Mao Giới nhíu chặt mày, hồi lâu không nói.

Ông có thể hiểu được nỗi lo của Tôn Sách, nhưng ông càng hiểu rõ hai điều kiện này đều không thể thực hiện, nhất là điều kiện phía sau. Duyện Châu vốn dĩ là vùng đất phụ thuộc vào Viên Thiệu, từ Lưu Đại thuở đầu đến Tào Ngang hiện tại, mấy đời Thứ sử Duyện Châu đều là môn sinh cũ của nhà họ Viên, bản thân Viên Đàm không lâu trước đây cũng từng đích thân làm Thứ sử Duyện Châu. Nếu không phải thế gia Ký Châu quá mạnh, không dung nạp được thế lực khác, thì thế gia Duyện Châu từ sớm đã chọn Viên Đàm rồi.

Để Tào Ngang kiểm soát, thậm chí tru di những thế gia có liên hệ với Viên Đàm, thế gia Duyện Châu sẽ lập tức trở mặt, thậm chí khởi binh phản kháng. Cho dù là những thế gia không có liên hệ với Viên Đàm cũng sẽ không ngồi yên nhìn Tào Ngang làm vậy. Thế gia ủng hộ các phe phái khác nhau vốn là chiến lược sinh tồn trong thời loạn, sao họ có thể để Tào Ngang độc tôn.

"Đại vương, thứ cho Giới nói thẳng, làm như vậy... chỉ ép Duyện Châu trở thành kẻ địch với Đại vương mà thôi."

Tôn Sách không hề ngạc nhiên, chậm rãi hỏi: "Duyện Châu ngươi nói là chỉ Tào Thứ sử hay là thế gia Duyện Châu?"

"Là thế gia Duyện Châu."

"Vậy thì không sao cả." Tôn Sách cười nói: "Sớm muộn gì cũng tới lúc đó thôi."

Mao Giới không khỏi hít một hơi khí lạnh. Ông hiểu được ý tứ đằng sau câu nói của Tôn Sách. Một trong những nền tảng của tân chính Tôn Sách chính là tước đoạt ruộng đất từ tay thế gia, ức chế việc thôn tính, còn việc là cưỡng đoạt hay chuộc mua, chẳng qua chỉ là thủ đoạn khác nhau, nhưng mục đích lại thống nhất. Lý do thế gia Duyện Châu không chịu chọn Tôn Sách chính là không muốn từ bỏ ruộng đất trong tay, họ muốn cả lợi ích từ ruộng đất lẫn công thương. Lợi ích công thương rất hậu hĩnh, nhưng ruộng đất mới là căn bản. Không có lương thực, núi vàng núi bạc đều không có ý nghĩa.

Từ sau năm Trung Bình thứ nhất, Duyện Châu chính là một trong những trung tâm chiến trường, người Duyện Châu nhận thức về tầm quan trọng của lương thực sâu sắc hơn bất cứ ai. Những năm Đổng Trác nắm chính quyền, ký ức về việc một thạch gạo bán tới vài chục vạn tiền vẫn còn khắc cốt ghi tâm.

Tôn Sách hiển nhiên cũng biết sự khác biệt giữa mình và thế gia Duyện Châu rất khó hóa giải, nên ông nghiêng về dùng vũ lực để giải quyết vấn đề. Vì vậy, thà đẩy thế gia Duyện Châu về phía Viên Đàm, trở thành kẻ địch, chứ không chịu nhượng bộ. Phải nói rằng, Tôn Sách làm vậy rất âm hiểm, cũng rất mạo hiểm, nhưng đó cũng là một lựa chọn hết sức lý trí. Đã không thể đàm phán, vậy thì tìm lý do tiêu diệt, một khi bị đánh bại, thế gia Duyện Châu chỉ còn nước mặc ông chém giết.

Mao Giới nén sự bất an, nhắc nhở: "Đại vương, thứ cho Giới ngu muội, Đại vương tuy sâu mưu xa lự, không tiếc công sức để ức chế thôn tính, nhưng xét tình thế hiện tại, biến thế gia Duyện Châu thành kẻ địch đối với Đại vương cũng không phải là sáng suốt."

"Vậy ngươi nói xem, nếu thế gia Duyện Châu ủng hộ Viên Đàm, tình thế sẽ diễn biến ra sao?"

"Chuyện này..." Mao Giới trầm ngâm một lát. Ông biết, nếu không thể thuyết phục Tôn Sách, khiến Tôn Sách nhận thức được sự nguy hiểm của việc làm này, thì nhiệm vụ đi sứ lần này của ông coi như thất bại. "Trước mặt Đại vương, Giới không dám bàn chuyện binh đao, chỉ là Tuy Thủy, Tứ Thủy tuy hiểm nhưng không bằng Đại Hà, Tuy Dương, Nhậm Thành tuy kiên cố nhưng không bằng Bộc Dương. Năm châu tuy giàu có, ba đường xuất kích, e rằng khó mà bền lâu. Một khi lỡ nhịp, tâm huyết mấy năm của Đại vương đổ sông đổ biển, chẳng phải đáng tiếc sao?"

Tôn Sách im lặng mỉm cười. "Công tào khiêm tốn rồi. Ta vừa nói, ngươi là người sáng suốt hiếm thấy, không hổ là tuấn kiệt Duyện Châu. Ngươi nói đúng, nếu Duyện Châu chọn ủng hộ Viên Đàm, Dự Châu trở thành tiền tuyến, đối với ta mà nói áp lực quả thực không nhỏ. Nhưng ta cũng đã nghĩ tới, chưa nói việc Viên Đàm chưa chắc đã công phá được Dự Châu, dù có thể, ta cũng chịu đựng được, cùng lắm là từ bỏ Dự Châu, lui về giữ Giang Đông. Ta lại muốn hỏi Công tào, sau khi Viên Đàm chiếm lại Dự Châu, hắn là chấp nhận hiện trạng Dự Châu, hay là khôi phục nguyên trạng, đem ruộng đất, hộ khẩu chia lại cho thế gia?"

Mao Giới giật mình, nhìn chằm chằm Tôn Sách một hồi lâu, một câu cũng không thốt ra được. Hiển nhiên, vấn đề ông suy nghĩ, Tôn Sách đều đã suy nghĩ tới, hơn nữa còn chu toàn và sâu xa hơn ông. Sau khi Viên Đàm chiếm được Dự Châu, tình thế Trung Nguyên sẽ ra sao? Vấn đề này có lẽ rất nhiều người chưa từng nghĩ tới, nhưng Tôn Sách đã nghĩ tới rồi.

Thế gia Dự Châu đã bị Tôn Sách thanh trừng gần hết, phần lớn ruộng đất đều đã chia cho dân thường. Viên Đàm tiếp quản Dự Châu, là duy trì hiện trạng, hay là đem ruộng đất đó chia lại cho thế gia? Nếu là vế trước, các thế gia theo hắn sẽ không đồng ý. Nếu là vế sau, những bách tính đã có được ruộng đất sẽ không đồng ý, họ hoặc là theo Tôn Sách vượt sông, hoặc là vùng lên phản kháng. Dù kết quả là gì, Viên Đàm đều sẽ gặp rắc rối.

Như vậy, tuyến Tuy Thủy chính là chiến trường, Duyện Châu chính là tiền tuyến.

Nghĩ đến cảnh những bách tính Duyện Châu di cư đến Dự Châu cầm vũ khí lên, chiến đấu vì Tôn Sách, Mao Giới trong lòng cảm thấy vô cùng khó chịu. Đây là nghiệp chướng thế gia Duyện Châu gây ra, đây là nghiệp chướng của những người như họ. Họ không thể khiến bách tính Duyện Châu an cư lạc nghiệp, chỉ có thể để họ đến Dự Châu mưu sinh đã là thất trách, lại còn ép những bách tính Duyện Châu ly hương này phải cầm vũ khí, chiến đấu với Viên Đàm, chẳng phải là giúp kẻ ác làm điều xấu, tiếp tay cho giặc sao?

Mao Giới lòng đầy cay đắng, lời nói ra đến bản thân cũng cảm thấy xấu hổ. "Đại vương, đem dân không được giáo hóa ra trận, đó gọi là vứt bỏ họ, e rằng không phải việc bậc minh chủ nên làm."

Tôn Sách cười khẽ hai tiếng. "Công tào, ngươi đây là muốn buộc tội thì khó gì không có lý do." Ông hơi nghiêng người, thản nhiên nói: "Thiên hạ tuy an, quên chiến tất nguy, đạo lý này ta vẫn hiểu. Tuy không phải huyện nào cũng có giảng võ đường, nhưng phong thái thượng võ, ta chưa từng dám quên, cũng sẽ không quên. Ta cũng hy vọng bách tính dưới quyền ta sẽ không quên, nếu không, giàu mà không mạnh, sớm muộn gì họ cũng trở thành dê hai chân trong mắt người khác."

Mao Giới chợt nhớ đến bài "Sĩ Luận" nổi tiếng kia, lập tức bừng tỉnh. Nghĩ đến cảnh triệu hộ Dự Châu đột nhiên biến thành triệu binh, không khỏi thấy da đầu tê dại, từng đợt khí lạnh chạy dọc sống lưng.

Mao Giới để lại Vệ Trăn thương thảo hôn sự của Tôn Dực, Tào Anh, bản thân thì ngày đêm phi nước đại, vội vã quay về Xương Ấp.

Nghe xong những điều mắt thấy tai nghe của Mao Giới, nhất là quá trình ông gặp mặt Tôn Sách, sắc mặt Tào Ngang rất khó coi, Trần Cung lại càng bất an. Sắc mặt ông lúc đỏ lúc trắng, hồi lâu không nói được lời nào.

Tôn Sách đã tính đến phương án xấu nhất, người Duyện Châu có thể gánh chịu cái giá tương tự không? Một khi liên minh với Viên Đàm, tức là đã trở mặt với Tôn Sách, Tào Ngang tổn thất có hạn, đầu hàng Viên Đàm cũng được, từ bỏ Duyện Châu cũng xong, hắn vẫn còn rất nhiều lựa chọn, nhưng thế gia Duyện Châu phải đối mặt với kết quả được ăn cả ngã về không. Nếu Viên Đàm lại bại dưới tay Tôn Sách, kết cục của thế gia Duyện Châu sẽ còn thê thảm hơn thế gia Dự Châu.

Thế nhưng để họ đồng ý yêu cầu của Tôn Sách cũng không thực tế lắm, dù họ có nguyện ý đưa người nhà đến làm con tin trong tay Tôn Sách, thế gia Duyện Châu cũng không chịu cắt đứt liên hệ với Viên Đàm, càng không thể ngồi yên nhìn họ tru di những kẻ liên lạc trực tiếp với Viên Đàm, nhất là sau khi biết được sự quyết liệt của Tôn Sách.

Hợp tác với Viên Đàm, ít nhất còn một tia cơ hội. Hợp tác với Tôn Sách, họ chẳng có lợi lộc gì.

Trần Cung đóng cửa từ chối tiếp khách, vắt óc suy nghĩ hai ngày, cuối cùng đưa ra một phương án: không cầu viện Tôn Sách, cũng không đầu hàng Viên Đàm, cố gắng hết sức giữ thế trung lập cho Duyện Châu. Nếu Viên Đàm tới đánh, vậy thì dựa vào lực lượng của chính Duyện Châu để phản kích. Tôn Sách sẽ không chủ động khai chiến với Duyện Châu, Viên Đàm chắc hẳn cũng không muốn ép Duyện Châu về phía Tôn Sách. Hơn nữa, việc Viên Đàm xuất binh không phải tự nguyện, hắn cũng chỉ là để đối phó triều đình, chưa chắc đã chịu dốc toàn lực.

Mao Giới, Vương Úc và những người khác đều đồng ý với kiến nghị của Trần Cung, đây tuy là kế sách tạm thời, nhưng vẫn hơn là bó tay chịu trói. Thiên hạ chưa định, giữ thế quan sát chưa hẳn không phải là một cách. Tào Ngang cũng không phản đối. Đối với hắn, giữ thái độ trung lập ngược lại là lựa chọn tốt nhất.

Sau khi đạt được ý kiến thống nhất, Tào Ngang theo kế hoạch của Trần Cung, phái Vương Úc đến Nghiệp Thành bái kiến Viên Đàm, trình bày thái độ của Duyện Châu, hy vọng đạt được sự ăn ý với Viên Đàm. Duyện Châu sẽ không chủ động tấn công Viên Đàm, nhưng nếu Viên Đàm muốn nhúng tay vào Duyện Châu, Duyện Châu cũng sẽ không bó tay chịu trói, nhất định sẽ tử chiến đến cùng, thậm chí không tiếc đầu hàng Tôn Sách. Trần Cung, Mao Giới và những người khác thì liên lạc với thế gia Duyện Châu, yêu cầu họ cung cấp thêm nhân lực, vật lực, bước đi thống nhất với Tào Ngang, cố gắng hết sức giữ thế trung lập cho Duyện Châu.

Thế gia Duyện Châu muốn tranh thủ nhiều lợi ích hơn, luôn phải thể hiện thực lực của mình, chứng minh họ có tư cách làm như vậy.

Để tỏ quyết tâm, Tào Ngang điều chỉnh phòng khu của các tướng, để Tào Nhân thống binh trấn giữ Đông Vũ Dương, và đích thân thống binh tiến vào Bộc Dương, nghiêm trận chờ đợi, để phòng Viên Đàm tiến binh vào Duyện Châu.

Cuối tháng hai, Vương Úc đến Nghiệp Thành.

Đúng như Trần Cung dự liệu, Viên Đàm không có hứng thú quyết một trận sống mái với Tôn Sách. Hắn từng làm Thứ sử Duyện Châu vài năm, rất rõ tâm tư của thế gia Duyện Châu, cũng không muốn ép thế gia Duyện Châu về phía Tôn Sách. Tuy nhiên, những việc ngoài mặt vẫn phải làm, hắn lập tức triển khai bố trí đối chọi gay gắt, phái binh tiến vào Lê Dương, lại phái Ngụy Quận Thái thú Đổng Chiêu tiến vào Quán Đào, bảo vệ Nghiệp Thành.

Hai bên cách sông nhìn nhau, trông như tên đã lên nỏ, chạm nhẹ là phát, thực ra đều không có tâm tư chủ động tấn công.

Hướng tấn công chủ lực của Viên Đàm là Hắc Sơn. Hắn tung toàn bộ tinh nhuệ, tăng cường vây quét quân Hắc Sơn, liên tiếp mấy trận, lần lượt đánh bại Vu Độc, Khổ Dưu, Ngũ Lộc và những người khác. Trương Yến thấy tình thế không ổn, dẫn quân chủ lực ra nghênh chiến, hai bên giao chiến ác liệt tại vùng núi Long Lự, mỗi bên đều có thương vong. Trước sự tấn công của Viên Đàm, Trương Yến chống đỡ không nổi, cực chẳng đã, đành phải cầu viện Tôn Sách và quân Bạch Ba.

Tôn Sách không có thiện cảm gì với Trương Yến. Giặc chính là giặc, sống qua ngày đoạn tháng, bụng không chí lớn, bình thường không thắp hương, lúc lâm thời mới ôm chân Phật. Bao nhiêu năm rồi, một chút tiến bộ cũng không có, bị Viên Đàm đánh bại ngay trên lãnh địa của mình, quả thực mất mặt.

Tôn Sách qua loa vài câu với sứ giả của Trương Yến, đồng ý sắp xếp Lỗ Túc xuất binh đến Hà Nội, tiếp ứng Trương Yến. Trương Yến nhận được hồi đáp, thầm than khổ, hắn bị Viên Đàm đánh cho tan tác, nơi nào còn dám tiến quân vào Hà Nội. Ra núi dễ vào núi khó, vạn nhất bị Viên Đàm chặn lại, hắn muốn lui về trong núi cũng khó, khéo không chừng là toàn quân bị diệt. Không còn cách nào khác, hắn đành phải lui về sâu trong Thái Hàng Sơn, hướng về phía Hàm Đan, Chân Định mà di chuyển, tránh né mũi nhọn của Viên Đàm.

Quét sạch Hắc Sơn, giải quyết được mối lo sát sườn, đầu tháng tư, Viên Đàm tiến quân vào Triều Ca, bày ra bộ dạng sắp vượt sông tấn công, báo tiệp cầu công với triều đình.