ chợt xẹt qua tâm trí cậu—một suy nghĩ kỳ lạ mới mẻ!

“Thưa bà Agrippina,” gã người Ba Lan lùn đang tính cất lời, thì Mitya đã sầm sầm tiến đến vỗ bốp một cái lên vai hắn.

“Thưa ngài đại nhân hiển hách, tôi xin phép có vài lời với ngài.”

“Ngài muốn gì nào?”

“Sang căn phòng bên cạnh đi, tôi có đôi lời muốn nói, chuyện hay ho lắm, cực kỳ hay ho luôn. Đảm bảo ngài nghe xong sẽ phải mừng húm cho mà xem.”

Gã người Ba Lan ngẩn người thảng thốt và đầy dè dặt nhìn Mitya. Tuy nhiên hắn ta cũng đồng ý ngay lập tức, với điều kiện ngài Vrublevsky phải đi cùng.

“Cái gã cận vệ ấy á? Cho hắn đi cùng đi, tôi cũng cần hắn nữa. Nhất định phải có mặt hắn!” Mitya hét lên. “Hành quân thôi, hỡi các ngài!”

“Mấy người định đi đâu thế hả?” Grushenka lo lắng hỏi vọng theo.

“Bọn tôi quay lại ngay thôi mà,” Mitya đáp gọn lỏn.

Trong đôi mắt cậu ánh lên một vẻ bạo dạn, một sự tự tin đột ngột bùng phát. Gương mặt cậu lúc này hoàn toàn khác xa so với thời điểm bước chân vào căn phòng này cách đây một tiếng đồng hồ.

Cậu dẫn đám người Ba Lan, không phải đi vào căn phòng lớn nơi dàn hợp xướng các cô gái đang tụ tập và bàn tiệc đang được bày biện, mà rẽ thẳng vào căn phòng ngủ bên phải, nơi chất đầy những hòm rương cùng kiện hành lý, có kê hai chiếc giường lớn với những chồng gối bông chất cao như kim tự tháp ở mỗi đầu giường. Trong góc phòng có đặt một ngọn nến đang cháy trên chiếc bàn gỗ thông nhỏ. Gã người Ba Lan thấp đậm và Mitya ngồi xuống chiếc bàn này, đối diện nhau, trong khi gã Vrublevsky cao kều đứng sững ngay bên cạnh, hai tay chắp sau lưng. Trông bộ dạng đám người Ba Lan vừa nghiêm nghị vừa đầy vẻ tò mò.

“Tôi có thể giúp gì được cho ngài nào?” gã người Ba Lan lùn bập bẹ hỏi.

“Thế này nhé ngài, tôi sẽ không làm mất nhiều thời gian của các người đâu. Tiền đây này,” cậu lôi xấp tiền trong túi ra. “Ngài có muốn nhận ba ngàn không? Cầm lấy rồi cút đi cho khuất mắt tôi.”

Gã người Ba Lan trân trân mở trừng mắt nhìn Mitya bằng cái nhìn dò xét.

“Ba ngàn cơ á thưa ngài?” Hắn đưa mắt nhìn sang Vrublevsky trao đổi.

“Ba ngàn chứ sao nữa, hỡi các ngài! Nghe cho rõ đây, tôi thấy ngài là một kẻ thức thời đấy. Cầm lấy ba ngàn rồi biến thẳng xuống địa ngục đi, kéo cả thằng Vrublevsky đi cùng nữa—nghe rõ chưa? Nhưng phải ngay lập tức, ngay trong khoảnh khắc này, và vĩnh viễn không bao giờ quay lại. Ngài hiểu điều đó chứ, vĩnh viễn đấy. Cánh cửa ở đằng kia kìa, cứ thế mà bước ra ngoài. Áo bành tô với áo lông của các người đâu? Tôi sẽ mang ra cho. Tôi sẽ giục họ đánh xe ra ngay lập tức, và rồi—tạm biệt các ngài nhé!”

Mitya tràn đầy chắc nịch chờ đợi câu trả lời. Cậu chẳng mảy mang chút nghi ngờ nào. Một biểu cảm quyết đoán lạ thường bỗng xẹt qua gương mặt gã người Ba Lan.

“Thế còn tiền đâu, thưa ngài?”

“Tiền á, thưa ngài? Tôi sẽ đưa trước cho các ngài năm trăm rúp ngay lúc này để làm tiền đường, coi như khoản trả trước, còn hai ngàn rưởi nữa sẽ trả vào ngày mai ngay tại thị trấn này—tôi xin lấy danh dự ra thề đấy, tôi sẽ kiếm cho bằng được, dù có phải đánh đổi bất cứ giá nào đi nữa!” Mitya cuống cuồng kêu lên.

Đám người Ba Lan lại đưa mắt nhìn nhau. Nét mặt gã lùn lúc này trở nên vô cùng gầm ghì khó coi.

“Bảy trăm, phải là bảy trăm chứ không phải năm trăm, đưa luôn ngay lúc này, tiền tươi thóc thật cơ!” Mitya bồi thêm khi linh tính mách bảo có điều gì đó không ổn. “Sao thế hở ngài? Không tin tưởng tôi à? Tôi không thể đưa ngay một cục ba ngàn cho các ngài được chứ bộ. Nếu đưa hết ngay, nhỡ ngày mai các ngài lại quay về tìm cô ấy thì sao.... Hơn nữa, tôi cũng có mang đủ ba ngàn người bên mình đâu. Tiền để ở nhà trong thị trấn cơ,” Mitya lắp bắp, nhuệ khí tụt dốc thê thảm theo từng từ thốt ra. “Thề có Chúa, tiền ở nhà thật đấy, tôi giấu kỹ lắm.”

Chỉ trong chớp mắt, một vẻ tự tôn cá nhân vô cùng lố bịch bỗng hiện rõ trên gương mặt gã lùn.

“Lại còn thế nữa cơ à?” hắn mỉa mai hỏi lại. “Thật là ô nhục!” rồi nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống sàn nhà. Ngài Vrublevsky cũng hùa theo nhổ bọt.

“Các người làm thế đấy phỏng,” Mitya nhận ra với sự tuyệt vọng rằng mọi chuyện đã chấm hết, “chỉ vì các người vẫn hy vọng kiếm chác thêm từ Grushenka chứ gì? Hai người các ngươi chẳng qua chỉ là một lũ thiến ngựa hèn nhát, đúng thế đấy!”

“Đây là một sự sỉ nhục chết người!” Gã người Ba Lan lùn tức giận mặt cắt không còn giọt máu, quay ngoắt người bước ra khỏi phòng với những bước chân nhanh gọn hệt như thể sợ phải nghe thêm một nửa lời từ miệng đối phương. Vrublevsky lầm lầm lì lì lếu thếch bước theo sau gã, còn Mitya thì lủi thủi đi sau, ê chề và thất thểu. Cậu sợ Grushenka, sợ gã Ba Lan sẽ nổi sùng lên làm ầm ĩ. Và quả thực sự việc đúng là như vậy. Gã người Ba Lan bước thảng vào phòng và làm cái điệu bộ kịch cỡm đứng sững trước mặt Grushenka.

“Thưa bà Agrippina, tôi vừa phải chịu một sự sỉ nhục chí mạng!” hắn ta lớn tiếng kêu lên. Nhưng Grushenka lúc này đã hoàn toàn mất hết cả kiên nhẫn, hệt như thể họ vừa chạm vào đúng chỗ ngứa đau đớn nhất của cô vậy.

“Nói tiếng Nga mau! Nói tiếng Nga cho tôi!” cô hét lên, “cấm tiệt không được dùng một chữ Ba Lan nào nữa hết! Trước kia anh vẫn nói tiếng Nga rành rọt cơ mà. Chẳng lẽ mới có năm năm mà đã quên sạch rồi đấy phỏng.”

Gương mặt cô đỏ bừng vì cơn thịnh nộ.

“Thưa bà Agrippina—”

“Tên tôi là Agrafena, là Grushenka, nói tiếng Nga ngay hoặc không thì cút đi tôi chẳng thèm nghe nữa đâu!”

Gã người Ba Lan nghẹn họng vì lòng tự ái bị tổn thương, liền nhanh chóng và vênh váo thốt ra những câu tiếng Nga bập bẹ đứt quãng:

“Thưa bà Agrafena, tôi đến đây là để quên đi quá khứ và tha thứ cho nó, để xí xóa tất cả những chuyện đã xảy ra cho tới tận ngày hôm nay—”

“Tha thứ ư? Anh đến đây để tha thứ cho tôi cơ à?” Grushenka cắt ngang lời hắn, chồm phắt dậy khỏi ghế.

“Đúng thế đấy thưa bà, tôi không phải kẻ hèn nhát, tôi là một người rộng lượng. Nhưng tôi thật sự bị sốc khi nhìn thấy mấy gã nhân tình của bà đấy. Ngài Mitya vừa nãy ở phòng bên đã ngã giá trả tôi ba ngàn để tôi cuốn xéo. Tôi đã nhổ thẳng vào mặt cái tên ngài ấy rồi đấy.”

“Cái gì cơ? Hắn dám đem tiền ra mua tôi á?” Grushenka gào lên trong cơn cuồng loạn. “Có thật thế không Mitya? Anh dám làm thế ư? Tôi là món hàng để bán phỏng?”

“Thưa ngài, thưa ngài!” Mitya hoảngn loạn hét lớn, “cô ấy trong trắng và cao quý vô cùng, và chưa bao giờ tôi là nhân tình của cô ấy cả! Lão ta nói dối đấy...”

“Anh lấy quyền gì mà đứng ra bênh vực tôi trước mặt hắn hả?” Grushenka thét lên. “Chẳng phải đức hạnh gì giữ cho tôi được trong sạch, và cũng chẳng phải vì tôi sợ lão Kuzma, mà là để tôi có thể ngẩng cao đầu khi giáp mặt với lão ta và sỉ vả lão là một tên khốn nạn. Và hóa ra hắn đã từ chối tiền thật á?”

“Hắn nhận chứ bộ! Hắn đã cầm rồi!” Mitya gào lên; “chỉ có điều hắn muốn húp trọn ba ngàn cùng một lúc, mà tôi thì chỉ có thể móc ra bảy trăm rúp tiền mặt ngay lập tức thôi.”

“Ra thế: nghe tin tôi có tiền nên hắn mới mò đến đây để cưới tôi chứ gì!”

“Thưa bà Agrippina!” gã người Ba Lan gào lên. “Tôi là—một hiệp sĩ, tôi là—một quý tộc chứ không phải phường lajdak. Tôi đến đây để rước bà về làm vợ thế mà lại thấy bà hóa thành một kẻ khác hẳn, đồi phong bại tục và trơ trẽn đến thế này đây.”

“Ồ, cút về cái xó xỉnh mà anh đã chui ra đi! Tôi sẽ bảo người tống cổ các người ra ngoài cho bằng sạch,” Grushenka lôi đình giận dữ. “Tôi đúng là đồ ngu ngốc, ngu ngục hết chỗ nói khi cứ phải đày đọa bản thân đau khổ suốt năm năm trời! Mà có phải vì hắn ta đâu cơ chứ, chính lòng tự ái và sự căm phẫn đã làm tôi khổ sở suốt ngần ấy năm. Và hắn ta chẳng giống chút nào với ngày xưa cả! Hắn thế này ư? Trông có khác gì bố hắn đâu cơ chứ! Bộ tóc giả ở đâu mà lởm thế hả? Hắn từng là một con chim ưng cơ mà, sao giờ ra nông nỗi này khác nào con ngỗng đực. Hắn từng cười nói hát hò bên tôi cơ mà.... Thế mà tôi lại đi khóc lóc suốt năm năm trời, đúng là một con ranh ngu ngốc, đê tiện và trơ trẽn hết thuốc chữa!”

Cô ngả người ngã phịch xuống chiếc ghế bành thấp và giấu kín mặt vào hai bàn tay. Đúng lúc đó, dàn hợp xướng ở Mokroe bắt đầu cất cao tiếng hát ở căn phòng bên trái—một khúc ca khiêu vũ rộn ràng vui nhộn.

“Đúng là một tụ điểm Sodom nhơ nhớp!” Vrublevsky bất ngờ gầm lên. “Chủ quán đâu, đuổi ngay lũ đàn bà đĩ thoét trơ trẽn này đi mau!”

Lão chủ quán, nãy giờ vẫn đứng rình mò tò mò ngó nghiêng ở cửa, nghe thấy tiếng cãi vã hò hét và đoán ngay ra đám khách quý đang hầm hè cãi lộn, liền sầm sầm bước thẳng vào phòng.

“Các người tru tréo cái gì thế hả? Muốn rách cổ họng ra rồi à?” lão ta buông lời xấc xược khiến người ta phải ngạc nhiên, hướng về phía Vrublevsky.

“Quái vật!” ngài Vrublevsky gầm gừ.

“Quái vật á? Thế còn bộ bài lúc nãy các người dùng để chơi bịp bợm thì sao hả? Tao đưa cho chúng mày một cỗ bài nguyên bản mà chúng mày dám giấum đi. Chúng mày chơi bài đánh dấu bịp bợm! Tao hoàn toàn có thể tống cổ chúng mày ra tận Siberia vì tội cờ bạc bịp bợm đấy, chúng mày biết điều đó không hả, tội ấy chẳng khác nào làm tiền giả cả đâu....”

Và bước thẳng tới chiếc sô-pha, lão thọc phắt những ngón tay vào khe giữa lưng tựa và đệm ngồi, lôi ra một cỗ bài vẫn còn nguyên seal chưa bóc hộp.

“Cỗ bài xịn của tao đây nguyên vẹn chưa bóc nhé!”

Lão giơ cao lên cho tất cả mọi người trong phòng cùng thấy rõ. “Từ chỗ đứng của tao, tao đã tận mắt thấy hắn tráo cỗ bài của tao đi và nhét cỗ bài bịp của chúng mày vào chỗ đó—chúng mày chỉ là một lũ lừa đảo bịp bợm chứ chẳng phải quý tộc gì sất!”

“Và chính tôi cũng đã tận mắt thấy gã này tráo bài tới hai lần đấy nhé!” Kalganov lên tiếng.

“Thật là nhục nhã! Quá đỗi nhục nhã!” Grushenka thốt lên, đan chặt hai tay vào nhau và đỏ bừng mặt vì cảm giác xấu hổ chân thật. “Lạy Chúa tôi, anh ta lại đốn mạt đến mức này cơ đấy!”

“Tôi cũng nghi từ trước rồi!” Mitya tiếp lời. Nhưng chưa để cậu kịp dứt lời, Vrublevsky với gương mặt ngượng ngùng đầy căm phẫn đã giơ nắm đấm dọa nạt hướng về phía Grushenka, quát lớn:

“Đồ kỹ nữ mạt hạng!”

Mitya chồm lên lao vào hắn ngay lập tức, tóm chặt lấy hai tay lão ta, nhấc bổng lên không trung và chỉ trong tích tắc đã quăng thẳng lão ta sang căn phòng bên phải nơi bọn họ vừa bước ra.

“Tôi vứt hắn nằm bẹp dưới sàn nhà trỏng rồi đấy,” cậu vừa tuyên bố vừa quay trở ra ngay lập tức, thở hồng hộc vì phấn khích. “Hắn đang giãy giụa kìa, cái đồ khốn nạn! Nhưng đời nào hắn dám bén mảng quay lại đây nữa, cứ yên tâm đi...”

Cậu khép một cánh cửa đôi lại, và tay giữ cánh còn lại hé mở, lớn tiếng gọi giật ngược vào trong với gã người Ba Lan lùn:

“Thưa ngài đại nhân hiển hách, ngài có muốn tự giác cuốn xéo theo luôn không nào?”

“Thưa ngài Dmitri Fyodorovitch,” Trifon Borissovitch lên tiếng, “hãy bắt chúng nó trả lại số tiền mà ngài đã thua đi. Số tiền đó chẳng khác nào bị chúng nó ăn cắp cả.”

“Tôi không thèm đòi lại năm mươi rúp đâu,” Kalganov bất ngờ tuyên bố.

“Tôi cũng chẳng cần lại hai trăm rúp làm gì,” Mitya hùa theo, “có cho tiền tôi cũng chẳng thèm lấy! Cứ để lão ta giữ lấy mà làm tiền phúng điếu.”

“Tuyệt lắm Mitya! Anh đúng là một tay chơi hào phóng, Mitya ạ!” Grushenka reo lên, và ẩn sâu trong câu nói ấy là một chút giận dữ cuồng nhiệt.

Gã người lùn, mặt đỏ tía tai vì giận dữ nhưng vẫn cố giữ vẻ ta đây đường hoàng ta đây quý tộc, đang định quay lưng ra cửa thì khựng lại, đột ngột lên tiếng hướng về phía Grushenka:

“Thưa bà, nếu bà muốn đi theo tôi thì đi thôi. Bằng không thì vĩnh biệt.”

Và ngẩng cao đầu hằm hằm bước ra cửa với vẻ ta đây vĩ đại. Quả là một gã đàn ông có cá tính: hắn ta tự huyễn hoặc bản thân cao đến mức sau ngần ấy chuyện xảy ra mà vẫn đinh ninh rằng cô ta sẽ chấp nhận cưới hắn. Mitya sập mạnh cửa lại phía sau lưng gã.

“Khóa trái cửa lại đi,” Kalganov bảo. Nhưng tiếng chìa khóa đã lách cách vang lên từ phía bên ngoài, bọn chúng đã tự khóa chặt cửa từ bên trong rồi.

“Đáng đời lắm!” Grushenka không chút khoan nhượng thốt lên. “Đáng kiếp nhà chúng nó!”