Tôn Sách đọc thư của Dương Tu hai lần, cất lại cẩn thận, búng ngón tay một cái, có chút tiếc nuối.

Lý tưởng tuy tốt, nhưng thực hiện lại quá khó. Thời cơ chưa chín muồi, miễn cưỡng làm theo, đối với người đối với mình đều chỉ có hại không có lợi.

Vương Mãng chính là ví dụ. Ta không muốn làm Vương Mãng.

Tôn Sách đi trở lại trước thư án, ghé đầu nhìn Lưu Hòa vẽ tranh. Viên Quyền đang trò chuyện cùng Hoàng Nguyệt Anh, thấy sắc mặt Tôn Sách bình thản, có chút ngạc nhiên nhưng không nói gì. Tôn Sách xem một lát, nói: "A Hòa, nàng vẽ nhân vật thế nào?"

"Ta vẽ nhân vật không giỏi, không bằng Thái đại gia."

"Có tác phẩm nào sẵn không, cho ta xem thử."

Thấy Tôn Sách kiên trì muốn xem, Lưu Hòa buông bút, đích thân lấy hai bức từ trong túi đựng tranh bên cạnh, trải ra trên án. Tôn Sách nhìn thoáng qua, thấy cũng tạm ổn, tuy không thần thái bằng tranh của Thái Diễm, nhưng cũng không đến nỗi tệ.

"Sắp sang năm mới rồi, nhà nhà đều đang sắm sửa tết, may áo mới, nàng hãy vẽ vài bức gửi cho Thiên tử, để ngài ấy cảm nhận cuộc sống của bách tính Kinh Châu."

Lưu Hòa chớp chớp mắt, gật đầu đồng ý. Nàng hiểu ý Tôn Sách, cũng nguyện ý góp một phần sức lực của mình.

Tôn Sách nói vài câu chuyện phiếm rồi bước sang một bên. Viên Quyền đi theo. Tôn Sách đưa trả bức thư gia đình của Dương Tu cho nàng. Viên Quyền nhìn Tôn Sách: "Phu quân có lời nào muốn thiếp nhắn nhủ đến huynh ấy không?"

"Không vội, để ta suy nghĩ thêm." Tôn Sách thong thả nói: "Thứ quyết định thắng bại là chiến trường, không phải triều đình Trường An. Họ muốn tranh giành, cứ để họ tranh, ta đâu có vội." Chàng dừng một chút, lại nói: "Nhân cơ hội này tổng kết lại câu chuyện của Vương Mãng, lấy đó làm gương cũng không tệ."

"Phu quân nói rất phải. Dục tốc bất đạt, Nho môn chính là quá lý tưởng hóa, lại thêm cố chấp thành tính, tự cho là không gì phá vỡ nổi, kỳ thực lại vô cùng mỏng manh, không chịu nổi một đòn."

Tôn Sách quay đầu nhìn Viên Quyền, cười ha hả: "Lời nàng nói hơi... gây thù chuốc oán đấy, cẩn thận trở thành kẻ địch của Nho môn."

"Phu quân là kẻ địch của Nho môn, thiếp sao có thể đứng ngoài cuộc?"

"Đừng nói bậy, ta không phải kẻ địch của Nho môn." Tôn Sách nhịn không được bật cười, nghiêm mặt nói: "Ta còn muốn tái tạo Nho môn, dẫn dắt Nho môn đi trên con đường rộng mở nữa kìa."

Viên Quyền che miệng, khẽ cười hai tiếng: "Hóa ra phu quân không chỉ trị quốc mà còn trị học, thiếp quả là nhìn lầm rồi. Tiếc là chính vụ bận rộn, nếu không phu quân cũng có thể trở thành một đại học giả. Với cảnh giới của phu quân, thông hiểu bách gia, chắc hẳn Đổng Trọng Thư cũng phải né tránh ba phần."

"Phải vậy." Tôn Sách cười cười, trầm ngâm nói: "Kỳ thực, ta cũng là một thư sinh."

Đang lúc cuối năm, Thủ tướng Trương Hoành rất bận rộn. Ông không chỉ phải xử lý việc Kinh Châu mà còn phải lo liệu công việc của các châu khác, tuy một phần công việc đã do Ngu Phiên gánh vác, nhưng trọng trách của ông vẫn rất nặng nề. Hoàng Trung đang chinh chiến, Chu Du lại sắp sửa xuất chinh, các quận huyện lại đang trưng dụng bách tính sửa sang thành trì, đường sá, cầu cống, số lượng vật tư cần điều phối vô cùng kinh người, ông buộc phải kiểm kê kỹ lưỡng, phòng ngừa có kẻ đục nước béo cò, vơ vét tư túi.

Tôn Sách đợi hai ngày mới có cơ hội thông báo việc Dương Tu nói cho Trương Hoành biết, để thỉnh ý Trương Hoành.

Trương Hoành suy nghĩ hồi lâu, đưa ra một ý kiến rất gần với Tôn Sách: Chuyện của Vương Mãng rất có giá trị tham khảo, cần phải nghiên cứu sâu xa một phen. Hắn từ một Nho sinh thực thụ trở thành quyền thần, lại lập ra Tân triều, không tiếc công sức thúc đẩy một loạt chính sách bao gồm cả Tỉnh Điền chế, một lòng muốn thực hiện lý tưởng Nho gia, cuối cùng lại khiến thiên nộ nhân oán, người thân kẻ xa, thậm chí gián tiếp đả kích sự tự tin của Nho môn, trong đó có quá nhiều bài học cần rút ra. Xét ở một mức độ nào đó, Tôn Sách cũng có điểm tương đồng với Vương Mãng, chỉ là chàng không phải Nho sinh thuần túy, thực dụng hơn mà thôi. Nhưng thực dụng và thực hư không thể tách rời, bất cứ ai làm bất cứ việc gì đằng sau đều có một phần thực hư, tân chính cuối cùng không thể tránh khỏi sẽ liên quan đến phạm vi thực hư.

Tân Mãng tuy chỉ vỏn vẹn mười lăm năm, nhưng cải cách của Vương Mãng lại không tan thành mây khói, cũng giống như Hán thừa Tần chế, bản triều cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Tân Mãng. Nghiên cứu kỹ lưỡng thành bại của Vương Mãng có tác dụng tham khảo đối với Tôn Sách. Vừa hay bản thảo sơ lược sử sách của Thái Ung cũng đã hoàn thành gần xong, còn một khoảng thời gian rảnh rỗi trước khi tu chỉnh, có thể để ông ấy dẫn đầu chủ trì việc này.

Nghe ý kiến của Trương Hoành, Tôn Sách hiểu ngay ý tứ. Trương Hoành thực ra cũng lo lắng chàng giống Vương Mãng nóng vội muốn thành công, nên nhân cơ hội này can gián, lấy sự thất bại của Vương Mãng làm gương, không nên quá cấp tiến.

"Nễ Hành khiêu chiến, Đức Tổ nên đối phó thế nào?"

"Nễ Hành chỉ là một cuồng sinh, không đáng lo, Đức Tổ đủ sức đối phó." Trương Hoành không cho là đúng, vuốt râu, thong dong nói: "Điều Đức Tổ lo lắng là tương lai, giống như Viên Cố Sinh và Hoàng Sinh nghị luận năm xưa. Đại vương nhìn nhận vấn đề này thế nào?"

Tôn Sách hiểu ý, không khỏi mỉm cười, ngón tay nhẹ gõ lên đùi, trầm ngâm một lát: "Trương tướng, gần đây ta cũng đang suy nghĩ việc này, có một ý tưởng chưa chín muồi lắm, có lẽ có thể giải quyết vấn đề này."

Trương Hoành nhướng mày, có chút căng thẳng khó hiểu: "Nguyện nghe cao kiến của Đại vương."

"Con người có tuổi thọ, triều đại có khí số, kỳ thực đều là tình hình rất tự nhiên. Người già rồi thì nên an dưỡng tuổi già, không được luyến tiếc quyền vị. Khí số triều đại tận cùng thì cũng nên thản nhiên rút lui, không phải cứ kiên trì là giữ được. Tôn thị ta nếu may mắn làm chủ thiên hạ, truyền quốc vài trăm năm là đủ rồi. Tất nhiên, vài trăm năm sau chúng ta đều không thấy được, nhưng chúng ta có thể để lại một chế độ, từng bước giải quyết vấn đề này."

"Là chế độ gì?"

"Quân thần chế hành."

"Quân thần chế hành?"

"Đúng vậy." Tôn Sách quan sát Trương Hoành, thong dong nói: "Thiên hạ ngày càng lớn, sự vụ ngày càng nhiều, nhân lực lại có lúc cùng tận. Quân chủ cũng là người, tinh lực có hạn, khó tránh khỏi phạm sai lầm. Quyền lực quá tập trung, kẻ lười biếng chính sự tất nhiên sẽ để đại quyền rơi vào tay kẻ khác, bị cận thần chi phối; kẻ cần cù chính sự cũng khó lòng lâu dài, khó tránh khỏi mệt mỏi. Giữa quân thần này vẫn nên có sự phân biệt, phân rõ chủ thứ. Ta dự định thiết lập một chế độ, để quân thần mỗi người đều được ở vị trí của mình, giữ vững sự cân bằng, không thể xuất hiện bạo quân làm mưa làm gió, cũng không thể xuất hiện quyền thần lộng hành ngang ngược."

Trương Hoành ngẫm nghĩ một chút, giữa đôi mày lộ ra vẻ mừng rỡ: "Lão Tử nói: Thắng người là có sức, tự thắng mình là mạnh. Đại vương có thể nghĩ như vậy, Tôn thị truyền quốc vài trăm năm chắc là không khó."

Tôn Sách cũng cười. Bắt chàng từ bỏ quyền lực, hiện tại làm một hư quân thì không thực tế, cũng không thể nào, nhưng để lại một chế độ, chậm rãi lui dần, lấy trăm năm làm khoảng thời gian, từng bước nhường ra phần lớn quân quyền, cho đến cuối cùng hình thành chế độ hư quân, điều đó vẫn có thể thực hiện được. Huống hồ theo hiểu biết của chàng, nếu thực hành quân chủ tập quyền, một triều đại cũng chỉ độ hai ba trăm năm, huy hoàng thực sự chẳng qua trăm năm, còn lại đều là thời gian rác rưởi. Thay vì cuối cùng bị người ta dùng vũ lực lật đổ, chi bằng làm một hư quân còn hơn.

Tất nhiên, những điều này hiện tại chỉ là tưởng tượng, thực sự muốn thực hiện ít nhất phải đợi sau khi thiên hạ thái bình. Chàng hoàn toàn có thể từ từ làm, đợi đến khi những việc mình muốn làm, nên làm đều đã làm xong, bảy mươi tám mươi tuổi rồi hãy lập di chúc, định ra một hướng đi lớn, thậm chí bước ra bước đầu tiên, mang theo một đời anh danh mỉm cười lìa đời.

"Biết thì dễ, làm mới khó, hiện tại ta cũng chỉ mới có một hướng đi, cụ thể làm thế nào còn cần Trương tướng và các vị hiền sĩ cân nhắc. Thiên hạ không phải thiên hạ của một người, mà là thiên hạ của người trong thiên hạ. Quân là nguyên thủ, thần là cánh tay, quân thần cùng đồng lòng mới có thể trị vì thiên hạ. Đây là công nghiệp ngàn thu, nên cùng chư quân hoàn thành."

Trương Hoành vui mừng không sao tả xiết: "Lời Đại vương nói, chính là tâm nguyện của thần, dám không tuân lệnh."

"Ví dụ như, ngay trước mắt có một ý tưởng, vừa hay muốn thương lượng với Trương tướng."

"Đại vương cứ nói."

"Dù hiền hay ngu, người ta đều có lúc già đi, tuổi tác tăng lên, thể lực khó tránh khỏi từ cực thịnh mà suy. Trương tướng đang độ tráng niên, vẫn có thể thong dong đối phó, hai mươi năm nữa e là không còn được tinh lực như vậy. Ta nghĩ, nên có một niên hạn, quá niên hạn này thì nên trí sĩ dưỡng lão, ví dụ như sáu mươi, hoặc sáu mươi lăm, đến độ tuổi này, bất luận khỏe mạnh hay không đều phải trí sĩ. Người yếu có thể nghỉ ngơi, người khỏe mạnh cũng có thể làm một vài việc mình thích, tìm kiếm chút niềm vui ngoài con đường hoạn lộ."

Trương Hoành cúi mình nói: "Mưu tính của Đại vương sâu xa, thần không theo kịp. Thần cho rằng kế này khả thi. Đến lúc đó liền trí sĩ, tránh sinh lòng tham, cũng tránh đồng liêu nóng ruột, lưỡng toàn kỳ mỹ. Thần cho rằng sáu mươi lăm là quá muộn, vẫn là sáu mươi thì tốt hơn. Hoa giáp chi niên, còn chút thể lực, hoặc đọc sách trị học, hoặc đi du ngoạn bốn phương, đều là được. Đại vương, thần cả gan, xin được bắt đầu từ thần."

Tôn Sách cười lớn. Chàng biết ngay Trương Hoành sẽ nói như vậy. Trương Hoành năm nay bốn mươi bảy, đã là Thủ tướng, sáu mươi tuổi nghỉ hưu, ông còn có thể làm mười ba năm nữa. Một người làm tể tướng mười ba năm đã là cơ duyên hiếm có, thêm năm năm đối với ông cũng không quan trọng. Ngu Phiên kém ông mười một tuổi, sau khi ông nghỉ hưu, Ngu Phiên vẫn có thể làm Thủ tướng mười năm. Người kế nhiệm của Ngu Phiên sẽ không có vận may như vậy, ngoại trừ những người tòng long chi thần như họ, quan viên bình thường muốn từng bước thăng tiến đến vị trí Thủ tướng này, ít nhất phải sau năm mươi.

Xét từ góc độ triều chính, người có thể thăng đến Thủ tướng trước năm mươi lăm tuổi tuyệt đối là tinh anh tài hoa xuất chúng, người như vậy đủ sức gánh vác trọng trách của Thủ tướng.

"Sáu mươi hay sáu mươi lăm, có thể sau này hãy định, ý tứ chính là như vậy." Tôn Sách vỗ vỗ cánh tay Trương Hoành. "Thần như vậy, quân cũng như vậy, đời người bảy mươi xưa nay hiếm, bảy mươi tuổi không chỉ thể lực không đủ, đầu óc e là cũng hồ đồ rồi, không kham nổi làm nguyên thủ, ta nghĩ sáu mươi lăm tuổi thoái vị, để Thái tử lên ngôi, chắc là không tính là muộn. Trương tướng thấy sao?"

Trương Hoành sững sờ, đôi mắt trợn tròn, nhìn chằm chằm Tôn Sách một hồi lâu: "Đại vương, ngài vừa nói gì?"

"Trương tướng, ngài không nghe nhầm đâu." Tôn Sách vỗ vỗ tay Trương Hoành, khẽ mỉm cười: "Thiên tử sáu mươi lăm tuổi, Thái tử chắc tầm bốn mươi, đang độ tuổi sung sức, nếu không cho ngài ấy lên ngôi, chẳng phải là ép ngài ấy giết vua cha sao? Thay vì cha con nghi kỵ, chi bằng lập một quy củ, mọi người đều an tâm, ngài nói có đúng không?"

Trương Hoành nghe rất rõ, kinh ngạc vô cùng. Nếu nói việc Tôn Sách vừa bảo đại thần phải có niên hạn trí sĩ còn có tiền lệ để noi theo, thì việc ngài định ra quy củ Thiên tử sáu mươi lăm tuổi thoái vị chính là sự sáng tạo chưa từng có. Từ khi có Thiên tử đến nay, chưa từng có chuyện Thiên tử đến tuổi thì thoái vị, ngay cả Thuấn Đế trong truyền thuyết cũng không làm như vậy, chỉ có Nghiêu làm được, mà Nghiêu là làm Thiên tử chín mươi năm mới nhường ngôi cho Thuấn, nếu là thật, khi đó cũng đã hơn một trăm tuổi rồi.

Tôn Sách có khí độ này, chẳng phải là thánh minh hơn cả Nghiêu sao? Trương Hoành vừa kinh vừa hỉ, lùi lại một bước, thu liễm vẻ mặt nghiêm nghị đứng thẳng, hành đại lễ bái tạ.

"Đại vương anh minh, dẫu Nghiêu Thuấn cũng không sánh bằng."