Người xưa để lại cho chúng ta hai ví dụ nhằm răn đe thói tò mò vô lối của loài người trong việc dò xét những bí mật, cũng như niềm khao khát và nỗ lực thiếu khôn ngoan nhằm khám phá chúng. Một người là Actaeon, và người kia là Pentheus. Actaeon, do vô tình nhìn thấy Diana tắm khỏa thân, đã bị biến thành một con hươu đực và bị chính những con chó săn của mình xé xác. Còn Pentheus, vì muốn dòm ngó những bí mật thầm kín trong lễ tế của Bacchus nên đã trèo lên cây để quan sát, hậu quả là bị mắc chứng điên loạn. Cơn điên này khiến Pentheus nhìn mọi vật thành hai, đặc biệt là mặt trời và thành bang Thebes của chính ông ta; thế là vừa chạy về nhà, vừa ngay lập tức trông thấy một thành Thebes khác, ông liền lao về phía đó; và cứ thế, ông chạy không ngừng nghỉ, lúc hướng về bên này, lúc hướng về bên kia mà chẳng bao giờ tới được nơi nào.

Giải thích.—Truyện ngụ ngôn thứ nhất có thể liên quan đến những bí mật của các bậc vương hầu, còn truyện thứ hai nói về những mầu nhiệm thần thánh. Bởi vì những ai không phải là thân cận của nhà vua, nhưng lại tìm cách thấu hiểu bí mật của ngài trái với ý muốn của ngài, thì chắc chắn sẽ chuốc lấy cơn thịnh nộ từ ngài; và do đó, khi nhận thức được rằng mình đã bị điểm mặt và mọi cơ hội đều bị rình rập để hãm hại, họ phải sống một cuộc đời như con hươu đực, đầy rẫy sự sợ hãi và nghi kỵ. Hơn nữa, thường thì gia nhân và kẻ ăn người ở trong nhà cũng đứng ra tố cáo họ, mưu đồ lật đổ họ nhằm lấy lòng nhà vua; bởi vì bất cứ khi nào nhà vua bày tỏ sự bất mãn, kẻ bất hạnh lọt vào tầm ngắm ấy ắt phải dự liệu trước việc bị gia nhân phản bội và cắn xé đến chết, y như cách Actaeon bị chính bầy chó của mình xé xác vậy.

Hình phạt dành cho Pentheus lại mang một ý nghĩa khác; bởi vì những ai quên mất thân phận phàm trần của mình mà cứ quẩn quanh tham vọng vươn tới những mầu nhiệm thần thánh, bằng cách leo lên các tầng cao của tự nhiên và triết học—ở đây được biểu trưng bằng hình ảnh trèo lên cây—thì số phận của họ sẽ là sự bất định, bối rối và dao động khôn cùng trong phán đoán. Bởi vì khi tồn tại song song ánh sáng của tự nhiên và ánh sáng thần thánh, họ sẽ nhìn thấy, ví như, có tới hai vầng thái dương. Và vì mọi hành động trong đời sống lẫn những quyết định của ý chí đều phụ thuộc vào lý trí, họ bị dằn vặt bởi sự chia rẽ trong cả quan điểm lẫn ý chí; do đó, những phán đoán của họ trở nên vô cùng bất nhất hoặc mâu thuẫn lẫn nhau; và họ nhìn thấy thành Thebes, cũng ví như vậy, thành ra hai bản thể; bởi vì thành Thebes, với tư cách là chốn dung thân và quê hương của Pentheus, ở đây biểu thị cho mục đích của mọi hành động; từ đó họ chẳng biết phải lựa chọn con đường nào, mà cứ mãi lừng chừng, bất định trong tư tưởng lẫn mưu đồ, để rồi cuối cùng chỉ biết trôi dạt theo mọi cơn gió thoảng và sự thúc bách bất chợt của tâm trí.