Antonio, Salarino và Solanio bước vào.

ANTONIO.

Quả thật, ta không hiểu vì sao mình lại buồn bã nhường ấy,

Điều đó làm ta mệt mỏi, các anh bảo nó cũng làm các anh mệt mỏi;

Nhưng ta vướng phải nó thế nào, tìm thấy nó ra sao, hay nó đến từ đâu,

Và nó được dệt nên từ chất liệu gì, sinh ra từ đâu,

Thì ta còn phải tìm hiểu.

Và sự buồn bã biến ta thành một kẻ đần độn đến mức,

Đến nỗi ta phải nhọc công lắm mới nhận ra chính mình.

SALARINO.

Tâm trí anh đang trôi dạt giữa đại dương bao la,

Nơi những con tàu buôn khổng lồ của anh, với cánh buồm kiêu hãnh

Tựa như các bậc quyền quý và những phú thương trên sóng nước,

Hoặc có thể xem như những đám rước lộng lẫy trên mặt biển,

Đang vượt lên trên những chiếc thuyền buôn nhỏ bé

Cúi rạp chào chúng, bày tỏ lòng kính cẩn,

Khi chúng lướt qua bằng đôi cánh dệt bằng vải buồm.

SOLANIO.

Tin tôi đi, thưa ngài, giả sử tôi có những chuyến mạo hiểm như vậy,

Phần lớn tâm can tôi sẽ

Đông đảo theo những hy vọng ở phương xa. Tôi sẽ suốt ngày

Bứt cỏ để xem gió thổi hướng nào,

Dán mắt vào bản đồ để tìm các hải cảng, bến tàu và vùng nước đậu;

Và bất cứ vật gì có thể khiến tôi lo sợ

Rằng tai họa sẽ giáng xuống những chuyến mạo hiểm của mình, chắc chắn

Sẽ làm tôi buồn rầu.

SALARINO.

Hơi gió thổi nguội bát canh của tôi

Cũng đủ làm tôi phát run lên như bị sốt rét khi nghĩ đến

Cơn gió quá lớn có thể gây ra hiểm họa gì trên biển.

Tôi không thể nhìn chiếc đồng hồ cát chảy hạt

Mà không nghĩ đến những vùng nước nông và bãi cạn,

Và nhìn thấy con tàu giàu có Andrew của tôi mắc cạn trên cát,

Hạ thấp ngọn cờ cao hơn cả mạn tàu

Để hôn lên nấm mồ của chính nó. Nếu tôi đến nhà thờ

Và nhìn thấy công trình thánh bằng đá

Mà lại không nghĩ ngay đến những mỏm đá nguy hiểm,

Chỉ cần chạm nhẹ vào mạn chiếc thuyền dịu dàng của tôi,

Cũng đủ làm rơi vãi mọi hương liệu xuống dòng nước,

Khoác lên dòng sóng gầm thét những tấm lụa là của tôi,

Và, nói tóm lại, mới lúc nãy còn đáng giá chừng này,

Mà giờ chẳng đáng một xu? Liệu tôi có thể mang ý nghĩ đó

Mà lại không nghĩ đến điều rằng

Một sự cố như vậy xảy ra sẽ làm tôi buồn bã hay sao?

Nhưng đừng nói với tôi thế, tôi biết Antonio

Đang buồn vì nghĩ đến chuyện buôn bán của mình.

ANTONIO.

Tin tôi đi, không phải vậy. Tôi tạ ơn vận mệnh vì điều đó,

Những chuyến mạo hiểm của tôi không phó thác vào một con tàu duy nhất,

Cũng chẳng đặt vào một nơi chốn nào; và toàn bộ gia sản của tôi

Cũng không phụ thuộc vào vận may của năm nay.

Thế nên việc buôn bán không làm tôi buồn rầu.

SALARINO.

Vậy thì anh đang yêu rồi.

ANTONIO.

Thôi đi, thôi đi!

SALARINO.

Cũng chẳng phải đang yêu luôn sao? Vậy hãy xem như anh buồn

Chỉ vì anh không vui; và anh cũng dễ dàng

Cười vang, nhảy cất và bảo rằng mình đang vui

Chỉ vì anh không buồn. Này, nhân danh vị thần Janus hai mặt,

Tạo hóa đã tạo ra những con người thật kỳ lạ trong cõi đời này:

Có những kẻ suốt đời chỉ nhìn qua kẽ mắt,

Và cười như vẹt trước một kẻ thổi kèn túi.

Và những kẻ khác với nét mặt chua chát đến mức

Họ chẳng buồn hé răng cười dù chỉ một chút

Cho dù thần Nestor có thề rằng câu chuyện đùa đó đáng cười đến thế nào.

Bassanio, Lorenzo và Gratiano bước vào.

SOLANIO.

Kìa Bassanio, người họ hàng cao quý nhất của ngài đến kìa,

Cả Gratiano và Lorenzo nữa. Chúc các ngài ở lại mạnh giỏi.

Chúng tôi xin phép để ngài lại với những người bạn tâm đắc hơn.

SALARINO.

Tôi đã ở lại cho đến khi làm anh vui lên được,

Nếu những người bạn đáng kính hơn không giữ tôi lại.

ANTONIO.

Tôi vô cùng trân trọng tình cảm của các anh.

Tôi hiểu rằng công việc riêng đang gọi các anh,

Và các anh nắm lấy cơ hội này để lên đường.

SALARINO.

Chúc các vị quý ông một buổi sáng tốt lành.

BASSANIO.

Chào cả hai vị quý ông, khi nào chúng ta mới cùng cười vui đây? Nào, khi nào?

Các anh ngày càng trở nên xa cách quá đấy. Phải thế chăng?

SALARINO.

Chúng tôi sẽ sắp xếp thời gian rảnh để theo hầu các anh.

(Salarino và Solanio rời đi.)

LORENZO.

Thưa ngài Bassanio, từ khi ngài đã tìm thấy Antonio,

Hai chúng tôi xin phép rời đi, nhưng đến giờ ăn tối

Xin ngài hãy nhớ nơi chúng ta phải gặp nhau.

BASSANIO.

Tôi sẽ không lỡ hẹn đâu.

GRATIANO.

Trông ngài không được khỏe, thưa ngài Antonio,

Ngài quá bận tâm đến chuyện thế gian rồi đấy.

Kẻ nào dùng quá nhiều âu lo để mua lấy nó thì sẽ đánh mất nó.

Tin tôi đi, ngài đã đổi khác đến kỳ lạ.

ANTONIO.

Tôi chỉ xem thế gian như một cõi thế gian thôi, hỡi Gratiano,

Một sân khấu, nơi mọi người đều phải đóng một vai trò,

Và vai của tôi là một vai buồn.

GRATIANO.

Hãy để tôi đóng vai gã hề,

Cứ để tiếng cười vui mang đến những nếp nhăn tuổi tác,

Và thà để lá gan tôi nóng lên vì rượu vang

Còn hơn để trái tim tôi lạnh giá vì những tiếng thở dài héo mòn.

Tại sao một người mang dòng máu ấm nóng trong người

Lại cứ ngồi như bức tượng tạc bằng thạch cao của ông nội mình?

Ngủ thiếp đi ngay khi thức giấc? Và tự chuốc lấy bệnh vàng da

Chỉ vì tính hay cáu kỉnh? Tôi nói cho anh nghe điều này, Antonio,

(Tôi quý anh, và chính tình cảm ấy thôi thúc tôi lên tiếng):

Có những hạng người mà nét mặt

Đông đặc và nổi váng lên như một vũng nước tù,

Và cố tình ra điều trầm ngâm tĩnh lặng,

Nhằm mục đích khoác lên mình lớp vỏ bọc

Về sự khôn ngoan, uy nghiêm và thâm trầm sâu sắc,

Tựa như muốn nói rằng: “Ta đây là bậc thần trí,

Và khi ta mở miệng, chớ có con chó nào dám sủa.”

Ôi Antonio của tôi, tôi biết có những kẻ

Chỉ vì thế mà được mang tiếng là khôn ngoan

Chỉ nhờ việc ngậm miệng không nói gì; trong khi tôi chắc chắn một điều,

Nếu họ cất lời, suýt nữa họ đã tự nguyền rủa những đôi tai

Mà khi lắng nghe họ, sẽ gọi anh em mình là những kẻ ngốc.

Lúc khác tôi sẽ kể thêm cho anh nghe chuyện này.

Nhưng đừng dùng chiếc mồi u sầu ấy để câu

Con cá ngốc nghếch là thói đời chuộng danh hão này.

Nào, Lorenzo tốt bụng. Chúc anh tạm biệt một lát.

Tôi sẽ kết thúc bài giáo huấn của mình sau bữa ăn tối.

LORENZO.

Thôi được, vậy chúng tôi xin cáo lui cho đến giờ ăn tối.

Chắc tôi phải là một trong số những kẻ khôn ngoan câm lặng ấy thôi,

Vì Gratiano chẳng bao giờ cho tôi mở miệng.

GRATIANO.

Thôi nào, hãy cứ ở bên tôi chừng hai năm nữa đi,

Cậu sẽ chẳng còn nhận ra âm thanh của chính lưỡi mình nữa đâu.

ANTONIO.

Chào các anh. Vì điều này, chắc tôi phải tập nói nhiều hơn.

GRATIANO.

Thành thật cảm ơn nhé, vì sự im lặng chỉ đáng khen

Ở một cái lưỡi bò khô và một cô gái khó bán ế chồng.

(Gratiano và Lorenzo rời đi.)

ANTONIO.

Bây giờ thì những lời đó có nghĩa gì không?

BASSANIO.

Gratiano nói một tràng vô nghĩa vô tận, nhiều hơn bất kỳ ai ở toàn xứ Venice. Những lý lẽ của hắn cũng giống như hai hạt lúa mì giấu trong hai giạ trấu: anh phải tìm suốt cả ngày mới thấy được chúng, và khi tìm được rồi thì chúng chẳng đáng chút công tìm kiếm.

ANTONIO.

Thôi được, giờ hãy nói cho tôi biết người thiếu nữ ấy là ai,

Người mà cậu đã thề sẽ thực hiện một cuộc hành hương bí mật,

Mà hôm nay cậu đã hứa sẽ kể cho tôi nghe?

BASSANIO.

Hỡi Antonio, chắc anh không lạ gì

Việc tôi đã làm suy sụp gia sản của mình

Bằng cách phô trương một vẻ bề ngoài phơi phới hơn

Mà nguồn lực nghèo nàn của tôi có thể duy trì nổi.

Tôi không hề than van vì phải bị cắt giảm

Khỏi mức sống cao sang ấy, nhưng mối bận tâm lớn nhất của tôi

Là làm sao thanh toán sòng phẳng những khoản nợ lớn

Mà những năm tháng có phần hoang phí của tôi

Đã để lại sự ràng buộc. Hỡi Antonio, với anh,

Tôi nợ nhiều nhất cả về tiền bạc lẫn tình nghĩa,

Và từ tình cảm của anh, tôi có được sự đảm bảo

Để trút hết mọi mưu tính và dự định của mình

Về cách làm sao trả hết những khoản nợ tôi đang gánh.

ANTONIO.

Xin cậu, Bassanio thân mến, cứ cho tôi biết;ch

Và nếu điều đó nằm trong, như bản tính xưa nay của cậu,

Giới hạn của danh dự, hãy tin chắc rằng

Túi tiền của tôi, thân thể tôi, và mọi phương cách tận cùng của tôi

Đều rộng mở hoàn toàn phục vụ cho nhu cầu của cậu.

BASSANIO.

Thời đi học của tôi, khi tôi đánh mất một mũi tên,

Tôi đã bắn đi một mũi tên khác cùng loại

Theo đúng hướng đó, với sự quan sát cẩn thận hơn

Để tìm cho ra mũi tên kia; và bằng cách mạo hiểm cả hai

Tôi thường tìm lại được cả đôi. Tôi viện dẫn chứng cớ thời thơ ấu này

Bởi vì những điều tiếp theo hoàn toàn trong sáng chân thành.

Tôi nợ anh rất nhiều, và giống như một thanh niên bướng bỉnh,

Những gì tôi nợ đã mất sạch. Nhưng nếu anh vui lòng

Bắn thêm một mũi tên nữa theo đúng hướng ấy

Mà anh đã bắn mũi đầu tiên, tôi không nghi ngờ gì,

Khi tôi dõi theo đường ngắm, hoặc sẽ tìm lại được cả hai,

Hoặc mang ván cược sau cùng của anh trở về,

Và tôi sẽ biết ơn ở lại làm con nợ cho khoản đầu tiên.

ANTONIO.

Cậu hiểu rõ tôi, và làm thế chỉ tốn thời gian

Vòng vo tam quốc với tình cảm của tôi bằng những lời rào đón;

Và chắc chắn giờ đây cậu đang đối xử tệ với tôi hơn

Khi còn hoài nghi về khả năng dốc toàn lực của tôi

Cơn hơn là việc cậu đã tiêu tán toàn bộ những gì tôi có.

Vậy thì hãy bảo tôi phải làm gì đi

Mà sự hiểu biết của cậu cho thấy tôi có thể làm được,

Và tôi đã sẵn sàng vì nó. Thế nên, hãy nói đi.

BASSANIO.

Ở Belmont có một người nữ thừa kế gia sản kết xù,

Và nàng rất xinh đẹp, và còn tuyệt vời hơn thế nữa,

Nàng sở hữu những phẩm hạnh kỳ diệu. Có những lúc từ ánh mắt nàng,

Tôi đã nhận được những thông điệp dịu dàng không lời:

Tên nàng là Portia, hoàn toàn không kém cạnh

Nơi con gái của Cato, nàng Portia vợ của Brutus.

Cả thế giới rộng lớn này cũng không hề mù mịt trước giá trị của nàng,

Bởi bốn phương trời thổi tới từ mọi vùng đất

Những người cầu hôn danh tiếng, và mái tóc vàng óng ả của nàng

Rủ xuống thái dương tựa như một tấm da cừu vàng,

Biến dinh thự Belmont của nàng thành bờ biển Colchos,

Và biết bao chàng Jason đã đến để chinh phục nàng.

Ôi Antonio của tôi, giá mà tôi có đủ phương tiện

Để đứng vào hàng ngũ đối thủ với một trong số họ,

Lòng tôi mách bảo một sự may mắn nhường ấy

Rằng chắc chắn tôi sẽ gặp điềm lành.

ANTONIO.

Cậu thừa biết mọi tài sản của tôi đều đang ở ngoài khơi;

Tôi không có sẵn tiền mặt lẫn hàng hóa

Để xoay xở một khoản tiền ngay lúc này, thế nên cứ đi đi,

Hãy thử xem uy tín của tôi ở Venice có thể làm được gì;

Nó sẽ được vắt kiệt đến tận cùng,

Để trang trải cho cậu đến Belmont gặp nàng Portia xinh đẹp.

Hãy đi dò la ngay lập tức, và tôi cũng vậy,

Nơi nào có tiền, và tôi chắc chắn một điều

Sẽ có được nó dựa vào uy tín hoặc vì tình nghĩa với tôi.

(Họ cùng rời đi.)