Từ xưa đã có quan niệm cho rằng người Pháp khôn ngoan hơn vẻ bề ngoài của họ, còn người Tây Ban Nha lại có vẻ khôn ngoan hơn thực chất bên trong; nhưng dù giữa các quốc gia sự tình ra sao đi nữa, thì giữa người với người chắc chắn cũng diễn ra đúng như vậy. Bởi lẽ, đúng như lời vị tông đồ đã nói về lòng tin kính rằng: “Có hình thức giữ đạo tin kính, nhưng lại chối bỏ quyền năng của nó”, quả thực có những kẻ, xét về phương diện khôn ngoan và tài năng, chẳng làm gì hoặc làm rất ít nhưng ra điều vô cùng trang trọng — hệt như câu “tốn công lớn mà chỉ ra trò vô tích sự”. Thật là một điều nực cười, đáng làm đề tài châm biếm trước những con mắt tinh đời, khi chứng kiến những thủ đoạn mà đám người câu nệ hình thức này thường dùng, cùng những cỗ máy quang học giả tạo nhằm biến lớp vỏ bề ngoài thành một thể đặc có chiều sâu và bề thế.

Có kẻ kín đáo và giữ kẽ đến mức nhất định không chịu bày bán hàng hóa của mình nếu không dưới ánh sáng mờ ảo, lúc nào cũng ra vẻ như đang giấu giếm điều gì; và khi tự biết rõ mình đang bàn về chuyện bản thân vốn chẳng thông suốt, họ vẫn cố tỏ ra trước mặt kẻ khác rằng mình nắm giữ những điều không tiện nói ra. Có kẻ tự cứu nguy bằng nét mặt và cử chỉ, ra điều thâm trầm qua những dấu hiệu; giống như Cicero từng nói về Piso rằng khi lão ta đáp lời ông, lão nhướng một bên mày lên tới trán và kéo xệ bên kia xuống tận cằm: “Ngươi đáp lời, với một bên chân mày giật ngược lên trán, và bên kia trĩu xuống tận cằm, rằng sự tàn ác là điều ngươi không ưa”. Có kẻ tưởng rằng có thể át cả thiên hạ bằng cách thốt ra những lời đao to búa lớn, tỏ ra quả quyết, rồi cứ thế tiến hành và mặc nhiên nhận lấy những thứ mà bản thân chẳng tài nào chứng minh được.

Có kẻ hễ gặp điều gì tầm với không tới liền tỏ ra coi thường hoặc xem nhẹ như thể đó là chuyện nhảm nhí hay phù phiếm, từ đó biến sự dốt nát của mình thành ra óc phán đoán tinh đời. Có kẻ lúc nào cũng phải vạch ra sự khác biệt cho bằng được, và thường dùng những tiểu xảo làm người ta lú lẫn để né tránh vấn đề chính; về những kẻ như thế, A. Gellius đã nói: “Đúng là một kẻ lú lẫn, kẻ dùng những vụn vặt của ngôn từ để đập nát trọng lượng của sự vật.” Cũng thuộc loại này, Plato trong tác phẩm Protagoras đã đưa Prodicus lên án bằng giọng mỉa mai, khiến y phải đọc một bài diễn văn toàn những lời phân biệt rạch ròi từ đầu đến cuối.

Nói chung, trong mọi cuộc thảo luận, những kẻ như thế luôn thấy việc đứng về phe phủ định là dễ dàng nhất, và thích chuốt lấy uy danh bằng cách săm soi phản đối cùng tiên đoán những khó khăn; bởi vì khi các đề xuất bị bác bỏ thì mọi chuyện coi như chấm hết, nhưng nếu chúng được chấp thuận thì lại đòi hỏi phải có thêm một công đoạn mới — và chính cái thói khôn vặt giả tạo ấy là tử huyệt của mọi công việc. Tóm lại, chẳng có tay thương gia nào đang lụi tàn hay kẻ phá sản ngầm nào lại lắm mưu mẹo để duy trì uy tín về tài sản cho bằng những kẻ rỗng tuếch đang cố che đậy sự bất tài của mình. Những kẻ ra vẻ khôn ngoan có thể xoay sở để kiếm chút tiếng tăm, nhưng chớ có ai dại dột giao việc cho bọn chúng; bởi vì quả thực, thà chọn một kẻ có phần ngớ ngẩn làm việc còn hơn là kết thân với một kẻ quá nặng nề hình thức.