Các Tiểu Luận Và Trí Tuệ Của Người Xưa Của Bacon

Lượt đọc: 325 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 52
Về Các Nghi Thức Và Sự Tôn Trọng.

❊ ❊ ❊

Kẻ nào chỉ có thực chất mà thôi, thì kẻ đó cần phải có những phẩm hạnh vô cùng to lớn; cũng giống như viên đá quý được cài không cần đến lớp giấy bạc lót ở dưới thì bản thân nó phải thật đắt giá; nhưng nếu ngẫm cho kỹ, thì trong lời ca tụng và tán thưởng của người đời, mọi sự cũng giống như trong việc kiếm chác và thu lợi; bởi câu tục ngữ quả là xác đáng rằng: “Góp gió thành bão”; vì những khoản lợi nhỏ thì đến liên miên, trong khi những khoản lớn lâu lâu mới xuất hiện một lần. Cũng vậy, quả thực những tiểu tiết nhỏ nhặt lại mang về sự tán dương lớn lao, bởi vì chúng thường xuyên được áp dụng và để mắt tới; trong khi cơ hội để thể hiện bất kỳ phẩm hạnh vĩ đại nào thì chỉ đến vào những dịp lễ hội; do đó, việc giữ gìn phép tắc lịch sự góp phần rất lớn vào danh tiếng của một người, và (như lời Nữ hoàng Isabella đã nói) tựa như một bức thư giới thiệu được gửi đi mãi mãi. Để đạt được những phép tắc ấy, hầu như chỉ cần việc không coi thường chúng là đủ; bởi làm thế, người ta sẽ quan sát được chúng ở người khác; và hãy để bản thân tự nhiên với phần còn lại; vì nếu một người quá nhọc công gượng ép thể hiện chúng, anh ta sẽ đánh mất đi vẻ duyên dáng vốn có, đó là sự tự nhiên và không gượng gạo.

Cách cư xử của một vài người giống như một câu thơ mà trong đó từng âm tiết đều được đo lường cẩn trọng; làm sao một người có thể thấu hiểu những đại sự, khi mà tâm trí anh ta lại quá bận tâm vào những tiểu tiết vụn vặt? Việc hoàn toàn không dùng đến lễ nghĩa phép tắc chính là dạy cho người khác cũng đừng đối xử với mình như vậy, và vì thế sẽ làm giảm sút sự tôn trọng dành cho bản thân; đặc biệt là không được bỏ qua những điều ấy đối với người lạ và những kẻ câu nệ hình thức; nhưng việc quá chú trọng vào chúng, rồi tôn sung chúng lên tận chín tầng mây, thì không những gây nhàm chán, mà còn làm suy giảm lòng tin và uy tín của kẻ đang nói; và quả thực, có một lối truyền đạt những thông điệp hiệu quả và sâu sắc ngay trong những lời xã giao, điều đó mang lại công dụng vô song nếu ai đó biết nắm bắt. Khi ở giữa những người ngang hàng, người ta chắc chắn sẽ có sự thân mật, và do đó, tốt hơn là nên giữ một chút khoảng cách quyền uy; còn khi ở giữa những kẻ bề dưới, người ta chắc chắn sẽ nhận được sự kính trọng, và vì thế, tốt hơn là nên tỏ ra gần gũi một chút. Kẻ nào quá lố trong bất kỳ chuyện gì, đến mức khiến người khác cảm thấy chán ngán, kẻ đó đang tự hạ thấp giá trị của chính mình. Việc uyển chuyển chiều theo ý người khác là điều tốt, miễn là phải cho thấy rằng người ta làm điều đó vì sự kính trọng, chứ không phải vì sự dễ dãi. Đó là một lời răn dạy hay, nhìn chung khi hùa theo ý kiến của người khác, ta vẫn nên thêm vào đôi nét của riêng mình; chẳng hạn, nếu bạn chuẩn thuận quan điểm của ai đó, hãy đưa ra với một vài sự phân biệt; nếu bạn đi theo đề xuất của họ, hãy kèm theo điều kiện; nếu bạn tán thành lời khuyên của họ, hãy nêu thêm lý do.

Con người cần phải cẩn trọng để không trở nên quá mức hoàn hảo trong những lời xã giao khéo léo; bởi vì dù họ có tài năng đến đâu đi nữa, những kẻ ghen ghét chắc chắn sẽ lợi dụng điều đó để làm tổn hại đến những phẩm hạnh lớn lao hơn của họ. Hơn nữa, việc quá câu nệ lễ nghĩa trong công việc, hay quá mức tỉ mỉ trong việc canh chừng thời điểm và cơ hội, cũng là một sự thiệt thòi. Vua Solomon từng nói rằng: “Kẻ nào cứ mãi nhòm ngó chiều gió thì sẽ chẳng thể gieo hạt, và kẻ nào cứ mải ngước nhìn mây trời thì sẽ chẳng thể gặt hái.” Một người khôn ngoan sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn là ngồi chờ tìm kiếm chúng. Cách cư xử của con người nên giống như y phục của họ, không quá chật chội hay cầu kỳ thái quá, mà phải thoải mái để thuận tiện cho các hoạt động hoặc cử động.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 2 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Francis Bacon

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.