Truyện kể rằng Narcissus sở hữu dung mạo vô cùng tuấn tú và xinh đẹp, nhưng lại kiêu ngạo và khinh khuhỉnh đến mức khó tả; vì quá say mê bản thân và coi thường thế gian, chàng sống một cuộc đời cô độc giữa chốn rừng sâu; chỉ đi săn cùng một nhóm nhỏ tùy tùng vốn là những kẻ tôn sùng chàng, trong đó nữ thần Echo luôn là người kề cận bên chàng.
Theo lối sống ấy, có lần chàng tình cờ đến một con suối trong vắt, nơi chàng ngả mình nghỉ ngơi giữa cái nắng oi bức của buổi trưa; rồi khi nhìn thấy bóng mình dưới mặt nước, chàng đâm ra say đắm và ngưỡng mộ bản thân đến độ chẳng tài nào dứt ra được, cứ ngây người nhìn ngắm mãi không thôi, cho đến khi cuối cùng chàng hóa thành một loài hoa mang chính tên mình, loài hoa nở sớm vào mùa xuân và được dâng hiến cho các vị thần âm phủ là Pluto, Proserpine và các nữ thần Furies.
Giải thích.—Ngụ ngôn này dường như phác họa cách xử sự và vận mệnh của những kẻ vì sắc đẹp hoặc những ân huệ khác mà tạo hóa ban tặng và tô điểm cho họ (hoàn toàn không phải do công sức tự thân), nên lại đâm ra quá ư yêu quý bản thân: bởi những người có tính cách ấy thường thích lối sống ẩn dật, tránh xa chốn quan trường; vì một cuộc sống bận rộn chắc chắn sẽ khiến họ vấp phải nhiều sự hờ hững và khinh miệt, những điều có thể làm tâm trí họ xao động và bực bội: thế nên những con người như vậy thường sống một cuộc đời cô độc, riêng tư và mờ nhạt; ít giao thiệp, và nếu có thì chỉ toàn những kẻ vô cùng ngưỡng mộ và tôn kính họ; hoặc, tựa như tiếng vọng, hùa theo mọi điều họ nói.
Và những ai đã sa đọa, lại càng thêm u mê sùng bái bản thân bởi thói quen ấy, sẽ trở nên lười biếng, ù lì một cách kỳ lạ và hoàn toàn đần độn. Bông hoa thủy tiên Narcissus, một loài hoa mùa xuân, chính là biểu tượng thanh tao cho tính khí này, thuở đầu thì nở rộ và được người đời ca tụng, nhưng đến khi tàn lại đập tan mọi kỳ vọng từng đặt vào nó.
Việc loài hoa này được hiến tế cho các thế lực âm phủ lại càng làm nổi bật thêm ẩn dụ ấy; bởi những kẻ có tính cách này hoàn toàn vô dụng ở mọi phương diện: vì bất cứ thứ gì không sinh quả ngọt, cứ thế trôi qua rồi biến mất, tựa như vết tích con tàu trên sóng nước, xưa kia đều được người cổ đại dâng hiến cho các vong linh và thế lực chốn âm ti.
