Diêm Ôn lắc đầu. Y biết bách tính dưới quyền Tôn Sách không ít, nhưng cụ thể bao nhiêu thì y không rõ. Giả Hủ nháy mắt với Mẫu Khâu Hưng, Mẫu Khâu Hưng đã chuẩn bị từ trước, bước lên một bước, ngồi xuống trước mặt Diêm Ôn, lấy từ trên án ra mấy phần công văn, lần lượt bày ra trước mặt Diêm Ôn, giải thích từng cái một. Diêm Ôn nghe vài câu liền hiểu dụng ý của Giả Hủ khi để mình xem những công văn này. Nhìn một đốm báo toàn thân, thông qua những công văn này, y có thể suy tính ra sự biến động hộ khẩu tại các châu dưới quyền Tôn Sách, tuy không nhất định chính xác, nhưng cũng đủ để ước lượng khái quát.

Không tính không biết, tính xong giật mình. Theo phân tích và ước tính của Mẫu Khâu Hưng, hộ khẩu năm châu dưới quyền Tôn Sách có khả năng hơn bốn triệu hộ, vượt quá một nửa thiên hạ, bỏ xa số hộ khẩu do Thiên tử và Viên Đàm kiểm soát. Đặc biệt là Giang Đông, mấy năm nay hộ khẩu không ngừng tăng lên, bách tính Duyện Châu, Tư Châu, Thanh Châu, thậm chí là Quan Trung bỏ trốn diện rộng, rất nhiều người hẳn là đã đi Giang Đông.

Tôn Sách hành Vương đạo, Thiên tử hành Bá đạo; Vương đạo yêu dân, Bá đạo ngu dân, cao thấp phân định rõ ràng. Bách tính bỏ trốn là đi theo một chiều, Quan Trung chính là ví dụ điển hình, bách tính bỏ trốn quá nhiều, đến mức triều đình phải chiêu mộ bách tính từ Lương Châu vào Quan Trung định cư để bù đắp sự thiếu hụt hộ khẩu. Nếu không từ bỏ Bá đạo mà hành Vương đạo yêu dân, khoảng cách này chỉ càng ngày càng lớn chứ không thu hẹp lại.

Quan trọng hơn việc hộ khẩu nhiều ít đơn thuần, chính là Tôn Sách dốc sức ức chế hào cường, tính đầu người mà cấp ruộng đất. Hộ khẩu mà y thu hút đều là bách tính cày ruộng, những người ở lại quê quán đều là thế gia, hào cường nắm giữ ruộng đất lớn. Nhìn thì hộ khẩu cũng không ít, nhưng Thiên tử muốn lấy tiền lương từ tay bọn họ tuyệt đối không phải chuyện dễ dàng, tất yếu phải trả giá lớn hơn.

Điểm này, không cần Mẫu Khâu Hưng nói, Diêm Ôn cũng rõ. Mấy tháng làm Tỉnh Châu Thứ sử của y, phần lớn thời gian là đi bái phỏng gia chủ các nhà, thương lượng, thỏa hiệp, trăm phương nghìn kế quyên góp lương thảo cung cấp cho đại quân của Thiên tử. Trái lại, Tôn Sách tàng phú ư dân, Mãn Sủng chiêu mộ hai mươi vạn quân quận tại Dự Châu, hầu như không cần Tôn Sách cung cấp một hạt lương thực, cái giá y phải trả chỉ là miễn trừ điền tô, toán phú mùa thu năm nay. Tôn Sách khinh phú bạc liễm, những tổn thất này đối với y rất có hạn, sẽ không lay chuyển căn bản.

Diêm Ôn càng nghĩ càng bất an. Ảnh hưởng của Vương đạo, Bá đạo còn lớn hơn y tưởng tượng. Tôn Sách hành Vương đạo, năm châu dưới quyền đã là Vương đạo lạc thổ, đất đai phía nam Đại Hà đều nằm trong ảnh hưởng của y, bách tính dắt già bế trẻ, không quản ngàn dặm chạy tới Dự Châu, thậm chí là Giang Đông. Duyện Châu tuy vẫn nằm trong tay Viên Đàm, nhưng đã không còn dân để sai khiến, tình hình Tư Châu cũng không khác là mấy. Nếu không phải bị núi sông ngăn cách, Ký Châu, Tỉnh Châu cũng khó lòng tránh khỏi.

Không có hộ khẩu, không có người cày cấy, dù có ruộng tốt cũng chỉ đành bỏ hoang. Không có người cày cấy thì không có lương thực, lấy gì để đối chọi với Tôn Sách? Thời gian càng lâu, đối với Tôn Sách càng có lợi, dù không đánh, Thiên tử và Viên Đàm cũng không trụ được quá lâu.

“Tiên sinh, Bệ hạ cũng biết Bá đạo không thể kéo dài, nhưng sự gấp rút thì phải tùy cơ ứng biến, không thể không làm như vậy. Nếu có thể trung hưng…”

Giả Hủ nhìn Diêm Ôn một cái, cười lắc đầu. Diêm Ôn xấu hổ ngậm miệng. Y cũng biết những lời này không có sức thuyết phục, nhất là trước mặt Giả Hủ, nói những lời sáo rỗng như vậy chỉ khiến Giả Hủ cho rằng y là gỗ mục không thể điêu khắc.

“Hán gia vốn dùng xen kẽ Vương Bá, sự gấp rút tùy cơ ứng biến, bỏ Vương mà dùng Bá, nghe qua quả thực có chút đạo lý. Thế nhưng Bá Kiệm, ngươi thử nghĩ xem, Quan Đông, Quan Tây đối chọi, xét về sĩ mã cường thịnh, bên nào chiếm ưu thế hơn? Thế cục bên nào gấp gáp hơn? Vì sao Tôn Sách hành Vương đạo có thể lâu dài, Thiên tử hành Bá đạo lại không ứng phó được sự gấp rút?”

Diêm Ôn lông mày nhíu chặt, trầm ngâm hồi lâu. Đây cũng chính là chỗ khiến Thiên tử lo lắng, hành Bá đạo vốn là để cứu nguy tồn vong, đối chọi tuyệt đối không phải điều Thiên tử muốn. Hiện nay Thiên tử đồn binh ở Hà Nội, Viên Đàm đồn binh ở Duyện Châu, không phải không muốn tấn công, mà là không dám tấn công. Thiên tử cũng biết đợi càng lâu thì cơ hội càng mong manh, đây mới là lý do muốn mời Giả Hủ xuất sơn. Làm sao để tấn công giành thắng lợi, phá vỡ cục diện bế tắc này, mới là vấn đề Thiên tử muốn thỉnh giáo Giả Hủ nhất. Nhưng phân tích của Giả Hủ chỉ làm tăng thêm nỗi lo của họ, không hề giúp họ giải quyết bất kỳ vấn đề gì. Nghe qua, Giả Hủ dường như đã từ bỏ, không những không có ý giúp đỡ, còn muốn khuyên họ cũng từ bỏ.

“Tiên sinh, chẳng lẽ… đại thế đã mất, cách mệnh là không thể tránh khỏi?”

Giả Hủ không tỏ thái độ, nhấp một ngụm trà, lại suy tư chốc lát. “Bá Kiệm, có một việc, ta không hiểu lắm, mong Bá Kiệm giải hoặc cho ta.”

“Xin tiên sinh cứ nói thẳng.”

“Ngươi lần trước nói với ta, hy vọng ta có thể nghĩ cho Lương Châu. Nhưng các ngươi ủng hộ Thiên tử như vậy, có ích gì cho Lương Châu? Tần có đất Quan Trung, lại hành canh chiến hơn trăm năm, lớn nhỏ trăm trận, thương vong gần triệu người, mới thống nhất thiên hạ. Hiện nay Thiên tử hành Bá đạo, lấy bách tính Lương Châu làm binh, muốn đi theo vết xe đổ của Tần, các ngươi đã tính toán chưa, với hộ khẩu của Lương Châu có thể chống đỡ được mấy năm? Dù Thiên tử trung hưng, còn có thể còn lại mấy người Lương Châu?”

Diêm Ôn lông mày nhíu chặt hơn. “Theo ý của tiên sinh, thì nên làm thế nào?”

“Các ngươi muốn vào triều làm quan, nay đã vào triều rồi. Bách tính Lương Châu muốn vào Quan định cư, nay đã vào Quan rồi. Biết dừng thì không nhục, biết đủ thì không nguy, các ngươi có phải nên dừng lại đúng lúc, cân nhắc lại xem làm thế nào mới có lợi hơn cho Lương Châu.”

Diêm Ôn trong lòng kinh hãi. Lời của Giả Hủ rất hàm súc, nhưng không khó hiểu. Giả Hủ nguyện ý gặp y, không phải muốn giúp Thiên tử, mà là vì Lương Châu – lúc ban đầu y cũng thỉnh cầu Giả Hủ như vậy. Hiện nay Thiên tử đã không thể cho Lương Châu thêm gì nữa, chỉ mang đến cho Lương Châu cái chết, họ không cần thiết phải ủng hộ Thiên tử nữa. Từ góc độ Lương Châu mà nói, đây đương nhiên là lựa chọn sáng suốt, thế nhưng từ đại nghĩa quân thần mà nói, đây là phản bội, trái với khí tiết. Giả Hủ chưa từng là trung thần của triều đình, ông không có gánh nặng như vậy. Nhưng họ là đại thần được Thiên tử tin tưởng, là nhân tài trẻ tuổi được tự tay cất nhắc, làm sao có thể phản bội Thiên tử?

“Tiên sinh…”

Giả Hủ giơ tay, khẽ lắc lắc. “Bá Kiệm, ngươi không cần nói nhiều, ta biết ngươi một lòng trung nghĩa, muốn lực vãn cuồng lan, chống đỡ tòa nhà sắp đổ. Ta khi còn trẻ cũng từng nghĩ như vậy, nhưng giờ già rồi, không còn hùng tâm như thế nữa. Không ở vị trí đó thì không mưu sự việc đó, huống hồ đại thế như thế này, cho dù Cao Tổ, Quang Vũ tái thế, e rằng cũng vô năng vô lực. Tâm ý đã tận, ngươi cũng không cần miễn cưỡng ta, ta rất nhanh sẽ về quê nhà Lương Châu. Lúc lâm hành, có mấy lời muốn nói với Thiên tử, phiền ngươi chuyển đạt.”

Ông cười cười. “Dù sao đi nữa, ta vẫn là Cô Tang Hầu do Thiên tử sách phong mà. Có chút tình nghĩa này, dù sao cũng phải dâng vài lời trung ngôn nghịch nhĩ.”

“Dám không tuân mệnh.”

Diêm Ôn ra khỏi cửa, trở về dịch xá, thu dọn hành lý, chuẩn bị quay về.

Ngưu Cái vẫn luôn chờ trong dịch xá, biết được Diêm Ôn quay về, hắn lập tức tới bái phỏng. Diêm Ôn vốn không muốn gặp hắn, nhưng nghĩ đến lời của Giả Hủ, cũng thấy dù sao đều là người Lương Châu, không nên cự tuyệt người khác ngoài ngàn dặm, bèn tranh thủ thời gian nói chuyện vài câu với Ngưu Cái.

Biết được Giả Hủ vẫn không chịu đi gặp Thiên tử, vài ngày nữa sẽ về Lương Châu, trong lòng Ngưu Cái có chút thất vọng. Dù sao đi nữa, Giả Hủ cuối cùng vẫn gặp Diêm Ôn, hắn lại ngay cả mặt mũi Giả Hủ cũng không được thấy, về báo cáo thế nào với Đổng Việt đây? Sau này nghe nói Giả Hủ phái Mẫu Khâu Hưng đi đưa tấu sớ, tâm tư Ngưu Cái lại hoạt động. Mẫu Khâu Hưng đã theo Giả Hủ hơn nửa năm, coi như đệ tử của Giả Hủ. Giả Hủ phái hắn đi gặp Thiên tử, tự nhiên có ý tiến cử Mẫu Khâu Hưng nhập sĩ, sắp xếp một tiền đồ cho Mẫu Khâu Hưng. Nếu có thể lôi kéo được Mẫu Khâu Hưng, cũng coi như duy trì được tình giao hảo với Giả Hủ.

Ngưu Cái đã chuẩn bị một phen, chờ ở cửa. Khi Mẫu Khâu Hưng mang theo hành lý, vội vã tới dịch quán gặp Diêm Ôn, Ngưu Cái chủ động nghênh đón, ân cần bội phần, hàn huyên với Mẫu Khâu Hưng, lại chuyển lời cam kết của Đổng Việt với hắn. Mẫu Khâu Hưng trong ngực giấu tấu sớ Giả Hủ gửi Thiên tử, biết lần này đi gặp Thiên tử, chỉ cần ứng đối thỏa đáng, việc nhập sĩ là chuyện nằm trong dự kiến, tự nhiên sẽ không còn để chức hiệu úy mà Đổng Việt hứa hẹn vào mắt nữa, thản nhiên đón nhận sự ân cần của Ngưu Cái, nhưng cũng không quá để tâm.

Ngưu Cái trong lòng hiểu rõ, nhưng không chịu bỏ cuộc. Hắn không chỉ đi cùng Mẫu Khâu Hưng tới gặp Diêm Ôn, lại còn tặng một con ngựa tốt, cung cấp cho Mẫu Khâu Hưng thay chân. Trên đường, hắn như hình với bóng cùng Mẫu Khâu Hưng. Diêm Ôn trong lòng có chuyện, chỉ giục gấp rút lên đường, cũng không có tâm tư quan tâm những việc này.

Vài ngày sau, nhóm người bọn họ tới Hà Nội.

Thiên tử lập tức triệu kiến Diêm Ôn, hỏi về quá trình chuyến đi này. Diêm Ôn chọn lọc truyền đạt lại những lời Giả Hủ nói với y, không nói hết toàn bộ – một vài lời của Giả Hủ rõ ràng không thể nói thẳng với Thiên tử. May mà bản thân Giả Hủ có tấu sớ gửi tới, để Thiên tử tự mình xem vẫn thích hợp hơn, y chỉ cần dẫn tiến Mẫu Khâu Hưng cho Thiên tử là được.

Nghe phân tích bi quan của Giả Hủ về thế cục, tâm tình Thiên tử rất phức tạp, vừa có chút thất vọng, vừa không dám xem thường. Phân tích của Giả Hủ không phải nói suông, ông suy tính từ các bài văn và công văn liên quan, dù có sai lệch cũng không chênh lệch quá xa. Một số tình huống, chính ngài cũng rõ, chỉ là luôn không muốn đối mặt, nay bị Giả Hủ chỉ ra, tâm tình vô cùng tồi tệ. Nhìn thần sắc của Diêm Ôn có thể thấy, Giả Hủ chắc chắn còn nói điều gì đó, tác động không nhỏ tới Diêm Ôn. Bây giờ ngài chỉ có thể dựa vào Diêm Ôn và những người khác, nếu họ cũng dao động, thì đối với ngài tuyệt đối không phải tin tốt.

Thiên tử lập tức triệu kiến Mẫu Khâu Hưng. Lần đầu tiên diện kiến Thiên tử, Mẫu Khâu Hưng vừa hưng phấn vừa khẩn trương. May mà có sự giáo huấn của Giả Hủ, trước đó đã luyện tập các lễ nghi liên quan, cuối cùng không xảy ra sai sót. Thiên tử có ấn tượng tốt với Mẫu Khâu Hưng, Mẫu Khâu Hưng trẻ tuổi, có triều khí, thân hình, diện mạo đều khá, ánh mắt kính sợ đối với triều đình càng khiến Thiên tử vui mừng. Hà Đông dù sao không phải Lương Châu, uy nghiêm của triều đình vẫn còn đó.

Thiên tử nói chuyện vài câu với Mẫu Khâu Hưng, hỏi về quê quán, lý lịch quan trường, cũng như cách hiểu về thế cục hiện tại. Mẫu Khâu Hưng chuẩn bị sung túc, đối đáp trôi chảy, hơn nữa càng nói càng tự tin. Thiên tử vô cùng hài lòng, liền nảy sinh lòng yêu tài. Giả Hủ tuy không thể tới, nhưng đưa tới một nhân tài trẻ tuổi, cũng coi như đã góp một phần sức cho triều đình.

Thiên tử mở tấu sớ của Giả Hủ, nhanh chóng đọc qua một lượt, tâm tình không được tốt. Trong tấu sớ, Giả Hủ trước tiên nói những lời khách sáo cảm ơn ân điển của triều đình, sau đó phân tích thế cục, nói rất tóm lược, tương tự với những gì Diêm Ôn, Mẫu Khâu Hưng thuật lại, cuối cùng dâng lên ba kế cho Thiên tử.

Thượng sách: Thiền vị cho Ngô Vương, giữ lại một phần đất phong cho họ Lưu, tổ tông được hưởng máu huyết tế tự.

Trung sách: Viễn chinh Tây Vực, tránh mũi nhọn Ngô Vương, mở ra thiên địa khác.

Hạ sách: Lùi thủ Ích Châu, vượt qua Quan Trung, bỏ Bá đạo, hành Vương đạo, tranh dân tâm với Ngô Vương, để đợi thời biến.