Triệu Kỳ soạn "Mạnh Tử Chương Cú" có tính ngẫu nhiên, cũng có tính tất yếu. Tính tất yếu nằm ở chỗ địa vị của Mạnh Tử thời Hán vẫn luôn thăng tiến, trước cả Triệu Kỳ đã có xu hướng gọi chung Khổng Mạnh, Vương Sung trong "Luận Hành" đã như vậy rồi. Theo việc thực thi chính sách dùng kinh điển tuyển chọn nhân tài, ảnh hưởng của nho sinh trong chính trị ngày càng cao, tinh thần "lấy thiên hạ làm trách nhiệm của mình, dù cho ngàn vạn người ta vẫn đi" của Mạnh Tử càng hợp với khẩu vị của kẻ sĩ, "Đảng nhân" chính là sự thể hiện tột bậc của luồng phong khí này. Dưới ảnh hưởng của phong khí đó, "Mạnh Tử" được coi trọng cũng là lẽ tự nhiên.

Tính ngẫu nhiên nằm ở trải nghiệm cá nhân của Triệu Kỳ. Đời ông và Mạnh Tử có điểm tương đồng, thân chính hành trực, nhưng hoạn lộ không suôn sẻ, còn vì phản đối hoạn quan mà bị truy sát, trốn chạy mấy năm, sau này xuất hiện trở lại lại gặp Đảng họa, bị cấm cố mười mấy năm. Ý tưởng viết "Chương Cú" cho "Mạnh Tử" khởi nguồn từ chính những năm tháng trốn chạy đó, chính tinh thần của Mạnh Tử đã chống đỡ ông, không cúi đầu trước bất kỳ ai, cứ thế đi một đường đến tận hôm nay.

Về công nghiệp, ông không tính là thành công, nhưng về phẩm đức cá nhân, ông đã giữ vững điểm mấu chốt của mình, xứng đáng được gọi là tri hành hợp nhất.

Cũng chính vì thế, ông tôn sùng Mạnh Tử thái quá, một lòng muốn đặt "Mạnh Tử" ngang hàng với "Luận Ngữ", ra sức đẩy Mạnh Tử lên địa vị Á Thánh. Gọi Mạnh Tử là Á Thánh không phải do ông khởi xướng đầu tiên, nhưng ông đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Vấn đề nằm ở chỗ con người một khi đã có sự cố chấp, khó tránh khỏi dùng lực quá đà. Triệu Kỳ cũng không ngoại lệ. Ông không chỉ cố ý đề cao Mạnh Tử, còn không dung được người khác có chút phê bình nào đối với Mạnh Tử, tinh thần phê phán như Vương Sung ở chỗ ông căn bản không có không gian tồn tại. Chỉ là như vậy, ông trái lại lộ ra sơ hở, bị Ngu Phiên bắt thóp ngay tại trận.

"Luận Hành" cũng không phải tác phẩm hoàn hảo, trong đó sơ hở logic cũng không ít, nhưng Ngu Phiên vừa không phải tác giả, cũng không có ý định che đậy cho Vương Sung, sai thì là sai, cứ đại đại phương phương thừa nhận, lấy tinh hoa bỏ cặn bã là được, không giống Triệu Kỳ vì muốn biện hộ cho Mạnh Tử mà phải khiên cưỡng phụ hội, cưỡng từ đoạt lý.

Thắng bại từ ban đầu đã phân định rõ ràng, Ngu Phiên lấy "Thích Mạnh" làm gốc, truy vấn khiến Triệu Kỳ lúng túng không đối phó nổi, nhanh chóng rơi vào tình cảnh tự mâu thuẫn. Ngu Phiên rất nhanh đã mất hứng thú, chuẩn bị kết thúc cuộc tranh luận chẳng có chút tính thách thức nào này.

"Mạnh Tử nói: Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh. Đạo tiên vương, đầu tại bảo dân. Bảo dân nhi vương, thiên hạ mạc năng ngự. Dám hỏi Triệu công, chính sách của Ngô Hầu, chính sách của triều đình, bên nào gần với đạo tiên vương hơn?"

Triệu Kỳ mặt đỏ tai hồng. "Mỗi bên đều có cái hay riêng, bất phân thắng bại."

Ngu Phiên hừ một tiếng, cũng không phản bác. "Đã như vậy, vậy Ngô Hầu có thể xưng vương chăng?"

Triệu Kỳ không nói được lời nào, theo bản năng liếc nhìn Lục Nghị bên cạnh. Lục Nghị bút tẩu long xà, viết xuống bốn chữ "Thái bộc mặc nhiên".

Thấy Triệu Kỳ không đáp, Ngu Phiên lại tiếp tục hỏi: "Đổng Trác tác loạn, Thiên tử bôn tẩu, Trung Nguyên bản đãng, Viên Thiệu mưu nghịch, Ngô Hầu thân mạo mũi tên, phá Từ Vinh tại Nam Dương, thảo phạt Viên Thiệu tại Quan Độ, bình Công Tôn Độ tại Liêu Đông, có thể gọi là an xã tắc không?"

Triệu Kỳ nhìn Tôn Sách. Tôn Sách nét mặt mỉm cười. Triệu Kỳ lúng túng một lát, nói: "Ngô Hầu thiện chiến, thiên hạ đều biết."

Ngu Phiên cười lạnh một tiếng: "Triệu công lâu ở kinh sư, tiềm tâm trước thuật, luận ý Mạnh Tử lấy dân làm gốc, lại không biết lòng dân thiên hạ hướng về đâu sao? Cho dù không biết bách tính Trung Nguyên quy thuận như nước chảy, cũng nên biết bách tính Quan Trung có nhiều người chạy nạn đến Nam Dương. Triệu công, Mạnh Tử nói: Tận tín thư bất như vô thư, ông làm học vấn như vậy là đi ngược với bản ý của Mạnh Tử, bỏ gốc theo ngọn, Phiên tuy không mẫn tiệp, trộm nghĩ là không nên."

Triệu Kỳ mặt đỏ tai hồng. Lục Nghị đợi một lát, thấy Triệu Kỳ hồi lâu không nói, mặt đỏ một hồi trắng một hồi, bèn đặt bút viết xuống bốn chữ "Thái bộc nản nhiên".

Ngu Phiên lại nói: "Mạnh Tử nói: Quân chi thị thần như thủ túc, tắc thần thị quân như phúc tâm; quân chi thị thần như khuyển mã, tắc thần thị quân như quốc nhân; quân chi thị thần như thổ giới, tắc thần thị quân như khấu thù. Ngô Hầu có công với triều đình, triều đình nên xem Ngô Hầu như tay chân chăng, như chó ngựa chăng, hay như cỏ rác chăng?"

Triệu Kỳ vặn lại: "Trưởng sử sao lại nói thế? Bệ hạ ủy nhiệm Ngô Hầu tiết chế tám châu, gả cả trưởng công chúa, chính là đối đãi như phúc tâm vậy."

"Đã như vậy, tại sao bề tôi theo Bệ hạ tây chinh đều có ban thưởng, Ngô Hầu lại không có ban thưởng? Hậu bỉ bạc thử, lẽ nào là lễ đãi bề tôi phúc tâm?"

"Ừm... chính vì Ngô Hầu công cao, cho nên ban thưởng càng phải trọng, không thể không thận trọng thôi."

"Đây là lời suy đoán của Triệu công, hay là có căn cứ?"

Triệu Kỳ bị truy vấn đến tay chân luống cuống. Triều đình đang định thu dọn Tôn Sách, ông nào dám giả truyền thánh chỉ. "Chuyện này... lấy tình lý mà luận, nên là như thế thôi."

"Nếu như triều đình không thưởng, trái lại vì công cao trấn chủ, nghi kỵ Ngô Hầu, Triệu công có tiến gián không?"

"Cái này..."

"Triệu công không cần khiêm tốn. Ngài chính là bậc đại trượng phu mà Mạnh Tử nói, quân có lỗi, ắt phải can gián. Tuy nhiên, nếu triều đình không nghe lời can gián của Triệu công, Triệu công là muốn đổi ngôi vua, hay là bỏ đi?"

Triệu Kỳ giật mình, vội vàng phủ nhận. "Trưởng sử nói không thỏa. Kỳ không phải khanh tướng quý thích, sao có thể đổi ngôi vua..."

"Là Phiên thất ngôn, mong Triệu công lượng thứ. Triệu công không phải người luyến trạm, chắc hẳn là sẽ bỏ đi." Ngu Phiên cười ha ha. "Ngô Hầu cầu hiền như khát, hiếu học tiến thủ, nhất định sẽ đảo lý tương nghênh."

Tôn Sách lập tức chắp tay hành lễ, cười híp mắt nói: "Triệu công, Giang Đông chào đón ngài."

Triệu Kỳ dở khóc dở cười, vừa đáp lễ vừa nói: "Đa tạ mỹ ý của Ngô Hầu. Kỳ già rồi, luyến quê muốn về, không muốn rời xa."

Ngu Phiên đáp lời thở dài: "Triệu công nói chí phải. Triều đình chẳng lẽ không có người sao, vậy mà không màng Triệu công tuổi cao, lặn lội giang hồ, nghĩa tôn lão ở đâu? Mạnh Tử nói: Lão ngô lão dĩ cập nhân chi lão, triều đình đối đãi với Triệu công như vậy, thật sự có lỗi với đạo hiếu. Mạnh Tử nói: Đắc đạo giả đa trợ, thất đạo giả quả trợ, nghĩ lại chắc là triều đình thất đạo quả trợ, chỉ đành khổ cho Triệu công."

Triệu Kỳ ngây người, không biết ứng đối thế nào. Ngu Phiên chỗ nào cũng dẫn Mạnh Tử ra để phê phán triều đình, khiến ông muốn phản bác cũng không biết phản bác từ đâu, hơn nữa phản ứng của Ngu Phiên quá nhanh, ông căn bản không theo kịp tiết tấu của Ngu Phiên, phòng không kịp phòng. Ông nhìn sang Trương Chiêu, Trương Chiêu cười khổ, vô phương bất đắc dĩ. Triệu Kỳ lúc này mới hiểu vì sao vừa nãy Trương Chiêu lại nháy mắt với mình, chỉ là hối hận đã muộn.

Bên cạnh Tôn Sách sao lại nhiều nhân tài thế này? Trương Chiêu đã là đại tài hiếm có, nhưng bàn về độ sắc bén, họ đều không bằng Ngu Phiên nhọn sắc ép người.

Bàn về kinh tế, triều đình không bằng Tôn Sách lắm tiền, tây chinh còn phải dựa vào Tôn Sách tài trợ. Bàn về vũ lực, Thiên tử chẳng qua thắng nhỏ người Tiên Ti một trận, Tôn Sách lại đã là danh tướng kinh qua chiến trường, chiến vô bất thắng. Bàn về nhân tài, bên cạnh Thiên tử chỉ có vài nhân tài hữu hạn như Tuân, Lưu Diệp, bên cạnh Tôn Sách lại không chỉ có hiền sĩ trung niên như Trương Chiêu, còn có phái trẻ như Ngu Phiên, ngay cả thiếu niên làm ghi chép bên cạnh cũng anh khí bất phàm, tương lai ắt là khí lớn.

Triều đình còn có ưu thế gì để nói? Chẳng lẽ thực sự như Ngu Phiên nói, triều đình thất đạo quả trợ, khí số đã tận?

"Triệu công..." Thấy Ngu Phiên lại muốn hỏi, Triệu Kỳ lòng hoảng ý loạn. Không phục lão không được nha, luận học vấn, luận khẩu tài, mình đều không phải đối thủ của Ngu Phiên, tranh luận tiếp cũng chỉ là tự rước lấy nhục. Triệu Kỳ trong lòng thở dài một tiếng, quyết định bỏ cuộc, lộn một cái tròng trắng mắt, mềm nhũn đổ người xuống. Thà bị Ngu Phiên nói đến mức á khẩu không trả lời được, chi bằng giả vờ ngất đi vậy, Ngu Phiên dù sao cũng là kẻ sĩ, chắc sẽ không đến mức chút mặt mũi này cũng không chừa.

Thấy Triệu Kỳ đổ người xuống, Tôn Sách không dám chậm trễ, lập tức gọi y sĩ tiến lên. Triệu Kỳ nhắm mắt, nhưng nghe rất rõ, biết Tôn Sách đã sớm chuẩn bị y sĩ, một câu cũng không nói ra được, đành mặc cho y sĩ bày trò, bấm nhân trung đau điếng, nhưng thế nào cũng không chịu mở mắt.

Lục Nghị thấy vậy, đặt bút viết xuống mấy chữ: Thái bộc huân huân nhiên, như ẩm quỳnh tương.