Pyotr Ilyitch Perhotin, người mà chúng ta vừa để lại trong cảnh đập cửa rầm rầm vào cánh cổng sắt then cài kín mít của nhà góa phụ Morozov, cuối cùng cũng đã khiến người ta phải ra mở cửa. Fenya, người vẫn chưa hết bàng hoàng vì cơn hoảng loạn cách đó hai tiếng và còn quá nhiều cảm giác “sốc” để có thể đi ngủ, suýt ngất lên ngất xuống khi nghe tiếng đập cửa hung hãn ngoài cổng. Mặc dù chính mắt cô đã thấy anh ta đánh xe đi, cô vẫn tưởng rằng Dmitri Fyodorovitch lại quay lại đập cửa, chẳng có ai khác lại có kiểu đập dữ tợn đến thế. Cô chạy đi tìm bác gác cổng, người lúc ấy đã thức giấc và ra đến cổng, rồi bắt đầu van xin bác đừng mở. Thế nhưng, sau khi gặng hỏi Pyotr Ilyitch và biết được rằng anh muốn gặp Fenya có “việc cực kỳ quan trọng,” bác gác cổng cuối cùng cũng quyết định mở cửa. Pyotr Ilyitch được mời vào gian bếp nhà Fenya, nhưng cô gái nài nỉ xin cho bác gác cổng ở lại cùng, “vì cô cảm thấy bất an.” Anh bắt đầu gặng hỏi và ngay lập tức thu thập được một chi tiết tối quan trọng: khi Dmitri Fyodorovitch lao ra ngoài để tìm Grushenka, anh đã vớ lấy một chiếc chày giã thuốc ở cối, và lúc quay về, chiếc chày đã không còn bên người mà tay anh thì dính đầy máu.

“Và máu cứ tuôn trào, nhỏ giọt từ người anh ấy, nhỏ giọt đấy ạ!” Fenya cứ thế kêu lên. Chi tiết kinh hoàng này thực ra chỉ là sản phẩm từ trí tưởng tượng đang hoảng loạn của cô. Tuy máu không hề “tuôn trào nhỏ giọt,” nhưng bản thân Pyotr Ilyitch đã tận mắt nhìn thấy đôi bàn tay dính đầy máu đó và còn giúp anh rửa sạch chúng. Hơn nữa, vấn đề cốt lõi mà anh cần phải làm rõ không phải là máu khô nhanh đến mức nào, mà là Dmitri Fyodorovitch đã chạy đi đâu với chiếc chày, hay chính xác hơn, liệu anh có thực sự đến nhà Fyodor Pavlovitch hay không, và làm thế nào để anh có thể xác minh điều đó một cách thỏa đáng. Pyotr Ilyitch cứ đinh ninh bám lấy điểm này, và dù chẳng thu được kết quả nào chắc chắn, anh vẫn mang theo một niềm tin quả quyết rằng Dmitri Fyodorovitch chẳng thể đi đâu khác ngoài nhà cha mình, và do đó chắc chắn đã có chuyện gì xảy ra ở trỏng.

“Và khi anh ấy quay lại,” Fenya kích động nói thêm, “tôi đã kể hết mọi chuyện cho anh ấy nghe, rồi tôi bắt tay vào hỏi, ‘Sao tay anh lại dính máu thế hở Dmitri Fyodorovitch?’ và anh ấy đáp rằng đó là máu người, và rằng anh ấy vừa mới giết người. Anh ấy thú nhận hết với tôi, rồi bỗng nhiên chạy vụt đi như một kẻ mất trí. Tôi ngồi xuống và bắt đầu suy nghĩ, không biết bây giờ anh ta chạy đi đâu như điên dại thế nhỉ? Chắc hắn sẽ đến Mokroe và giết bà chủ tôi ở trển mất thôi, tôi nghĩ vậy. Tôi liền chạy ra để van xin anh ấy đừng giết bà ấy. Tôi đang định chạy đến phòng trọ của anh ấy, nhưng khi nhìn qua cửa hàng của Plotnikov, tôi thấy anh ấy vừa lúc khởi hành, và lúc đó tay anh ấy không còn dính máu nữa.” (Fenya đã để ý thấy điều này và ghi nhớ kỹ). Bà ngoại của Fenya cũng xác nhận lời khai của cô trong giới hạn hiểu biết của cụ. Sau khi gặng hỏi thêm vài điều nữa, Pyotr Ilyitch rời khỏi ngôi nhà, lòng càng thêm bấn loạn và bất an hơn so với lúc bước chân vào.

Cách trực diện và dễ dàng nhất đối với anh lúc bấy giờ là đi thẳng đến nhà Fyodor Pavlovitch để tìm hiểu xem có chuyện gì xảy ra ở đó không, và nếu có thì là chuyện gì; rồi sau đó mới đến gặp viên cảnh sát trưởng, như dự định chắc như đinh đóng cột của Pyotr Ilyitch, một khi anh đã tự mình xác thực được sự việc. Nhưng ngõ tối mịt mùng, cổng nhà Fyodor Pavlovitch lại kiên cố, và thể nào anh cũng phải cạy cửa đập gọi lại từ đầu. Sự quen biết giữa anh và Fyodor Pavlovitch thì vô cùng mỏng manh, và lỡ như sau khi anh đập cửa, họ mở ra mà chẳng có chuyện gì xảy ra thì sao? Khi đó, Fyodor Pavlovitch với cái giọng điệu giễu cợt sẽ đi ra rả khắp cả thị trấn rằng có một kẻ xa lạ tên là Perhotin nửa đêm đột nhập vào nhà mình chỉ để hỏi xem có ai vừa giết lão hay không. Thế thì thành ra điều tiếng mất. Mà điều tiếng lại chính là thứ khiến Pyotr Ilyitch khiếp sợ hơn bất cứ thứ gì trên đời.

Thế nhưng, cảm giác thôi thúc trong lòng anh lại lớn đến mức, dù vừa dậm chân bực bội vừa tự nguyền rủa chính mình, anh vẫn cất bước lên đường—không phải đến nhà Fyodor Pavlovitch, mà là đến nhà bà Hohlakov. Anh tự nhủ rằng nếu bà phủ nhận việc vừa đưa cho Dmitri Fyodorovitch ba nghìn rúp, anh sẽ đi thẳng đến chỗ viên cảnh sát trưởng; nhưng nếu bà thừa nhận đã giao số tiền ấy cho hắn, anh sẽ quay về nhà và để mặc mọi chuyện ở đó cho đến sáng hôm sau.

Hiển nhiên là việc xách méo đến nhà một quý phu nhân thượng lưu hoàn toàn xa lạ vào lúc mười một giờ đêm, có khi còn đánh thức bà khỏi giấc ngủ chỉ để hỏi một câu hỏi kỳ quặc đến mức khó tin, chắc chắn sẽ còn dễ gây điều tiếng hơn nhiều so với việc ghé nhà Fyodor Pavlovitch. Nhưng ngặt nỗi sự đời thường hay diễn ra như vậy đấy, nhất là trong những tình huống thế này, ngay cả với những quyết định của những con người cẩn trọng và điềm tĩnh nhất. Pyotr Ilyitch vào khoảnh khắc đó tuyệt nhiên không hề điềm tĩnh chút nào. Suốt quãng đời còn lại, anh vẫn nhớ mãi cảm giác bất an cứ thế gặm nhấm tâm can anh từng chút một, ngày một nhức nhối hơn và cứ thế đẩy anh tiến về phía trước dẫu trái tim anh đang kháng cự. Tuy nhiên, suốt dọc đường đi, anh vẫn không ngừng tự rủa xả bản thân vì đã lết thân đến nhà người phụ nữ này, nhưng “Tôi sẽ phải làm cho ra ngô ra khoai, nhất định thế!” anh nghiến răng lặp lại đến lần thứ mười, và cuối cùng anh cũng làm đúng như ý định.

Đúng mười một giờ, anh đặt chân đến tư dinh của bà Hohlakov. Anh được cho phép vào sân khá nhanh chóng, thế nhưng khi hỏi liệu nữ chủ nhân đã nghỉ ngơi chưa, bác gác cổng chẳng thể trả lời được gì ngoài việc tầm giờ này thường là bà đã đi ngủ rồi.

“Cứ lên lầu mà hỏi. Nếu phu nhân muốn tiếp cậu, ngài ấy sẽ tiếp. Còn không thì thôi.”

Pyotr Ilyitch bước lên lầu, nhưng mọi chuyện ở đây không hề suôn sẻ như vậy. Người hầu nam tỏ ý không muốn vào thông báo tên anh, nhưng cuối cùng cũng chịu gọi một cô hầu gái ra. Pyotr Ilyitch lịch sự nhưng kiên quyết nài nỉ cô nhắn lại với phu nhân rằng có một viên chức đang sinh sống tại thị trấn tên là Perhotin đến có việc gấp, và nếu không vì chuyện cực kỳ hệ trọng thì anh đã chẳng mạo muội đến đây giờ này. “Hãy nói với bà ấy đúng từng từ như thế, đúng y nguyên từng từ nhé,” anh dặn dò cô gái.

Cô hầu gái đi vào. Anh đứng chờ ở tiền sảnh. Bản thân bà Hohlakov lúc ấy đã ở trong phòng ngủ nhưng vẫn chưa chợp mắt. Tâm trạng bà đã bất ổn từ sau chuyến ghé thăm của Mitya, và bà có linh cảm rằng đêm nay mình sẽ lại bị cơn đau nửa đầu hành hạ—căn bệnh vẫn thường bám lấy bà sau mỗi lần xúc động mạnh. Nghe cô hầu gái truyền đạt lại thông điệp, bà không khỏi ngạc nhiên. Tuy nhiên, với vẻ cau có, bà từ chối gặp mặt, dẫu cho chuyến viếng thăm bất ngờ vào giờ này của một “viên chức sống trong thị trấn” hoàn toàn xa lạ cũng đủ sức khơi gợi trí tò mò đàn bà trong bà đến tột độ. Nhưng ngặt nỗi lần này Pyotr Ilyitch cứng đầu chẳng khác nào con lừa. Anh thiết tha nài nỉ cô hầu gái mang vào một lời nhắn khác, cũng với ngần ấy câu chữ:

“Rằng tôi đến vì một việc vô cùng hệ trọng, và bà Hohlakov có thể sẽ phải hối hận về sau nếu bây giờ từ chối không chịu gặp tôi.”

“Tôi liều mình đâm đầu vào đấy,” sau này anh đã kể lại như vậy.

Cô hầu gái trố mắt nhìn anh đầy kinh ngạc, rồi quay lại truyền đạt lời nhắn thêm lần nữa. Bà Hohlakov bắt đầu dao động. Bà trầm ngâm suy nghĩ một lát, hỏi xem ngoại hình anh trông thế nào, và được biết anh “trông rất bảnh bao, trẻ tuổi và vô cùng lịch sự.” Xin nói thêm một chút ngoài lề rằng Pyotr Ilyitch thực ra là một chàng trai khá ưa nhìn, và bản thân anh cũng thừa ý thức được điều đó. Cuối cùng, bà Hohlakov quyết định tiếp kiến anh. Bà đang mặc áo choàng tắm và đi dép lê, nhưng vội vác thêm một chiếc khăn choàng màu đen lên vai. “Viên chức nọ” được mời bước vào phòng khách—cũng chính là căn phòng mà Mitya từng được tiếp đón cách đây không lâu. Nữ chủ nhân bước ra đón khách với nét mặt đanh lại đầy dò xét, và chẳng thèm mời anh ngồi, bà xộc thẳng vào vấn đề:

“Cậu cần gì nào?”

“Thưa phu nhân, tôi mạo muội đến làm phiền bà về một vấn đề liên quan đến người quen chung của chúng ta, Dmitri Fyodorovitch Karamazov,” Perhotin mở lời.

Nhưng anh vừa dứt tên hắn thì nét mặt bà bỗng lộ rõ vẻ bực dọc tột độ. Bà suýt thét lên và giận dữ cắt lời anh:

“Tôi còn phải chịu đựng sự làm phiền từ cái con người khủng khiếp đó cho đến bao giờ nữa đây?” bà hét lên trong cơn kích động cuồng loạn. “Cậu lấy tư cách gì, hở cậu kia, sao lại dám mạo muội đến tận nhà một người phụ nữ xa lạ để quấy rầy vào cái giờ này cơ chứ!... Lại còn xông vào đây để bàn về một kẻ vừa mới xách mé đến cái phòng khách này chỉ cách đây ba tiếng đồng hồ để mưu sát tôi, rồi đùng đùng bỏ đi khỏi phòng theo cái kiểu chẳng một ai cư xử ở chốn tử tế cả. Xin nói cho cậu hay, tôi sẽ đằng đẵng nộp đơn khiếu nại cậu đấy nhé, tôi sẽ không bỏ qua chuyện này đâu. Làm ơn rời khỏi đây ngay lập tức cho tôi... Tôi là một người mẹ... Tôi... tôi—”

“Mưu sát ư! Ý bà là hắn ta cũng định mưu sát cả bà nữa sao?”

“Thế nào, chẳng lẽ hắn vừa mới giết thêm ai nữa à?” bà Hohlakov buột miệng hỏi.

“Nếu bà chịu lắng nghe tôi nửa phút thôi, thưa phu nhân, tôi sẽ giải thích đầu đuôi mọi chuyện chỉ trong vài lời,” Perhotin kiên quyết đáp. “Vào lúc năm giờ chiều nay, Dmitri Fyodorovitch có mượn của tôi mười rúp, và tôi thừa biết là lúc ấy hắn chẳng có lấy một xu dính túi. Thế mà đến tận chín giờ tối, hắn lại mò tới gặp tôi trên tay cầm một xấp giấy bạc mệnh giá trăm rúp, ước chừng khoảng hai, ba nghìn rúp gì đó. Tay và mặt hắn bê bết máu, trông chẳng khác nào một kẻ mất trí. Khi tôi gặng hỏi lấy đâu ra lắm tiền thế, hắn đáp rằng vừa nhận được từ bà, rằng bà đã trao cho hắn khoản tiền ba nghìn rúp để lên đường đến các mỏ vàng...”

Nét mặt bà Hohlakov bỗng chuyển sang biểu cảm hoảng loạn tột độ và đau đớn khôn cùng.

“Lạy Chúa tôi! Chắc chắn hắn đã giết lão cha già của mình rồi!” bà kêu lên, hai tay đan chặt vào nhau. “Tôi chưa bao giờ đưa tiền cho hắn, chưa bao giờ! Ồ, mau lên, chạy đi!... Đừng nói thêm lời nào nữa! Hãy cứu lấy ông lão... mau chạy đến nhà cha hắn đi... mau lên!”

“Xin lỗi bà, vậy là bà không hề đưa tiền cho hắn ư? Bà nhớ chắc chắn là mình không đưa tiền cho hắn chứ?”

“Không, tôi không hề, không hề! Tôi đã từ chối không cho đấy chứ, vì hắn nào có biết trân trọng đồng tiền. Hắn nổi giận lôi đình bỏ chạy, dậm chân thình thịch. Hắn lao vào tôi, nhưng tôi đã lách người né được... Mà thôi, nhân tiện tôi chẳng muốn giấu giếm gì cậu nữa, hắn thậm chí còn nhổ nước bọt vào người tôi nữa cơ đấy. Cậu tưởng tượng nổi không! Nhưng sao chúng ta cứ đứng mãi thế này nhỉ? Nào, ngồi xuống đi.”

“Xin lỗi, tôi...”

“Hay là chạy đi thôi, cậu phải mau chóng đi cứu lấy ông lão tội nghiệp khỏi một cái chết thảm khốc chứ!”

“Nhưng lỡ như hắn đã ra tay sát hại ông ấy rồi thì sao?”

“Trời đất quỷ thần ơi, đúng thế rồi! Vậy bây giờ chúng ta phải làm gì đây? Cậu nghĩ chúng ta nên làm gì lúc này?”

Trong lúc đó, bà đã kéo Pyotr Ilyitch ngồi xuống và bản thân cũng ngự trị ở chiếc ghế đối diện. Bằng những lời lẽ ngắn gọn nhưng khá rành mạch, Pyotr Ilyitch kể lại toàn bộ câu chuyện, ít ra là phần sự việc mà chính mắt anh đã chứng kiến. Anh cũng miêu tả chuyến ghé thăm nhà Fenya và kể cho bà nghe về chiếc chày giã thuốc. Tất cả những chi tiết ấy giáng một đòn choáng váng lên người phụ nữ đang hoảng loạn, khiến bà liên tục thét lên và dùng hai tay ôm trùm lấy khuôn mặt...

“Cậu có tin không, tôi đã linh cảm thấy trước tất cả những chuyện này đấy! Tôi có thứ năng lực đặc biệt đó, bất cứ điều gì tôi tưởng tượng ra thì thế nào nó cũng sẽ thành hiện thực. Và biết bao lần tôi nhìn chằm chằm vào con người khủng khiếp đó rồi tự nhủ rằng thế nào cái gã ấy cũng sẽ kết liễu đời tôi bằng một vụ mưu sát cho mà xem. Và giờ thì nó xảy ra thật rồi... à nghĩa là, nếu hắn không mưu sát tôi mà chỉ giết cha ruột của mình, thì đó hoàn toàn là nhờ ngón tay Chúa đã che chở cho tôi, hơn thế nữa, hắn cảm thấy hổ thẹn không dám sát hại tôi vì chính ngay tại nơi này đây, tôi đã đeo lên cổ hắn chiếc huy hiệu thánh trích từ thánh tích của vị thánh tử đạo Saint Varvara... Và thử nghĩ xem suýt chút nữa tôi đã đối mặt với cái chết gần nhường nào vào khoảnh khắc đó, tôi bước sát lại gần hắn và hắn đã chìa cổ ra trước mặt tôi đấy!... Cậu có biết không, Pyotr Ilyitch (hình như cậu vừa xưng tên là Pyotr Ilyitch nhỉ), tôi vốn không tin vào phép màu, nhưng tấm huy hiệu thánh đó cùng với phép màu rành rành ngay trước mắt tôi lúc này đây—nó làm tôi chấn động mạnh, và giờ tôi sẵn sàng tin vào bất cứ thứ gì cậu muốn. Cậu đã nghe gì về Cha Zossima chưa?... Nhưng tôi chẳng biết mình đang luyên thuyên cái quái gì nữa... và thử nghĩ xem, mang huy hiệu thánh trên cổ mà hắn dám nhổ nước bọt vào mặt tôi đấy... Hắn chỉ nhổ nước bọt thôi, đúng vậy, hắn không giết tôi và... hắn đã vụt chạy mất! Nhưng bây giờ chúng ta phải làm sao, phải làm thế nào đây? Cậu tính sao nào?”

Pyotr Ilyitch đứng phắt dậy, thông báo rằng anh sẽ đi thẳng đến chỗ viên cảnh sát trưởng để tường trình toàn bộ sự việc và phó mặc cho ông muốn xử lý thế nào thì tùy.

“Ồ, ngài ấy là một người tuyệt vời, tuyệt vời lắm! Mihail Makarovitch, tôi biết chứ. Đương nhiên rồi, tìm đến ngài ấy là chuẩn xác nhất. Cậu tháo vát quá đấy, Pyotr Ilyitch ạ! Cậu chu đáo lo toan mọi bề thật đấy! Đặt vào vị trí của cậu, có lẽ tôi chẳng bao giờ nghĩ ra được đâu!”

“Nhất là khi bản thân tôi cũng rất quen thuộc với viên cảnh sát trưởng,” Pyotr Ilyitch tiếp lời trong tư thế vẫn đứng thẳng người, rõ ràng đang vô cùng sốt ruột muốn thoát khỏi người phụ nữ bốc đồng này—người cứ khăng khăng không chịu để anh chào từ biệt rồi chuồn lẹ.

“Và nhớ nhé, nhớ đấy,” bà huyên thuyên không dứt, “quay lại đây kể cho tôi nghe những gì cậu thấy ở trển, những gì cậu dò la được nhé... chuyện gì sẽ sáng tỏ... họ sẽ xét xử hắn ra sao... và hắn sẽ bị phán án thế nào... Nói cho tôi nghe xem, chúng ta đã bãi bỏ hình phạt tử hình rồi phải không nhỉ? Nhưng nhớ phải qua đấy nhé, dù có là ba giờ đêm, bốn giờ, hay bốn rưỡi đi chăng nữa... Hãy bảo họ đánh thức tôi dậy, đánh thức dậy, lay tôi dậy nếu tôi ngủ quên... Nhưng lạy Chúa, tôi chợp mắt sao nổi cơ chứ! Mà khoan đã, hay là để tôi đi cùng với cậu nhỉ?”

“K—không cần đâu ạ. Nhưng nếu bà có thể tự tay viết lấy ba dòng, xác nhận rằng bà chưa từng đưa tiền cho Dmitri Fyodorovitch, thì có lẽ nó sẽ hữu ích đấy... phòng khi cần đến...”

“Đúng thế thật!” Bà Hohlakov nhảy cẫng lên vì thích thú, lon ton chạy tới bàn giấy. “Và cậu biết không, tôi thực sự kinh ngạc, khâm phục sự tháo vát cùng óc phán đoán nhạy bén của cậu trong những vụ thế này đấy. Cậu đang làm việc trong cơ quan nhà nước ở đây à? Tôi thấy thật vui mừng khôn tả khi biết cậu đang công tác tại đây đấy!”

Và miệng vẫn không ngừng huyên thuyên, bà nguệch ngoạc viết lên nửa tờ giấy note mấy dòng sau đây:

Tôi chưa bao giờ trong đời cho con người bất hạnh ấy, Dmitri Fyodorovitch Karamazov (vì suy cho cùng, dù thế nào hắn vẫn là một kẻ bất hạnh), mượn ba nghìn rúp vào ngày hôm nay cả. Tôi chưa bao giờ đưa tiền cho hắn, chưa bao giờ: Tôi xin lấy tất cả những gì linh thiêng nhất ra để thề!

K. HOHLAKOV.

“Mẩu giấy đây rồi!” bà quay phắt lại đưa cho Pyotr Ilyitch. “Đi đi, hãy cứu lấy anh ta. Đây là một nghĩa cử cao đẹp từ cậu đấy!”

Và bà làm dấu thánh ba lần trên người anh. Bà lon ton chạy theo ra tận tiền sảnh để tiễn khách.

“Tôi mang ơn cậu nhiều lắm! Cậu không thể tưởng tượng được tôi biết ơn nhường nào vì cậu đã cất công tìm đến tôi trước tiên đâu. Sao trước đây tôi lại chưa từng gặp cậu nhỉ? Tôi sẽ lấy làm vinh hạnh nếu được đón tiếp cậu ghé thăm tư gia vào những dịp tới. Thật là tuyệt vời làm sao khi cậu đang sinh sống ngay tại đây!... Thật cẩn trọng biết bao! Lại vô cùng tháo vát thực tế nữa chứ!... Họ phải biết trân trọng cậu, phải thấu hiểu con người cậu chứ. Nếu có bất cứ việc gì tôi có thể giúp được, xin hãy tin tưởng... ồ, tôi rất yêu quý giới trẻ! Tôi mê mẩn giới trẻ lắm! Thế hệ trẻ chính là trụ cột duy nhất cho đất nước đau thương của chúng ta. Là hy vọng duy nhất của đất nước... Ồ, đi đi, đi đi thôi nào!...”

Nhưng Pyotr Ilyitch đã chuồn mất từ đời nào rồi, nếu không thì bà còn giữ chân anh lâu nữa. Dẫu vậy, bà Hohlakov cũng để lại trong lòng anh một ấn tượng khá dễ chịu, phần nào xoa dịu đi nỗi lo âu vì bị cuốn vào một rắc rối oái oăm đến thế. "Chín người mười ý", gu mỗi người mỗi khác mà. “Bà ấy trông chẳng già nua chút nào cả,” anh tự nhủ với vẻ hài lòng, “trái lại, có khi khối người lại lầm tưởng bà ấy là con gái của chính mình ấy chứ.”

Còn về phần bà Hohlakov, bà hoàn toàn bị mê hoặc bởi chàng thanh niên trẻ tuổi. “Đúng là vô cùng nhạy bén! Lại còn cực kỳ cẩn trọng chuẩn xác nữa chứ! Ở cái tuổi trẻ măng như thế! Giữa thời buổi này cơ chứ! Lại còn thêm cung cách ứng xử lẫn ngoại hình lịch lãm nhường kia nữa chứ! Mấy người cứ hay chê bai thanh niên thời nay chẳng nên tích sự gì, thế nhưng đây chính là một minh chứng hùng hồn đấy thôi!” vân vân và vân vân. Thế là bà hoàn toàn quên bẵng đi cái “vụ án kinh hoàng” kia, và chỉ đến khi đang leo lên giường ngủ, bỗng nhiên nhớ lại “khoảnh khắc suýt đối mặt với tử thần” lúc nãy, bà mới giật mình kêu lên: “Ái chà, thật là kinh khủng, quá đỗi kinh khủng!”

Nhưng ngay sau đó bà liền chìm sâu vào một giấc ngủ ngon lành và ngọt ngào.

Tuy nhiên, tôi sẽ chẳng thèm dây dưa kể lể những chi tiết lặt vặt chẳng mấy liên quan này đâu, nếu như cuộc gặp gỡ kỳ quặc giữa viên công chức trẻ tuổi và vị góa phụ chẳng có lấy một chút già nua ấy sau này lại không trở thành nền móng cho toàn bộ sự nghiệp của chàng thanh niên tháo vát và cẩn trọng nọ. Câu chuyện về anh vẫn được người dân thị trấn nhắc nhớ mãi cho đến tận ngày nay với vẻ đầy kinh ngạc, và có lẽ tôi sẽ còn dịp để đề cập đến nó, một khi đã hoàn thành xong bản trường ca lịch sử về anh em nhà Karamazov.