Những ngôi nhà ở nông thôn chỉ có một hàng cửa gỗ phía trước. Vào những ngày nắng ấm, các cánh cửa gỗ mở toang, ánh sáng và không khí tràn ngập căn phòng.

Gặp khi gió to mưa lớn, hoặc những ngày đông gió bắc gào thét dữ dội, cửa gỗ đành phải đóng chặt, căn phòng tối tăm như một cái hang.

Thế là người ở quê bèn mở một cái lỗ nhỏ hình vuông trên mái nhà, lắp một miếng kính vào, gọi là thiên cửa.

Khi những trận mưa rào mùa hạ kéo đến, lũ trẻ thích nhất là chạy nhảy trong mưa, ngửa mặt nhìn tia chớp, thế nhưng người lớn lại nhất quyết không cho: "Vào nhà mau!". Lũ trẻ theo sự đóng lại của những cánh cửa gỗ mà bị nhốt vào căn phòng như cái hang kia; lúc này, chiếc thiên cửa nhỏ bé là niềm an ủi duy nhất.

Từ miếng kính nhỏ xíu ấy, bạn sẽ nhìn thấy những hạt mưa rơi lộp bộp nhảy múa trên đó, bạn sẽ nhìn thấy tia chớp như dải lụa xẹt ngang; bạn tưởng tượng ra cơn mưa này, ngọn gió này, tiếng sấm này, tia chớp này, đã quét sạch thế giới này hung hãn biết bao, bạn tưởng tượng uy lực của chúng lớn gấp mười, gấp trăm lần những gì bạn thực sự cảm nhận khi đứng ngoài trời. Chiếc thiên cửa nhỏ bé sẽ làm trí tưởng tượng của bạn trở nên sắc bén!

Ban đêm, khi bạn bị bắt ép phải lên giường "nghỉ ngơi", có lẽ bạn vẫn không quên được bãi cỏ, bãi sông dưới ánh trăng, bạn lén lút thò đầu ra khỏi màn, ngửa mặt lên, lúc này, chiếc thiên cửa nhỏ bé lại là niềm an ủi duy nhất của bạn!

Từ một vì sao, một đám mây trên miếng kính nhỏ ấy, bạn sẽ tưởng tượng ra vô số những vì sao lấp lánh đáng yêu, vô số đám mây kỳ ảo như núi, như ngựa, như người khổng lồ; từ một cái bóng đen vụt qua miếng kính nhỏ ấy, bạn sẽ tưởng tượng đây có lẽ là con dơi xám, có lẽ là chim sơn ca biết hát, có lẽ là con cú mèo bạo chúa, — tóm lại, tất cả những gì thuộc về thế giới ban đêm kỳ diệu, tươi đẹp, sẽ lập tức mở ra trong trí tưởng tượng của bạn.

Ôi chao! Khoảng trống nhỏ bé này thật kỳ diệu! Nó giúp bạn nhìn thấy những bí mật của vũ trụ mà nếu không có nó, bạn sẽ chẳng thể nào nghĩ tới; nó giúp bạn liên tưởng đến những sự việc mà nếu không có nó, bạn sẽ chẳng bao giờ liên tưởng được!

Những người lớn đã phát minh ra "thiên cửa" này thật đáng được cảm ơn. Bởi vì lũ trẻ hoạt bát hay suy nghĩ sẽ biết cách nhìn ra cái "có" từ cái "không", nhìn ra cái "thực" từ cái "hư", chân thực hơn, rộng mở hơn, phức tạp hơn, xác thực hơn bất cứ những gì nhìn thấy được khác!