①Bài này ban đầu được đăng trên số 2, quyển 1 của nguyệt san "Tân Văn Nghệ" vào ngày 15 tháng 10 năm 1929. Ký tên M.D. Từng được đưa vào "Mâu Thuẫn tản văn tập", "Mâu Thuẫn văn tập" quyển 9 và "Mâu Thuẫn tản văn tốc tả tập".

Trước nay chỉ nghe người ta trầm trồ ca ngợi hoa anh đào. Nhưng để rút ra hình hài của hoa anh đào từ những lời "ca ngợi" ấy, thì rốt cuộc vẫn là thất bại.

Trong đám chúng tôi, chỉ có một vị Y quân từng thấy và đã quen thấy hoa anh đào, nhưng đáng tiếc anh ấy lại không phải là tẩu tẩu Lý giỏi miêu tả hình ảnh âm thanh, thế nên qua mấy lần nghe anh ấy nói mà vẫn không hình dung được dung mạo của hoa anh đào.

Trước cửa bên bờ ao có một hàng cây. Trong gió lạnh mưa buông chỉ trơ lại một thân cành trần trụi. Nó không có lớp da sần sùi như ngô đồng, cũng chẳng phải cốt cách của cây đào, tự nhiên càng không phải phong — bởi vì khi lá phong đỏ rực rỡ ngợp mắt, thì nó đã rụng tơi tả rồi. Lớp da trên mình nó, dưới uy quyền nghiêm khắc của gió tuyết vẫn nhẵn nhụi và nhuận sắc, có từng vòng vân tròn màu xám nhạt lấp lánh.

Vì nhớ rằng chưa từng thấy loại cây nào như thế, liền giả đoán hay là cây anh đào đi!

Cuối cùng mùa xuân ấm áp lại đến. Trên báo đã có quảng cáo "Lãm sơn ngắm hoa", mã ②

②Lãm Sơn: Tên ngọn núi gần Kyoto, Nhật Bản, là khu thắng cảnh nổi tiếng. Bên trạm xe điện dọc đường thường thấy các bảng quảng cáo vẽ màu của xe điện ngoại thành, cũng lấy việc ngắm hoa làm khẩu hiệu. Tự nhiên loài hoa này chính là cái gọi là hoa anh đào.

Thiên hoàng định ngày nọ mở "Hội ngắm hoa anh đào" ở cung nọ, ban yến tiệc cho bao nhiêu khách ngoại quốc, bao nhiêu quý tộc, bao nhiêu cự đầu giới thực nghiệp, bao nhiêu nghị sĩ quốc hội, những tin tức kiểu này, cũng liên tiếp được đăng tải mấy ngày liền. Thế nhưng rốt cuộc tôi vẫn chưa thấy một bông hoa anh đào nào. Nghe nói thời gian vẫn chưa tới, tin tức trên báo nói rằng toàn Nhật Bản chỉ có một cành hoa anh đào trong Công viên Ueno ở Tokyo là đang bắt đầu "cười" ở đó.

Trong làn mưa xuân tựa sương khói, bỗng có một ngày ngẩng đầu nhìn ra ngoài cửa sổ, chợt thấy một cành cây ở bờ phía tây ao đang nở một số chùm hoa đỏ nhạt. Tôi muốn gọi đó là "chùm hoa"; bởi vì chúng rất dày đặc, lại chẳng có lấy nửa chiếc lá. Không còn nghi ngờ gì nữa, đây chính là hoa anh đào.

Qua một hai ngày, hàng cây anh đào bên bờ ao đều đã đơm nụ, gốc cây nở hoa đầu tiên đã rực rỡ thắm thiết như một áng mây chiều. Đến lúc này tôi mới hình thành nên khái niệm về hoa anh đào của mình là: To hơn hoa mai, không đỏ bằng hoa đào, dày đặc hình ô từng lớp từng lớp điểm xuyết khắp cành, hoàn toàn không có lá xanh ở bên cạnh làm nền.

Tôi hình như có chút thất vọng: Hóa ra không phải thứ gì kỳ lạ, chẳng qua chỉ náo nhiệt cho lóa mắt mà thôi. Thế nhưng lại nghĩ nếu giữa núi xanh nước biếc mà xen kẽ một rừng anh đào lớn, thì hẳn phải có cảnh tượng khác lạ chứ! Cho nên lại cảm thấy Lãm Sơn không thể không đi một chuyến.

Tẩu tẩu Lý khi còn ở trong nước từng nghe người bạn của cô ấy là tiên sinh Chu ca ngợi Lãm Sơn tốt đẹp thế nào. Chúng tôi cũng thường nghe mấy người nói: "Lãm Sơn là nơi có thể đi được." Thế nên vào một ngày trời quang mây tạnh, tất cả chúng tôi đều đến Lãm Sơn. Sự đông đúc trong chuyến tàu tốc hành Tân Kinh Bản đã làm tăng thêm vài phần ảo tưởng cho chúng tôi. Có rất nhiều du khách lưng đeo những bình rượu lớn, lảo đảo ngồi trên tàu rồi hát những bài hát Nhật Bản nghe vừa như tiếng nói mớ vừa như tiếng than van thảm thiết.

Khi một rừng hoa anh đào bày ra trước mắt, hình như cũng có chút hưng phấn chứ? Du khách đông quá vậy! Họ từng cụm từng cụm ngồi dưới hoa uống rượu, ca hát, cười đùa. Nào vỏ trái cây, chai rượu trống, khay gỗ đựng "bento", vứt bừa bãi bên cạnh họ. Ánh mặt trời có phần khá uy lực, bụi vàng lại khiến người ta ngột ngạt, đi đường như chen vai thích cánh cũng không thoải mái, lúc vừa xuống tàu nhìn từ xa thì luồng hưng phấn đó đã nguội lạnh đi rồi. Nếu là mượn hoa để hít thở chút không khí trong lành nơi hoang dã cơ chứ, vậy thì, thứ không khí đầy bụi đất thế này, chưa chắc đã có điều gì tốt đẹp nhỉ? — Tôi không kìm được mà nghĩ như vậy.

Bên núi có làn nước rộng lớn tựa hồ nước. Thuyền du lịch lớn nhỏ cũng không ít. Chúng tôi thuê một chiếc thuyền lớn, đi lại hai lượt trong tuyến đường thủy được chỉ định. Chuyến về đi sát chân núi, thấy có một chiếc thuyền nhỏ dán chặt như con ốc sên dưới một tảng đá nhô ra vách núi, người trên thuyền rất thảnh thơi thổi kèn harmonica. Cảm giác sảng khoái như uống nước trong cơn khát cháy cổ lập tức đọng lại thành một câu, lướt qua tim tôi: Lãm Sơn rốt cuộc vẫn không tệ, chỉ là hà tất phải chọn tiết hoa anh đào chứ!

Trên đường về, kết luận của tôi là: Rừng hoa anh đào rực rỡ thắm thiết như áng mây chiều này chỉ thích hợp ngắm từ xa, không chịu nổi việc ngắm kỹ, mang đặc trưng rõ rệt rằng chẳng qua chỉ là một thứ hàng hóa Đông Dương mà thôi.

Ngày 15 tháng 5 năm 1929.