Công tước, các vị quý ông (Magnificoes), Antonio, Bassanio, Gratiano, Salerio và những người khác bước vào.
CÔNG TƯỚC.
Sao, Antonio có mặt ở đây chứ?
ANTONIO.
Thưa điện hạ, thần đã sẵn sàng.
CÔNG TƯỚC.
Ta rất tiếc cho ngươi; ngươi đến đây để đối chất
Với một kẻ đối địch đá cứng, một ác nhân vô nhân tính,
Hoàn toàn không biết xót thương, trống rỗng và khô cạn
Mọi giọt lòng nhân ái nhỏ nhoi.
ANTONIO.
Thần đã nghe
Điện hạ đã bỏ ra bao tâm sức để xoa dịu
Sự cương quyết tàn nhẫn của lão; nhưng vì lão cứ khăng khăng,
Và chẳng có phương cách hợp pháp nào cứu nổi thần
Khỏi tầm với của lòng căm hận từ lão, thần xin đem
Sự nhẫn nại của mình đối chọi lại cơn thịnh nộ của lão,
Và đã sẵn lòng chịu đựng
Chính cái sự bạo ngược cùng cơn cuồng nộ ấy với một tâm hồn bình lặng.
CÔNG TƯỚC.
Hãy ra gọi tên Do Thái ấy vào trước công đường.
SALARINO.
Lão đang đợi sẵn ở ngoài cửa kìa. Lão đến rồi, thưa lãnh chúa.
Shylock bước vào.
CÔNG TƯỚC.
Dọn đường ra, và để lão đứng ngay trước mặt ta.
Shylock này, thiên hạ nghĩ, và ta cũng nghĩ vậy,
Rằng ngươi chỉ dẫn dắt trò hề ác ý này
Cho đến tận giờ khắc cuối cùng của màn kịch, rồi sau đó, người ta tưởng rằng,
Ngươi sẽ bày tỏ lòng xót thương và sự hối hận kỳ lạ hơn
Cái vẻ ngoài tàn nhẫn kỳ lạ của ngươi;
Và thay vì đòi hỏi hình phạt ngay lúc này,
Chính là một cân thịt của thương gia nghèo khổ này,
Ngươi sẽ không chỉ tha bổng khoản tiền phạt,
Mà còn, được chạm đến bởi tình người và sự dịu dàng,
Tha thứ một nửa số vốn gốc,
Đưa ánh mắt đầy xót thương nhìn vào những mất mát của người ấy
Vừa mới dồn dập đổ lên vai,
Đủ để đè bẹp một thương gia hoàng gia,
Và khơi gợi lòng trắc ẩn cho hoàn cảnh của anh ta
Từ những lồng ngực bằng đồng và trái tim đá cứng thô kệch,
Từ những tên Thổ ngoan cố và người Tartar chưa từng được huấn luyện
Để làm những việc lịch thiệp dịu dàng.
Tất cả chúng ta đều mong chờ một câu trả lời nhân ái, hỡi người Do Thái.
SHYLOCK.
Thần đã trình bày rõ với điện hạ về ý định của mình,
Và nhân ngày Sa-bát thánh thiêng của chúng ta, thần đã thề
Sẽ lấy cho bằng được phần nợ đúng hạn và bị tịch thu theo khế ước.
Nếu ngài từ chối, hãy để hiểm họa giáng xuống
Hiến chương và sự tự do của thành phố các ngài!
Các ngài sẽ hỏi thần vì sao thà chọn lấy
Một cân thịt thối rữa còn hơn nhận lấy
Ba nghìn đồng ducat. Thần sẽ không trả lời điều đó,
Mà chỉ nói đó là tâm trạng của thần. Thế đã trả lời được chưa?
Lỡ nhà ai bị chuột quấy phá,
Và thần bằng lòng bỏ ra mười nghìn đồng ducat
Chỉ để thuê người đuổi bắt nó? Sao, các ngài đã được giải đáp chưa?
Có những kẻ không chịu được cảnh một con lợn nhe răng;
Có những kẻ phát điên khi nhìn thấy mèo;
Và có kẻ khác, khi tiếng kèn túi vang lên sát mũi,
Không thể kìm được nước tiểu; bởi vì cảm xúc,
Bậc thầy của đam mê, sai khiến nó theo tâm trạng
Của những gì nó thích hoặc ghé tởm. Giờ thì, để trả lời cho các ngài:
Cũng như chẳng có lý do vững chắc nào được đưa ra
Vì sao hắn không thể chịu nổi một con lợn nhe răng,
Vì sao hắn ghét con mèo vô hại thiết yếu,
Vì sao hắn ghét tiếng kèn túi làm bằng da cừu, mà bằng sức mạnh
Buộc phải chịu đựng sự hổ thẹn khó tránh ấy
Đến mức xúc phạm người khác, dẫu chính hắn cũng bị xúc phạm,
Cũng vậy, thần không thể, và cũng không muốn đưa ra lý do nào khác,
Ngoài mối thù hằn sâu kín và sự ghê tởm nhất định
Mà thần dành cho Antonio, nên thần mới kiên quyết theo đuổi
Một vụ kiện thua thiệt chống lại hắn. Các ngài đã được trả lời chưa?
BASSANIO.
Đó không phải là câu trả lời, hỡi con người vô cảm kia,
Để biện minh cho dòng chảy tàn nhẫn của ngươi.
SHYLOCK.
Ta không buộc phải làm hài lòng ngươi bằng câu trả lời của mình.
BASSANIO.
Có phải mọi người đều tiêu diệt những gì họ không yêu thương?
SHYLOCK.
Có ai căm ghét thứ mà họ không muốn tiêu diệt không?
BASSANIO.
Không phải mọi sự xúc phạm ban đầu đều là căm ghét.
SHYLOCK.
Sao, chẳng lẽ ngươi muốn một con rắn cắn ngươi hai lần?
ANTONIO.
Xin ngài hãy nhớ, ngài đang tranh luận với người Do Thái.
Ngài cũng có thể ra đứng trên bờ biển
Và ra lệnh cho thủy triều dâng hạ thấp hơn mực nước thường;
Ngài cũng có thể đi hỏi con sói
Tại sao nó làm con cừu cái phải kêu bê bết vì con của nó;
Ngài cũng có thể cấm những cây thông trên núi
Không được lay động ngọn cao và không được phát ra tiếng động
Khi chúng bị càn quét bởi những cơn gió lốc từ thiên đàng;
Ngài có thể làm bất cứ điều gì khó khăn nhất
Còn hơn là tìm cách làm mềm đi cái thứ đó—mà còn gì cứng hơn nữa chứ?—
Chính là trái tim Do Thái của lão. Vì vậy, thần khẩn khoản xin ngài,
Đừng đưa thêm đề nghị nào nữa, đừng dùng biện pháp nào khác,
Mà hãy tiến hành một cách ngắn gọn, rõ ràng và thuận tiện nhất.
Hãy để thần nhận phán quyết, và để tên Do Thái nhận điều hắn muốn.
BASSANIO.
Để trả cho ba nghìn đồng ducat của ngươi, ở đây có sáu nghìn.
SHYLOCK.
Nếu mọi đồng ducat trong sáu nghìn đồng ducat ấy
Được chia làm sáu phần, và mỗi phần là một đồng ducat,
Ta cũng sẽ không nhận, ta chỉ muốn khế ước của mình.
CÔNG TƯỚC.
Làm sao ngươi hy vọng nhận được sự khoan dung, khi chính ngươi chẳng rủ lòng thương?
SHYLOCK.
Ta phải khiếp sợ phán quyết nào khi chẳng làm điều gì sai trái?
Các ngươi có ở giữa đám người của mình biết bao tên nô lệ mua được,
Mà giống như lừa, chó và la của các ngươi,
Các ngươi bắt chúng làm những việc hèn mạn và nô lệ,
Chỉ vì các ngươi đã mua chúng. Ta có nên nói với các ngươi rằng
“Hãy để chúng được tự do, hãy gả chúng cho những người thừa kế của các ngươi?
Tại sao chúng phải đổ mồ hôi dưới những gánh nặng? Hãy làm cho giường của chúng
Êm ái như giường của các ngươi, và để vòm miệng của chúng
Được nêm nếm những món ăn ngon như vậy”? Các ngươi sẽ trả lời rằng
“Những tên nô lệ là của chúng ta.” Ta cũng trả lời các ngươi y như vậy:
Cân thịt mà ta đòi hỏi ở hắn
Được mua bằng cái giá rất đắt; nó là của ta và ta sẽ lấy nó.
Nếu các ngươi từ chối ta, thối tha thay luật pháp của các ngươi!
Chẳng có chút hiệu lực nào trong các sắc lệnh của Venice cả.
Ta đến đây đòi phán quyết. Trả lời đi; ta có được nó không?
CÔNG TƯỚC.
Với quyền lực của mình, ta có thể giải tán phiên tòa này,
Trừ phi Bellario, một vị tiến sĩ uyên bác,
Người mà ta đã sai người đi mời để phán quyết việc này,
Hôm nay đến đây.
SALARINO.
Thưa lãnh chúa, ở ngoài này đang đợi
Một sứ giả mang thư từ vị tiến sĩ,
Vừa mới ở Padova tới.
CÔNG TƯỚC.
Hãy mang thư lại cho chúng ta. Gọi sứ giả vào.
BASSANIO.
Vui lên đi, Antonio! Nào, can đảm lên anh bạn!
Tên Do Thái sẽ lấy đi thịt, máu, xương và tất cả của tôi,
Còn hơn để anh phải mất đi một giọt máu vì tôi.
ANTONIO.
Tôi chỉ là một con cừu bị bệnh trong bầy,
Thích hợp nhất với cái chết; loại quả yếu đuối nhất
Thường rơi xuống đất sớm nhất, và hãy để tôi được như vậy.
Cậu không thể làm việc gì tốt hơn, Bassanio,
Là tiếp tục sống, và viết bia mộ cho tôi.
Nerissa ăn mặc như một thư ký luật sư bước vào.
CÔNG TƯỚC.
Ngươi đến từ Padova, từ chỗ Bellario chứ?
NERISSA.
Thưa ngài, từ cả hai nơi. Bellario gửi lời chào kính điện hạ.
[Trao một bức thư.]
BASSANIO.
Tại sao ngươi lại mài con dao của mình một cách hăng hái thế?
SHYLOCK.
Để cắt lấy phần tịch thu từ tên phá sản ở đằng kia.
GRATIANO.
Không phải mài trên đế giày mà là trên tận tâm hồn ngươi, hỡi tên Do Thái nhẫn tâm,
Ngươi đang làm cho con dao của mình sắc bén. Nhưng chẳng có thứ kim loại nào,
Ngay cả rìu của kẻ đao phủ, mang được một nửa sự sắc bén
Từ lòng căm hận sắc lẹm của ngươi. Không có lời cầu nguyện nào lay động được ngươi sao?
SHYLOCK.
Không, chẳng có lời nào mà sự khôn ngoan của ngươi đủ sức thốt ra.
GRATIANO.
Ồ, nguyền rủa cho ngươi xuống địa ngục đi, hỡi con chó không thể tha thứ!
Và vì tính mạng ngươi, công lý thật đáng trách biết bao;
Ngươi suýt làm ta lung lay trong đức tin của mình,
Để đi theo quan điểm của Pythagoras
Rằng linh hồn của loài vật tự hòa nhập vào
Thân xác của loài người. Cái tinh thần chó má của ngươi
Đã từng điều khiển một con sói, mà khi bị treo cổ vì tội giết người,
Ngay từ giá treo cổ, cái linh hồn hung ác ấy đã bay đi,
Và trong lúc ngươi nằm trong bụng mụ mẹ hoang đàng của ngươi,
Nó đã nhập vào ngươi; bởi vì những khao khát của ngươi
Đích thị là loài sói, đẫm máu, đói khát và hung ác.
SHYLOCK.
Cho đến khi ngươi có thể dùng lời mắng chửi mà gỡ được con dấu khỏi khế ước của ta,
Ngươi chỉ đang làm tổn hại phổi mình khi nói to thế thôi.
Hãy sửa lại sự khôn ngoan của ngươi đi, chàng trai trẻ, kẻo nó sẽ rơi vào
Sự sụp đổ không thể cứu chữa. Ta đứng ở đây để đòi luật pháp.
CÔNG TƯỚC.
Bức thư này từ Bellario giới thiệu
Một vị tiến sĩ trẻ tuổi và uyên bác đến tòa án của chúng ta.
Cậu ấy đâu rồi?
NERISSA.
Cậu ấy đang đợi ở ngay gần đây,
Để biết câu trả lời của ngài, xem ngài có cho phép cậu ấy vào không.
CÔNG TƯỚC VENICE.
Từ tận đáy lòng, ta rất hoan nghênh: ba bốn người các ngươi
Hãy ra đón tiếp và dẫn đường lịch thiệp cho cậu ấy vào đây.
Trong lúc chờ đợi, tòa án sẽ nghe thư của Bellario.
[Đọc.] Điện hạ sẽ hiểu rằng ngay khi nhận được thư của ngài, tôi đang rất ốm, nhưng đúng lúc sứ giả của ngài đến, thì trong một chuyến viếng thăm đầy ân cần có vị tiến sĩ trẻ tuổi người Rome đang ở cùng tôi. Tên cậu ấy là Balthazar. Tôi đã kể cho cậu ấy nghe về vụ kiện đang tranh chấp giữa người Do Thái và Antonio người thương gia. Chúng tôi đã cùng nhau lật giật qua rất nhiều sách vở. Cậu ấy đã được trang bị quan điểm của tôi, thứ mà được làm cho tốt hơn nhờ sự uyên bác của chính cậu ấy (sự uyên bác lớn lao mà tôi không thể ca ngợi cho hết), nay đi cùng với cậu ấy theo lời khẩn cầu của tôi để đáp ứng yêu cầu của điện hạ thay cho tôi. Tôi khẩn xin ngài đừng để sự thiếu niên của cậu ấy trở thành trở ngại khiến cậu ấy thiếu đi sự kính trọng đáng có, bởi vì tôi chưa từng thấy một thân hình trẻ tuổi nào lại có một cái đầu già dặn đến vậy. Tôi xin phó mặc cậu ấy cho sự đón nhận ân huệ của ngài, sự thử thách thực tế sẽ minh chứng rõ hơn cho những lời ca ngợi cậu ấy.
Các ngươi đã nghe vị tiến sĩ uyên bác Bellario viết gì rồi,
Và ở đây, theo ta nghĩ, vị tiến sĩ đã đến.
Portia ăn mặc như một tiến sĩ luật bước vào.
Hãy cho tôi bắt tay ngài. Ngài từ chỗ lão Bellario đến chứ?
PORTIA.
Thưa ngài, đúng vậy.
CÔNG TƯỚC.
Xin chào mừng ngài. Hãy nhận chỗ ngồi của mình.
Ngài đã rõ về sự bất đồng
Đang làm dấy lên câu hỏi này tại tòa án chưa?
PORTIA.
Thần đã được thông báo tường tận về vụ việc.
Đâu là thương gia ở đây? Và đâu là người Do Thái?
CÔNG TƯỚC.
Antonio và lão Shylock, cả hai hãy bước lên trước.
PORTIA.
Tên ngài là Shylock phải không?
SHYLOCK.
Shylock là tên tôi.
PORTIA.
Vụ kiện ngài theo đuổi mang một bản chất kỳ lạ,
Tuy nhiên nó lại tuân theo thứ quy tắc mà luật pháp Venice
Không thể bác bỏ ngài theo cách ngài đang tiến hành.
[Nói với Antonio.] Anh đang rơi vào tình thế nguy hiểm trước lão ta, phải không?
ANTONIO.
Vâng, lão ta nói thế.
PORTIA.
Anh có thừa nhận khế ước không?
ANTONIO.
Tôi có.
PORTIA.
Vậy thì người Do Thái phải tỏ lòng nhân từ.
SHYLOCK.
Do sự thúc ép nào mà tôi phải nhân từ? Xin hãy nói cho tôi biết điều đó.
PORTIA.
Bản chất của sự nhân từ không hề bị gượng ép,
Nó rơi xuống như làn mưa hiền hòa từ thiên đàng
Xuống mặt đất bên dưới. Nó mang phúc đức gấp hai lần,
Nó ban phước cho kẻ cho và cả người nhận.
Nó hùng mạnh nhất trong những kẻ hùng mạnh; nó tôn lên
Vị vua đội vương miện còn đẹp hơn cả chiếc vương miện của nhà vua.
Chiếc quyền sảy của nhà vua biểu thị sức mạnh của quyền lực thế gian,
Thuộc tính tạo nên sự kinh sợ và uy nghiêm,
Nơi ngự trị sự kính sợ và nỗi sợ hãi trước các vị vua;
Nhưng lòng nhân từ còn vượt lên trên cả uy quyền có quyền trượng ấy,
Nó được tôn ngự trong trái tim của các vị vua,
Nó là một thuộc tính thuộc về chính bản thân Đức Chúa Trời;
Và quyền lực trần gian lúc đó mới tỏ ra giống với quyền lực của Chúa nhất
Khi lòng nhân từ tô điểm cho công lý. Vì thế, hỡi người Do Thái,
Dù công lý là lời biện hộ của ngươi, hãy suy xét điều này,
Rằng trong tiến trình của công lý, không ai trong chúng ta
Có thể thấy được sự cứu rỗi. Chúng ta đều cầu xin sự nhân từ,
Và chính lời cầu nguyện đó dạy tất cả chúng ta biết thực thi
Những hành động nhân từ. Ta đã nói bấy nhiêu đây
Để làm dịu đi tính công lý trong lời biện hộ của ngươi,
Mà nếu ngươi cứ tiếp tục tuân theo nó, tòa án nghiêm ngặt này của Venice
Ắt phải đưa ra phán quyết chống lại người thương gia ở đằng kia.
SHYLOCK.
Hậu quả việc tôi làm cứ giáng lên đầu tôi! Tôi đòi hỏi luật pháp,
Hình phạt và phần tịch thu theo khế ước của mình.
PORTIA.
Hắn không có khả năng trả số tiền đó sao?
BASSANIO.
Thưa vâng, ở đây tôi xin thay mặt anh ấy trả tiền cho tòa,
Vâng, trả gấp đôi số tiền ấy, nếu chừng đó vẫn chưa đủ,
Tôi xin cam kết trả gấp mười lần
Bằng cách đánh cược đôi tay, cái đầu và trái tim của mình.
Nếu thế vẫn chưa đủ, thì rõ ràng là
Sự hiểm độc đang đè bẹp sự thật. Và thần khẩn xin ngài,
Hãy uyển chuyển bẻ cong luật pháp theo quyền uy của ngài một lần đi.
Để làm một điều đại thiện, hãy làm một chút điều sai nhỏ,
Và kìm hãm con quỷ tàn ác này khỏi ý đồ của nó.
PORTIA.
Không thể được, chẳng có quyền lực nào ở Venice
Có thể thay đổi một sắc lệnh đã được thiết lập;
Nó sẽ được ghi chép lại làm tiền lệ,
Và vô số sai lầm noi theo tấm gương đó
Sẽ ùa vào đất nước. Không thể nào làm thế được.
SHYLOCK.
Một vị Daniel đến để phán xử! Vâng, chính là một Daniel!
Ồ vị thẩm phán trẻ tuổi khôn ngoan, tôi kính trọng ngài biết bao!
PORTIA.
Xin ngài hãy cho tôi xem bản khế ước.
SHYLOCK.
Nó đây, thưa vị tiến sĩ đáng kính nhất, nó đây.
PORTIA.
Shylock, người ta đã đề nghị trả gấp ba lần số tiền của ngươi rồi đấy.
SHYLOCK.
Một lời thề, một lời thề! Tôi có một lời thề trên thiên đàng.
Chẳng lẽ tôi lại gieo tội bội thề lên linh hồn mình ư?
Không, chẳng vì thành Venice đâu.
PORTIA.
Chà, khế ước này đã bị vi phạm phần bảo chứng,
Và chiếu theo đó, người Do Thái hoàn toàn có quyền hợp pháp đòi hỏi
Một cân thịt, do chính tay hắn cắt ra
Ở nơi gần trái tim của người thương gia nhất. Hãy nhân từ đi,
Nhận lấy gấp ba lần tiền; hãy bảo tôi xé rách khế ước đi.
SHYLOCK.
Khi nó được thanh toán đúng theo nội dung thỏa thuận.
Xem ra ngài quả là một vị thẩm phán đáng kính;
Ngài rành luật pháp; lời giải thích của ngài
Vô cùng chuẩn xác. Tôi yêu cầu ngài nhân danh pháp luật,
Mà ngài là một trụ cột xứng đáng, xứng tầm,
Hãy tiến hành tuyên án. Tôi xin thề bằng linh hồn mình rằng
Chẳng có quyền lực nào trong lời nói của con người
Có thể lay chuyển được tôi. Tôi cứ bám chặt lấy khế ước của mình ở đây.
ANTONIO.
Tôi thành khẩn nài xin tòa án
Hãy đưa ra phán quyết.
PORTIA.
Vậy thì, sự việc là thế này:
Anh phải chuẩn bị lồng ngực mình cho con dao của hắn.
SHYLOCK.
Ồ vị thẩm phán cao quý! Ồ chàng thanh niên xuất sắc!
PORTIA.
Bởi vì ý định và mục đích của luật pháp
Có mối liên hệ hoàn toàn đối với hình phạt,
Cái mà ở đây tỏ ra đến hạn phải trả theo khế ước.
SHYLOCK.
Quá đúng vậy. Ồ vị thẩm phán khôn ngoan và ngay thẳng,
Trông ngài già dặn hơn nhiều so với bề ngoài!
PORTIA.
Vì thế hãy vạch trần lồng ngực anh ra.
SHYLOCK.
Đúng thế, lồng ngực hắn
Khế ước nói thế mà, phải không thưa vị thẩm phán cao quý?
“Gần trái tim hắn”: đó chính là nguyên văn.
PORTIA.
Đúng vậy. Ở đây có cân để cân
Miếng thịt không?
SHYLOCK.
Tôi đã chuẩn bị sẵn sàng rồi đây.
PORTIA.
Shylock, hãy chuẩn bị sẵn một y sĩ theo chi phí của ngươi,
Để cầm máu cho hắn, kẻo hắn mất máu đến chết.
SHYLOCK.
Có điều khoản đó được ghi rõ trong khế ước không?
PORTIA.
Không có ghi rõ như thế, nhưng thì sao chứ?
Làm được điều đó vì lòng bác ái thì vẫn tốt hơn.
SHYLOCK.
Tôi không tìm thấy; nó không có trong khế ước.
PORTIA.
Này anh thương gia, anh có điều gì muốn nói không?
ANTONIO.
Chỉ một ít thôi. Tôi đã sẵn sàng và chuẩn bị kỹ lưỡng.
Hãy cho tôi bắt tay cậu, Bassanio. Chào từ biệt nhé,
Đừng đau buồn vì tôi sa vào hoàn cảnh này vì cậu,
Bởi vì ở đây Vận Mệnh tỏ ra tử tế hơn
So với lệ thường của bà ta: vốn dĩ thói quen của bà ta là
Để cho kẻ khốn khổ sống thọ hơn cả sự giàu có của mình,
Để nhìn bằng đôi mắt trũng sâu và vầng trán nhăn nheo
Một quãng đời nghèo khó, mà khỏi phải chịu đựng sự hành xác lê thê
Của nỗi khổ đau ấy, bà ta đã cắt đứt nó cho tôi.
Hãy gửi lời thăm hỏi của tôi đến người vợ khả kính của cậu,
Hãy kể cho cô ấy nghe diễn biến về cái chết của Antonio,
Nói rằng tôi đã yêu mến cậu, hãy nói những lời tốt đẹp về tôi khi tôi qua đời.
Và khi câu chuyện đã khép lại, hãy bảo cô ấy làm người phân xử
Xem liệu Bassanio có từng có một người tình nghĩa hay không.
Cậu chỉ cần hối hận vì mất đi người bạn của mình
Còn anh ta thì chẳng hối tiếc gì khi phải trả món nợ thay cậu.
Bởi vì nếu tên Do Thái có cắt sâu đến mức nào,
Tôi cũng sẽ thanh toán ngay lập tức bằng tất cả trái tim mình.
BASSANIO.
Antonio, tôi đã kết hôn với một người vợ
Người mà đối với tôi quý giá chẳng kém gì sinh mạng chính mình,
Nhưng bản thân sinh mạng, người vợ, và cả thế giới này,
Cũng không được tôi trân trọng bằng sinh mạng của anh.
Tôi sẵn sàng mất tất cả, vâng, hy sinh tất cả bọn chúng
Ngay tại đây trước con quỷ này, để cứu lấy anh.
PORTIA.
Vợ anh sẽ chẳng cảm ơn anh mấy đâu vì điều đó
Nếu cô ấy có mặt ở đây để nghe anh đưa ra lời đề nghị ấy.
GRATIANO.
Tôi có một người vợ mà tôi xin thề là tôi yêu thương.
Tôi ước gì cô ấy đang ở trên thiên đàng, miễn là cô ấy có thể
Khẩn cầu một thế lực nào đó để thay đổi tên Do Thái tàn độc này.
NERISSA.
Thật may là anh đưa ra lời ước đó sau lưng cô ấy đấy,
Chứ không thì lời ước ấy sẽ làm cho gia đình không được yên ấm đâu.
SHYLOCK.
Đấy những người chồng theo đạo Thiên Chúa là thế đấy! Ta có một đứa con gái—
Ước gì kẻ nào thuộc dòng giống Barabbas
Đã làm chồng nó, còn hơn là một tín đồ Thiên Chúa giáo!
Chúng ta đang phí thời gian, xin ngài hãy tiến hành tuyên án.
PORTIA.
Một cân thịt của người thương gia đó là của ngươi,
Tòa án tuyên chuẩn và luật pháp ban cho điều đó.
SHYLOCK.
Vị thẩm phán vô cùng công minh!
PORTIA.
Và ngươi phải cắt miếng thịt này ra từ ngực hắn.
Luật pháp cho phép và tòa án tuyên chuẩn điều đó.
SHYLOCK.
Vị thẩm phán vô cùng uyên bác! Một phán quyết! Nào, hãy chuẩn bị.
PORTIA.
Khoan đã một chút, vẫn còn điều khác nữa.
Khế ước này không hề cho phép ngươi lấy đi dù chỉ một giọt máu.
Nguyên văn câu chữ rõ ràng là “một cân thịt”:
Vậy hãy lấy khế ước của ngươi đi, hãy lấy một cân thịt của ngươi đi,
Nhưng trong lúc cắt nó, nếu ngươi làm đổ
Dù chỉ một giọt máu của người theo đạo Thiên Chúa, đất đai và tài sản của ngươi
Theo luật pháp của Venice, sẽ bị tịch thu
Vào kho bạc của nhà nước Venice.
GRATIANO.
Ồ vị thẩm phán ngay thẳng! Hãy chú ý điều đó, hỡi tên Do Thái. Ồ vị thẩm phán uyên bác!
SHYLOCK.
Đó là luật pháp sao?
PORTIA.
Chính mắt ngươi sẽ thấy điều luật đó.
Bởi vì, khi ngươi cứ khăng khăng đòi công lý, hãy chắc chắn rằng
Ngươi sẽ nhận được công lý nhiều hơn cả điều ngươi mong muốn.
GRATIANO.
Ồ vị thẩm phán uyên bác! Hãy chú ý điều đó, hỡi tên Do Thái, một vị thẩm phán uyên bác!
SHYLOCK.
Vậy tôi xin nhận lời đề nghị đó. Hãy trả gấp ba số tiền khế ước
Và để người theo đạo Thiên Chúa đi đi.
BASSANIO.
Tiền đây rồi.
PORTIA.
Từ từ đã!
Tên Do Thái sẽ nhận được toàn bộ công lý. Từ từ! Không vội vàng gì!
Hắn sẽ không nhận được gì ngoài hình phạt.
GRATIANO.
Ồ tên Do Thái, một vị thẩm phán ngay thẳng, một vị thẩm phán uyên bác!
PORTIA.
Vì thế hãy chuẩn bị để cắt lấy miếng thịt đi.
Không được làm đổ máu, cũng không được cắt ít hay nhiều hơn,
Mà đúng một cân thịt: nếu ngươi lấy nhiều hơn
Hoặc ít hơn một cân chuẩn xác, dù chỉ là một lượng nhỏ
Làm cho nó nhẹ đi hoặc nặng hơn về mặt trọng lượng,
Hoặc chia nhỏ đến phần thứ hai mươi
Của một grain (scruple) nhỏ bé, chưa hết, nếu cái cân bị lệch
Dù chỉ bằng độ dày của một sợi tóc,
Ngươi sẽ phải chết, và toàn bộ tài sản của ngươi sẽ bị tịch thu.
GRATIANO.
Một vị Daniel thứ hai, một Daniel đích thực, hỡi tên Do Thái!
Bây giờ thì tên ngoại đạo kia, tao đã nắm thóp được mày rồi nhé.
PORTIA.
Sao tên Do Thái lại chần chừ thế? Hãy lấy phần tịch thu của ngươi đi.
SHYLOCK.
Hãy đưa cho tôi tiền vốn gốc, và để tôi đi.
BASSANIO.
Tôi đã chuẩn bị sẵn cho anh đây. Nó đây.
PORTIA.
Hắn đã từ chối nó ngay giữa công đường,
Hắn sẽ chỉ nhận được đơn thuần là công lý và khế ước của mình.
GRATIANO.
Tôi vẫn cứ nói đó là một Daniel, một vị Daniel thứ hai!
Cảm ơn mi nhé, tên Do Thái, đã dạy cho tao từ ngữ đó.
SHYLOCK.
Chẳng lẽ tôi không được lấy lại dù chỉ là tiền vốn gốc sao?
PORTIA.
Ngươi sẽ không nhận được gì ngoài hình phạt
Hãy cứ nhận lấy nó với cái rủi ro thuộc về ngươi, hỡi tên Do Thái.
SHYLOCK.
Thế thì, mong ác quỷ hãy cho hắn hưởng lấy nó một cách tốt lành nhé!
Tôi sẽ không ở lại để nghe chất vấn thêm nữa.
PORTIA.
Khoan đã, hỡi tên Do Thái.
Luật pháp vẫn còn một điều khoản khác ràng buộc anh.
Nó đã được ban hành trong luật pháp của Venice,
Rằng nếu chứng minh được một kẻ ngoại kiều
Bằng những mưu toan trực tiếp hoặc gián tiếp
Mà tìm cách mưu sát tính mạng của bất kỳ công dân nào,
Thì kẻ mà hắn mưu hại
Sẽ được tịch thu một nửa tài sản của hắn; nửa còn lại
Thuộc về ngân khố riêng của nhà nước,
Và sinh mạng của kẻ phạm tội hoàn toàn nằm trong lòng thương xót
Của riêng Công tước mà thôi, bất chấp mọi ý kiến khác.
Ta nói rằng anh đang rơi vào hoàn cảnh bi đát đó;
Bởi vì qua tiến trình rõ ràng rành mạch,
Rằng cả gián tiếp và trực tiếp nữa,
Anh đã mưu toan tước đoạt chính sinh mạng
Của bị đơn; và anh đã tự rước lấy
Hiểm họa mà ta vừa mới nhắc lại lúc nãy.
Do đó, hãy quỳ xuống và cầu xin sự nhân từ của Công tước.
GRATIANO.
Hãy cầu xin để được phép tự treo cổ đi,
Và thế nhưng, vì tài sản đã bị tịch thu sung công quỹ,
Mày chẳng còn lại chút giá trị nào để mua một sợi dây thừng;
Thế nên mày phải chịu treo cổ bằng chi phí của nhà nước.
CÔNG TƯỚC.
Để ngươi thấy được sự khác biệt trong tinh thần của chúng ta,
Ta tha mạng cho ngươi trước khi ngươi cất lời cầu xin.
Còn về một nửa tài sản của ngươi, nó thuộc về Antonio;
Nửa còn lại thuộc về nhà nước chung,
Mà lòng khiêm nhường có thể chuyển hóa nó thành một khoản tiền phạt.
PORTIA.
Vâng, là cho nhà nước, chứ không phải cho Antonio.
SHYLOCK.
Thôi, xin hãy lấy mạng sống và tất cả của tôi đi, đừng tha thứ điều đó.
Các người tước đoạt ngôi nhà của tôi khi tước đi cái cột chống
Duy trì ngôi nhà ấy; các người tước đoạt sinh mạng của tôi
Khi tước đi phương tiện mà tôi dùng để sinh sống.
PORTIA.
Anh có thể rủ lòng nhân từ nào đối với lão, hỡi Antonio?
GRATIANO.
Một chiếc dây thòng lọng miễn phí, không gì khác nữa, vì ơn Chúa!
ANTONIO.
Nếu điện hạ và toàn thể tòa án vui lòng
Miễn khoản tiền phạt cho một nửa tài sản của lão,
Tôi hoàn toàn bằng lòng, miễn là lão để cho tôi giữ
Nửa tài sản kia dưới quyền sử dụng, để trao lại
Khi lão qua đời cho người thanh niên
Mới đây đã lén đưa con gái lão đi trốn.
Thêm hai điều kiện nữa, đó là vì ân huệ này,
Lão phải ngay lập tức cải đạo theo Thiên Chúa giáo;
Điều kiện kia là lão phải lập văn bản hiến tặng,
Ngay tại tòa án này, toàn bộ tài sản lão sở hữu khi qua đời
Cho con trai Lorenzo và con gái lão.
CÔNG TƯỚC.
Lão phải làm điều này, nếu không ta sẽ rút lại
Lời ân xá mà ta vừa tuyên bố ở đây.
PORTIA.
Ngươi có bằng lòng không, hỡi người Do Thái? Ngươi nói sao?
SHYLOCK.
Tôi bằng lòng.
PORTIA.
Thưa thư ký, hãy soạn một bản hợp đồng hiến tặng.
SHYLOCK.
Xin cho phép tôi được rời khỏi đây;
Tôi không được khỏe; hãy gửi bản hợp đồng theo sau tôi
Và tôi sẽ ký vào đó.
CÔNG TƯỚC.
Cút đi, nhưng nhớ phải làm thế đấy.
GRATIANO.
Lúc làm lễ rửa tội, mày sẽ có hai cha đỡ đầu đấy.
Nếu tao làm thẩm phán, mày đã có thêm mười người nữa,
Để đưa mày lên giá treo cổ, chứ không phải tới bồn rửa tội.
[Shylock bước ra.]
CÔNG TƯỚC.
Thưa ngài, ta mời ngài về nhà dùng bữa tối với ta.
PORTIA.
Thần xin khiêm nhường xin điện hạ lượng thứ,
Thần phải lên đường về Padova vào đêm nay,
Và thật thích hợp nếu thần khởi hành ngay lập tức.
CÔNG TƯỚC.
Ta tiếc là thời gian rảnh rỗi của ngài không cho phép.
Antonio, hãy hậu tạ vị quý ông này,
Bởi vì theo suy nghĩ của ta, anh mang ơn ngài ấy rất nhiều.
[Công tước và đoàn tùy tùng bước ra.]
BASSANIO.
Thưa vị quý ông đáng kính nhất, tôi và người bạn của tôi
Nhờ sự khôn ngoan của ngài mà ngày hôm nay đã được tha bổng
Khỏi những hình phạt nặng nề, thay cho điều đó,
Ba nghìn đồng ducat vốn thuộc về tên Do Thái
Chúng tôi xin được lòng thành dâng lên để đền đáp công lao lịch thiệp của ngài.
ANTONIO.
Và chúng tôi vẫn mang ơn, hơn thế nữa và trên hết
Là tình yêu và sự phục vụ dành cho ngài đến muôn đời.
PORTIA.
Kẻ nào được thỏa mãn thì xem như đã được hậu tạ xứng đáng,
Và ta, khi giải cứu các anh, đã cảm thấy thỏa mãn,
Và qua đó tự xem như mình đã được hậu tạ chu đáo,
Tâm trí ta chưa bao giờ mang tính vụ lợi hơn thế.
Xin hãy ghi nhớ lấy ta khi chúng ta gặp lại nhau,
Ta chúc các anh vạn sự tốt lành, và giờ ta xin cáo biệt.
BASSANIO.
Thưa ngài quý mến, buộc lòng tôi phải nài nỉ ngài thêm lần nữa.
Xin hãy nhận một vật kỷ niệm từ chúng tôi như một món cống phẩm,
Chứ không phải thù lao. Xin ngài hãy ban ơn cho tôi hai điều, tôi cầu xin ngài,
Đừng từ chối tôi, và hãy lượng thứ cho tôi.
PORTIA.
Các anh nài nỉ tôi quá mức, thế nên tôi đành phải nhượng bộ.
[Nói với Antonio.] Hãy đưa cho tôi đôi găng tay của anh, tôi sẽ đeo chúng vì lòng quý mến anh.
[Nói với Bassanio.] Còn vì tình yêu của anh, tôi sẽ lấy chiếc nhẫn này từ tay anh.
Đừng rụt tay lại; tôi sẽ không lấy thêm gì nữa đâu,
Và vì tình nghĩa, anh không thể từ chối tôi điều này.
BASSANIO.
Chiếc nhẫn này ư, thưa ngài kính mến? Ôi chao, nó chỉ là một vật tầm thường,
Tôi sẽ tự làm mình xấu hổ mất nếu đem nó tặng ngài.
PORTIA.
Tôi sẽ chẳng lấy gì khác ngoài duy nhất thứ này,
Và giờ thì chợt thấy lòng mình muốn có nó rồi đấy.
BASSANIO.
Có nhiều thứ phụ thuộc vào chiếc nhẫn này hơn là giá trị của nó.
Tôi sẽ trao cho ngài chiếc nhẫn quý giá nhất ở Venice,
Và tìm kiếm nó thông qua việc rao giảng khắp nơi,
Chỉ vì chiếc nhẫn này, xin ngài hãy lượng thứ cho tôi.
PORTIA.
Tôi thấy, thưa ngài, anh rất hào phóng trong các lời đề nghị.
Chính anh là người đầu tiên dạy tôi cách nài xin, và giờ đây hình như
Anh đang dạy tôi cách từ chối một kẻ ăn xin thế nào cho phải phép.
BASSANIO.
Thưa ngài kính mến, chiếc nhẫn này do vợ tôi trao cho tôi,
Và khi cô ấy đeo nó vào tay tôi, cô ấy đã bắt tôi thề
Rằng tôi sẽ không được bán, không được tặng, cũng không được làm mất nó.
PORTIA.
Cái cớ đó thường được nhiều kẻ dùng để giữ lại những món quà của họ.
Và nếu vợ anh không phải là một người đàn bà điên rồ,
Và biết rõ tôi đã có công lớn thế nào trong việc giành lại chiếc nhẫn này,
Cô ấy sẽ không ôm mối thù hằn mãi mãi
Chỉ vì anh đã trao nó cho tôi. Thôi, chúc bình an đến với anh!
[Portia và Nerissa bước ra.]
ANTONIO.
Thưa ngài Bassanio, hãy để ngài ấy giữ chiếc nhẫn.
Hãy đặt công lao của ngài ấy cùng với tình yêu của tôi
Lên bàn cân để so sánh với lời dặn dò của vợ anh.
BASSANIO.
Đi đi Gratiano, hãy chạy theo đuổi kịp ngài ấy;
Đưa chiếc nhẫn cho ngài ấy, và nếu có thể hãy mời ngài ấy
Đến nhà của Antonio. Đi mau lên, nhanh chân lên.
[Gratiano bước ra.]
Nào, anh và tôi sẽ đến đó ngay tức khắc,
Và vào sáng sớm ngày mai, cả hai chúng ta sẽ
Bay về hướng Belmont. Nào, Antonio.
[Họ bước ra.]