Một điều gì đó hoàn toàn bất ngờ và kinh ngạc đối với Mitya đã xảy ra. Thậm chí chỉ một phút trước đó thôi, anh cũng không thể tưởng tượng được rằng có ai đó lại đối xử với mình — Mitya Karamazov — như vậy. Tệ hại nhất là trong đó có sự sỉ nhục, và từ phía họ là thái độ “kiêu kỳ và khinh miệt.” Cởi áo ra thì chẳng có gì to tát, nhưng anh lại được yêu cầu cởi tiếp cả đồ ra nữa, hay đúng hơn là không phải “yêu cầu” mà là “ra lệnh,” anh hiểu rõ điều đó. Vì lòng tự trọng và sự khinh bỉ, anh đã tuân thủ mà không nói một lời. Mấy gã nông dân đi theo các nhà chức trách vẫn đứng ở phía bên kia tấm rèm. “Để sẵn sàng nếu cần dùng đến vũ lực,” Mitya nghĩ, “và có lẽ cũng vì một lý do nào đó khác nữa.”

“Nào, tôi có phải cởi cả áo sơ-mi ra nữa không?” anh hỏi một cách cộc cằn, nhưng Nikolay Parfenovitch không trả lời. Ông đang bận rộn cùng viên công tố xem xét chiếc áo khoác, quần, áo ghi-lê và chiếc mũ; và rõ ràng là cả hai đang rất hứng thú với cuộc soi mói này. “Chúng chẳng thèm khách khí gì sất,” Mitya nghĩ, “chúng chẳng thèm duy trì lấy một chút phép lịch sự tối thiểu.”

“Tôi hỏi ông lần thứ hai — tôi có cần cởi áo sơ-mi ra hay không?” anh nói, giọng còn gay gắt và cáu kỉnh hơn.

“Anh đừng bận tâm. Chúng tôi sẽ bảo anh phải làm gì,” Nikolay Parfenovitch nói, và giọng điệu của ông ta quả thực rất bề trên, hoặc ít ra Mitya cảm thấy thế.

Trong lúc đó, các nhà chức trách đang thì thầm bàn bạc với nhau. Trên chiếc áo khoác, đặc biệt là ở mặt sau bên trái, hóa ra có một vết máu lớn, đã khô và vẫn còn cứng ngắc. Trên quần cũng có những vết máu. Hơn nữa, trước mặt các nhân chứng là những người nông dân, Nikolay Parfenovitch còn dùng ngón tay rà dọc theo cổ áo, cổ tay áo và tất cả các đường may của áo khoác lẫn quần, rõ ràng là đang tìm kiếm thứ gì đó — dĩ nhiên là tiền. Ông ta thậm chí chẳng thèm giấu giếm Mitya sự nghi ngờ rằng anh hoàn toàn có khả năng khâu giấu tiền vào bên trong quần áo.

“Hắn đối xử với tôi không phải như một sĩ quan mà như một tên trộm,” Mitya lầm bầm với chính mình. Họ trao đổi suy nghĩ cho nhau với sự thẳng thắn đáng kinh ngạc. Chẳng hạn, viên thư ký — kẻ cũng đứng sau tấm rèm, cứ luẩn quẩn hóng chuyện — đã thu hút sự chú ý của Nikolay Parfenovitch vào chiếc mũ mà họ cũng đang mân mê.

“Các anh còn nhớ Gridyenko, gã nhân viên sao chép giấy tờ chứ,” viên thư ký nhận xét. “Mùa hè năm ngoái, gã nhận tiền lương của cả phòng, rồi giả vờ làm mất số tiền đó khi say rượu. Và người ta tìm thấy nó ở đâu nào? Chà, chính là ở những đường viền nẹp của chiếc mũ như thế này đây. Những tờ bạc một trăm rúp được cuộn tròn lại thành những ống nhỏ và khâu giấu trong đường viền.”

Cả hai viên quan chức đều nhớ rất rõ vụ việc của Gridyenko, thế là họ đặt chiếc mũ của Mitya sang một bên và quyết định rằng toàn bộ quần áo của anh sẽ phải được kiểm tra kỹ càng hơn sau.

“Xin lỗi anh,” Nikolay Parfenovitch đột nhiên kêu lên khi nhận thấy cổ tay áo sơ-mi bên phải của Mitya bị lộn ngược vào trong và dính đầy máu, “xin lỗi anh, cái gì thế kia, máu à?”

“Đúng vậy,” Mitya cộcn cằn đáp.

“Ý tôi là, máu gì thế?... và tại sao cổ tay áo lại bị lộn ngược vào trong?”

Mitya kể lại việc tay áo anh đã bị dính máu như thế nào khi chăm sóc Grigory, và anh đã lộn ngược nó lại khi rửa tay ở nhà Perhotin.

“Anh cũng phải cởi áo sơ-mi ra nữa. Đó là vật chứng rất quan trọng.”

Mitya đỏ bừng mặt và nổi giận lôi đình.

“Gì chứ, tôi phải ở trần thế này sao?” anh quát lên.

“Anh đừng bận tâm. Chúng ta sẽ xoay sở được một cách. Và trong lúc này, hãy cởi cả tất ra đi.”

“Các anh không đùa đấy chứ? Việc đó thực sự cần thiết sao?” Mắt Mitya lóe lên.

“Chúng tôi không có tâm trạng để đùa cợt đâu,” Nikolay Parfenovitch đáp lại bằng giọng nghiêm khắc.

“Thôi được, nếu tôi bắt buộc phải làm thế—” Mitya lầm bầm, rồi ngồi xuống mép giường và cởi tất ra. Anh cảm thấy vô cùng ngượng ngùng. Mọi người đều ăn mặc tươm tất, trong khi anh thì trần truồng, và kỳ lạ thay, khi bị cởi trần như vậy, anh lại cảm thấy mình có lỗi trước mặt họ, và suýt chút nữa thì tin rằng bản thân mình thấp kém hơn họ, rằng giờ đây họ hoàn toàn có quyền khinh miệt anh.

“Khi tất cả mọi người cùng cởi trần thì có lẽ chẳng ai thấy xấu hổ, nhưng khi chỉ có một mình mình trần trụi mà ai nấy đều dòm ngó, thì thật là nhục nhã,” anh cứ lẩm bẩm trong đầu hết lần này đến lần khác. “Cảm giác giống như trong một giấc mơ, đôi khi tôi đã mơ thấy mình rơi vào những hoàn cảnh nhục nhã thế này.” Thật là một sự cực hình khi anh phải cởi tất ra. Chúng rất bẩn, đồ lót của anh cũng vậy, và giờ thì bất kỳ ai cũng có thể nhìn thấy điều đó. Và tệ hơn nữa, anh vốn chẳng ưa gì đôi bàn chân của mình. Suốt cả đời, anh vẫn luôn nghĩ cả hai ngón chân cái của mình trông thật gớm ghiếc. Anh đặc biệt căm ghét cái móng chân thô kệch, bè ra và quặp lại ở bên chân phải, và giờ thì tất cả bọn họ sẽ nhìn thấy nó. Cảm giác xấu hổ đến cùng cực khiến anh lập tức trở nên cộc cằn một cách có chủ ý. Chính tay anh giật phăng chiếc áo sơ-mi ra.

“Các người có muốn săm soi chỗ nào khác nữa không, nếu các người không thấy ngượng?”

“Không, hiện tại thì chưa cần.”

“Thế nào, tôi cứ phải ở trần thế này mãi à?” anh bồi thêm một câu với giọng hung hăng.

“Đổi lại thì không được đâu... Phiền anh ngồi xuống đây một lát. Anh có thể quấn chiếc chăn trên giường để giữ ấm, còn tôi... tôi sẽ lo liệu đống đồ này.”

Toàn bộ số đồ đạc đã được mang ra cho các nhân chứng xem. Biên bản khám xét được lập ra, và cuối cùng Nikolay Parfenovitch bước ra ngoài, quần áo được mang theo sau ông ta. Ippolit Kirillovitch cũng đi ra nốt. Mitya bị bỏ lại một mình với mấy gã nông dân, những kẻ cứ đứng im lặng và dán chặt mắt vào anh. Mitya quấn chăn quanh người. Anh thấy lạnh buốt. Đôi chân trần thò ra ngoài và anh chẳng thể kéo chăn cho che kín chúng lại. Nikolay Parfenovitch có vẻ đi vắng rất lâu, “lâu đến mức không tài nào chịu nổi.” “Hắn coi ta như một thằng ranh con,” Mitya nghĩ thầm, nghiến ken két hàm răng. “Cái tên công tố viên khốn kiếp đó cũng chuồn mất rồi, chắc hẳn là đang khinh miệt lắm đây, hắn thấy tởm lợm khi nhìn thấy ta trần truồng!”

Tuy nhiên, Mitya vẫn đinh ninh rằng quần áo của mình sẽ được kiểm tra rồi trả lại. Thế nhưng anh đã phẫn nộ biết bao khi Nikolay Parfenovitch quay trở lại với một bộ quần áo hoàn toàn khác, do một người nông dân cầm đi phía sau.

“Đây là quần áo cho anh,” hắn thản nhiên nhận xét, có vẻ vô cùng đắc ý với sự thành công trong sứ mệnh của mình. “Ông Kalganov đã tốt bụng cung cấp những thứ này cho trường hợp khẩn cấp hy hữu này, cùng với một chiếc áo sơ-mi sạch. May mắn là ông ấy đều để sẵn chúng trong rương. Anh có thể giữ lại tất và đồ lót của chính mình.”

Mitya nổi cơn tam bành.

“Tôi không thèm mặc quần áo của người khác!” anh gầm lên đầy đe dọa, “trả lại đồ của tôi đây!”

“Không thể được!”

“Trả đồ của tôi đây! Mẹ kiếp cả Kalganov lẫn quần áo của hắn nữa!”

Phải mất một hồi lâu họ mới thuyết phục được anh. Nhưng cuối cùng họ cũng thành công trong việc làm dịu anh xuống. Họ nhồi nhét vào đầu anh rằng quần áo của anh đã bị dính máu, nên buộc phải “đưa vào danh sách vật chứng,” và rằng họ “thậm chí không có quyền giao lại chúng cho anh lúc này... xét đến kết quả có thể xảy ra của vụ án.” Cuối cùng thì Mitya cũng hiểu ra điều đó. Anh im lặng một cách ủ rũ và vội vã mặc quần áo vào. Khi mặc, anh chỉ lầm bầm nhận xét rằng bộ đồ này trông còn đẹp hơn hẳn bộ cũ của anh, và anh chẳng thích gì cái cảnh “được lợi nhờ đổi chác.” Hơn nữa, chiếc áo khoác lại còn “chật một cách nực cười. Lại định trang điểm cho ta thành một thằng hề... để các người giải trí chắc?”

Bọn họ lại một mực giục giã rằng anh đang phóng đại lên, rằng Kalganov chỉ cao hơn anh có một chút, thế nên chiếc quần có hơi dài hơn một tí mà thôi. Nhưng chiếc áo khoác thì quả thực rất chật ở phần vai.

Mẹ kiếp! Tôi xém nữa thì không cài nổi cúc áo,” Mitya làu bàu. “Làm ơn nhắn lại với ông Kalganov hộ tôi rằng tôi chẳng hề xin xỏ quần áo của hắn, và việc tôi bị chưng diện trông như một thằng hề không phải do tôi muốn.”

“Cậu ấy hiểu điều đó và lấy làm tiếc... ý tôi là, không phải tiếc vì cho anh mượn quần áo, mà là tiếc vì toàn bộ câu chuyện rắc rối này,” Nikolay Parfenovitch ấp úng.

“Mặc kệ cái nỗi tiếc nuối của hắn! Thế bây giờ đi đâu? Tôi cứ phải ngồi ì ở đây mãi à?”

Anh được yêu cầu quay trở lại “căn phòng kia.” Mitya bước vào, mặt mày đằng đằng sát khí, cố tránh nhìn bất kỳ ai. Khoác trên mình bộ đồ của kẻ khác, anh cảm thấy bản thân mình đã bị nhục nhã, ngay cả trước mặt những gã nông dân và Trifon Borissovitch — kẻ mà vì lý do nào đó đã ló mặt ra ở khung cửa rồi biến mất ngay lập tức. “Hắn đến để ngắm cái cảnh ta bị chưng diện thế này đây,” Mitya nghĩ. Anh ngồi xuống cái ghế cũ hồi nãy. Anh có một cảm giác hoang đường như thể mình đang phát điên.

“Thế nào, giờ thì sao? Các người định đem tôi ra đánh roi à? Đó là thứ duy nhất còn sót lại cho các người đấy,” anh nói, nghiến răng nghiến lợi và hướng về phía viên công tố. Anh nhất quyết không thèm quay sang phía Nikolay Parfenovitch, như thể anh khinh bỉ không thèm nói chuyện với y.

“Hắn đã săm soi đôi tất của tôi quá kỹ, và cố tình lộn ngược chúng ra để cho tất cả mọi người thấy chúng bẩn thỉu thế nào — đúng là một tên vô loại!”

“Giờ thì chúng ta phải tiến hành việc thẩm vấn các nhân chứng,” Nikolay Parfenovitch lên tiếng, ra vẻ như đang đáp lại câu hỏi của Mitya.

“Đúng vậy,” viên công tố trầm ngâm nói, như thể đang suy tính điều gì.

“Chúng tôi đã làm những gì có thể vì lợi ích của anh rồi đấy, Dmitri Fyodorovitch,” Nikolay Parfenovitch tiếp tục, “nhưng vì đã nhận được từ anh một sự cự tuyệt kiên quyết trong việc giải thích nguồn gốc số tiền được tìm thấy trong người anh, nên vào thời điểm hiện tại, chúng tôi—”

“Cái viên đá trên nhẫn của anh là đá gì thế?” Mitya đột nhiên ngắt lời, như thể vừa bừng tỉnh sau cơn mơ mộng. Anh chỉ tay vào một trong ba chiếc nhẫn bản lớn đang đeo trên bàn tay phải của Nikolay Parfenovitch.

“Nhẫn ư?” Nikolay Parfenovitch ngạc nhiên lặp lại.

“Đúng thế, chiếc đó... ở ngón giữa của anh ấy, có những đường vân nhỏ trong đó, là loại đá gì thế?” Mitya cứ nài nỉ hỏi dồn, hệt như một đứa trẻ khó tính.

“Đó là đá topaz khói,” Nikolay Parfenovitch mỉm cười đáp. “Anh có muốn ngắm nó không? Tôi sẽ tháo ra...”

“Thôi, khỏi cần tháo,” Mitya phừng phừng giận dữ hét lên, chợt bừng tỉnh và tự giận chính mình. “Đừng tháo... chẳng cần thiết đâu... Mẹ kiếp!... Thưa các ngài, các ngài đã vấy bẩn tâm can tôi rồi! Các ngài có thể nghĩ rằng nếu thực sự giết cha, tôi sẽ che giấu các ngài, rằng tôi sẽ lươn lẹo, dối trá và trốn chạy hay sao? Không, Dmitri Karamazov không phải là kẻ như thế, anh ta không thể làm thế được, và nếu tôi có tội, tôi thề là tôi đã chẳng thèm đợi các ngài đến, hay đợi lúc mặt trời mọc như dự tính ban đầu của tôi, mà đã tự kết liễu đời mình từ trước đó rồi, chẳng cần đợi đến bình minh! Giờ thì tôi hiểu rõ điều đó về bản thân mình rồi. Chỉ trong một đêm ác mộng này thôi, tôi còn ngộ ra nhiều điều hơn cả quãng thời gian hai mươi năm qua!... Và liệu tôi có thể ra nông nỗi này trong đêm nay, và vào khoảnh khắc này, khi ngồi với các ngài, liệu tôi có thể nói năng thế này, có thể cử động thế này, có thể nhìn các ngài và nhìn thế giới này thế này hay không, nếu thực sự tôi là kẻ sát hại cha mình, trong khi ngay cả ý nghĩ về việc lỡ tay sát hại Grigory cũng đã khiến tôi mất ăn mất ngủ suốt cả đêm — không phải vì sợ hãi — ồ, không đơn thuần chỉ vì sợ sự trừng phạt của các ngài! Sự ô nhục đó kìa! Và các ngài lại mong đợi tôi phải bộc bạch với những kẻ mỉa mai các ngài, những kẻ chẳng thấy gì và chẳng tin vào điều gì, những con chuột chũi mù lòa và cay độc, rằng tôi sẽ kể cho các ngài nghe một hành động đồi bại khác của tôi, một nỗi nhục nhã khác, ngay cả khi điều đó có thể cứu tôi khỏi tội danh do các ngài quy chụp! Không, thà chịu đi Xibia còn hơn! Kẻ nào đã mở cửa cho cha tôi và bước vào cánh cửa đó, chính kẻ đó đã giết ông, đã cướp đoạt tài sản của ông. Hắn là ai? Tôi đang vắt óc suy nghĩ mà chẳng tài nào nghĩ ra được. Nhưng tôi có thể nói cho các ngài biết rằng đó không phải là Dmitri Karamazov, và chỉ có bấy nhiêu thôi là những gì tôi có thể nói, thế là đủ lắm rồi, đủ rồi, hãy để tôi yên đi... Đày ải tôi đi, trừng phạt tôi đi, nhưng đừng làm phiền tôi nữa. Tôi sẽ không nói thêm lời nào nữa. Gọi nhân chứng của các ngài vào đi!”

Mitya tuôn ra một bài độc thoại bất chợt như thể anh đã hạ quyết tâm sẽ giữ im lặng tuyệt đối từ nay về sau. Viên công tố theo dõi anh suốt thời gian đó và chỉ đợi đến khi anh dứt lời mới lên tiếng, cứ như đó là một việc bình thường nhất trên đời, với một vẻ mặt vô cùng lạnh lùng và điềm tĩnh:

“Ồ, nhân cái chuyện cánh cửa mở mà anh vừa nhắc tới lúc nãy, tiện đây chúng tôi cũng xin thông báo cho anh biết về một lời khai vô cùng thú vị và có tầm quan trọng đặc biệt đối với cả anh lẫn chúng tôi, do chính Grigory — ông già mà anh đã đả thương — cung cấp. Khi bình phục, ông ấy đã khẳng định một cách rõ ràng và quả quyết, để đáp lại những câu hỏi của chúng tôi, rằng khi bước ra bậc thềm và nghe thấy tiếng động trong vườn, lúc ông ấy quyết định đi vào đó qua cánh cổng nhỏ vẫn đang để mở, trước khi nhận ra anh đang chạy — như chính anh đã kể với chúng tôi từ trước — trong bóng tối từ phía ô cửa sổ mở nơi anh trông thấy cha mình, thì ông ấy, Grigory, đã liếc sang bên trái, và trong lúc nhận ra ô cửa sổ đang mở, ông ấy đồng thời cũng quan sát thấy, ở khoảng cách gần mình hơn nhiều, một cánh cửa đang mở toang — chính là cánh cửa mà anh từng khẳng định là đã đóng suốt khoảng thời gian anh ở trong vườn. Tôi không giấu giếm anh rằng chính Grigory cũng tự tin khẳng định và làm chứng rằng hẳn là anh đã chạy ra từ cánh cửa đó, dĩ nhiên là ông ấy không tận mắt nhìn thấy anh làm điều đó, vì ông ấy chỉ trông thấy anh lần đầu tiên ở một khoảng cách khá xa trong phía vườn, đang cắm cổ chạy về phía hàng rào.”

Mitya đã chồmm dậy khỏi ghế ngay khi nghe đến nửa chừng câu nói này.

“Vớ vẩn!” anh gào lên trong cơn cuồng nộ bất chợt, “đó là một lời nói dối trơ trẽn. Hắn không đời nào nhìn thấy cửa mở cả vì nó vốn dĩ đã đóng. Hắn đang nói láo!”

“Tôi thấy mình có trách nhiệm phải nhắc lại rằng ông ấy vẫn giữ nguyên lập trường trong lời khai của mình. Ông ấy không hề dao động. Ông ấy vẫn bám chắc vào đó. Chúng tôi đã tiến hành đối chất với ông ấy vài lần rồi.”

“Chính xác là thế. Tôi đã thẩm vấn ông ấy qua lại tới mấy bận,” Nikolay Parfenovitch hăng hái xác nhận.

“Sai bét, hoàn toàn sai! Đó hoặc là một âm mưu vu khống tôi, hoặc là ảo giác của một kẻ điên,” Mitya vẫn tiếp tục quát tháo. “Hắn ta đang lảm nhảm đấy thôi, do mất quá nhiều máu, do vết thương gây ra. Chắc là hắn tưởng tượng ra lúc vừa tỉnh lại chứ gì... Hắn đang sảng đấy.”

“Vâng, nhưng ông ấy nhận ra cánh cửa mở không phải lúc tỉnh lại sau thương tích, mà là trước đó cơ, ngay lúc ông ấy bước vào khu vườn từ phía nhà phụ cơ mà.”

“Nhưng thế là sai sự thật, sai hoàn toàn! Không thể có chuyện đó được! Hắn đang vu khống tôi vì cay cú... Hắn không thể nào thấy được... Tôi có bước ra từ cái cửa đó đâu,” Mitya thở hổn hển.

Viên công tố quay sang Nikolay Parfenovitch và nói với giọng đầy sức nặng:

“Đem vật này ra đối chất với anh ta đi.”

“Anh có nhận ra vật này không?”

Nikolay Parfenovitch đặt lên bàn một chiếc phong bì công văn lớn và dày, trên đó vẫn còn nguyên vẹn ba con dấu. Chiếc phong bì hoàn toàn trống rỗng và bị rách một đầu. Mitya trân trân nhìn nó với đôi mắt mở lớn.

“Nó... đây chắc chắn là chiếc phong bì của cha tôi, cái phong bì đựng ba nghìn rúp... và nếu như trên đó có ghi dòng chữ, cho phép tôi nhìn xem, ‘Gửi chú gà con của bố’... đúng thế — ba nghìn!” anh hét lên, “các người thấy chưa, ba nghìn đấy, các người thấy chưa?”

“Dĩ nhiên là chúng tôi thấy rồi. Nhưng chúng tôi không tìm thấy số tiền nào trong đó cả. Nó trống rỗng, và nằm dưới sàn nhà cạnh chiếc giường, ở phía sau tấm bình phong.”

Trong vài giây, Mitya đứng chết trân như trời giáng.

“Thưa các ngài, chính là Smerdyakov!” anh đột nhiên thét lên bằng cả sức lực của lồng ngực. “Chính hắn là kẻ đã giết cụ! Hắn đã cướp sạch tiền của cụ! Chẳng có ai khác biết rõ nơi ông già giấu chiếc phong bì cả. Chỉ có Smerdyakov, giờ thì rõ mười mươi rồi còn gì!”

“Nhưng chính anh cũng biết về chiếc phong bì đó và việc nó nằm dưới gối cơ mà.”

“Tôi chưa từng hay biết gì sất. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy nó cả. Đây là lần đầu tiên tôi nhìn vào nó đấy. Tôi chỉ nghe kể về nó từ Smerdyakov thôi... Hắn là kẻ duy nhất biết cụ cất giấu nó ở đâu, còn tôi thì nào có biết...” Mitya thở dốc, giọng đứt quãng.

“Nhưng chính anh đã tự miệng khai với chúng tôi rằng chiếc phong bì nằm dưới gối của người cha quá cố cơ mà. Anh đã đặc biệt khẳng định rằng nó ở dưới gối, vậy thì chắc chắn anh phải biết chứ.”

“Chúng tôi đều đã ghi chép lại rành mạch cả rồi,” Nikolay Parfenovitch xác nhận.

“Vớ vẩn! Thật nực cười! Tôi làm gì có ý niệm nào chuyện nó nằm dưới gối. Và biết đâu nó có nằm dưới gối quái đâu cơ chứ... Đó chỉ là tôi đoán mò ngẫu nhiên rằng nó ở dưới gối thôi. Thế Smerdyakov nói gì? Các anh đã hỏi hắn xem nó ở đâu chưa? Smerdyakov nói thế nào? Đó mới là điểm mấu chốt chứ... Vậy mà tôi lại dại dột tự bôi nhọ mình, tự chuốc lấy lời dối trá... Tôi đã nói ra mà chẳng suy nghĩ gì chuyện nó nằm dưới gối, để rồi giờ đây các anh— Ồ, các anh thừa biết có những lúc người ta lỡ miệng thốt ra điều không đúng, hoàn toàn vô ý. Chẳng có ai ngoài Smerdyakov biết cả, chỉ có một mình Smerdyakov, và không một ai khác... Thậm chí hắn còn chẳng thèm nói cho tôi biết nó nằm ở đâu nữa là! Thế nhưng đó là việc do hắn làm, chính tay hắn làm; không còn nghi ngờ gì nữa, hắn đã sát hại cụ, rõ như ban ngày rồi còn gì nữa,” Mitya càng lúc càng la hét điên cuồng, lặp lại lộn xộn những câu chữ không đầu không cuối, trở nên bực dọc và kích động đến cùng cực. “Các anh phải hiểu điều đó và bắt giam hắn ngay lập tức... Hắn hẳn đã sát hại cụ trong lúc tôi đang cắm cổ chạy trốn và lúc Grigory ngất lịm đi, rõ mười mươi rồi còn gì... Hắn đã ra hiệu và cha tôi đã mở cửa cho hắn... vì ngoài hắn ra chẳng ai biết ám hiệu cả, và nếu không có ám hiệu thì cha tôi đời nào chịu mở cửa...”

“Nhưng anh lại quên mất một tình tiết này rồi,” viên công tố lên tiếng, vẫn giữ nguyên giọng điệu bình tĩnh đó, dẫu thoảng qua một nốt nhạc đắc thắng, “rằng sẽ chẳng cần phải ra hiệu khỉ gió nào nếu như cánh cửa vốn dĩ đã mở toang sẵn lúc anh có mặt ở đó, trong lúc anh còn đang đứng trong vườn...”

“Cái cửa, cái cửa,” Mitya lầm bầm, trân trân nhìn viên công tố mà không nói nên lời. Anh quỵ xuống ghế trong sự bất lực. Tất cả đều chìm trong im lặng.

“Ừ đấy, cái cửa!... Quả là một cơn ác mộng! Chúa đang chống lại tôi!” anh thét lên, ngẩn ngơ nhìn về phía trước trong vẻ sững sờ hoàn toàn.

“Thôi nào, anh thấy chưa,” viên công tố tiếp tục với vẻ đường bệ, “và anh có thể tự phán xét lấy, Dmitri Fyodorovitch ạ. Một mặt, chúng ta có lời khai về cánh cửa mở mà anh đã chạy tháo thân ra từ đó, một sự thật đang đè bẹp cả anh lẫn chúng tôi. Mặt khác là sự im lặng khó hiểu, ngoan cố và có thể gọi là trơ tráo của anh liên quan đến nguồn gốc số tiền đã đột ngột xuất hiện trong tay anh, trong khi chỉ trước đó ba tiếng đồng hồ, theo chính lời khai của anh, anh đã phải đem cầm cố cả khẩu súng lục của mình chỉ để đổi lấy mười rúp! Đứng trước tất cả những sự thật đó, anh hãy tự phán xét lấy xem. Chúng tôi phải tin vào điều gì, và chúng tôi có thể dựa vào đâu? Thế nên đừng có kết tội chúng tôi là ‘những kẻ lạnh lùng, yếm thế, mỉa mai,’ những kẻ không tài nào tin nổi vào những xung động cao cả trong trái tim anh... Hãy cố gắng đặt mình vào vị thế của chúng tôi xem nào...”

Mitya đang vô cùng kích động. Mặt anh tái mét đi.

“Thôi được rồi!” anh đột ngột thốt lên. “Tôi sẽ kể cho các anh nghe bí mật của tôi. Tôi sẽ nói cho các anh biết tôi lấy tiền ở đâu!... Tôi sẽ tự vạch trần nỗi nhục nhã của mình, để sau này tôi không phải tự trách bản thân hay trách cứ các anh nữa.”

“Và anh hãy tin chúng tôi đi, Dmitri Fyodorovitch,” Nikolay Parfenovitch xen vào, bằng một giọng điệu gần như vui mừng đến nao lòng, “rằng bất cứ lời thú tội nào thành tâm và đầy đủ từ phía anh vào lúc này, sau này rất có thể sẽ có sức ảnh hưởng to lớn có lợi cho anh, và hơn thế nữa, thực tế là—”

Nhưng viên công tố đã đá nhẹ một cái dưới gầm bàn, và y kịp thời ngậm miệng lại. Quả thực, Mitya chẳng thèm nghe lấy một lời.