Sách vở mang lại niềm vui, sự trang nhã và năng lực hành xử. Công dụng chính của việc đọc sách để giải trí là khi ở một mình và lui về tĩnh dưỡng; để trang nhã là trong đàm đạo; và để nâng cao năng lực là trong việc phán đoán và giải quyết công việc. Những người từng trải có thể thực hiện, và có lẽ cũng phán đoán được từng chi tiết nhỏ lẻ, nhưng những mưu lược tổng thể, những kế hoạch và sự sắp đặt đại sự lại xuất sắc nhất khi xuất phát từ những bậc thức giả. Dành quá nhiều thời gian cho sách vở là lười biếng; dụng công quá mức vào sách vở để làm sang là điệu nghệ; toàn bộ phán đoán đều rập khuôn theo sách vở là tính khí của một kẻ mọt sách. Sách vở hoàn thiện bản tính tự nhiên, và chính chúng lại được hoàn thiện nhờ trải nghiệm thực tế; bởi lẽ năng lực tự nhiên cũng giống như cây cỏ tự nhiên, rất cần được cắt tỉa qua việc học hành, và bản thân sách vở nếu không được giới hạn bởi kinh nghiệm thì chỉ đưa ra những chỉ dẫn quá đỗi chung chung.
Những kẻ gian xảo khinh miệt việc học, kẻ khờ khạo sùng bái nó, còn người khôn ngoan biết tận dụng nó; bởi sách vở không tự dạy cách dùng chúng, mà sự khôn ngoan ấy nằm ở bên ngoài và vượt lên trên sách vở, có được nhờ quan sát. Đọc sách không phải để phản bác và bác bỏ, cũng không phải để tin tưởng và mặc nhiên công nhận, hay để tìm kiếm đề tài trò chuyện, mà là để cân nhắc và suy ngẫm. Có những cuốn sách chỉ để nếm qua, có những cuốn nên nuốt trọn, và một số ít cuốn cần được nghiền ngẫm và tiêu hóa kỹ lưỡng; nghĩa là, có những sách chỉ nên đọc từng phần; có những sách nên đọc nhưng không cần quá chăm chú; và một số ít sách cần được đọc toàn bộ với sự chuyên cần và tập trung cao độ.
Một số sách cũng có thể đọc qua người ủy quyền và nhờ người khác tóm tắt hộ; nhưng điều đó chỉ áp dụng cho những chủ đề ít quan trọng và những loại sách tầm thường; bằng không, những cuốn sách cô đọng ấy cũng giống như thứ nước cất thông thường, nhạt nhẽo vô vị. Đọc sách tạo nên con người toàn diện; thảo luận giúp con người ứng đối nhanh nhạy; và viết lách đem lại sự chuẩn xác; do đó, nếu một kẻ viết ít, hắn buộc phải có trí nhớ siêu việt; nếu hắn ít trao đổi, hắn cần có sự ứng biến linh hoạt; và nếu hắn ít đọc, hắn phải thật mưu mẹo để che giấu sự dốt nát của mình.
Lịch sử làm con người khôn ngoan; thơ ca làm con người minh triết; toán học làm con người thấu đáo; triết học tự nhiên làm con người sâu sắc; đạo đức học làm con người trang nghiêm; logic và hùng biện giúp con người tài tranh biện: “Abeunt studia in mores;” trái lại, chẳng có sự trì trệ hay khiếm khuyết nào của trí tuệ mà không thể được khắc phục bằng những môn học thích hợp. Giống như các bệnh của thể chất đều có những bài tập tương ứng, chơi bowling tốt cho thận và bàng quang, bắn cung tốt cho phổi và ngực, đi bộ nhẹ nhàng tốt cho dạ dày, cưỡi ngựa tốt cho đầu và vân vân; cũng vậy, nếu tâm trí ai đó lan man, hãy cho người ấy học toán học; bởi trong các chứng minh, chỉ cần tâm trí lơ đễnh dù chỉ một chút thôi, anh ta phải bắt đầu lại từ đầu.
Nếu tâm trí ai đó không nhạy bén trong việc phân biệt hoặc tìm ra điểm khác biệt, hãy để người ấy nghiên cứu các triết gia kinh viện, vì họ là những kẻ “Cymini sectores.” Nếu người ấy không quen suy xét thấu đáo các vấn đề, không biết dùng sự việc này để chứng minh và minh họa cho sự việc khác, hãy để người ấy nghiên cứu các án lệ của luật sư; cứ như thế, mọi khiếm khuyết của tâm trí đều có thể tìm được một liều thuốc đặc trị phù hợp.
