Các nhà thơ đối với cảm nhận về bốn mùa đại khái chắc cũng không khác nhau là mấy. Nói chung lại, thì là "du xuân", "tiêu hạ", "bi thu", —— còn mùa đông, tôi lại không tài nào nghĩ ra được từ ngữ thích hợp nữa, tóm lại, các nhà thơ đối với "mùa đông" hình như không mấy thiện cảm, đối với "mùa thu" thì đã "buồn" rồi, huống chi lại là "mùa đông" sau "mùa thu"!
Cho nên các nhà thơ vào đêm đông, chỉ hợp với việc quây quần bên lò sưởi kể chuyện cũ, điều này hơi giống với trạng thái "ngủ đông". May mà mùa đông có tuyết, mang thêm tư liệu thơ ca cho các nhà thơ. Thậm chí đến mức đạp tuyết tìm mai, các nhà thơ lúc này thoắt cái lại biến thành những người hoạt động sôi nổi. Chỉ có điều khi hoa mai nở, thì thực ra "mùa đông" đã qua đi, sớm lại là "mùa xuân" rồi.
Tôi không phải là nhà thơ, đối với bốn mùa trong năm chẳng có chút oán ghét nào. Nhưng trải qua mấy chục lần đổi thay nóng lạnh, tôi cũng dần phân biệt được hương vị của bốn mùa. Tôi liền cảm thấy hương vị của mùa đông hình như đặc biệt đáng để nghiền ngẫm.
Bởi vì mùa đông từng mang lại cho tôi ba ấn tượng khác nhau trong ba giai đoạn cuộc đời khác nhau.
Lúc mười một, mười hai tuổi, tôi cảm thấy mùa đông vừa hay lại vừa không hay. Người lớn cứ bắt tôi mặc rất nhiều quần áo, khiến cho động tác của tôi chậm chạp lóng ngóng, đây là điểm khiến tôi không hài lòng về mùa đông. Thế nhưng cỏ tranh ngoài đồng hoang đều đã khô vàng, rất thích hợp để "đốt lửa đồng", tôi lại phải thầm cảm ơn "mùa đông".
Trẻ con lớn lên ở chốn đô thị thật đáng thương, chúng chỉ nhìn thấy những con đường nhựa màu xám, chưa từng nhìn thấy một bãi cỏ lớn phẳng phu rộng đến mức ngút tầm mắt. Dù chúng có đến công viên nhìn thấy bãi cỏ tương đối rộng lớn đi nữa, thì đó cũng chỉ là những bãi cỏ nhỏ mịn như lông chó, lúc khô vàng lại càng khó coi hơn, khỏi phải nói, chúng đời nào nghĩ tới cảnh này có thể châm lửa để đốt. Ở vùng quê, thì khác hẳn. Theo lệ thường cứ đến mùa đông, ngoài đồng hoang toàn là cỏ khô màu xám vàng, vừa cao vừa dày, bước chân đạp lên nghe xào xạc, có lúc ngập đến tận khoeo chân bạn. Chính là những bãi cỏ như thế này —— bãi cỏ lớn, mới có thể phóng hỏa đốt chơi. Chúng tôi đều cởi áo dài, quẹt một que diêm, là đám cỏ khô khắp bãi liền bôm bốp cháy lên. Gió cuồng quét sát mặt đất, những đám cỏ ấy giống như phát cuồng thét lên hừng hực, kèm theo làn khói trắng và ngọn lửa đỏ rực tựa như một chiếc lưỡi lớn vậy, thoáng chốc sẽ liếm sạch những mảng cỏ khô lớn. Có lúc chúng tôi đứng ở đầu hướng gió, thì cứ thế chạy theo đầu ngọn lửa; có lúc cố tình đứng ở hướng gió lừa, nhìn ngọn lửa cuồn cuộn ập tới tựa như thủy triều, ập tới, thế là chúng tôi lớn tiếng cười reo hò nhảy nhót giữa biển lửa, chớp mắt một cái, những con sóng lửa ấy đã tiến lên phía trước rồi, thế là chúng tôi liền đuổi theo để tiễn nó. Trong những bãi cỏ này, thường có những cỗ quan tài chôn nổi hoặc hũ đựng hài cốt, khi ngọn lửa áp sát cỗ quan tài đó, thời khắc căng thẳng nhất của chúng tôi liền tới. Thế là chúng tôi tung ra một đòn "bao vây", nhào vào trong vòng lửa lăn một trận, dập tắt ngọn lửa do chúng tôi đốt ra. Lúc này chúng tôi liền cảm thấy niềm vui kiểu như chinh phục được kẻ địch vậy.
Sau tuổi hai mươi trở thành "người thành phố", cái thú vui "đốt lửa đồng" này không thể có được nữa, thế nhưng chuyện mặc nhiều hay ít quần áo cũng không còn bị ai can thiệp nữa, lúc này tôi đối với mùa đông, đáng lẽ không ghét cũng chẳng yêu mới phải, thế nhưng mùa đông lại bắt đầu mang đến cho tôi một chút ấn tượng tốt. Tôi của những năm hai mươi tuổi là chỉ cần ngủ bốn tiếng là đủ, tôi theo lệ thường năm giờ là nhất định tỉnh giấc; lúc này, chăn ấm đệm êm, con người tỉnh táo sảng khoái, mà lại mọi người đều đang chìm trong giấc ngủ say, vô cùng yên tĩnh, không có âm thanh nào đến làm phiền tôi, lúc này, trốn ở đó để tư tưởng tung hoành bay bổng như ngựa hoang, thích đến đâu thì đến, nghĩ chán chê rồi, trời vừa hửng sáng là đứng dậy, tôi cứ như thể đang lén lút sau lưng người ta, không một tiếng động tự do tự tại làm xong một việc, cũng cảm thấy một niềm vui. Lúc ấy, tôi đem "mùa đông" so sánh với xuân hạ thu, cảm thấy "mùa đông" là mùa không làm phiền người ta, nó không giống như mùa xuân khiến người ta buồn ngủ bức bối, cũng chẳng giống như mùa hè khiến cho lúc tôi lên giường thì trong ngõ hẻm vẫn có người cất cao giọng hát bài "Mẹ Mạnh Khương", mà trước lúc tôi dậy thì lại là âm thanh giặt bô đầy ngõ, hoàn toàn không có lấy một khoảnh khắc yên tĩnh, mà cũng không giống với mùa thu. Mùa thu là thế giới của ruồi muỗi, mà lại cũng là mùa bệnh sốt rét lui tới thăm tôi nữa đây!
Thế nhưng đối với "mùa đông" mà sinh lòng ác cảm, thì bắt đầu từ dạo gần đây. Trò ôm chăn ấm để tư tưởng bay bổng như ngựa hoang, đã không còn hứng thú làm nữa, mà lại cũng chẳng có bãi cỏ nào cho tôi đi "đốt lửa đồng". Huống chi mùa đông những năm gần đây có vẻ càng ngày càng lạnh, tôi đành phải tự nguyện mặc nhiều quần áo hơn, đồng thời đóng chặt cửa sổ.
Nhưng tôi cũng có lý trí mà nhìn nhận "mùa đông" một cách sâu sắc hơn. Tôi biết "mùa đông" rốt cuộc vẫn là "mùa đông", đã tàn phá biết bao chồi non, gieo rắc sự khủng bố trên mặt đất; tôi lại biết "mùa đông" chẳng qua cũng chỉ là "mùa đông", gió bắc và sương tuyết tuy hung mãnh, cuối cùng vẫn không thể mãi mãi thống trị đại địa này. Ngược lại, cái lạnh của mùa đông càng dữ dội, chính là vận mệnh của mùa đông sắp đi đến hồi kết, "mùa xuân" đã ở ngay ngoài cửa gõ cửa rồi.
Lúc "mùa xuân" sắp đến, nhất định trước tiên phải có "mùa đông". Hãy lạnh đi, càng lạnh thêm nữa đi, hỡi mùa đông đáng sợ kia!
