Bà đang ngồi trong bếp cùng người bà; cả hai sắp đi ngủ. Dựa dẫm vào Nazar Ivanovitch, họ đã không khóa cửa trong. Mitya xông vào, chồm lấy Fenya và bóp cổ cô.

– Nói ngay! Cô ấy đâu? Giờ cô ấy đang ở với ai, ở Mokroe? – hắn gầm lên đầy cuồng nộ.

Cả hai người phụ nữ đều kêu thét lên.

– Ái! Em nói đây. Ái! Dmitri Fyodorovitch yêu quý, em sẽ khai tuốt tuồn tuột ngay lập tức, em không giấu điều gì đâu – Fenya lắp bắp, sợ chết khiếp; – cô ấy đã đi Mokroe, đến chỗ viên sĩ quan của cô ấy rồi.

– Sĩ quan nào? – Mitya quát lớn.

– Tên sĩ quan của cô ấy chứ còn ai, kẻ ngày trước cô ấy từng quen, kẻ đã rũ bỏ cô ấy từ năm năm trước – Fenya luống cuống tuôn ra một lèo nhanh hết mức có thể.

Mitya buông hai tay đang bóp cổ cô ra. Hắn đứng đối diện cô, xanh xám như tàu lá, không thốt nổi một lời, nhưng ánh mắt hắn cho thấy hắn đã hiểu tất cả, tất cả ngay từ câu nói đầu tiên và đoán ra toàn bộ sự tình. Tội nghiệp Fenya lúc ấy chẳng còn tâm trí đâu mà quan sát xem hắn có hiểu hay không. Cô vẫn ngồi phịch trên chiếc rương như lúc hắn vừa lao vào phòng, toàn thân run lẩy bẩy, hai tay giơ ra trước mặt như thể đang cố tự vệ. Trông cô như thể đã chết cứng ở tư thế đó. Đôi mắt mở lớn đầy hoảng sợ cứ trân trân nhìn hắn. Và tệ hơn nữa, cả hai bàn tay hắn đều dính đầy máu. Trên đường chạy đến đây, chắc hắn đã dùng tay quẹt trán để lau mồ hôi, khiến trên trán và má phải vấy đầy những vệt máu loang lổ. Fenya suýt lên cơn ngất vì sợ hãi. Bà đầu bếp già lúc nãy đã chồm dậy và đang trừng trừng nhìn hắn như một kẻ mất hồn, gần như ngất lịm đi vì khiếp đảm.

Mitya đứng sững một lúc, rồi như cái máy, lả người xuống chiếc ghế bên cạnh Fenya. Hắn ngồi đó, không suy nghĩ mà như thể bị nỗi kinh hoàng bóp nghẹt, hoàn toàn chết lặng. Thế nhưng mọi chuyện lại sáng tỏ như ban ngày: viên sĩ quan ấy, hắn biết về y, hắn biết rõ mọi thứ, đã biết chính từ miệng Grushenka, đã biết rằng một bức thư từ y đã gửi đến từ một tháng trước. Hóa ra suốt một tháng nay, ròng rã suốt một tháng trời, chuyện này vẫn diễn ra trong bóng tối, giấu kín sau lưng hắn, cho tận đến lúc gã đàn ông mới mẻ này xuất hiện, vậy mà hắn chưa từng mảy may nghĩ tới! Nhưng sao hắn có thể, sao hắn lại có thể không nghĩ đến y cơ chứ? Cớ sao hắn lại quên bẵng tên sĩ quan ấy, quên một cách dễ dàng như thế, quên ngay khi vừa nghe nhắc đến y? Đó là câu hỏi đang sững sờ chình ình trước mặt hắn như một thực thể kỳ quái nào đó. Và hắn nhìn thực thể kỳ quái ấy với nỗi kinh hoàng, lạnh buốt cả người vì khiếp sợ.

Nhưng bất thình lình, dịu dàng và hiền hòa như một đứa trẻ ngoan ngoãn và thân thương, hắn bắt đầu cất lời với Fenya cứ như thể hắn đã quên bẵng mất chuyện mình vừa mới dọa nạt và làm cô đau đớn thế nào. Hắn quay sang gặng hỏi Fenya một cách cực kỳ cặn kẽ, điều thật đáng ngạc nhiên ở hoàn cảnh của hắn lúc bấy giờ; và dù cô bé cứ nơm nớp nhìn đôi bàn tay dính đầy máu của hắn, cô cũng vô cùng sẵn lòng và nhanh chóng đáp lời từng câu hỏi như thể rất nóng lòng muốn bày tỏ toàn bộ sự thật, không giấu giếm điều gì trước mặt hắn. Dần dần, thậm chí với một vẻ hào hứng nào đó, cô bắt đầu cắt nghĩa tường tận từng chi tiết, không phải để tra tấn hắn, mà như thể tha thiết muốn làm tất cả những gì có thể để giúp ích cho hắn. Cô miêu tả lại toàn bộ ngày hôm ấy một cách hết sức tỉ mỉ, chuyến ghé thăm của Rakitin và Alyosha, cách mà cô – Fenya – đã đứng canh gác ra sao, bà chủ đã lên đường thế nào, và cách cô rướn người qua cửa sổ gọi với theo Alyosha để gửi lời chào đến hắn – Mitya, đồng thời nhắn nhủ hắn “hãy mãi mãi khắc ghi việc cô ấy đã yêu hắn sâu sắc đến nhường nào suốt một khoảng thời gian ngắn ngủi ấy.”

Nghe thấy lời nhắn nhủ đó, Mitya bỗng mỉm cười, và gò má xanh xao của hắn chợt ửng lên một chút sắc hồng. Ngay lúc ấy, Fenya liền cất tiếng hỏi hắn, chẳng còn chút sợ hãi nào kìm chân sự tò mò:

– Kia, tay anh kìa, Dmitri Fyodorovitch. Dính toàn máu là máu đấy!

– Ừ – Mitya máy móc đáp. Hắn thờ thẫn nhìn đôi bàn tay mình rồi quên bẵng đi ngay lập tức cùng câu hỏi của Fenya.

Hắn lại chìm vào sự lặng câm. Hai mươi phút đã trôi qua kể từ lúc hắn xông vào. Nỗi kinh hoàng ban đầu đã qua đi, nhưng rõ ràng là một quyết định kiên quyết mới nào đó đã chiếm trọn tâm trí hắn. Hắn đột ngột đứng dậy, mỉm cười vẩn vơ.

– Anh bị làm sao thế hả anh? – Fenya lên tiếng, lại đưa tay chỉ vào đôi bàn tay hắn. Cô nói bằng giọng đầy thương cảm, như thể cảm thấy vô cùng gần gũi với hắn trong nỗi đau khổ này lúc bấy giờ. Mitya lại nhìn xuống đôi tay mình.

– Đó là máu đấy, Fenya – hắn nói, nhìn cô với ánh mắt kỳ lạ. – Đó là máu người, và lạy Chúa! Tại sao nó lại đổ ra cơ chứ? Nhưng... Fenya... ở đây có một chiếc hàng rào (hắn nhìn cô như thể đang đố cô một câu đố), một chiếc hàng rào cao lắm, trông thật đáng sợ. Nhưng vào lúc rạng sáng mai, khi mặt trời mọc, Mitya sẽ nhảy qua chiếc hàng rào ấy... Em chẳng hiểu hàng rào nào đâu, Fenya ạ, mà thôi kệ đi... Rồi ngày mai em sẽ nghe thấy và hiểu ra thôi... và giờ thì, vĩnh biệt em. Anh sẽ không ngáng đường cô ấy nữa. Anh sẽ bước sang một bên, anh biết cách bước sang một bên mà. Hãy sống thật hạnh phúc nhé, niềm vui của đời anh... Em đã yêu anh trong một khoảnh khắc, hãy nhớ về Mityenka Karamazov mãi mãi như thế nhé... Cô ấy vẫn thường gọi anh là Mityenka, em còn nhớ không?

Và nói dứt lời, hắn bất ngờ bước thẳng ra khỏi gian bếp. Fenya suýt chút nữa còn cảm thấy sợ hãi hơn trước sự rời đi đột ngột này so với lúc hắn xông vào càn quấy cô.

Đúng mười phút sau, Dmitri bước vào nhà Pyotr Ilyitch Perhotin, chàng thanh niên viên chức mà hắn đã đem cầm đồ khẩu súng lục. Lúc đó đã là tám giờ rưỡi, và Pyotr Ilyitch vừa dùng xong bữa trà chiều, đang khoác lại áo để ra quán “Metropolis” chơi bida. Mitya chặn đường khi cậu ta đang bước ra.

Thấy mặt hắn dính đầy những vệt máu, chàng thanh niên thét lên đầy kinh ngạc.

– Chúa tôi! Có chuyện gì thế này?

– Tôi đến lấy lại súng lục đây, Pyotr Ilyitch – Mitya nói – và mang tiền trả cho cậu đây. Cảm ơn cậu nhiều lắm. Tôi đang vội lắm, xin hãy làm ơn nhanh lên một chút.

Pyotr Ilyitch ngày càng ngạc nhiên hơn; cậu chợt nhìn thấy một sấp tiền giấy trên tay Mitya, hơn thế nữa, hắn bước vào nhà mà cầm xấp tiền theo cách chẳng ai làm thế và cũng chẳng ai mang tiền kiểu đó cả: hắn cầm nó ở tay phải, giơ thẳng ra phía trước như thể muốn trưng ra cho người ta thấy. Cậu bé hầu phòng của Perhotin, người đã chạm trán Mitya ngoài hành lang, kể lại sau đó rằng hắn đã bước vào hành lang cũng với dáng vẻ ấy, tay cầm sấp tiền giơ hẳn ra ngoài, chắc chắn hắn đã mang tiền đi ngoài đường suốt từ nãy theo đúng cái cách kỳ quặc đó. Đó toàn là những tờ một trăm rúp đa sắc màu như cầu vồng, và những ngón tay đang giữ chúng thì đẫm máu.

Khi Pyotr Ilyitch bị gặng hỏi về sau về số tiền đó, cậu khai rằng thật khó để ước lượng chỉ bằng một cái nhìn thoáng qua, nhưng có lẽ nó phải lên tới hai nghìn, hoặc thậm chí ba nghìn, và đó là một xấp tiền dày cộp, “béo bở”. “Dmitri Fyodorovitch – cậu ta khai báo sau đó – trông cũng chẳng giống ngày thường chút nào; không phải say rượu, mà cứ như đang ở trạng thái xuất thần, mất hết lý trí, nhưng đồng thời lại như đang chìm đắm vào một điều gì đó, cứ như đang trầm ngâm suy tính, kiếm tìm thứ gì mà không tài nào đưa ra nổi quyết định. Anh ta cực kỳ vội vã, đáp lời cộc lốc và rất kỳ quặc, có những khoảnh khắc trông chẳng có vẻ gì là suy sụp mà lại hoàn toàn vui vẻ nữa là khác.”

– Nhưng rốt cuộc anh bị làm sao thế? Có chuyện gì bất ổn à? – Pyotr Ilyitch kêu lên, trân trân nhìn vị khách với vẻ hoảng hốt. – Sao người anh lại dính đầy máu thế kia? Anh ngã à? Tự nhìn lại mình xem kìa!

Cậu ta nắm lấy khuỷu tay hắn và kéo hắn đến trước chiếc gương.

Nhận ra gương mặt vấy máu của mình, Mitya giật mình cau mày giận dữ.

– Chết tiệt thật! Đúng là giọt nước tràn ly – hắn lầm bầm bực bội, vội vàng chuyển xấp tiền từ tay phải sang tay trái, rồi bốc đồng thọc tay rút chiếc khăn tay trong túi ra. Thế nhưng chiếc khăn tay hóa ra cũng đẫm máu từ lúc nào (đó chính là chiếc khăn hắn đã dùng để lau mặt cho Grigory). Hầu như chẳng còn lấy một đốm trắng nào trên đó, và nó không chỉ đã khô mà còn cứng đờ lại thành một cục vo tròn chẳng thể kéo giãn ra được nữa. Mitya tức giận ném phắt nó xuống sàn.

– Ồ, chết tiệt! – hắn nói. – Cậu không có lấy một mảnh vải rách nào sao... để tôi lau mặt cái?

– Thế hóa ra anh chỉ bị dính bẩn chứ không bị thương à? Tốt nhất là đi rửa mặt đi – Pyotr Ilyitch bảo. – Kìa có cái chậu rửa đấy. Tôi xách nước ra cho.

– Chậu rửa á? Được đấy... thế còn cái này tôi biết nhét vào đâu đây?

Với vẻ lúng túng kỳ lạ nhất trên đời, hắn chỉ tay vào xấp tiền trăm rúp của mình, nhìn Pyotr Ilyitch dò hỏi như thể chính cậu mới là người phải quyết định xem hắn – Mitya – phải làm gì với số tiền của chính mình.

– Thì đút túi, hoặc để lên bàn đây này. Ai mà thèm lấy mất.

– Đút túi à? Ừ, đút túi. Được rồi... Mà này, toàn chuyện vớ vẩn – hắn thốt lên, như thể vừa sực tỉnh khỏi cơn trầm ngâm. – Nghe này, trước tiên hãy giải quyết dứt điểm vụ khẩu súng đã. Trả lại chúng cho tôi mau. Tiền của cậu đây này... bởi vì tôi đang rất cần chúng... và tôi chẳng còn một phút, một phút nào để thong thả nữa đâu.

Nói rồi hắn rút tờ tiền ở trên cùng từ xấp xuống và chìa ra cho Pyotr Ilyitch.

– Nhưng tôi không đủ tiền thối lại đâu. Cậu có tờ nào mệnh giá nhỏ hơn không?

– Không – Mitya đáp, đoạn liếc nhìn lại xấp tiền và như thể không tin vào chính lời mình nói, hắn lật lật hai ba tờ ở trên cùng lên.

– Không, tờ nào cũng thế cả – hắn nói thêm, và lại đưa mắt nhìn Pyotr Ilyitch đầy dò hỏi.

– Sao dạo này anh lại trở nên giàu thế hả? – người kia hỏi. – Đợi chút, tôi sẽ sai đứa bé nhà tôi ra tiệm Plotnikov—họ đóng cửa muộn lắm—xem có đổi được không nào. Này, Misha! – cậu ta gọi với ra ngoài hành lang.

– Ra tiệm Plotnikov—quá chuẩn luôn! – Mitya kêu lên như thể vừa lóe lên trong đầu một ý tưởng hay ho. – Misha – hắn quay sang cậu bé vừa bước vào, – nghe đây, chạy ngay ra tiệm Plotnikov bảo rằng Dmitri Fyodorovitch gửi lời chào, và sẽ tới đó ngay lập tức... Nhưng nghe này, nghe cho kỹ nhé, bảo họ chuẩn bị sẵn rượu sâm-panh, ba tá chai, trước khi tôi đến, và đóng gói y như lần đem đi Mokroe ấy. Hồi đó tôi mang theo những bốn tá cơ mà – hắn nói thêm (bất chợt quay sang Pyotr Ilyitch); – bọn họ rành chuyện này lắm, cậu đừng lo, Misha – hắn lại quay sang cậu bé. – Khoan đã, nghe tiếp đi; bảo họ bỏ thêm phô mai, bánh nướng Strasburg, cá xông khói, thịt xông khói, trứng cá muối, và mọi thứ, mọi thứ họ có, giá trị lên tới một trăm rúp, hoặc một trăm hai mươi rúp như lần trước ấy... Nhưng chờ đã: đừng quên tráng miệng, kẹo bánh, lê, dưa hấu, hai, ba hay bốn trái—thôi, một trái dưa là đủ rồi, rồi cả sô-cô-la, kẹo cứng, kẹo bơ cứng, kẹo dẻo mềm nữa; tóm lại là tất cả những gì tôi từng mang đến Mokroe lần trước, tổng trị giá ba trăm rúp tính cả tiền sâm-panh... cứ chuẩn bị y hệt như thế cho tôi. Và nhớ đấy, Misha, nếu thực cậu tên là Misha—Nó tên là Misha phải không nhỉ? – hắn lại quay sang hỏi Pyotr Ilyitch.

– Đợi một phút đã – Pyotr Ilyitch xen vào, vừa lắng nghe vừa lo lắng quan sát hắn, – tốt hơn là cậu tự thân chạy ra mà dặn họ đi. Nó lú lẫn ra đấy bây giờ.

– Đúng thế thật, tôi thấy nó có vẻ ngớ ngẩn rồi đấy! Này, Misha! Suýt nữa thì tôi quên hôn chú mày vì cái công vụ này... Nếu chú mày không làm hỏng việc, có mười rúp thưởng cho chú mày đấy, chạy đi, nhanh chân lên... Sâm-panh là quan trọng nhất, bảo họ mang sâm-panh lên trước nhé. Cả rượu mạnh nữa, rồi rượu vang đỏ, vang trắng, và tất cả những thứ tôi từng có lúc trước... Bọn họ biết rõ tôi từng mua những gì mà.

– Nhưng nghe tôi đã chứ! – Pyotr Ilyitch ngắt lời với chút ít sốt ruột. – Ý tôi là, cứ để nó chạy đi đổi tiền và dặn họ chưa đóng cửa là được, còn anh thì tự đi mà bảo họ... Đưa tiền cho nó đi. Biến đi, Misha! Chạy cho mau chân vào!

Pyotr Ilyitch có vẻ cố tình giục Misha đi cho khuất mắt, bởi vì cậu bé cứ đứng ngây ra đấy, há hốc mồm trợn tròn mắt, hình như chẳng hiểu gì mấy trước những mệnh lệnh của Mitya, cứ ngước nhìn lên với vẻ kinh ngạc lẫn sợ hãi trước gương mặt vấy máu và đôi ngón tay đẫm máu đang run rẩy cầm xấp tiền của hắn.

– Thôi nào, giờ thì lại đây rửa mặt đi – Pyotr Ilyitch nghiêm nghị bảo. – Đặt tiền lên bàn hoặc không thì đút túi vào đi... Phải thế chứ, lại đây nào. Nhưng cởi áo khoác ra đã.

Và vừa bắt tay giúp hắn cởi chiếc áo khoác ra, cậu ta lại kêu lên:

– Nhìn kìa, áo khoác của anh cũng dính đầy máu rồi này!

– Cái đó... có phải ở áo đâu. Chỉ dính một tí ở tay áo thế này thôi mà... Và cũng chỉ ở chỗ chiếc khăn tay chạm vào thôi. Chắc nó thấm qua rồi. Chắc lúc ở nhà Fenya tôi đã ngồi đè lên chiếc khăn tay, nên máu mới ngấm qua đấy – Mitya liền giải thích với một vẻ ngây thơ như trẻ con đến là kinh ngạc. Pyotr Ilyitch vừa lắng nghe vừa nhíu mày.

– Ừ thì chắc anh vừa gây ra chuyện gì tày trời rồi; thế nào cũng vừa đánh nhau với ai chứ gì – cậu ta lầm bầm.

Hai người bắt đầu rửa mặt. Pyotr Ilyitch cầm bình xách nước và đổ ra. Mitya đang vội cuống cuồng, hầu như chẳng thèm xà phòng hóa đôi tay (chúng cứ run lẩy bẩy, và Pyotr Ilyitch còn nhớ mãi chi tiết đó về sau). Nhưng chàng thanh niên viên chức cứ nằng nặc đòi hắn phải xà phòng thật kỹ và kỳ cọ mạnh tay hơn. Cậu ta dường như ngày càng nắm quyền kiểm soát đối với Mitya hơn khi thời gian trôi qua. Cần phải nói thêm rằng cậu ta là một thanh niên có tính cách vô cùng vững vàng.

– Nhìn xem, móng tay anh còn chưa sạch kìa. Giờ thì cọ mặt đi; đây này, ngay thái dương, chỗ gần tai ấy... Anh định mặc nguyên chiếc sơ-mi thế này mà đi à? Định đi đâu đấy? Kìa, cả cổ tay áo bên phải của anh cũng dính đầy máu kìa.

– Ừ, dính máu hết cả rồi – Mitya lẩm bẩm, cúi xuống nhìn cổ tay áo sơ-mi của mình.

– Thế thì thay áo đi.

– Không có thời gian đâu. Cậu thấy đấy, tôi sẽ... – Mitya tiếp tục với vẻ ngây thơ đến tội nghiệp, vừa lau mặt và tay bằng chiếc khăn bông vừa xỏ lại áo khoác vào. – Tôi sẽ xắn tay áo lên vậy. Chẳng ai nhìn thấy dưới lớp áo khoác đâu... Cậu thấy thế nào!

– Nói cho tôi nghe xem nào, anh vừa giở trò gì thế hả? Lại đánh nhau với ai à? Lại ở quán rượu như dạo trước phỏng? Lại mần nhục tay đại úy ấy hả? – Pyotr Ilyitch quở trách hỏi. – Giờ thì anh lại đi đánh ai... hay là, lỡ tay giết người rồi hả?

– Nhảm nhí! – Mitya đáp.

– Sao lại “nhảm nhí”?

– Đừng lo – Mitya nói, rồi hắn bỗng phì cười. – Tôi vừa đấm gục một bà già ở cái chợ kia xong.

– Đấm gục? Một bà già á?

– Một ông già cơ! – Mitya hét lên, nhìn thẳng vào mặt Pyotr Ilyitch, cười rộ lên và gào vào mặt cậu ta cứ như thể cậu ta bị điếc vậy.

– Quỷ tha ma bắt! Hết bà già lại đến ông già... Thế rốt cuộc anh đã giết ai chưa?

– Bọn tôi làm lành rồi. Cãi nhau một trận—rồi làm hòa. Ở một chỗ tôi biết. Chia tay nhau trong tình bạn. Một lão ngốc... Lão ấy tha lỗi cho tôi rồi... Chắc chắn là giờ này lão đã tha thứ cho tôi rồi... chứ nếu lão mà chồm dậy được, thì đời nào lão tha cho tôi – Mitya chợt nháy mắt một cái – chỉ có điều quỷ tha ma bắt lão đi, cậu biết không, tôi bảo là, quỷ tha ma bắt lão đi! Đừng có bận tâm về lão nữa! Giờ thì tôi chẳng thèm để ý đâu! – Mitya dứt khoát hất hàm.

– Cớ sao lúc nào anh cũng đi gây sự với hết thảy mọi người thế hả?... Y như cái hồi anh gây sự với tay đại úy vì mấy chuyện vớ vẩn ấy... Hết đánh nhau rồi bây giờ lại đâm đầu đi ăn chơi sa đày—anh thì đúng là cái giống ấy rồi! Ba tá sâm-panh cơ à—anh cần ngần ấy thứ để làm cái quái gì chứ?

– Chuẩn! Giờ thì đưa súng cho tôi mau. Thề có danh dự là tôi không còn thời gian nữa đâu. Tôi rất muốn ngồi ôn tồn trò chuyện với cậu lắm chứ, anh bạn quý ạ, nhưng ngặt nỗi tôi không có thời gian. Mà cũng chẳng cần thiết nữa, muộn mất rồi để mà trò chuyện. Tiền của tôi đâu rồi? Tôi nhét nó đi đâu mất tiêu rồi nhỉ? – hắn kêu lên, thọc thọc hai tay vào túi áo.

– Chẳng phải anh tự tay đặt nó lên bàn đấy thôi... Kìa. Quên bén đi rồi à? Tiền đối với anh chắc chỉ như rác như nước ấy nhỉ. Súng của anh đây này. Lạ thật đấy, lúc sáu giờ chiều thì anh đem cầm cố lấy mười rúp, thế mà giờ lại có trong tay cả mấy nghìn. Phải hai hoặc ba nghìn ấy chứ.

– Ba nghìn chứ lị, cá cược không? – Mitya cười lớn, nhét vội những tờ tiền vào túi quần.

– Cứ thế này có ngày anh làm rơi mất thôi. Hay anh vừa vớ được mỏ vàng nào đấy?

– Mỏ á? Mỏ vàng á? – Mitya hét to hết cỡ rồi ngả đầu cười rộ lên. – Cậu có muốn đi khai mỏ không, Perhotin? Ở đây có một bà phu nhân sẵn sàng móc hầu bao ba nghìn cho cậu đấy, miễn là cậu chịu đi. Bà ấy từng làm thế với tôi rồi đấy, bà ấy thích mỏ vàng lắm cơ. Cậu có biết bà Hohlakov không?

– Tôi không biết bà ấy, nhưng có nghe tiếng và từng thấy mặt rồi. Thế bà ấy thực sự cho anh ba nghìn á? Thật thế không? – Pyotr Ilyitch hỏi lại, nhìn hắn đầy hoài nghi.

– Ngay khi mặt trời ngày mai ló dạng, ngay khi thần Phê-bút, trẻ mãi không già, bay vút lên cao, cất lời ca ngợi và tôn vinh Chúa trời, cậu hãy đến tìm bà ấy, bà Hohlakov ấy, và hỏi xem bà ấy có thực sự móc hầu bao cho tôi ba nghìn hay không nhé. Cứ thử đi mà dò la xem.

– Tôi chẳng rõ quan hệ giữa hai người thế nào... nhưng vì anh dám nói chắc như đinh đóng cột thế, chắc là bà ấy cho thật rồi. Tiền thì đang nằm trong tay anh đấy, thế mà thay vì khăn gói đi Xibia thì anh lại đem ném qua cửa sổ thế này... Rốt cuộc bây giờ anh định vác mặt đi đâu thế, hả?

– Đến Mokroe.

– Đến Mokroe á? Nhưng trời tối rồi cơ mà!

– Ngày trước trai tráng có tất cả, giờ đây trai tráng chẳng còn chi – Mitya chợt cất giọng ngâm nga.

– Sao lại “chẳng còn chi”? Anh đang cầm trong tay ngần ấy nghìn cơ mà!

– Tôi đang không nói đến mấy nghìn bạc. Mấy nghìn quái quỷ gì tầm này! Tôi đang nói về bản chất của phụ nữ cơ.

Lòng dạ đàn bà tựa gió bay,

Tráo trở điêu ngoa lại đắm say;

Tôi hoàn toàn đồng tình với Ulysses. Hắn đã nói thế đấy.

– Tôi chẳng hiểu anh đang lảm nhảm cái gì sất!

– Thế tôi đang say rượu phỏng?

– Không say, nhưng còn tồi tệ hơn thế nhiều.

– Tôi say men tình ý, Pyotr Ilyitch ạ, say men tình ý! Thôi đủ rồi!

– Anh đang làm cái quái gì thế, sao lại nạp đạn vào súng?

– Tôi đang nạp đạn súng chứ làm gì.

Vừa tháo hộp đựng súng, Mitya vừa mở nắp sừng đựng thuốc súng, cẩn thận rắc thuốc súng vào nòng rồi dùng cây thông nòng nhồi chặt lại. Sau đó hắn cầm lấy viên đạn, trước khi nhét nó vào, hắn giơ lên ngọn nến săm soi bằng hai ngón tay.

– Sao lại ngắm nghía viên đạn làm gì thế? – Pyotr Ilyitch hỏi, vừa nhìn theo hắn với vẻ tò mò đầy bất an.

– Ồ, hứng chí lên thôi. Cậu thử nghĩ xem, nếu cậu định tọng viên đạn này vào óc mình, liệu cậu có muốn ngắm nghía nó trước hay không?

– Ngắm làm cái thớ gì chứ?

– Nó sắp chui vào bộ óc của tôi cơ mà, thế nên ngắm xem mặt mũi nó ra sao cũng thú vị chứ bộ. Nhưng mà ngớ ngẩn thật, chỉ là phút chốc dại dột thôi. Xong xuôi rồi nhé – hắn nói thêm, nhét viên đạn vào hẳn bên trong và đẩy nó khớp chặt bằng cây thông nòng. – Pyotr Ilyitch, anh bạn quý của tôi ơi, toàn chuyện nhảm nhí cả thôi, nhảm nhí hết, và ước gì cậu biết được nó vớ vẩn đến nhường nào! Đưa tôi xin một mảnh giấy nhỏ nào.

– Giấy đây.

– Không, giấy trắng tinh cơ, giấy viết thư ấy. Chuẩn rồi.

Vừa chộp lấy chiếc bút trên bàn, Mitya nhanh như cắt viết nguệch ngoạc hai dòng, gấp tư mảnh giấy lại và nhét tút vào túi áo ghi-lê. Hắn cất súng vào hộp, khóa chặt lại và cứ thế cầm nguyên trên tay. Đoạn hắn ngước lên nhìn Pyotr Ilyitch bằng một nụ cười chậm rãi, đầy suy tư.

– Nào, đi thôi.

– Đi đâu cơ chứ? Không, đợi một phút đã... Bộ anh đang định tong viên đạn đấy vào óc thật đấy à? – Pyotr Ilyitch lo lắng gặng hỏi.

– Tôi đùa nghịch về viên đạn ấy chơi thôi mà! Tôi muốn sống. Tôi yêu cuộc sống lắm chứ! Cứ tin là thế đi. Tôi yêu thần Phê-bút tóc vàng và ánh sáng ấm áp của ngài... Pyotr Ilyitch thân mến, cậu có biết cách bước sang một bên là thế nào không?

– “Bước sang một bên” là sao cơ chứ?

– Là nhường đường. Nhường đường cho một sinh linh quý giá, và cho cả kẻ mà tôi căm ghét nữa. Rồi để cho kẻ mình căm ghét trở nên đáng quý—đó chính là ý nghĩa của việc bước sang một bên đấy! Và rồi cất lời với bọn họ rằng: Chúa phù hộ cho hai người, cứ đi đi, cứ bước tiếp đi, còn phần tôi—

– Phần anh thì sao—?

– Thế là đủ rồi, đi thôi.

– Nghe này, thật đấy. Tôi sẽ đi bảo ai đó ngăn cản không cho anh đến đấy đâu – Pyotr Ilyitch nói, đăm đăm nhìn hắn. – Rốt cuộc anh đến Mokroe làm cái quái gì bây giờ cơ chứ?

– Ở đó có một người phụ nữ, một người phụ nữ đấy. Thế là quá đủ cho cậu rồi. Câm mồm lại đi.

– Nghe này, dù anh có là một kẻ hoang đàng đi chăng nữa thì tôi vẫn luôn quý anh... Tôi bắt đầu thấy lo lắng rồi đấy.

– Cảm ơn nhé, anh bạn già. Cậu bảo tôi là kẻ hoang đàng chứ gì. Hoang đàng, đúng là đám hoang đàng! Lúc nào tôi cũng tự lẩm bẩm thế đấy. Đám hoang đàng! Kìa, Misha đến rồi kìa! Suýt nữa thì tôi quên mất chú nhóc.

Misha hộc tốc chạy xộc vào, tay cầm một nạm tiền lẻ tiền thối, hí hửng báo cáo rằng mọi người ở tiệm Plotnikov đang tất bật ngược xuôi: “Họ đang khiêng các chai rượu ra xe rồi, cả cá với trà nữa; mọi thứ sẽ sẵn sàng ngay lập tức thôi.” Mitya chộp lấy tờ mười rúp nhét vào tay Pyotr Ilyitch, rồi tiện tay ném luôn một tờ mười rúp khác cho Misha.

– Đừng có mà làm mấy cái trò ruồi bu ấy chứ! – Pyotr Ilyitch quát lên. – Tôi không cho phép cái thói quen xấu xa, làm đồi bại con người ấy xuất hiện trong nhà tôi. Cất tiền của anh đi mau. Kìa, nhét nó vào đây này, vung phí thế để làm gì? Ngày mai khéo anh lại lết xác đến chỗ tôi vay mười rúp cho xem. Sao cứ nhét tiền vào túi áo hoài thế hả? Hừ, có ngày rơi mất cho mà coi!

– Này anh bạn quý, chúng ta cùng đi Mokroe đi.

– Tôi đi theo làm cái quái gì?

– Này nhé, chúng ta sẽ khui ngay một chai rượu, cạn ly vì cuộc sống này! Tôi muốn uống, và đặc biệt muốn được uống cùng cậu. Từ trước tới giờ tôi đã bao giờ được nhậu cùng cậu đâu cơ chứ?

– Thôi được rồi, chúng ta có thể sang quán “Metropolis”. Tôi cũng đang định tạt qua đó đây.

– Tôi không có thời gian cho việc đó đâu. Ra tiệm Plotnikov uống đi, ngồi cái phòng phía sau ấy. Tôi đố cậu một câu nhé?

– Đố đi xem nào.

Mitya lôi mảnh giấy trong túi áo ghi-lê ra, mở toang nó và chìa cho xem. Trên đó viết những nét chữ to, rõ ràng: “Tôi tự trừng phạt chính mình suốt cả cuộc đời, suốt cả cuộc đời tôi tự trừng phạt!”

– Nhất định tôi sẽ đi nói với ai đó, tôi sẽ đi ngay lập tức – Pyotr Ilyitch nói sau khi đọc xong mẩu giấy.

– Cậu không còn thời gian đâu anh bạn trẻ ạ, mau ra làm ly rượu đã. Hành quân nào!

Tiệm tạp hóa của Plotnikov nằm ở góc phố, cách nhà Pyotr Ilyitch đúng hai căn nhà. Đó là cửa hàng tạp hóa lớn nhất trong thị trấn của chúng tôi, và dĩ nhiên là một tiệm vô cùng bề thế, thuộc sở hữu của một vài thương gia giàu có. Họ trữ tất cả những mặt hàng có thể tìm thấy ở một cửa hiệu tận Petersburg, từ đủ loại đồ khô, rượu vang dán nhãn “đóng chai bởi các anh em nhà Eliseyev”, cho đến hoa quả, xì-gà, trà, cà phê, đường, v.v. Lúc nào cũng có ba nhân viên bán hàng và hai cậu bé sai vặt túc trực làm việc. Dù vùng quê của chúng tôi ngày càng nghèo đi, các điền chủ đã bỏ đi xứ khác, việc buôn bán trở nên ế ẩm hơn, thế nhưng cửa hàng tạp hóa này vẫn làm ăn phát đạt như xưa, năm sau doanh thu lại càng khấm khá hơn năm trước; lúc nào cũng tấp nập khách khứa đến mua hàng.

Họ đang nóng lòng ngóng chờ Mitya trong tiệm. Họ vẫn nhớ như in chuyện hắn từng mua sắm rượu chè và đủ mọi thứ hàng hóa trị giá tới vài trăm rúp từ ba, bốn tuần trước, và trả tiền mặt sòng phẳng (dĩ nhiên là họ đời nào chịu bán thiếu cho hắn món nào). Họ nhớ rằng dạo ấy, cũng giống y như bây giờ, hắn cầm trên tay một sấp tiền trăm rúp, vung vẩy chúng một cách bừa bãi chẳng cần kỳ kèo mặc cả, chẳng màng suy tính hay bận tâm xem ngần ấy rượu chè thực phẩm rốt cuộc sẽ đem lại ích lợi gì cho bản thân. Cả thị trấn râm ran truyền tai nhau câu chuyện rằng, hôm đó khi đánh xe chở Grushenka đi Mokroe, hắn đã “tiêu sạch ba nghìn chỉ trong một đêm và ngày hôm sau, để rồi lúc lếch thếชา trở về sau trận ăn chơi thì trong túi rỗng tuếch không còn lấy một xu.” Hắn đã vớ được cả một gót lữ hành người Digan (đang cắm trại ở vùng cận kề lúc bấy giờ), những kẻ đã rút tiền không tiếc tay từ hắn suốt hai ngày trời khi hắn say khướt, và nốc cạn những chai rượu đắt đỏ vô điều kiện. Người ta thường kể lại, vừa kể vừa cười cợt Mitya rằng hắn đã hào phóng ban phát sâm-panh cho cả những bác nông dân tay chân lem luốc, rồi thết đãi đám phụ nữ và thiếu nữ trong làng đủ loại kẹo bánh cùng bánh nướng Strasburg. Dù việc cười cợt Mitya ngay trước mặt hắn là một việc khá mạo hiểm, nhưng người ta lại cười sau lưng hắn rất nhiều, đặc biệt là ở quán rượu, khi bàn về chuyện hắn từng ngây ngô công khai thừa nhận trước bàn dân thiên hạ rằng thứ duy nhất hắn vớt vát được từ Grushenka sau “cuộc trốn chạy” ấy chính là “sự cho phép được hôn lên bàn chân cô ấy, và đó là điều tối đa mà cô ấy chịu nhượng bộ hắn.”

Lúc Mitya và Pyotr Ilyitch đặt chân đến cửa hàng, họ thấy một chiếc xe ngựa kéo ba con ngựa ngang hàng gắn đầy lục lạc, cùng anh đánh xe Andrey, đang sẵn sàng chờ đợi Mitya ngay trước cửa. Bên trong tiệm, người ta đã đóng gói xong xuôi hòm hòm một thùng thực phẩm, và chỉ còn chờ Mitya tới là đóng nấp lại để khiêng lên xe. Pyotr Ilyitch vô cùng sửng sốt.

– Chiếc xe ngựa này từ đâu tới mà nhanh thế? – cậu ta hỏi Mitya.

– Tôi tình cờ gặp Andrey lúc đang chạy qua tìm cậu, và bảo hắn đánh xe thẳng đến tiệm này. Không thể lãng phí thời gian được. Lần trước tôi đi xe của Timofey, nhưng ngặt nỗi giờ này Timofey đã đi trước tôi cùng mụ phù thủy mất rồi. Chúng ta đến đó có bị muộn lắm không, Andrey?

– Bọn họ cùng lắm chỉ đến trước chúng ta có một tiếng thôi, thậm chí khéo còn chưa được thế nữa ấy chứ. Tôi đã giục Timofey chuẩn bị để khởi hành từ đời thủa nào rồi. Tôi thừa biết cái cách hắn đánh xe ấy chứ. Tốc độ của bọn họ sao bằng chúng ta được, Dmitri Fyodorovitch. Làm sao mà bằng được chứ? Họ chẳng đời nào đến sớm hơn được một tiếng đâu! – Andrey, một gã đánh xe cao lêu ngêu, tóc đỏ, tuổi trung niên, mặc chiếc áo bành tô vạt rộng và quấn quanh tay chiếc áo caftan, nhiệt tình đáp lời.

– Thưởng năm mươi rúp tiền uống rượu nếu chúng ta chỉ đến sau bọn chúng đúng một tiếng nhé.

– Cứ để đấy cho tôi lo, Dmitri Fyodorovitch. Ái chà, bọn chúng có thánh cũng chẳng vượt lên trước chúng ta được nửa tiếng đâu, nói chi đến một tiếng.

Dù Mitya cứ tất bật đôn đáo lo toan mọi việc, nhưng cách hắn hạ lệnh lại vô cùng kỳ quặc, cứ như thể ngắt quãng và đứt đoạn, chẳng đâu vào đâu cả. Hắn bỏ lửng câu nói giữa chừng rồi quên bén luôn phần cuối. Pyotr Ilyitch đành phải đứng ra xông xáo cứu nguy.

– Trị giá bốn trăm rúp, không được ít hơn bốn trăm rúp, y hệt như lần trước ấy – Mitya ra lệnh. – Bốn tá sâm-panh, thiếu một chai cũng không nhận.

– Anh mua lắm thế để làm gì? Để làm quái gì cơ chứ? Khoan đã! – Pyotr Ilyitch kêu lên. – Cái thùng này là cái gì? Trong này đựng gì thế này? Làm gì có chuyện bốn trăm rúp hàng hóa nhét hết vào đây được chứ?

Mấy gã nhân viên xu nịnh bắt đầu ngọt nhạt giải thích với vẻ lịch sự bợ đỡ rằng chiếc thùng đầu tiên này chỉ đựng có nửa tá sâm-panh, và toàn là “những vật dụng không thể thiếu,” chẳng hạn như đồ nhắm, kẹo bánh, kẹo bơ cứng, v.v. Thế nhưng phần lớn số hàng hóa đã đặt sẽ được đóng gói và gửi đi, y như lần trước, trên một chiếc xe ngựa đặc biệt cũng kéo ba con ngựa phi nước đại, sao cho nó sẽ cập bến chậm nhất là chỉ một tiếng sau khi chính Dmitri Fyodorovitch đặt chân tới đó.

– Muộn nhất là một tiếng! Muộn nhất là một tiếng đấy nhé! Nhớ cho thêm kẹo dẻo mềm với kẹo cứng vào. Mấy cô bé ở trỏng thích mấy thứ đó lắm – Mitya khăng khăng nài nỉ.

– Kẹo dẻo thì kẹo dẻo. Nhưng anh cần bốn tá sâm-panh để làm gì hả giời? Một tá là thừa thãi lắm rồi – Pyotr Ilyitch cáu kỉnh lên tiếng. Cậu ta bắt đầu cò kè mặc cả, đòi xem hóa đơn mua hàng và nhất quyết không chịu nhượng bộ. Nhưng cuối cùng cậu ta chỉ bớt xén xuống được đúng một trăm rúp.

– Thôi, mặc thây anh muốn làm gì thì làm! – Pyotr Ilyitch thốt lên sau khi nghĩ lại. – Liên quái gì đến tôi cơ chứ? Cứ ném tiền qua cửa sổ đi, đằng nào tiền đó cũng có phải do anh đổ mồ hôi sôi nước mắt ra kiếm được đâu.

– Lại đây nào anh bạn nhà kinh tế học của tôi, lại đây, đừng giận dỗi nữa – Mitya kéo cậu ta vào căn phòng phía sau tiệm. – Bọn họ sẽ dọn cho chúng ta một chai ngay bây giờ thôi. Nếm thử xem sao. Ái chà, Pyotr Ilyitch, đi cùng tôi đi, vì cậu là một anh chàng tử tế, đúng mẫu người tôi thích.

Mitya ngồi phịch xuống chiếc ghế mây bành, trước một chiếc bàn nhỏ phủ tấm khăn trải bàn ăn đã hoen ố. Pyotr Ilyitch ngồi xuống đối diện, và chẳng mấy chốc chai sâm-panh đã được mang lên, kèm theo gợi ý món hàu cho hai vị khách. “Hàu thượng hạng đấy ạ, mẻ tươi ngon mới về cuối cùng.”

– Dẹp đống hàu đi. Tôi không ăn. Mà chúng tôi cũng chẳng cần gì sất – Pyotr Ilyitch càu nhàu bực bội.

– Thời gian đâu mà ăn hàu với chả hò – Mitya nói. – Mà tôi cũng có đói khát gì đâu. Cậu biết không, bạn hiền ạ – hắn bỗng cất lời đầy cảm xúc, – từ trước tới giờ tôi chưa từng ưa nổi cái sự hỗn loạn này tẹo nào.

– Có ai thích nổi thứ đó cơ chứ? Ba tá sâm-panh cho mấy gã nông dân, lạy Chúa tôi, ngần ấy đủ làm bất cứ ai nổi điên lên được rồi!

– Ý tôi không phải thế. Tôi đang nói đến một trật tự cao cả hơn cơ. Bản thân tôi chẳng có chút trật tự nào, chẳng có nổi một trật tự cao cả nào sất. Nhưng... thôi, chuyện đó qua lâu rồi. Chẳng cần phải đau buồn tiếc nuối làm gì nữa. Muộn mất rồi, chết tiệt thật! Toàn bộ cuộc đời tôi vốn là một chuỗi hỗn độn, và ta phải chỉnh đốn lại nó thôi. Có phải một chơi chữ không hả cậu?

– Anh đang lảm nhảm chứ chơi chữ cái nỗi gì!

– Sáng danh Chúa trên các từng trời,

Sáng danh Chúa ngự nơi lòng con...

– Câu thơ ấy thốt ra từ chính trái tim tôi dạo trước, đó chẳng phải thơ ca gì đâu, mà là giọt nước mắt đấy... Do chính tay tôi sáng tác ra đấy... dĩ nhiên là không phải trong lúc tôi đang giật râu tay đại úy rồi...

– Sĩ diện làm gì cái lão ấy tự dưng lại nhắc đến làm gì cơ chứ?

– Sao lại nhắc đến hắn á? Trò hề thôi! Mọi chuyện rồi cũng sẽ đi đến hồi kết; mọi thứ rồi sẽ được đưa về sự công bằng như nhau cả thôi. Tóm lại là thế.

– Cậu biết không, từ nãy giờ tôi cứ nghĩ mãi về khẩu súng lục của anh đấy.

– Cũng chỉ là trò hề nốt! Cứ uống đi, đừng có mà tưởng tượng vớ vẩn nữa. Tôi yêu cuộc sống. Tôi đã yêu cuộc sống quá nhiều, yêu đến mức đáng xấu hổ. Thôi đủ rồi! Cùng cạn ly vì cuộc sống đi anh bạn quý, tôi xin đề xuất lời chúc này. Tại sao tôi lại cảm thấy hài lòng về bản thân mình cơ chứ? Tôi là một tên khốn nạn, thế mà tôi vẫn thấy thỏa mãn với chính mình. Dẫu vậy tôi vẫn bị dằn vặt bởi ý nghĩ rằng mình đích thị là một tên khốn, thế mà vẫn cứ thấy thỏa mãn với bản thân mới kỳ lạ chứ. Tôi ban phước cho tạo hóa. Tôi sẵn sàng chúc phúc cho Chúa trời và công trình sáng thế của Ngài ngay lập tức, nhưng... tôi phải tiêu diệt một con côn trùng có hại kẻo nó bò ra làm hỏng cuộc sống của người khác... Nào chúng ta cùng uống vì sự sống đi anh bạn hiền. Còn gì quý giá hơn cuộc sống nữa cơ chứ? Chẳng có gì hết! Vì cuộc sống, và vì một nữ hoàng của những vị nữ hoàng!

– Nào, chúng ta cùng uống vì sự sống và vì nữ hoàng của anh nữa, nếu anh thích thế.

Hai người mỗi người nốc cạn một ly. Dù Mitya đang ở trạng thái kích động và bồi hồi, nhưng ẩn sâu trong đó hắn cũng vô cùng sầu muộn. Cứ như thể có một nỗi lo âu nặng nề, ngộp thở nào đó đang đè nặng lên tâm can hắn.

– Misha... kìa Misha của cậu đến kìa! Misha, lại đây con trai, cạn ly này vì thần Phê-bút, vị thần tóc vàng của buổi mai ngày mai đi con...

– Cậu chuốc rượu nó làm gì thế hả? – Pyotr Ilyitch cáu kỉnh gắt lên.

– Ừ, ừ, ừ, để nó uống đi! Tôi muốn thế!

– Ái chà—hà!

Misha nốc cạn ly rượu, cúi đầu chào rồi co giò chạy biến ra ngoài.

– Sau này thể nào nó cũng sẽ nhớ mãi chuyện này cho mà xem – Mitya lẩm bẩm nhận xét. – Phụ nữ, tôi yêu phụ nữ! Phụ nữ là gì cơ chứ? Là nữ hoàng của muôn loài tạo vật! Lòng tôi buồn lắm, lòng tôi buồn lắm, Pyotr Ilyitch ạ. Cậu còn nhớ Hamlet chứ? “Ta vô cùng lấy làm tiếc, Horatio hiền đức ơi! Than ôi, tội nghiệp Yorick!” Khéo người đó lại chính là tôi ấy nhỉ, Yorick chăng? Đúng rồi, bây giờ thì tôi là Yorick đấy, còn sau này sẽ chỉ là một chiếc đầu lâu khô khốc mà thôi.

Pyotr Ilyitch lặng thinh lắng nghe. Mitya cũng chìm vào im lặng một lúc lâu.

– Thế con chó nhà ai mà xinh thế này hả cậu? – hắn tiện miệng hỏi gã nhân viên cửa hàng, khi thoáng thấy một con chó nhỏ cảnh tợn lông mượt đôi mắt đen láy đang ngồi thu lu trong góc.

– Thưa, đó là con chó của mụ chủ Varvara Alexyevna – gã nhân viên đáp. – Bà ấy mang đến đây rồi bỏ quên mất. Chắc lát phải đem trả lại cho bà ấy thôi.

– Tôi từng thấy một con y hệt thế... ở trong trung đoàn... – Mitya lẩm bẩm thả hồn theo mây gió, – chỉ có điều con bé đó bị gãy một chân sau... Nhân tiện đây, Pyotr Ilyitch, tôi muốn hỏi cậu thế này: đời cậu đã bao giờ ăn trộm thứ gì chưa?

– Hỏi câu hay ho thật đấy!

– Ồ, tôi có ý gì đâu. Kiểu như móc túi ai đó chẳng hạn. Ý tôi không phải tiền công quỹ, thứ đó ai mà chẳng ăn trộm, và chắc chắn cậu cũng thế thôi...—

– Thôi cái giọng quỷ tha ma bắt ấy đi.

– Tôi đang nói tiền của người khác cơ. Móc trộm thẳng tay trong túi ấy? Trộm từ trong ví tiền ra cơ, hả?

– Tôi từng ăn trộm hai mươi kopeck của mẹ tôi hồi chín tuổi. Tôi lén lút thò tay lấy nó khỏi mặt bàn, rồi nắm chặt tịt trong lòng bàn tay.

– Thế rồi sao nữa?

– Chẳng sao cả. Tôi giữ nó ba ngày, rồi thấy xấu hổ quá nên đành thú nhận và đem trả lại.

– Rồi thế nào nữa?

– Thì đương nhiên là bị ăn đòn roi nhừ tử rồi chứ sao. Nhưng mà anh hỏi làm gì? Hay anh vừa thò tay trộm cắp cái gì đấy hả?

– Tôi trộm rồi đấy – Mitya đáp, ranh mãnh nháy mắt.

– Anh trộm cái quái gì cơ chứ? – Pyotr Ilyitch tò mò gặng hỏi.

– Tôi từng trộm hai mươi kopeck của mẹ tôi hồi chín tuổi, và đem trả lại ba ngày sau đó.

Nói đoạn, Mitya bất ngờ đứng phắt dậy.

– Dmitri Fyodorovitch, anh không định đi ngay bây giờ đấy chứ? – Andrey cất tiếng gọi từ phía cửa tiệm.

– Sẵn sàng rồi chứ? Chúng ta đi đây! – Mitya giật mình. – Thêm vài lời trăn trối cuối cùng và—Andrey, làm một chén rượu mạnh lấy tinh thần trước khi xuất phát đi! Mang cái thùng đó (thùng đựng súng) nhét xuống dưới ghế ngồi của tôi nhé. Vĩnh biệt nhé, Pyotr Ilyitch, đừng để bụng hay oán trách gì tôi nhé.

– Thế ngày mai anh có quay lại không đấy?

– Đương nhiên rồi.

– Thế anh chưa thanh toán hóa đơn nhỏ này à? – gã nhân viên hớt hải lao tới kêu lên.

– Ồ, đúng rồi, hóa đơn nhỉ. Tất nhiên rồi chứ.

Hắn lại thò tay rút xấp tiền trong túi ra, chọn lấy ba trăm rúp, ném phịch lên quầy rồi hộc tốc lao đầu chạy ra khỏi tiệm. Mọi người lũ lượt chạy theo sau hắn, cúi đầu chào và chúc hắn gặp nhiều may mắn. Andrey, vừa ho sặc sụa vì chén rượu mạnh vừa nốc vội lúc nãy, nhanh nhẹn leo phắt lên ghế đánh xe. Thế nhưng Mitya vừa mới trèo lên chỗ ngồi thì bỗng giật mình bắt gặp Fenya đang đứng lù lù ngay trước mặt. Cô hớt hải chạy thục mạng tới, chắp tay van vỉ trước mặt hắn và sụp xuống quỳ lạy dưới chân hắn.

– Dmitri Fyodorovitch ơi, anh Dmitri Fyodorovitch nhân hậu tốt bụng ơi, xin đừng làm hại bà chủ của em. Chính em là người đã kể hết mọi chuyện cho anh nghe mà lị... Và xin anh đừng giết hắn ta, hắn ta là người đến trước, hắn mới chính là chồng của cô ấy! Giờ thì hắn sẽ cưới Agrafena Alexandrovna. Đó là lý do hắn quay về từ Xibia đấy. Dmitri Fyodorovitch anh ơi, xin anh đừng tước đoạt sinh mạng của một con người!

– Chậc chậc chậc! Hóa ra là thế đấy phỏng? Lại định ra đấy quậy phá để gây chuyện rắc rối nữa chứ gì! – Pyotr Ilyitch lầm bầm. – Giờ thì mọi chuyện rõ mười mươi rồi, sáng sủa như ban ngày ấy chứ. Dmitri Fyodorovitch, giao ngay khẩu súng của anh cho tôi nếu như anh còn muốn hành xử ra dáng một thằng đàn ông – cậu ta hét lớn với theo Mitya. – Anh có nghe thấy không, Dmitri?

– Súng á? Đợi một chút đã anh bạn, tôi sẽ vémừ vứt quẳng chúng xuống cái ao dọc đường cho mà xem – Mitya đáp vọng lại. – Fenya, đứng lên đi, đừng quỳ lạy tôi làm gì. Mitya sẽ chẳng làm tổn thương ai đâu, cái thằng ngốc này sẽ không bao giờ làm hại ai thêm lần nào nữa đâu. Mà này, Fenya – hắn hét lớn sau khi đã ổn định chỗ ngồi trên xe. – Lúc nãy tôi vừa làm đau em, xin hãy tha thứ và rủ lòng thương cho tôi, hãy tha thứ cho một kẻ đốn mạt này nhé... Nhưng ngộ nhỡ em không tha thứ thì cũng chẳng sao đâu. Giờ thì chuyện gì cũng thế cả thôi. Nào Andrey, nhanh chân lên, quất ngựa phi nước đại cho tôi!

Andrey quất mạnh roi lên lưng ngựa, và những chùm lục lạc reo vang rộn rã.

– Vĩnh biệt nhé Pyotr Ilyitch! Giọt nước mắt cuối cùng của tôi xin dành cho cậu đấy!...

– Hắn ta có say rượu quái đâu, thế mà cứ lảm nhảm như một kẻ mất trí – Pyotr Ilyitch thầm nghĩ khi dõi theo bóng chiếc xe khuất dần. Cậu ta suýt chút nữa đã định ở lại để kiểm tra xem thùng hàng còn sót lại những loại rượu và thực phẩm gì được đóng gói ra sao, vì thừa biết thế nào bọn chúng cũng gian lận và móc túi Mitya cho mà xem. Thế nhưng, chợt cảm thấy bực bội chính mình, cậu ta văng một câu chửi thề rồi quay ngoắt đi thẳng ra quán rượu chơi bida.

– Đúng là một thằng ngốc, dẫu cho hắn cũng là một kẻ tốt tính – cậu ta vừa đi vừa lầm bầm. – Mình từng nghe kể về tên sĩ quan đó rồi, gã người tình cũ của Grushenka. Mà nếu gã có xuất hiện thật đi chăng nữa thì... Ái chà, đống súng ống ấy chứ lị! Tiếc thật đấy! Mình có phải vú em của hắn ta đâu cơ chứ! Bọn chúng muốn làm gì thì làm! Vả lại, cuối cùng thì cũng chẳng có chuyện gì xảy ra sất. Bọn chúng chỉ là một lũ côn đồ chuyên gây sự bạ đâu đánh đấy mà thôi. Bọn chúng sẽ uống say rồi đánh nhau, đánh nhau chán rồi lại làm hòa với nhau ngay ấy mà. Bọn chúng chẳng phải là tuýp người dám làm nên trò trống gì thực sự cả. Câu “Tôi đang bước sang một bên, tôi đang tự trừng phạt chính mình” của hắn có nghĩa quái gì cơ chứ? Chẳng đi đến đâu đâu! Hắn từng gào thét những câu xanh rờn kiểu đó đến cả nghìn lần khi say xỉn ở mấy quán rượu rồi. Nhưng ngặt một nỗi giờ này hắn có say đâu cơ chứ. “Say men tình ý”—lũ khốn này vốn khoái mấy cái câu văn hoa chữ nghĩa ấy mà. Mình có phải vú em của hắn đâu cơ chứ? Chắc chắn hắn vừa đi đánh nhau về rồi, mặt mũi dính toàn máu là máu kìa. Đánh với ai cơ chứ? Lại tìm hiểu ở quán “Metropolis” xem sao vậy. Cả chiếc khăn tay đẫm máu của hắn nữa chứ... Vẫn đang vứt lăn lóc trên sàn nhà mình kìa... Quỷ tha ma bắt!

Cậu ta bước vào quán rượu với tâm trạng bực dọc và ngay lập tức nhập cuộc một ván chơi. Trò chơi phần nào xua tan cơn bực bội trong cậu. Cậu đánh tiếp ván thứ hai, rồi bỗng nhiên bắt đầu kể cho một trong số những bạn chơi nghe về việc Dmitri Karamazov vừa vớ được một khoản tiền mặt kha khá—khoảng chừng ba nghìn rúp, và lại vừa khăn gói đến Mokroe để nướng sạch nó cùng Grushenka... Tin tức này lập tức khơi gợi sự quan tâm kỳ lạ ở những kẻ lắng nghe. Tất cả bọn họ đều bàn tán rôm rả, không phải bằng giọng điệu cười cợt, mà với một vẻ nghiêm nghị bất thường. Bọn họ bỏ dở cả ván chơi.

– Ba nghìn cơ à? Thế rốt cuộc hắn vớ đâu ra ngần ấy tiền chứ?

Những câu hỏi liên tiếp được đặt ra. Câu chuyện về món quà của bà Hohlakov được đón nhận với thái độ đầy hoài nghi.

– Hay là hắn vừa vác dao đi cướp tiền của lão bố già nhà hắn rồi không chừng?—đó mới là câu hỏi đáng bàn.

– Ba nghìn lận đấy! Chắc chắn có điều gì đó mờ ám ở đây rồi.

– Hắn từng huênh hoang lớn tiếng rrang sẽ giết chết bố mình cơ mà; tất cả chúng ta đều nghe thấy hắn nói thế, ngay tại đây này. Và thứ hắn từng lải nhải cũng chính là con số ba nghìn ấy chứ đâu...

Pyotr Ilyitch im lặng lắng nghe. Ngay lập tức cậu trở nên kiệm lời và cộc lốc trong các câu trả lời. Cậu không hé môi nửa lời về vết máu trên mặt và tay của Mitya, dù ban đầu cậu đã định kể ra điều đó.

Họ bắt đầu ván chơi thứ ba, và dần dần câu chuyện về Mitya cũng chìm vào quên lãng. Thế nhưng đến tận cuối ván thứ ba, Pyotr Ilyitch bỗng thấy chẳng còn chút hứng thú nào với trò bida nữa; cậu đặt cơ xuống, và thay vì nán lại ăn tối như dự tính ban đầu, cậu lững thững bước ra khỏi quán rượu. Khi ra đến khu vực chợ, cậu chợt khựng lại vì ngẩn ngơ tự hỏi chính mình. Cậu nhận ra rằng thứ mà cậu đang khao khát lúc này chính là đến nhà Fyodor Pavlovitch để dò la xem ở trỏg có xảy ra chuyện gì động trời không. “Chỉ vì dăm ba cái chuyện vớ vẩn nhảm nhí nào đó—kiểu gì chẳng thế—mà mình lại đi đánh thức cả nhà người ta dậy để gây tai tiếng lên à? Phù! Chết tiệt thật, bao đồng đi lo chuyện thiên hạ đấy phỏng?”

Với tâm trạng cực kỳ tồi tệ, cậu cắm cổ đi thẳng về nhà, rồi bỗng chốc sực nhớ ra Fenya. “Đúng là đồ ngốc! Lẽ ra lúc nãy mình phải gặng hỏi cô ta mới phải” – cậu bực bội tự nhủ, – “thế thì đã rõ mười mươi mọi chuyện rồi còn gì.” Và nỗi khao khát được trò chuyện với cô ta, để qua đó sáng tỏ mọi chuyện, bỗng trỗi dậy mạnh mẽ và bức bách đến độ khi vừa đi được nửa đường về nhà, cậu liền quay ngoắt lại bước thẳng về hướng căn nhà mà Grushenka đang thuê trọ. Đến trước cổng, cậu giơ tay gõ cửa. Tiếng gõ vang lên giữa đêm khuya tịch mịch bỗng kéo cậu tỉnh ngộ khỏi cơn say men bực dọc và khiến cậu thấy phát bực. Và chẳng có ai đáp lại; mọi người trong nhà đã chìm vào giấc ngủ say.

– Thế là mình lại sắp sửa làm rùm beng lên cho xem! – cậu thầm nghĩ, dâng trào cảm giác khó chịu rõ rệt. Thế nhưng thay vì bỏ đi thẳng một mạch, cậu lại giở chứng giơ tay đập cửaình thình một cách vô cùng tồi tệ với tất cả sức lực, lấp đầy cả con phố nhỏ bằng những tiếng ồn ào náo động.

– Không ai ra mở cửa à? Được thôi, tao sẽ đập cho tụi mày tỉnh giấc bằng sạch thì thôi! – cậu lầm bầm sau mỗi cú đập, vừa chửi rủa chính sự điên rồ của mình nhưng đồng thời tay vẫn không ngừng giáng những cú đập như trời giáng vào cánh cổng.