Tôn Sách có chút kinh ngạc trước phản ứng của Trương Hoành, nhưng nghĩ lại một chút, lại thấy nhẹ lòng. Nghĩ đến ảnh hưởng khi Đặng Công đưa ra quyết định này năm xưa là biết. Văn minh Trung Hoa năm ngàn năm, hai ngàn năm chế độ đế vương, gần trăm năm dân chủ, khi nào có chuyện người đứng đầu nghỉ hưu? Hán triều tuy cách thời đại của hắn một ngàn tám trăm năm, nhưng lịch sử tính ngược về trước lại càng dài, tính từ thời Nghiêu Thuấn đã hơn ba ngàn năm, tính từ khi Tần Thủy Hoàng thống nhất thiên hạ cũng đã hơn bốn trăm năm, xét về chế độ đế vương, đã qua thời niên thiếu, là người trưởng thành rồi.

Trương Hoành cũng nói, từ trước tới nay, vị thiên tử thực sự chủ động thoái vị chỉ có một người: Nghiêu. Đó là còn ở thời kỳ Thiện Nhượng.

Mặc dù tới thời đại này đã bảy tám năm, nhìn vẻ ngoài không thấy có gì khác lạ, nhưng trong tiềm thức, ta vẫn là một kẻ xuyên không. Tôn Sách vừa cảm thán vừa thầm thấy bất an. Vương Mãng vì quá khích mà bị hậu thế trào phúng là kẻ xuyên không, kẻ xuyên không chính hiệu như ta đây không chừng thực sự trở thành Vương Mãng thứ hai sao? Tuy đến hiện tại vẫn coi là thành công, nhưng Vương Mãng há chẳng phải cũng như vậy? Lúc hắn đăng cơ trong sự ủng hộ của muôn dân, ai có thể ngờ tới kết cục chúng bạn xa lìa sau này?

"Trương Tướng, Nễ Hành dùng Vương Mãng để ám chỉ ta, ta và Vương Mãng có phải hơi giống nhau không?" Tôn Sách nửa đùa nửa thật, mỉm cười hỏi, trong lòng lại hơi thấp thỏm, nụ cười cũng không được tự nhiên cho lắm.

Trương Hoành suy nghĩ rất nghiêm túc một chút: "Quả thực có chút giống, nhưng cũng chỉ là giống mà thôi."

"Nói nghe thử xem."

"Vương Mãng là thư sinh, Đại vương không phải."

Tôn Sách nhướn mày, trong lòng tự giễu. Kỳ thực ta cũng là thư sinh, chỉ là thư sinh của thế kỷ hai mươi mốt mà thôi. Hiểu biết của ta về chính trị hoàn toàn đến từ sách vở, kinh nghiệm thực tiễn chưa chắc đã nhiều hơn Vương Mãng.

Thấy tâm trạng Tôn Sách chùng xuống, Trương Hoành tưởng hắn vì bị Nễ Hành so sánh với Vương Mãng mà buồn bã, bèn giải thích thêm: "Vương Mãng là thư sinh, từ nhỏ sống trong gia đình quyền quý, tiếp nhận học vấn Nho môn. Nho học trọng đạo khinh thuật, Vương Mãng cả đời chỉ quanh quẩn trong cung thành, hắn căn bản không biết thiên hạ thực sự trông như thế nào, cũng không rõ làm sao để trị vì thiên hạ, một lòng cho rằng nắm giữ quyền bính là có thể thực hiện lý tưởng của Nho môn, dựa vào một bầu nhiệt huyết cưỡng ép thúc đẩy đủ loại tân chính bất khả thi, lực càng lớn, tai hại càng nặng. Đại vương thì khác. Đại vương khởi từ hàn vi, tự mình thống lĩnh sĩ tốt, trọng đạo mà không khinh thuật, bước đi vững chắc, hình thức tuy giống Vương Mãng nhưng bản chất lại khác biệt. Nễ Hành là kẻ cuồng, lại có ý công kích, Đại vương không cần để tâm."

Tôn Sách cười. Hắn đương nhiên sẽ không để ý Nễ Hành nói gì, hắn chỉ là không muốn đi vào vết xe đổ của Vương Mãng mà thôi. Trương Hoành nói không sai, cách làm của hắn và Vương Mãng nhìn có vẻ tương tự, kỳ thực khác biệt, nhưng có một điểm Trương Hoành cũng không rõ, hắn rất có thể phạm phải căn bệnh giống Vương Mãng: quá khích. Lý tưởng của Vương Mãng là nội thánh ngoại vương, lý tưởng của hắn là dân chủ phú cường, thế nhưng chính sách dù tốt đến đâu, một khi quá khích, rời xa thực tế, thì cách loạn chính cũng chẳng còn xa nữa. Lấy sử làm gương, nghiên cứu kỹ lưỡng lịch sử Vương Mãng là vô cùng cần thiết.

Hai ngày sau, Tôn Sách sai người mời Thái Ung tới.

Tinh thần Thái Ung rất tốt. Bản thảo sơ lược sử thư cơ bản đã hoàn thành, đang được học trò đối chiếu, chuẩn bị in ấn, ông tạm thời không có việc gì lớn, nghe tin Tôn Sách muốn tìm hiểu câu chuyện về Vương Mãng, ông vui vẻ nhận lời.

"Đại vương có thể gọi là người biết sử." Thái Ung vuốt chòm râu hoa râm, vẻ hài lòng lộ rõ ra ngoài. "Đối với Đại vương mà nói, ý nghĩa tham khảo của Vương Mãng tuyệt đối không phải Đổng Trác có thể so sánh, mặc dù Tướng quân cũng là võ phu."

Mặt Tôn Sách hơi đen lại. Lão già này càng ngày càng không biết nói chuyện, năm xưa đã chê ta là võ phu, giờ còn nói ta là võ phu. Ngươi tưởng ta thực sự là võ phu sao? Kỳ thực ta cũng là người đọc sách, ta chỉ là không muốn so đo với ngươi thôi, thực sự ép ta đến đường cùng, ta cãi cho ngươi chết.

Tôn Sách ho nhẹ một tiếng: "Thái công, soạn truyện cho Vương Mãng, không thể viết như sử thư trước đây của ông được."

Thái Ung xấu hổ. Ông biết tuy Tôn Sách đồng ý cho ông in ấn bản thảo đã viết, nhưng lại không hài lòng, chỉ là trừ bản thân Tôn Sách ra, người có quan điểm tương đồng không nhiều, đặc biệt là ở Tương Dương thư viện, học trò của ông cùng các học giả tới thăm sau khi thấy những bản thảo sử đó đều khen không ngớt lời, ông ít nhiều có chút lâng lâng, vô tri vô giác ném sự không hài lòng của Tôn Sách ra sau đầu. Lúc này bị Tôn Sách nhắc nhở trước mặt, lập tức rơi từ trên mây xuống đất.

"Xin Đại vương minh thị."

Tôn Sách thản nhiên nói: "Thái công nhìn nhận thành bại được mất của Vương Mãng thế nào?"

Thái Ung không dám lơ là. Ông nghe ra ý ngoài lời của Tôn Sách. Nếu quan điểm nhìn nhận Vương Mãng của ông không đạt tới yêu cầu của Tôn Sách, Tôn Sách sẽ không để ông đảm nhận nhiệm vụ này. Nhiệm vụ này làm hay không không quan trọng, quan trọng là việc sửa đổi sử thư cũng có thể sẽ chọn người khác. Bộ sử thư này là tâm huyết cả đời của ông, sao có thể để người khác sửa đổi? Do chính ông sửa đổi, đó là tinh ích cầu tinh, tiến thêm một bước. Do người khác sửa đổi, sử thư của ông liền trở thành vật tham chiếu, là biểu tượng của sự thất bại.

Tâm đắc mất vừa dấy lên, Thái Ung càng không dám dễ dàng trả lời, suy nghĩ rất lâu, mới nói: "Cái mất của Vương Mãng, nằm ở chỗ thích cao vời vợi, quá hữu bất cập."

Tôn Sách không tỏ ý kiến gì, ra hiệu cho Thái Ung nói tiếp. Thái Ung càng thêm thấp thỏm, nói năng cũng càng cẩn thận, nghiêm túc chắt lọc ngôn từ, không dám dễ dàng phát biểu ý kiến. Tôn Sách đợi một lúc lâu cũng không đợi được câu sau. Thấy cảnh này, Tôn Sách cũng không thúc ép ông, sai người chuẩn bị phòng cho ông, để ông từ từ suy nghĩ, từ từ phản tỉnh, khi nào nghĩ thông suốt thì nói.

Thái Ung có chút ỉu xìu.

Tin tức Thái Ung bị Tôn Sách giữ lại rất nhanh đã lan truyền khắp hậu viện, có người vui mừng có người lo lắng. Vui mừng là Lưu Hòa, Tôn Khuông, họ có cơ hội thỉnh giáo Thái Ung về hội họa. Lo lắng là Viên Hành, Viên Quyền, Thái Ung danh vang thiên hạ, Tương Dương thư viện lại tập hợp không ít người đọc sách, Tôn Sách đối với ông không đủ cung kính rất dễ bị suy diễn thành sự lơ là đối với người đọc sách.

Viên Hành vốn ít khi quản chuyện, đích thân ra mặt, tới gặp Tôn Sách hỏi rõ tình hình.

Thấy Viên Hành ăn mặc trang trọng, dáng vẻ thướt tha, yểu điệu quỳ lạy trước mặt, Tôn Sách có chút ngạc nhiên. Biết được nàng tới hỏi về chuyện Thái Ung, Tôn Sách không nhịn được cười. "Là ý của nàng, hay là Tỷ tỷ bảo nàng tới?"

Viên Hành có chút lúng túng, lần đầu tiên với thân phận chính thê để dâng lời, nàng còn chưa thích ứng. "Là Tỷ tỷ, nhưng thiếp cũng thấy sự lo lắng của Tỷ tỷ là có lý. Đại vương dù muốn giữ Thái công lại, thương thảo học vấn, cũng nên cho người tới Tương Dương thư viện giải thích một tiếng, tránh gây hiểu lầm. Nhân ngôn khả úy, Tương Dương thư viện có rất nhiều người đọc sách, không chỉ có người Trung Nguyên, mà còn có người Ích Châu, Giao Châu, năm mới sắp đến, không ít người sẽ về quê ăn tết, nếu mang tin tức như vậy về, khó tránh làm tổn hại thanh danh của Đại vương."

"Xem ra người cần phản tỉnh không chỉ có Thái công." Tôn Sách xoắn ngón tay, thu lại nụ cười, thần sắc cũng trở nên nghiêm túc. "Nàng cảm thấy ta sẽ quan tâm những người đọc sách đó nghĩ gì sao?"

Mặt Viên Hành ửng đỏ, nàng mím môi, hàng lông mi dài chớp chớp, cúi người hành lễ. "Xin Đại vương chỉ giáo."

"Vương hậu có biết người đọc sách hiện nay có mấy loại không? Người đọc sách ở Tương Dương thư viện lại lấy loại nào làm chủ?"

Viên Hành ánh mắt nghi hoặc. "Người đọc sách... còn có khác biệt?"

Thấy Viên Hành ngơ ngác, Tôn Sách có chút tiếc nuối. Viên Hành tiếp xúc bên ngoài quá ít, căn bản không hiểu tình hình. Hắn vẫy vẫy tay, để Viên Hành ngồi xuống bên cạnh, nắm lấy tay nàng. "A Hành, người đọc sách ngày nay có hai loại lớn: một loại là người đọc sách trong tâm tưởng của các nàng, một loại là người đọc sách ta gửi gắm kỳ vọng. Người đọc sách các nàng nói đọc sách thánh hiền, cả đời quanh quẩn trong vòng tròn của thánh nhân, động một chút là thánh nhân thế này thế nọ, một lòng muốn trị quốc bình thiên hạ, mà không nghĩ xem bản thân có bản lĩnh đó không. Người đọc sách ta gửi gắm kỳ vọng là người biết đọc sách, nhưng không giới hạn trong vòng tròn của thánh nhân, mà lấy thiên địa vạn vật làm tông, có thể thực sự làm việc, dù cho những việc này trông có vẻ không đáng kể."

Bàn tay nhỏ bé của Viên Hành được Tôn Sách nắm trong tay, cảm nhận được hơi ấm và sức mạnh từ lòng bàn tay Tôn Sách, tim đập nhanh hơn, mặt cũng nóng hơn. Nàng không dám nhìn mắt Tôn Sách, cụp mắt xuống, ép bản thân tập trung tinh thần, suy nghĩ vấn đề của Tôn Sách.

"Loại người đọc sách thứ hai mà Đại vương nói, chắc là nói đến những học sinh tốt nghiệp Quận học đường, Mộc học đường, Giảng võ đường phải không?"

Tôn Sách gật đầu. Nam Dương là nơi sớm thúc đẩy tân chính nhất, vườn trẻ, Mộc học đường, Giảng võ đường đều được thúc đẩy ở đây trước, ba năm vườn trẻ, ba năm Quận học đường hoặc Giảng võ đường, Mộc học đường, lứa tốt nghiệp đầu tiên đã bước vào vị trí công việc. Những người này khoảng một nửa xuất thân thấp kém, trước đây không có khả năng đọc sách biết chữ, cho nên không ngại làm thợ thủ công hoặc đi lính, phần lớn mọi người đều vào Mộc học đường làm thợ, hoặc vào trong quân làm thị tòng, người thực sự ở lại Quận học đường làm học vấn là rất ít. Dù có vào Quận học đường làm học vấn, họ cũng khác với người đọc sách kiểu cũ.

Họ mới là hy vọng của Tôn Sách. Những kẻ chỉ biết chăm chăm vào kinh điển thánh nhân, bị Tôn Sách gọi là người đọc sách kiểu cũ chưa bao giờ là trọng điểm mà Tôn Sách quan tâm, hắn sẽ không kìm kẹp đàn áp họ, nhưng cũng sẽ không quá coi trọng họ, người muốn hợp tác thì không từ chối — ví dụ như Hàm Đan Thuần, Hồ Chiêu..., họ có thể làm giáo viên ở Quận học đường, nhận một phần bổng lộc, người không muốn hợp tác cũng không cưỡng cầu, để họ tự sinh tự diệt — không ít học sinh ở Tương Dương thư viện chính thuộc loại này. Viên Hành lo lắng những người này sẽ gây bất lợi cho thanh danh Tôn Sách, thực sự là lo thừa.

Mấy kẻ chỉ biết đọc sách chết, không biết đạo lý, có thể gây ra sóng gió gì chứ? Đến Hứa Thiệu còn bị ta mắng chạy, ta còn sợ bọn họ?

Nghe lời giải thích của Tôn Sách, Viên Hành có chút lúng túng. "Đại vương dạy bảo chí phải, thiếp cũng nên phản tỉnh, không thể ôm khư khư cái cũ."

"Nàng trải đời ít, bình thường ít tiếp xúc với người ngoài, có suy nghĩ như vậy cũng là bình thường. Tỷ tỷ sao lại nghĩ như vậy?"

Viên Hành gỡ tay Tôn Sách ra, quỳ rạp xuống đất. "Là thiếp ngu muội, không lĩnh hội được tấm lòng của Tỷ tỷ, xin Đại vương tha tội."

Tôn Sách nghi hoặc đánh giá Viên Hành. Lời nói cử chỉ của Viên Hành đều có phong phạm của Vương hậu, chỉ là có phần quá quy củ, ngay cả nắm tay nhỏ cũng lúng túng bất an, nói một câu đều có quy củ, một bộ dạng như đang đối đáp trên triều đường. Đang độ tuổi xuân thì, lại chẳng có chút sinh khí linh động nào. Viên Quyền một lòng muốn để em gái làm Vương hậu, sinh đích tử, không chịu để nàng có một chút sai sót nào, liệu có phải là quá hữu bất cập, biến một con người sống sờ sờ thành búp bê bằng đất bùn gỗ mục?

Xem ra nên giao tiếp với nàng nhiều hơn chút mới được.