Đó là một câu nói cao cả của Seneca (theo đúng phong cách của phái khắc kỷ): rằng “những điều tốt đẹp thuộc về sự thịnh vượng là những điều đáng ước mong, nhưng những điều tốt đẹp thuộc về nghịch cảnh mới là những điều đáng ngợi ca.” (“Bona rerum secundarum optabilia, adversarum mirabilia.”) Quả thực, nếu phép lạ là sự điều khiển được tự nhiên, thì chúng xuất hiện rõ rệt nhất trong nghịch cảnh.

Lại có một câu nói khác của ông còn cao cả hơn câu trước (vốn đã quá tầm đối với một kẻ ngoại đạo): “Đó mới thực sự là sự vĩ đại khi trong cùng một con người vừa có sự mỏng manh của phàm nhân, lại vừa có sự bình an vững chãi của một vị thần.” (“Vere magnum habere fragilitatem hominis securitatem Dei.”) Điều này lẽ ra sẽ hay hơn nếu đặt trong thơ ca, nơi những lời phóng đại được dung thứ nhiều hơn, và thực ra các nhà thơ cũng rất ưa chuộng chủ đề này; bởi vì suy cho cùng, đó chính là hình ảnh được khắc họa trong câu chuyện hoang đường kỳ lạ của các bậc hiền triết cổ đại, một câu chuyện dường như ẩn chứa nhiều huyền nhiệm; thậm chí còn có điểm gì đó gần gũi với cảnh giới của một tín điều Cơ Đốc, rằng “khi Hercules lên đường để cởi trói cho Prometheus (biểu tượng cho bản tính con người), chàng đã vượt cả đại dương mênh mông trên một chiếc bình hoặc chậu đất nung,” miêu tả một cách sinh động tinh thần kiên định của người Cơ Đốc, khi họ giương buồm trên con thuyền xác thịt mỏng manh băng qua những con sóng của cõi thế gian. Nhưng nói theo một chừng mực ôn hòa hơn, đức hạnh của sự thịnh vượng là sự điều độ, còn đức hạnh của nghịch cảnh là lòng dũng cảm, một đức hạnh mang tính anh hùng hơn trong luân lý học.

Sự thịnh vượng là phúc lành của Cựu Ước, còn nghịch cảnh là phúc lành của Tân Ước, mang theo phước lành lớn lao hơn và sự tỏ bày rõ ràng hơn về ân huệ của Thiên Chúa. Thế nhưng, ngay cả trong Cựu Ước, nếu lắng nghe tiếng đàn của David, bạn sẽ nghe thấy những khúc ca tang lễ bi ai chẳng kém gì những khúc ca mừng vui; và ngòi bút của Chúa Thánh Thần đã nhọc công miêu tả những nỗi thống khổ của Job nhiều hơn là những vinh hiển của Solomon.

Sự thịnh vượng không tránh khỏi những nỗi sợ hãi và niềmm chán chường; và nghịch cảnh cũng chẳng thiếu những niềm an ủi cùng hy vọng. Chúng ta thấy rằng, trong nghệ thuật thêu thùa và dệt kim, việc tạo ra những họa tiết sinh động trên một nền vải tối màu và trang nghiêm sẽ đẹp mắt hơn nhiều so với việc thêu những họa tiết ảm đạm, u buồn trên một nền vải sáng sủa; do đó, hãy suy luận niềm vui của trái tim qua niềm vui của ánh mắt. Quả thật, đức hạnh cũng giống như những hương thơm quý giá, tỏa hương ngào ngạt nhất khi chúng bị đốt lên hoặc bị nghiền nát; bởi vì sự thịnh vượng phơi bày thói hư tật xấu rõ nhất, nhưng nghịch cảnh mới là thứ làm nổi bật đức hạnh một cách hoàn hảo nhất.