Bầu trời xanh nhạt. Vài vệt mây trắng sáng bóng như gạch men. Lá ngô đồng đã rụng, cỏ bắt đầu ngả vàng. Những nam nữ tân thời chốn đô thị, vốn đã tốt nghiệp khóa cấp tốc về tình yêu từ mùa hạ, nay từng đôi một đến đây để viếng thăm chiến trường tình ái cũ của họ. Ánh thu sắp tàn, lòng người tình cũng nhuốm vẻ hiu hắt của ánh thu ấy! Họ vẫn dắt tay nhau, nhưng chẳng qua cũng chỉ là đang viếng thăm lại chiến trường xưa mà thôi!

Xuân là nảy mầm, hạ là hừng hực, thu là kết trái; nhưng cũng chính là sự suy tàn! Những nam nữ tân thời đô thị vốn đã thoái hóa, suy đồi trong ý thức tình cảm, không sao thoát khỏi lưới trời lồng lộng của đủ vị ngọt bùi đắng cay này.

Tôi từng thử tìm kiếm ý nghĩa hay giá trị của công viên ở Thượng Hải ngoài vai trò là lớp học tình yêu. Không may là lần nào cũng thất bại. Công viên bán vé, mà những người ăn mặc không chỉnh tề còn bị từ chối "mua" vé, những người bạn mặc áo ngắn dù có vé tháng cũng bị từ chối cho vào, vì theo quy định là không được dùng thay cho người khác. Thế nên ngoài phụ nữ và trẻ em ngoại quốc (họ cần hít thở không khí trong lành) ra, khách quen thường xuyên dạo công viên của người Trung Quốc chính là những nam nữ tân thời, công viên là một trong những lớp học tình yêu của họ (hoặc có thể nói là lớp học tình yêu ngoài trời, họ còn có nhiều lớp học tình yêu trong nhà, ví dụ như rạp chiếu phim), cũng giống như những khu vui chơi giải trí kiểu "Đại Thế Giới" là lớp học tình yêu của một nhóm nam nữ khác ở Thượng Hải.

Thị dân nhỏ ở Thượng Hải nói chung dường như không cảm thấy cần đến không khí trong lành, cỏ xanh, bóng cây, tiếng chim hót... những cảnh vật tự nhiên này. Họ cũng có đôi khi đi chơi công viên, đó mới là "đi chơi công viên" đích thực; vội vã đi dạo một vòng, ghé xem vườn thú, ôi! Chẳng có lấy một con hổ con sư tử nào, thật mất hứng! Thế là họ vội vàng bỏ đi. Những khách quen mà ta có thể thấy vào mỗi buổi chiều tà đang chậm rãi tản bộ trên thảm cỏ, thầm thì to nhỏ trên ghế dưới bóng cây, tôi dám chắc chín phần mười là những đôi tình nhân đang yêu nhau, hầu như không có ngoại lệ.

Xuân là nảy mầm, hạ là hừng hực, thu là kết trái, cũng chính là khúc dạo đầu của sự suy tàn; qua thu rồi, trong công viên sẽ ít thấy dấu chân của những đôi tình nhân đó nữa, dần dần, dần dần rồi mất hẳn.

Thế nhưng, khi xuân sang cỏ lại xanh, khi sắc hạ lại đậm đà thì sao?

Tất nhiên, bóng dáng từng đôi nam nữ tân thời lại sẽ khiến công viên thêm náo nhiệt, nhưng đã không còn (và trong một ý nghĩa nào đó, hầu như hoàn toàn không phải) là những con người của năm ngoái nữa. Con người của năm ngoái hoặc là đã thay lòng, hoặc là đã sinh con, công viên đối với họ đã mất đi ý nghĩa. Người nam hoặc nữ đã trải qua biến cố tình cảm tất nhiên vẫn sẽ đến, nhưng không phải là sự tiếp nối của cái "cũ" mà là khởi đầu của cái "mới"; tâm trạng của họ đã khác rồi. Những người viên mãn đã sinh con, có lẽ vẫn sẽ đến, nhưng đã chẳng còn hương vị của năm ngoái nữa.

Chỉ có công viên của mùa thu hàng năm mới là nơi đáng để những nam nữ tân thời Thượng Hải vương vấn, lưu luyến. Tình yêu giữa họ có lẽ có cái đã nguội lạnh, có lẽ có cái đã nồng nàn đến mức sắp tàn, nhưng khoảnh khắc họ dắt tay nhau này, quả thực là sự xao động duy nhất trong con sóng cuộc đời họ. Họ là những người viếng thăm chiến trường tình ái cũ một cách trăm phần trăm!

Đây là quá trình tất yếu của tình yêu tốc độ cao kiểu đô thị, quá trình tất yếu của những người yêu vì yêu; tư liệu tuyệt vời cho các nhà thơ chủ nghĩa cảm thương! Hỡi những nam nữ tân thời Thượng Hải, chúc phúc cho các bạn, hãy trân trọng, trân trọng, trân trọng ánh thu ngàn vàng trong khoảnh khắc này! Hỡi những nhà thơ chủ nghĩa cảm thương! Hãy nỗ lực, nỗ lực, nỗ lực ca ngợi sự xao động của tình cảm này đi! Vì thứ tư liệu thơ như thế này, tương lai sẽ không còn nữa; phong cảnh như thế này sẽ chẳng kéo dài mãi đâu!

Ngày 8 tháng 11 năm 1932.