Các nhà thơ biến tiếng tăm thành một thứ quái vật; họ miêu tả nàng lúc thì tinh tế và tao nhã, lúc thì trang nghiêm và đầy triết lý; họ rằng, nhìn kìa, nàng có bao nhiêu chiếc lông vũ thì có bấy nhiêu con mắt ẩn bên dưới, có bấy nhiêu chiếc lưỡi, bao nhiêu giọng nói, và vểnh lên bấy nhiêu cái tai!

Đây chỉ là những lời văn hoa bóng bẩy; tiếp theo đó là những ngụ ngôn tuyệt vời; chẳng hạn như nàng càng đi càng mạnh sức; rằng nàng bước đi trên mặt đất nhưng đầu lại ẩn khuất trong mây; rằng ban ngày nàng ngồi trên đài quan sát, còn ban đêm thì bay lượn nhiều nhất; rằng nàng trộn lẫn những việc đã làm với những việc chưa làm; và rằng nàng là nỗi kinh hoàng của những đô thị lớn; nhưng điều vượt lên tất cả các điều khác là họ kể rằng Đất Mẹ, thân mẫu của những gã khổng lồ từng gây chiến chống lại thần Jupiter và bị thần tiêu diệt, vì căm phẫn mà sinh ra Tiếng Tăm; bởi một điều chắc chắn rằng những kẻ nổi loạn, tượng trưng bởi các gã khổng lồ, cùng những lời đồn thổi phản loạn và những bài dâm thư vu khống, thực ra chỉ là anh em trai và chị em gái, mang giống đực và giống cái.

Nhưng giờ đây, nếu một người có thể thuần hóa con quái vật này, đưa nó lại gần để cho ăn từ lòng bàn tay rồi điều khiển nó, và dùng nó để săn đuổi cũng như tiêu diệt những loài chim ăn thịt khác, thì đó cũng là một việc đáng giá; song chúng ta đã nhiễm phải văn phong của các nhà thơ. Giờ đây, để bàn luận một cách nghiêm túc và đúng đắn, trong toàn bộ lĩnh vực chính trị, không có chủ đề nào ít được nghiên cứu hơn nhưng lại đáng được nghiên cứu hơn chủ đề về tiếng tăm này. Do đó, chúng ta sẽ bàn về những điểm sau đây. Tiếng tăm giả là gì, tiếng tăm thật là gì, và làm thế nào để phân biệt chúng một cách tốt nhất; làm thế nào để gieo rắc và vun đắp tiếng tăm; làm thế nào để lan truyền và nhân rộng nó; làm thế nào để chặn đứng và dập tắt nó; cùng những vấn đề khác liên quan đến bản chất của tiếng tăm.

Tiếng tăm có sức mạnh lớn lao đến mức hầu như không có đại sự nào mà trong đó nó không chiếm một phần trọng yếu, đặc biệt là trong chiến tranh. Mucianus đã đánh bại Vitellius bằng một lời đồn do chính ông tung ra, rằng Vitellius có ý định thuyên chuyển các quân đoàn ở Syria sang Đức, và các quân đoàn ở Đức sang Syria; nhờ đó mà các quân đoàn ở Syria vô cùng phẫn nộ. Julius Caesar đã đánh úp Pompey khi ông chưa kịp phòng bị, đồng thời làm tê liệt sự cảnh giác cùng các công tác chuẩn bị của đối phương bằng một lời đồn được khéo léo phao tin rằng các binh sĩ của chính Caesar không còn yêu mến ông nữa, và vì đã mệt mỏi với chiến tranh cùng túi đầy chiến lợi phẩm từ xứ Gaul, họ sẽ rời bỏ ông ngay khi đặt chân đến nước Ý. Livia đã dàn xếp ổn thỏa mọi bề để con trai bà là Tiberius nối ngôi, bằng cách liên tục loan tin rằng chồng bà là hoàng đế Augustus đang hồi phục và chuyển biến tốt; và một thói quen thường thấy ở các vị tổng đốc là che giấu cái chết của vị Đại đế Thổ Nhĩ Kỳ trước lực lượng vệ binh Janissary cùng các chiến binh, nhằm tránh cho Constantinople và các thị trấn khác bị cướp phá, vốn là thói quen của họ.

Themistocles đã khiến Xerxes, vua xứ Ba Tư, phải vội vã tháo chạy khỏi Hy Lạp bằng cách phao tin rằng người Hy Lạp có ý định phá hủy chiếc cầu tàu mà nhà vua đã cho bắc ngang qua biển Hellespont. Có hàng ngàn ví dụ tương tự như vậy, và càng nhiều thì càng không cần phải lặp lại, bởi người ta có thể bắt gặp chúng ở bất cứ đâu; do đó, tất cả các nhà lãnh đạo khôn ngoan hãy luôn canh chừng và quan tâm đến những lời đồn thổi cũng như tiếng tăm lớn lao chẳng kém gì các hành động và kế hoạch thực tế của chính họ.