Ba giờ chiều xuất phát, mới chạy được hơn mười cây số, xe đã chết máy. Một chiếc lốp bị xì hơi. Trên xe có hai mươi ba người. Hành lý thì không nhiều, nhưng lại chở hàng thương mại (theo sắc lệnh ban bố năm ngoái, phàm là xe quân sự đi về phía nam đều phải chở hàng, dù là của công hay của tư, nếu không sẽ không được phép thông hành), hai tấn bông. Máy móc thì tốt, ngặt nỗi chở quá tải, lốp xe lại là loại cũ.
Thế là hoạt động có tổ chức bắt đầu. Người thì kích xe, người thì tháo lốp dự phòng bơm hơi, công việc diễn ra đồng thời. Lốp xì hơi đã được tháo xuống, nhưng để tháo rời cái vòng thép đè lên lốp cao su thì thật tốn công sức. Anh tài xế biệt hiệu "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" một tay có thể nâng được năm trăm cân, quả là một hảo hán, loay hoay gần hai mươi phút mới khuất phục được cái vòng thép cứng đầu đó.
Xe lại lăn bánh, lên dốc, hai bàn tay to như cái quạt mo của "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" giữ chặt lấy vô lăng, vào số một, chiếc xe kêu rên rỉ ken két, "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" nói bằng giọng Quốc ngữ không mấy trôi chảy: "Xe nặng quá đi mất!" Trên núi Tần Lĩnh vẫn còn tuyết đọng, những dãy núi trùng điệp của Tần Lĩnh trông như không có điểm tận cùng. Chiếc xe kêu rít lên, cố bò lên dốc. Thế nhưng màn đêm đã từ trong thung lũng dâng lên. Bỗng nhiên xe dừng lại, "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" nhảy xuống xe, cúi đầu lắng nghe, rồi kiểm tra máy móc, hỏng rồi, một chiếc lốp khác cũng đang xì hơi, máy móc lại có chút trục trặc. "Sao thế?" Vị phó quan áp tải hỏi, cũng nhảy xuống theo. "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" lắc đầu nói: "Không xong rồi! Nhưng không sao, gắng gượng vẫn đi được, lên hết dốc rồi tính sau." "Có sửa được không?" "Được!"
Lết tới đỉnh cao nhất của Tần Lĩnh, một vầng trăng tròn đã ở ngay trên đỉnh đầu. Nơi đây có hai quán mì, còn có ba bốn gian nhà tranh xây dở, được rồi, ăn ở không thành vấn đề nữa, thế là xe dừng lại.
Gian nhà tranh chưa hoàn thiện được dùng làm quán trọ tạm thời, không thể gọi là có cửa sổ hay cửa ra vào, may mà mái nhà đã lợp cỏ. Nhưng nền đất vừa ẩm vừa lạnh, đỉnh cao nhất của Tần Lĩnh đã gần tới đường tuyết. May mà còn có cỏ, có lẽ là phần thừa ra khi lợp mái. Thế là mọi người trải cỏ xuống, rồi trải chăn màn ra. Không có gió, nhưng không khí lạnh buốt đâm vào mặt, hệt như gió vậy. Ánh trăng vô cùng trong vắt, nhìn xa xa những dãy núi trùng điệp đều nằm dưới chân mình.
Trong hai mươi ba người, có sáu nữ. Xe cần phải sửa thâu đêm, cần người giúp đỡ. Xe đỗ ở nơi hoang dã thế này, cũng cần có người canh gác suốt đêm. Thế là lại có một sự phân công tạm thời. Giúp sửa xe, năm sáu người là đủ; canh gác mỗi ca hai người, một ca hai tiếng, cả đêm tổng cộng bốn ca. Đều đã phân định xong, trong đó không có nữ đồng chí nào. Nhưng W và H yêu cầu được tham gia. Kết quả là, thêm một ca gác nữa. Những người đi ngủ trước đem áo khoác da cho người canh gác mượn.
Mua hai đồng tiền củi ở quán mì nhỏ, đốt lên một đống lửa lớn. Công việc sửa xe bắt đầu dưới ánh lửa bập bùng. Các tổ trưởng ban đầu lại thông báo từng người: "Ai ngủ cứ ngủ, nhưng không được cởi quần áo!" Nhưng cho dù không phải vì đề phòng bất trắc, thì trên đỉnh Tần Lĩnh này mà cởi đồ đi ngủ, lại còn ở trong gian nhà tranh như vậy, thì không phải ai cũng chịu nổi; không khí khiến mũi người ta lúc nào cũng cay xè, nhiệt độ chắc chắn là dưới không độ.
Nằm trong nhà tranh nhìn ra ngoài, ánh trăng phủ trên đường cái như một lớp sương, bầu trời là một màu xanh thẫm, những vì sao chớp nháy, sáng đến kỳ lạ. Các đồng chí sửa xe cười nói rôm rả, xen lẫn tiếng làm việc, vẳng lại xa xa. Không biết đã là mấy giờ, trên đường vẫn lác đác có người dân đánh xe lớn và dắt gia súc đi qua. Tiếng roi quất nghe giòn tan, có lúc cứ như tiếng súng nổ. Dưới ánh trăng, có một bóng người đi ngang qua trước nhà tranh, một lát sau lại đi ngược trở lại: đó là người đi gác.
"Hà, từ khi có Tần Lĩnh tới nay, đã từng có nhóm người nào như thế này ở lại qua đêm ở đây chưa?" Suy tư ùa về, vạn nỗi niềm đan xen, mắt hơi rưng rưng, —— có lẽ do kích thích của không khí lạnh, trên mặt vẫn nở nụ cười.
Tiếng thình thịch vẳng lại mơ hồ; đó là người ta đang bơm hơi vào lốp, rồi dùng búa gõ vào để nghe âm thanh xem đã đủ hơi chưa. Thế là trước mắt lại hiện lên hai người thanh niên vóc dáng nhỏ nhắn nhưng rắn rỏi, —— từng là những thanh niên sống trong nhung lụa, nhưng dọc đường đi bạn thấy họ hoạt bát và vui vẻ biết bao!
Trong tiếng thình thịch đó, có người đã chìm vào giấc ngủ, nhưng có người lại thức dậy, —— người gác đang đổi ca, cái lạnh trước lúc bình minh thật thấu xương. ...Không biết đống lửa kia còn lửa không?
Trong cơn mơ màng nghe tiếng người, chợt mở mắt, nhận ra ngoài đường cái trước nhà tranh không còn là ánh trăng mà là ánh hừng đông, thì tiếng cười trong trẻo của các nữ đồng chí đã càng lúc càng gần. Quanh đống lửa người đông nghịt, củi vẫn chưa cháy hết. Hành lý đã chất lên xe. Trên tấm kính chắn gió trước ghế lái, băng giá kết thành những họa tiết tuyệt đẹp. Trên đống lửa đang đun một ấm nước. Khăn nóng lau đi lớp băng giá trên kính, nhưng vừa lau xong lại đông lại. "Kem Đánh Răng Hắc Nhân" và phó quan áp tải thay phiên nhau quay tay khởi động xe, nhưng xe vẫn không nổ máy, xăng cũng đã đông lại.
Ha ha! Đêm trên Tần Lĩnh sao mà lạnh đến thế! Lúc này, mọi người mới biết đêm qua đã trải qua ở nhiệt độ dưới không độ vài độ. Phát hiện này dường như rất đáng nhớ, thế là trong tiếng cười nói rôm rả, mọi người lấy cỏ về sưởi ấm động cơ xe. [Phụ ký] Những điều ghi lại trong bài này là sự thật vào đầu đông năm 1940, khi tác giả từ Diên An đến Tây An, rồi từ Tây An đi xe quân sự của Bát Lộ Quân vượt qua Tần Lĩnh. Bài này khi đăng cũng đã bị kiểm duyệt viên của Quốc Dân Đảng xóa mất mấy câu, giờ không còn bản thảo, cũng không nhớ rõ, đành cứ để vậy thôi. Ngày 13 tháng 11 năm 1958 tác giả bổ sung.
