Đức hạnh giống như một viên ngọc quý, đẹp nhất khi được mài giũa đơn giản; và quả thực, đức hạnh đẹp nhất khi ngự trong một thân hình đoan trang, dẫu không có những đường nét thanh tú, và mang vẻ uy nghiêm của sự hiện diện hơn là nét đẹp của dung mạo; hơn nữa, không phải lúc nào những người có dung mạo tuyệt mỹ cũng là những người có đại đức; ngỡ như tạo hóa bận tâm để không mắc sai lầm nhiều hơn là nhọc công tạo nên sự xuất chúng; và vì thế họ tỏ ra tài hoa nhưng thiếu đi khí phách lớn lao, chuộng phép tắc ứng xử hơn là rèn luyện đức hạnh. Song điều này không phải lúc nào cũng đúng; bởi Augustus Cæsar, Titus Vespasianus, Philip le Bel của Pháp, Edward the Fourth của Anh, Alcibiades của Athens, hay Ismael the Sophy của Ba Tư, đều là những bậc kỳ tài có khí phách cao cả, nhưng đồng thời lại là những người đẹp trai nhất thời đại của họ. Trong sắc đẹp, vẻ đẹp của đường nét khuôn mặt quan trọng hơn vẻ đẹp của làn môi sắc áo; và vẻ đẹp của cử động đoan trang, uyển chuyển lại còn quan trọng hơn cả đường nét khuôn mặt. Phần tuyệt vời nhất của sắc đẹp chính là thứ mà tranh vẽ không thể nào diễn tả nổi, thậm chí cả cái nhìn đầu tiên khi đối diện ngoài đời cũng chưa thể cảm nhận hết. Không có vẻ đẹp tuyệt đỉnh nào lại không phảng phất chút kỳ lạ trong tỷ lệ. Người ta khó lòng phân định liệu Apelles hay Albert Durer ai là kẻ hay làm trò vô bổ hơn; khi mà một người muốn tạo ra một hình mẫu dựa trên các tỷ lệ hình học; còn người kia lại nhặt nhạnh những phần đẹp nhất từ nhiều khuôn mặt khác nhau để ghép lại thành một dung mạo hoàn hảo. Những hình mẫu như thế, tôi cho rằng sẽ chẳng làm hài lòng ai ngoài chính họa sĩ đã vẽ ra chúng: không phải vì tôi nghĩ rằng một họa sĩ không thể tạo ra một khuôn mặt đẹp hơn bất kỳ khuôn mặt nào từng tồn tại; nhưng anh ta phải làm điều đó bằng một thứ thiên phú may mắn (giống như một nhạc sĩ tấu lên một khúc chuyển lòng người trong âm nhạc), chứ không phải bằng quy tắc cứng nhắc.

Ta sẽ bắt gặp những khuôn mặt mà nếu bạn săm soi từng bộ phận một, bạn sẽ chẳng tìm thấy điểm nào khả ái, thế nhưng khi hòa hợp lại tổng thể thì chúng trông lại rất ưa nhìn. Nếu quả thực phần cốt lõi của sắc đẹp nằm ở những cử động đoan trang, thì quả không có gì lạ khi những người lớn tuổi đôi khi lại tỏ ra đáng mến hơn; “Pulchrorum autumnus pulcher;” bởi chẳng có tuổi trẻ nào có thể coi là xinh đẹp nếu không nhờ sự châm chước, và việc ta phải châm chước cho tuổi trẻ để vun đắp nên nét duyên dáng ấy. Sắc đẹp cũng như trái cây mùa hè, rất dễ úa tàn và chẳng thể kéo dài lâu; và phần lớn, nó khiến tuổi trẻ trở nên phóng túng, còn tuổi già lại thêm phần lúng túng, ngượng ngùng; nhưng dẫu sao đi nữa, quả thực nếu gặp được duyên may phò trợ, sắc đẹp sẽ làm cho đức hạnh thêm phần tỏa sáng và khiến thói hư tật xấu phải hổ thẹn ngượng ngùng.